CHƯƠNG III
Lòng nhiệt thành của tuổi trẻ thật dễ khích động, tôi tưởng mình thành công rồi và tôi muốn người đời cùng chia xẻ. Ngay đêm hôm ấy tôi đi ăn tại nhà hàng Alhambra do ông Moore làm chủ, trên đại lộ Amsterdam. Vì đấy là phần thưởng khá nhất mà tôi có thể tự thưởng cho niềm vinh quang lớn lao của tôi. Lúc tôi bước vào, bác Gus Meyer, chủ chiếc xe tắc-xi thường đậu ở góc đường tại khu phố chúng tôi, đang ngồi ở bàn trong, giơ tay vẫy tôi. «Ê, Mack», bác la lên, «lại đây ngồi.» Ai bác cũng kêu là Mack cả ; đối với bác có ngụ ý bác chẳng có chuyện riêng tư gì nói với họ, hay nói khác đi, bác ưa thích họ.
« Sao?» bác hỏi, sau khi tôi yên vị, «làm ăn khá chứ?» Bác ngồi trước một dïa cẳng heo lớn và một ly la-de. «Món nhậu đặc biệt bữa nay đấy, » bác nói, «gọi thử một đĩa chơi».
Fred, tên bồi bàn nhỏ con trong hai chú bồi, tiến lại và đợi tôi kêu đồ ăn. «Cũng khá,» tôi đáp lời bác Gus. «Tôi vừa bán được hai bức tranh cho một phòng triển lãm».
Chiếc nĩa dừng lại giữa chặng đường lên miệng, bác há hốc mồm nhìn tôi. «Anh nói là anh vừa kiếm được tiền à?» bác hỏi,
Bác đặt nĩa xuống, lắc đầu một cách thán phục. «Tôi biết là thế nào rồi anh cũng làm ăn được mà,» bác nói. «Nhưng đừng phí phạm nghe không. Gửi ngân hàng ngay đi, đọc quảng cáo khắc biết,»
Tôi bảo rằng số tiền này dành trả tiền nhà cũng đã gần hết rồi, bác tỏ vẻ ái ngại cho tôi. «Nghệ sĩ thì kiếm chẳng được là bao.» Bác nhận xét để an ủi tôi. «Giống tình cảnh tôi, chẳng hy vọng ăn nên làm ra được.»
Bác bình thản nhìn vào đĩa đồ ăn của bác. «Có lần tôi để dành được sáu trăm đô-la,» bác nói. «Nhưng tôi lại tiêu hết.»
Như để tự bào chữa, bác nói tiếp, «Tôi có cho bà già được đôi chút.»
Rồi bác lại tiếp tục ăn, với dáng điệu coi như vấn đề đã giải quyết xong.
«Giò heo ngon đặc biệt», bác tuyên bố.
Chúng tôi cùng yên lặng ngồi ăn một lúc. Ăn xong bác dẹp đĩa trống sang một bên, với chiếc tăm gỗ đựng trong cái ly để trên bàn, ngửa người về phía sau để thả mình vào trong hồi tưởng và suy nghĩ.
«Có một ngày kia», bác nói với giọng nghiêm trang, «giò heo không có mà ăn, la-de không có mà uống. Lúc đó thì tôi chẳng lại đây làm gì nữa.»
«Hôm nay đâu tôi có muốn lại đây,» tôi nói, «nhưng rồi cũng lại.»
Bác đáp: «Anh không thể làm khác được. Anh đến đây, và anh ngồi lại đây. Thế là thế nào? Tôi lẩm cẩm tự hỏi.»
Bác ngắm nhin que tăm giây lâu, chăm chú. «Nhưng tôi không tìm ra câu trả lời,» bác tuyên bố. «Anh sinh ra trong sự nghèo túng, và anh sẽ chết trong sự nghèo túng; và nếu anh kiếm được chút ít, thiên hạ lại tìm cách cướp mất,»
Tôi trả lời rành mạch rằng, có người lúc sinh ra nghèo nhưng lúc chết rất giầu. «Thì họ lại gặp những khó khăn khác,» bác Gus cãi. «Tôi chẳng ghen với họ. Tôi chỉ mong có một cuộn bô-bin mới để chạy xe thôi. Xe pháo cứ trục trặc hoài»
«Tôi thì tham vọng hơn nhiều,» tôi đáp.
«Anh lầm rồi,» bác cãi. «Có lần tôi có cả 600 đô-la rồi cũng tiêu hết.»
Tôi nhắc nhở bác là bác đã biếu bà già một phần.
«Thế thì sao.» Bác nói. «Mình có mẹ già thì mình phải lo giúp đỡ chứ?»
«Tôi không biết » tôi đáp. «Tôi không có mẹ.»
«Chía buồn với anh đó, Mack». bác Gus nói. Bác có vẻ ái ngại cho tôi thật, bác yên lặng hồi lâu. «Có thể là anh đã lấy vợ,» Bác nói giọng thành khẩn. Tôi bảo là chưa.
