---

Đầu thế kỷ thứ mười chín, một người đàn ông tên là Samuel Edison, sau khi lưu lạc qua nhiều vùng ở ven hồ Erie đã định cư tại tỉnh Milan, thuộc bang Ohio. Ông là một nhà chính trị lưu vong từ bắc Canada đến. Ở đấy, cuộc nổi dậy của tư sản Canada, vì không biết dựa vào các chúa đất địa phương và sự liên kết với các nhà tư sản nhỏ bị chèn ép nên đã bị quân đội Anh dập tắt một cách khủng khiếp. Samuel Edison cũng tham gia vào cuộc nổi dậy ấy, nên sau khi cuộc nổi dậy bị đàn áp, ông vội vàng trốn đi, sợ nếu bị bắt, tất sẽ phải chịu những hình phạt ghê gớm.
Trên đường lưu lạc, ông đã trải qua biết bao gian lao, nguy hiểm, đã từng nhịn đói, chịu rét; đã từng đi bộ hàng trăm dặm đường. Để trốn thoát sang Hoa Kỳ, ông đã phải lén lút đi vào ban đêm không dám nghỉ, hướng theo các ngôi sao và bóng các ngọn cổ thụ của những cánh rừng già Canada. Ông đã phải vất vả lần theo lối mòn của người địa phương và đã có lúc phải liều nhảy trên những tảng băng trôi để vượt sông…
Ở Canada, ông còn vợ và hai con. Gia sản của ông đã bị chính phủ Canada tịch thu ngay sau lúc cuộc nổi dậy bị đàn áp. Vì thế, Samuel, dù thế nào chăng nữa, cũng phải tìm chốn sinh cơ lập nghiệp ở nơi khác. Ông dừng lại ở tỉnh lỵ Milan, bên bờ hồ Huron. Ở đây dân cư hầu hết đều làm nghề chuyên chở ngũ cốc trên hồ từ các miền phì nhiêu về các miền phía đông cằn cỗi. Ngoài ra họ còn sinh sống bằng nghề buôn bán lúa mì và nghề chở đò dọc. Ở Ohio hồi ấy chưa có đường sắt hoặc phương tiện giao thông, vận chuyển đường dài nào khác. Dọc theo hồ, có rất nhiều nhà kho chứa ngũ cốc. Các công trường sửa chữa tàu, thuyền cũng mọc lên san sát, dân cư có vẻ trù phù. Lúc đầu, Samuel Edison mở một xưởng làm ngói gỗ là thứ ngói thuở ấy ai cũng ưa dùng để lợp nhà. Việc buôn bán của ông rất phát đạt.
Ít lâu sau, cũng trong năm 1839, Samuel nhờ được một người bạn thân là thuyền trưởng Alva Bradley có tàu chạy trên hồ Erie đưa vợ con ông từ Canada sang. Thế rồi ông chuyển sang buôn ngũ cốc. Ông là một người rất minh mẫn, chăm chỉ, lại biết tính toán nên kiếm ra rất nhiều tiền.
Tổ tiên Samuel vốn gốc người Hà Lan, di cư đến bờ hồ Zuiderzee, một vùng phì nhiêu của châu Mỹ mới. Đây là một mảnh đất ai đến cũng nuôi mộng làm giàu. Ông nội của Samuel là John, thuộc cánh những người đi khai hoang. Họ ủng hộ vua Anh, chống lại phái cấp tiến. John lao vào hoạt động chống lại cuộc đấu tranh giành độc lập cho Bắc Mỹ. Trong cuộc chiến tranh lừng lẫy này, John Edison đã là một "tory", nghĩa là một người ủng hộ nhà vua Anh, và thuộc phái bảo thủ. Bị bắt, bị tịch thu toàn bộ gia sản, nhà đại điền chủ John may mắn không phải chịu tử hình. Nhưng sau tuyên ngôn độc lập của Hoa Kỳ, John bị đày đi cùng với nhiều "tory" khác. Sarah Ogden, vợ John, cùng với bảy đứa con cũng theo ông đi. Cả gia đình dừng lại ở miền tây Canada và đã chịu đựng mọi gian khổ, thiếu thốn, lao động cật lực để khai phá rừng hoang. Nhờ tính cần cù và lòng quyết tâm không chịu thua số phận, thua mọi khó khăn nên chẳng bao lâu họ đã là chủ nhân của một vùng đất phì nhiêu.
Đứa con đầu lòng của (John là?) Samuel đã lập gia đình năm 1792 và có nhiều con. Một trong các trẻ đó, sinh năm 1804, cũng tên là Samuel. Để khỏi lẫn, người ta gọi chú bé là Samuel Trẻ. Sau bốn mươi ba năm, chính Samuel Trẻ này đã trở thành cha đẻ của một nhà phát minh khoa học tiếng tăm lẫy lừng.
Vào đầu thế kỷ mười chín, nước Anh quyết tâm thực hiện chính sách thôn tính Canada Thượng (ngày này là bang Ontario). Thế là những hoạt động nhằm thôn tính vùng bờ bắc và bờ tây hồ Erie bắt đầu. Để chiếm khéo đất đai của những người di cư khai hoang, chính phủ Anh ở bắc Canada bèn hứa bồi thường cho họ cả quyền làm chủ vĩnh viễn ở những miền đất ấy. Riêng đối với những gia đình dòng dõi các tory thì nhà vua Anh lại càng tỏ vẻ quan tâm đặc biệt. Họ được mời đến chọn nhận những vùng đất mới trước và được chuẩn bị đón tiếp chu đáo.
Và thế là những đoàn xe bò, xe ngựa, xe trượt chở người, chở vật… ra đi dọc Canada, từ miền đông sang miền tây rồi lên miền Bắc.
Năm 1811, bấy giờ John đã là một cụ già tám mươi tuổi nhưng vẫn rất khoẻ. Cụ tập hợp toàn đại gia đình lại, cắt đặt công việc chuẩn bị, sau đó dẫn đầu đoàn người lên đường đi về hướng tây. Gia đình Edison mang theo hàng đàn bò và đã đi bộ hàng trăm ki-lô-mét qua những vùng đất đai cằn cỗi. Sau khi đã lang thang nhiều nơi, vượt biên giới bắc Hoa Kỳ, trên bờ sông Hudson rồi từ đó qua con thác nổi tiếng hung dữ Niagara, cái đại gia đình đầy trẻ con và đồ đạc ấy leo ngược lên miền tây hoang dại của Canada phủ đầy sương giá và những rừng già nối tiếp nhau không dứt.
Sau nhiều ngày đi ròng rã, bàn chân người lớn và trẻ con đều đã rớm máu thì một chiều nọ, khi nơi chân trời phía tây ráng đỏ đục ngầu dữ dội như tròng mắt của một con quái vật đang dịu dần, thì người chủ gia đình già nua ấy đã đưa được cả đoàn con cháu mình tới mảnh đất được chia. Bỏ mũ ra, mặc cho mái tóc bạc gió lùa bay tung, như một cây đại thụ, cụ John rướn tấm thân già còn tráng kiện, quay lại đàn con cháu, nói lớn giọng trang trọng:
– Chúng ta sẽ ở lại đất này!
Nói rồi, cụ quỳ xuống hôn lên mặt đất. Tất cả trẻ, già, trai, gái đều theo vị tộc trưởng, quỳ xuống hôn mảnh đất mới mà từ đây đã trở thành quê hương của họ.
Đó là một thung lũng đẹp, xung quanh có những rừng thông. Họ ở lại đó và đặt tên đất là Vienna. Họ chặt cây, dựng nhà, vỡ hoang thành những cánh đồng rộng. Từng gia đình nhỏ cật sức làm việc. Họ nuôi gia súc, săn bắn, phá rừng, lấy gỗ. Vienna phát triển rất nhanh, dần dần đã có cái dáng của một làng rồi một tỉnh lỵ. Họ đóng từng bè gỗ lớn, loại gỗ dùng cho các công trình và chở sang bán ở nước Anh.