«Cũng được, anh còn nhỏ tuổi,» bác nói. «Rồi có ngày anh sẽ gặp người vừa ý, lúc đó anh sẽ thành thân,» Bác cúi người xuống, chăm chú nhìn tôi. «Coi bộ anh cũng tử tế đấy, Mack ạ.» Bác nói. «Ráng gởi tiền nhà băng phòng khi gặp người vửa ý thì thu xếp.»
Tôi không thích bàn tới những chuyện lẩm cẩm ấy. «Nghe này,» tôi nói. «Hiện tôi không có tiền, Trước đây cũng không có tiền. Tạm đi theo con đường đã chọn, và đặt lòng tin vào Thượng đế.»
«Đã đành», bác tán đồng, «nhưng như thế thì còn nghĩa lý quái gì. Có điều anh nên tự hỏi là chẳng hiểu Thượng đế có nghĩ vậy không?»
Lời bác nói khiến tôi mắc nghẹn, tôi cảm thấy mình lúng túng. «Tôi không biết, bác Gus ạ.» Tôi đáp. «Còn bác, bác nghĩ là Thượng đế nghĩ thế nào?»
Que tăm tới lúc đó đã bị nhai dập nát; bác gác hai chân lên thành ghế và ngả mình về phía sau. «Tôi mong có thể trả lời anh, Mack ạ» bác nói. «Mà tôi trả lời được. Đôi khi mình gần như có cảm tưởng là Thượng đế không thèm biết là có tụi mình đang ở trần gian. Rồi khi nào bết quá thì lại đỡ một chút, chẳng hạn kiếm được cuốc xe chạy sang Jersey City, hay gặp được ông khách say mèm đưa tấm giấy 5 đô-la rồi cho luôn không đòi tiền thối lại, Điều may mắn đó không làm anh tin ở Thượng đế, nó chỉ cho thấy cuộc đời diễn tiến theo chiều hướng nào thôi.»
«Cây cột lửa,» tôi nói, «đã dẫn lối cho dân được Chúa chọn.»
Nhưng bác Gus lắc đầu một cách buồn bã. «Đó chính là cái cú gay cấn nhất mà chúng ta phải lãnh,» bác nói. Bác hạ chân gác trên ghế xuống, vươn cổ về phía trước nghiêng dài trên mặt bàn. «Mack này,» bác gọi, «có bao giờ anh tự hỏi vì sao mà tụi mình được Chúa lựa chọn không? Anh có biết tôi nhận định thế nào không? Không phải bỗng dưng mình được tuyển chọn đâu. Tụi mình được tuyển lựa là tại tụi mình cứng cổ; và chính Chúa cần tụi mình hành động như thế để răn dạy cho đời biết tay Ngài. Thực vậy, người đời không muốn nghe ai; họ muốn theo đúng ý họ. Vì thế họ phải đá chúng ta lăn long lóc. Chúa không cần đếm xỉa tới. Ngài phán, cứ thế cho đời sáng mắt ra.»
«Còn đức Jésus?» Tôi hỏi.
«Ngài là người Do thái, có phải không?» Bác Gus hỏi. «Ngài dạy dỗ người ta mà có kết quả nào đâu. Nếu anh làm đúng như lời Chúa dạy trong thời buổi này thì anh sẽ bị đá lăn quay không ngồi đâu nóng đít.»
Bác ngồi thẳng người lên, đăm đăm nhìn tôi, bằng một cái nhìn bí hiểm của vị tiên trí già cả. «Được tuyển lựa tức là phải nhận lãnh cái cú gay cấn nhất mà tôi nói đó.»
« Uống chai la-de nữa đi,» tôi mời, «tôi trả mà».
«Được,» bác nói, «tôi trả cũng không sao.»
Chịnh ông Moore đem la-de lại cho chúng tôi. Ông là một người to lớn, khỏe mạnh và ưu tư. « Mạnh giỏi chứ bác Gus?» Ông hỏi. «Trông bác bảnh quá. Mọi việc vẫn tốt đẹp cả chứ?»
« Tuyệt,» bác trả lời. «Gặp anh bạn tôi đây. Tên anh là gì Mack nhỉ?›
Ông Moore và tôi bắt tay nhau, và ông ngồi ghé xuống bàn chúng tôi đang ngồi. «Mong là không có chi phiền nếu tôi ngồi chơi với hai ông một phút.» Tôi đáp, «Dạ không có chi».
«Cậu Mack đây là một nghệ sĩ,» bác Gus giới thiệu. «Một họa sĩ. Cậu vừa kiếm được khả nhiều tiền».
Ông chủ quán Alhambra mỉm cười với tôi. «Tốt lắm,» ông nói, «được lắm. Cậu mãn nguyện rồi chứ?»
Tôi bảo phải, mọi việc đều tốt đẹp cả.
«Ở đây quán chúng tôi nhỏ bé và xinh xắn,» ông Moore nói và đảo mắt nhìn quanh một cách chậm chạp, tựa như ông mới nhìn thấy quán này lần đầu. «Chúng tôi cố gắng làm cho ai nấy đều được hài lòng.»