Họ giàu có dần…
Năm 1837, như ta đã biết, cuộc nổi dậy của tư sản Canada đã kết thúc một cách đáng buồn. Samuel Edison Trẻ, cháu nội của cụ John Edison, đã chạy sang Milan, bỏ lại Canada xa xôi nấm mồ người ông đáng kính mà chỉ có tuổi già mới khuất phục nổi.
Samuel Edison Trẻ nói với vợ:
– Nancy ạ, chúng ta sẽ xây dựng lại từ đầu bằng chính những bàn tay của chúng ta như xưa kia cha ông chúng ta đã làm. Hãy nâng cao niềm hy vọng em ạ, và hãy tập trung sức để lao động!
– Phải như vậy thôi, mình ạ - bà Samuel dịu dàng trả lời chồng.
 
Ở tuổi thiếu niên, trong khi các cậu bé khác còn ham chơi thì Tom đã không những luôn băn khoăn tìm hiểu mọi vật xung quanh mình mà còn muốn hiểu thấu đáo các vật đó. Cái gì cũng làm cậu ngạc nhiên. Cậu không hỏi ai được thì tự đặt cho mình các câu hỏi và cố tìm cách tự trả lời.
Vào thời kỳ tỉnh lỵ Milan còn là một thương cảng nhỏ, cậu bé đã suốt ngày ngắm nhìn không biết mỏi những hoạt động nhộn nhịp của bến tàu, của xe cộ; đã say sưa theo dõi không chán nhịp điệu lao động khẩn trương ở nơi bốc dỡ hàng hoá của công nhân khuân vác... Đôi khi vì mải xem các máy cưa cưa gỗ làm ngói, cậu đã về nhà muộn. Chiều hôm ấy, chắc chắn là cậu sẽ bị ông Samuel mắng cho một trận thậm tệ về tội chỉ đi lang thang vô ích.
Cậu không hề chơi các trò chơi mà ở vào lứa tuổi cậu em nào cũng ham mê. Cậu chỉ thích đi nhặt các mẩu gỗ ngoài công trường rồi ghép lại thành kè, thành bến, thành nhà kho, v.v...
– Tom, làm gì thế con?
Đó là câu hỏi bà mẹ luôn luôn hỏi cậu, lo lắng thấy cậu lúc nào cũng bận những việc không đâu, đến nỗi bỏ cả ăn, cả ngủ.
Cái cảnh phồn vinh trên bến dưới thuyền Tom đã thấy trong thời thơ ấu của mình không tồn tại lâu: Con đường sắt gần Milan hoàn thành thì bến tàu cũng bắt đầu hoang vắng. Gia đình Samuel cũng dọn sang Port Huron ở phía nam hồ Huron.
Ở Port Huron có một thư viện, tuy nhỏ nhưng cũng có đủ mọi loại sách của tất cả các môn khoa học. Ngay từ bảy tuổi, Tom cũng đã hàng ngày đến đó đọc sách. Tom đọc bất cứ sách gì có ở thư viện. Năm lên chín tuổi, cậu đã đọc "Triết học tự nhiên và triết học kinh nghiệm" của Richard Green-Parker xuất bản năm 1856. Cho đến năm mười hai tuổi, cậu bé đã đọc hầu hết các sách cơ bản về văn hoá thế giới, những cuốn được người đương thời rất quý như "Lịch sử sự tiến bộ và thoái hoá của đế quốc La Mã" của Gibbons, "Lịch sử Đại Anh quốc" của Hume, "Lịch sử thế giới" của Syr, "Bách khoa toàn thư sơ đẳng" của Peny, "Lịch sử sự cách tân" của Burton. Cậu đã đọc nghiến ngấu, say mê những cuốn sách đó.