Tôi cảm thấy lòng ấm áp, vui vẻ; thật sung sướng khi được cùng người khác xum họp, được nói những chuyện bông lơn khỏi cần chăm chú suy nghĩ xem mình sắp phải nói gì.
«Quán của ông đây cũng khá lắm, ông Moore ạ.» Tôi nói. «Chắc ông cũng dư biết điều đó.»
Ông nhìn tôi, bỗng có vẻ thận trọng. «À chuyện đó »,
Ông tuyên bố. «Tôi cũng không rõ nữa. Công việc làm ăn gặp nhiều khó khăn lắm, chuyện các hợp tác xã, và đủ thứ chuyện. Đồ ăn mắc quá. Chẳng làm sao khá hẳn lên được trong cái nghề này. Buổi tối khách ngồi không hết nửa số bàn. Chỉ trông vào bữa trưa nhiều.»
«Ông phải lo trang trí cho cửa hàng tươi đẹp lên,» bác Gus nói. «Lấy chiếc xe của tôi làm thí dụ; tuần nào tôi cũng phải lo o bế lại một lần. Làm cửa hàng đẹp lên sẽ thu hút được thực khách; họ thích cái bề ngoài khang trang.»
«Đã đành,» ông Moore đáp. «Có điều tôi không lo nổi.»
Bác Gus bẻ đôi que tăm, vươn tay với lấy que tăm khác, «Cậu Mack đây là một họa sĩ,» bác nói, «Để cậu ấy lo cho.»
Ông Moore đưa mắt nhìn tôi; ông cầm chén đường lên rồi lại đặt xuống. «Tốt lắm,» ông nói, «ý kiến rất hay.» Và tôi thấy ông như chờ đợi tôi phát biểu ý kiến,
Tôi nghĩ đây là một ý kiến hay, tuy có làm tôi ngạc nhiên; đây không phải là điều tôi nghĩ đến. «Lẽ dĩ nhiên,» Ông Moore nói. «Tôi không thể trả công cao lắm. »
« Hẳn rồi,» bác Gus nói, «nhưng ông có thể nuôi cơm cậu ấy; được chứ?»
« Được,» ông Moore nói đầy vẻ suy nghĩ, « tôi có thể để cậu ăn ở đây.»
«Thấy không Mack,» bác nói, «anh ăn ở đây khỏi trả tiền mà.»
«Ý kiến hay,» tôi nói,
Ông Moore liếc ngang nhìn tôi. «Có lẽ phải nhờ cậu vẽ giùm cho một cái gì đó phía trên quầy rượu,» ông nói. «Một cái gì thật ngon mắt khiến cho thiên hạ lấy làm thích thú được đứng đó mà ngắm cho thỏa thuê».
«Ông Moore có ý nói anh vẽ cái gì có đàn bà trong đó», bác Gus giải thích. «Anh biết đấy - cái kiểu ngồi trong cỏ mà không bận quần áo ấy mà.»
Ông chủ quán bắt đầu cục cựa một cách bất an; bộ mặt phì phị của ông đỏ lên. «Phải có ảnh đàn bà», ông nói, «vì tâm lý người ta kỳ lắm».
«Cảnh picnic tân thời trong công viên chẳng hạn». Tôi vừa nói vừa gật đầu. «Đúng rồi».
Ông có vẻ bất an hơn bao giờ hết. «Nhưng cần phải lành mạnh». Ông nói. «Đừng để tôi bị lôi thôi về việc đó».
Tôi nói tôi hiểu ông muốn gì, và ông tỏ ra biết ơn. «Được, ông nói, «cậu cứ tiến hành đi. Trong thời gian thực hiện bức vẽ, cậu lại ăn cơm ở đây, rồi sau đó, nếu công việc chu toàn, chúng ta sẽ thương lượng sau».
Sự thu xếp không có tính chất làm ăn chút nào cả, nhưng chúng tôi vẫn bắt tay nhau, và ông vẫy tay gọi người bồi bàn. «Bữa ăn hôm nay, cũng thôi», ông nói, cầm lấy tờ giấy tính tiền gạch chéo đi.
Khi chúng tôi ra bên ngoài, bác Gus vỗ vai tôi. «Bây giờ anh có tiền rồi nhé, Mack», bác nói. Tôi ấp úng cảm ơn bác, nhưng bác gạt đi. «Nghe này, bác nói, bộ tôi không gỡ được một bữa ăn đó sao?»
Và lúc bác leo lên chiếc tắc-xi của bác, bác cười dặn với:
«Cần lành mạnh đó nghe, Mack».
Trên đường về tôi thấy đời thật tươi đẹp biết bao. Ngay đêm đó tôi trả bà Zekes hai tuần tiền nhà tôi còn thiếu, và trả trước một tuần. «Có chuyện gì đây?» bà tra hỏi. «Bộ cậu ăn cướp nhà băng hay sao?»
Bà nói vậy cũng không có ảnh hưởng gì tới tâm trí tôi hết. «Không», tôi đáp, «tôi đang vẽ mấy bức bích hoạ».
<bài viết được chỉnh sửa lúc 1 giờ bởi huytran >