Tuy khác hẳn những trẻ cùng tuổi nhưng Tom cũng có một người bạn thân. Đó là Michael Oates. Cha mẹ Michael ở Michigan. Đôi bạn hợp nhau và thân nhau vì cũng gặp nhau ở chỗ thèm hiểu biết, thích khám phá.
Dưới hầm nhà, Tom lập một "phòng thí nghiệm". Ngoài thì giờ ở trường ra, Tom không hề đi đâu, cậu chỉ ở đấy, thí nghiệm lại tất cả những gì đã học. Ai cũng cười Tom, chỉ riêng mẹ và chị Tania là ủng hộ. Tania là một cô bé cũng ưa những công việc tìm tòi của em mình.
Chỉ trong một tuần, Tom dạy chị học thuộc lòng các chữ cái bằng tín hiệu morse. Từ nay, hai chị em đã có một trò chơi mới: có thể nói chuyện "bí mật" trước mặt mọi người mà chẳng ai hay biết.
Tom có một điều bực mình là chị Tania hay dậy muộn và mẹ chỉ toàn sai Tom lên gọi. Sáng nào cũng vậy, trong lúc đang ngủ ngon thì Tom bị mẹ lay dậy, bảo:
– Tom, lên gác đánh thức chị Tania dậy, kẻo chị lại đi học muộn!
Tom đành mắt nhắm mắt mở đi gọi chị. Mà nào có phải chỉ gọi một tiếng là chị dậy đâu. Tom phải lay chị hàng mươi phút chị mới mở mắt. Để khỏi chui ra khỏi chăn ấm, Tom nghĩ ra một cách gọi rất mầu nhiệm làm cho chị phải dậy ngay mỗi khi mẹ vừa sai Tom. Một buổi sáng, khi mẹ vừa gọi: "Tom, lên gác gọi chị Tania..." cậu liền thò tay ra khỏi chăn, kéo một thanh gỗ treo nằm ngang xuống. Thế là ở trên gác chị Tania dậy ngay tức khắc! Máy gì mà tài thế? Thì ra Tom làm một thanh gỗ, buộc vào hai đầu thanh gỗ hai sợi dây gai; hai đầu kia em buộc vào hai cổ chân chị Tania. Khi kéo một đầu thanh gỗ thì một chân Tania sẽ bị lôi ra ngoài chăn, nếu kéo mạnh quá thì cả Tania cũng bị lôi ra khỏi giường.
Ngoài ra, Tom còn làm máy... "nói" ở phòng Tania. Em gắn một cái phễu vào đầu một ống dẫn nước đã bỏ đi ở trên gác. Ống này được đặt từ trên gác xuống căn hầm nhà, vào tận "phòng thí nghiệm" của Tom. Ở dưới này, Tom cũng gắn cái phễu nữa vào đầu ống, và thế là hai chị em cứ việc nói chuyện với nhau, một ở trên gác, một ở trong "phòng thí nghiệm".
Một hôm, Tania gọi "ống nói" cho Tom báo một "tin dữ":
– Alo, Tom!
– Alo, chị Tania, cái gì thế?
– Này, nếu em không đóng cánh cửa sổ lại thì chị không dậy đâu nhé, vì bỏ chăn ra chị sẽ bị cảm lạnh đấy.
– Chị không dậy thì mặc chị. Cô Howard sẽ phạt chị!
– Sao lại thế? Cứ đóng cửa vào, chị dậy ngay.
– Em không đóng được. "Máy" hỏng rồi!
– Kệ, chữa đi!
– Em thử xem nhé?
Tom kéo mạnh sợi dây buộc vào cánh cửa sổ lắp kính trên gác để thử, ai ngờ cánh cửa bật ra và rơi xuống đất, kính vỡ tan. Tom bị cha đánh cho một trận rất đau vì cái "trò điên" ấy.
Cứ sáng sáng Tom và Tania dắt tay nhau cùng đi đến trường. Hôm ấy, Tom cắm đầu đi không nói năng gì, Tania hỏi:
– Em nghĩ gì thế?
– Em nghĩ tại sao người ta không tìm cách giữ tiếng nói lại để nó bay phí hoài đi mất.
– Nhưng giữ lại để làm gì?
– Chị ngốc lắm. Nếu có thể được thì em sẽ giữ lại bài diễn thuyết của Washington và của Franklin.
... Có ai ngờ đâu là trong đầu óc của cậu bé mười hai tuổi ấy, đã có cái ý nghĩ mầm mống về máy ghi âm.
 
 
Bạn của Tom, Michael Oates, đôi khi cũng đến thăm "phòng thí nghiệm" ở tầng hầm. Đôi bạn, có khi cả ngày, say sưa làm đủ mọi thí nghiệm về vật lý và hoá học. Cả hai đã đọc được ở một cuốn sách viết về định luật các chất hơi nhẹ hơn không khí. Như vậy là khí nhẹ bốc hơi có thể làm cho cả một vật nặng bay lên theo nó.
Một hôm, Tom tự bảo nhất định phải thí nghiệm định luật đó. Cậu ta đi xin đâu ở hàng xóm được khá nhiều chất muối dùng để điều chế ra một thứ nước có hơi. "Nhà vật lý và hoá học" tý hon này bèn cam đoan với cậu bạn thân Michael là uống xong, cậu ta sẽ bay được quanh các ngọn cây và các mái nhà như chim. Vì lượng muối ấy sẽ sinh ra hơi nhẹ trong cơ thể sẽ đẩy người ta bay lên được. Tom khuyến khích:
– Uống đi, uống đi, cậu sẽ bay cao hơn cả chim sẻ và chim én!
Tin tưởng bạn mình đã nắm chắc được chiếc "chìa khoá" của việc con người có thể bay được như chim, Michael bèn dốc tuột vào mồm tất cả lượng muối ấy. Nhưng đáng lẽ phải bay được thì một lúc sau người bạn tốt và cả tin ấy lại thét lên, lăn lộn vì đau đớn. Hơi sinh ra làm cậu bé trướng ruột, nghẹn thở. Ông Samuel vội chạy ngay đi mời thầy thuốc và sau đó, tất nhiên, Tom, nhà phát minh tý hon, được một trận đòn nhừ tử.
Tom là một cậu bé tham lam, muốn biết tất cả, muốn tìm ra cái gốc phát sinh mọi huyền bí của sự vật quanh mình. Và cậu đã gặp nhiều trở ngại. Trở ngại đầu tiên chính là ông bố, chỉ lo cần cù làm giàu, ông cho cậu là một thằng bé viển vông, có những biểu hiện không bình thường về tâm thần.
 
 
Hai chị em Tania cùng học một lớp ở trường tiểu học Port Huron.
Một hôm, cô giáo Howard gọi Tania lên bảng đọc bài địa lý. Cô hỏi Tania:
– Bắc Mỹ có bao nhiêu bang?
– Bắc Mỹ có ba mươi ba...
– Bao nhiêu?...
Tania ngắc ngứ mãi rồi nói "mười bảy". Nhưng vừa nói xong là em biết ngay là mình lầm nên vội vàng đưa mắt cầu cứu Tom. Cậu em vội vàng mở vở địa lý ra xem rồi nhắc chị, nhưng nhắc bằng một cách rất độc đáo: cậu gõ đầu bút chì xuống bàn khi mau khi chậm theo quy định của tín hiệu morse. Thế là Tania trả lời trôi như cháo chảy. Từ đó hai chị em nhắc nhau bằng cách ấy. Tụi bạn trong lớp thấy phương pháp nhắc bằng tín hiệu morse hiệu nghiệm quá liền năn nỉ hai chị em Tom dạy cho. Thế là từ đó: vĩnh biệt những bài học thuộc lòng! Tín hiệu morse muôn năm! Và cũng từ đó cứ mỗi lần cô Howard gọi một em nào lên đọc bài là y như rằng tiếng gõ bút chì vang lên: Cách! Cách! Cách...! và... em này đọc bài cứ làu làu. Cô giáo không ngờ học trò của cô đã hàng ngày dối cô một cách khéo léo. Có điều những tiếng gõ bút chì làm cô khó chịu. Cô ra lệnh không được gõ nữa. Lập tức những tiếng suỵt dài ngắn lại nổi lên: morse vẫn hoạt động! Sau, cách ấy cũng không ổn thì các em lại lấy tay ra hiệu, cô giáo vừa không chú ý, vừa không ồn.
Cô Howard rất vừa ý thấy độ này học sinh của cô đã bắt đầu chịu học, mà điều tiến bộ ấy tất nhiên là do phương pháp sư phạm của cô. Bởi vậy cô rất hãnh diện.
Một hôm có thầy thanh tra về: thầy Sinclair. Thật không may là hồi trẻ trước khi vào ngành giáo dục, thầy Sinclair đã có lúc làm điện báo viên ở Boston. Muốn kiểm tra xem học sinh chuẩn bị bài thế nào, thầy vào dự lớp cô Howard.
– Nào, mời hai em Edison Tania và Hope Lewis lên bảng...
Tom ngồi ngay ở bàn đầu. Khi thầy thanh tra vừa hỏi xong thì tiếng sách vở mở xoàn xoạt và tín hiệu morse được ứng dụng ngay. Thầy chú ý thấy Tom cứ đưa đi đưa lại bàn tay một cách đều đặn khi dài khi ngắn. Với thói quen nhận xét nghề nghiệp của một người điện báo viên cũ, thầy chợt nhận ra đó là những tín hiệu morse. Nhưng thầy cũng phải ngẩn người ngạc nhiên trước lũ trò nhỏ này với cái trò chơi tài năng ấy của chúng. Thầy biết rất rõ rằng chỉ riêng nghe, hiểu được các tín hiệu morse cũng đã là một điều khó huống chi lại nhận bằng mắt! Làm sao bọn trẻ con này lại đã thuộc lầu và sử dụng thành thạo như vậy? Hay chúng là con cái các điện báo viên?
Thầy hỏi nghề nghiệp bố mẹ của từng em một. Chẳng có em nào là con cái điện báo viên cả. Thật lạ! Gọi Tom lên bảng: thầy thấy Tania đánh morse. Gọi một em bàn khác lên thì lại một em nào đó đánh tín hiệu... Đến chiều thì thầy đã rõ là hầu như cả lớp đều biết chỉ trừ có vài em. Thế thì quá lắm...
Khi về văn phòng, cô Howard sung sướng vì buổi kiểm tra đã kết thúc tốt đẹp, cô bảo thầy Sinclair:
– Thưa ông thanh tra, ông hơi khắt khe quá đấy ạ, các em xứng đáng được những điểm cao hơn nữa kia. Thế mà điểm cao nhất ông chỉ cho được bảy...
– Giá như tôi kiểm tra về điện báo, chắc chắn tôi sẽ cho học trò của cô toàn điểm mười kia!
Cô Howard tròn mắt, ngạc nhiên hỏi lại:
– Thưa ông, thế là thế nào ạ?
Mỉm cười, chậm rãi thầy Sinclair nói:
– Bởi vì học trò của cô chẳng học hành gì cả. Chúng chỉ toàn lo nhắc nhau bằng moóc-xơ thôi.
Cô Howard sững người ra như tượng, rồi cô hét lên:
– Thế thì lại thằng Edison Tom rồi. Chỉ có nó dạy thôi chứ không còn ai nữa cả. Phải tống cổ nó ra ngay lập tức mới được!
– Về ý kiến ấy của cô, tôi lại không đồng ý chút nào. Tôi nghĩ rằng các em có học morse thì cũng tốt thôi, dù rằng với mục đích nào. Thế là chúng đã tích luỹ chút gì đấy, cũng cần cho cuộc đời chúng. Chính tôi là người đã đề nghị với Viện nghiên cứu giáo dục hãy đưa điện báo vào chương trình giảng dạy, nhưng đề nghị ấy đã bị gạt đi. Bây giờ thì, dù chẳng muốn, tôi cũng thấy ý nghĩ ấy của tôi đã được thực hiện.
Sau khi thầy thanh tra đi rồi, cô Howard mắng cho cả lớp một trận ra trò về cái tội nhắc bài.
– Từ nay, tôi mà bắt được em nào còn làm cái trò dối trá ấy nữa, tôi sẽ đuổi ra khỏi trường...
Nhưng bọn học trò vẫn cứ thế, bởi vì cô Howard có biết nhắc bài kiểu đánh morse đầu cua tai nheo ra sao đâu.

Trước đây, khi Tom còn đang được mọi người coi là "cậu bé thần đồng", là "thiên tài" thì mọi lời âu yếm người ta dành để gọi em: nào "Tom, con hươu sao ở Michigan", "Chú bé có những tư tưởng lớn"... Nhưng giờ đây, trước mặt họ, em chỉ là một thằng bé thần kinh không bình thường. Dù sao thì Tom cũng có hổ thẹn về việc bị đuổi vừa rồi. Nhưng hiện tại điều cần thiết nhất đối với "nhà bác học", "nhà vật lý", "nhà báo" Tom là làm thế nào xoay xoả với những mảnh vụn của phòng thí nghiệm và của máy in bị vứt từ trên toa tàu xuống? Liệu có chữa được không? Tom đứng gãi đầu ngẫm nghĩ giữa đống đổ nát ấy. Chữa thì chắc là chữa được, nhưng để chúng ở đâu bây giờ? Đó là vấn đề khó. 
Có lẽ cái góc kín đáo nhất vẫn là căn hầm cũ ở nhà cha mẹ... Nghĩ thế, em liền chở mọi thứ về đó và chỉ trong hai ngày, mọi thứ được sửa chữa xong. 
Chăm chỉ và không nản chí, em lại bắt tay vào việc. Tom rủ một bạn nữa trạc tuổi em tên là James Wort có tài viết chữ rất đẹp và kể chuyện rất dí dỏm, cùng cộng tác với em. Đầu tiên, các em đổi tên tờ báo là "Paull Pry". Đó là tên một nhân vật trong một vở kịch được mọi người rất ưa thích. Cộng với tài khôi hài của James Wort, báo ra thêm mục "Chuyện địa phương" khiến mọi người càng thích thú. Ký giả nhỏ tuổi ấy viết rất khéo, người đọc ai cũng phải cười bò ra. Có mục đó, tờ báo vui hẳn lên và bán thật chạy. 
Nhưng, một hôm, không biết thế nào James Wort lại đi châm biếm một người trong phố. Người này có thói quen ngồi ở quán uống rượu và rình mò mọi người. Những người xem báo nhận ra hắn ta và cười với nhau một cách rất khoái trá. Người ấy giận lắm, tính chuyện trả thù. Một buổi chiều, hắn ngồi rình Tom bên bờ sông Sainte Claire. Gặp Tom, hắn túm lấy: 
– Thằng nhãi con, đứa nào dám làm nhục tao trên cái tờ "báo biếc" ấy của mày, hở?
– Tôi không biết, bài đó là của một người vô danh gửi đến...
– À, mày không chịu tiết lộ nó ra hả? Được, tao sẽ cho mày một bài học để mày nhớ đời! 
Người ấy bèn túm cổ "ông giám đốc toà soạn" nhỏ tuổi, nhấc bổng lên rồi ném mạnh xuống dòng nước giá lạnh. Sau trận tắm bất đắc dĩ ấy, Tom "đóng cửa" tờ báo và từ đấy thôi không bao giờ nghĩ đến chuyện làm báo nữa. Tom thử làm một vài việc khác nhưng không thành. Cũng có lúc em thấy nản, nhưng dù sao vẫn phải kiếm sống. Em đến nhà một bác thợ rèn để xin làm. Bác ta làu bàu bảo: 
– Ở đây không cần những kẻ loạn trí! 
Bị nhục mạ, em bỏ đi. Lang thang thế nào, em lại vào đúng nhà thằng Joe, bạn cùng lớp trước kia để xin việc làm ở cửa hiệu của cha nó. Lão chủ hiệu cười hề hề bảo Joe: 
– Này, Joe, xem này, thằng rồ Tom đang muốn vào làm thằng nhỏ trong cửa hiệu nhà ta đây này! Thế nào, con, có nên bảo nó cút đi không nhỉ? 
Thằng Joe mỉa mai Tom: 
– Thế nào, mày chưa thành triệu phú à? 
Bị xúc phạm, Tom quay phắt đi sau khi đã trả lời: 
– Được, rồi mày sẽ thấy tao trở thành triệu phú! 
Ngày này sang ngày khác, Tom đi khắp nơi, khắp chốn tìm việc. Nhưng ở đâu người ta cũng từ chối khéo léo hay trả lời thẳng thừng "nhà báo" quen thuộc: 
– Chúng tao không cần những thằng điên như mày! 
Cuối cùng, tuyệt vọng em trở về nhà, không việc làm, mệt mỏi. Tom không thể nào chịu đựng được nữa dù chỉ một lời của những con người độc ác, tàn nhẫn, ích kỷ và hẹp hòi ấy. Em có ý định trốn đi Detroit kiếm việc. Chỉ có mẹ là người duy nhất khuyến khích em thôi vì bà thấy con bà gặp quá nhiều rủi ro và cũng thấy con ôm ấp rất nhiều hoài bão, những hoài bão mà bà chỉ mơ hồ cảm thấy rất đẹp, rất có ích, rất nên làm, nhưng bà cũng không hiểu nổi đó là những gì.
Một buổi chiều, khi ông Edison bảo Tom phải vứt tất cả mọi thí nghiệm của em ở trong căn nhà hầm ra thì em quyết định bỏ nhà ra đi. Trời mưa tầm tã. Tom viết cho mẹ mấy dòng thư, xin mẹ tha thứ cho em là ra đi mà không chào mẹ, em nhờ mẹ hôn chị Tania hộ em. Tom đặt bức thư lên bàn rồi băng mình vào trong mưa gió.
 
Khi Tom vừa ra đi thì bà Edison đột nhiên nổi cơn đau bụng dữ dội. Ở nhà chẳng có một ai. Ông Edison đang đi bán rơm, còn bọn trẻ con chạy chơi đâu hết chẳng thấy có một đứa nào. Lăn lộn trên giường, bà gọi mãi Tom. Giờ đây, Tom đã bỏ đi gần tới ga. Tania vừa ở nhà bạn về, nghe tiếng mẹ gọi, cô chạy vội đến hỏi: 
– Gì thế mẹ, mẹ làm sao thế? 
Bà thều thào: 
– Gọi em Tom và bác sĩ Pender lại đây ngay cho mẹ...
Tania hốt hoảng chạy xuống nhà dưới và thấy bức thư của Tom để ở trên bàn. Đọc thư, nước mắt cô tuôn giàn giụa trên má. Cô định chạy lên đưa thư cho mẹ xem, nhưng nghĩ sao, cô lại lao bổ ra ngoài mưa chạy về phía ga. Con đường sao mà dài thế, tưởng chừng không bao giờ đến cả. Đến sân ga thì vừa may cô trông thấy Tom đang đứng đó nài bác lái tàu cho đi nhờ đến Detroit. Nhưng bác ta chối từ: 
– Không được đâu cậu em ạ. Người ta sẽ phạt tôi mất. Họ mà bắt được chở người lạ trong toa đầu máy là họ đuổi tôi ra đấy. Cậu muốn thế chăng? 
Tom đang lưỡng lự chưa biết tính sao thì nghe tiếng Tania gọi.
– Có việc gì thế, chị Tania? 
Tania hớt hải, người ướt đẫm: 
– Mẹ đang đau lắm em ạ. Phải đi tìm bác sĩ Pender và báo tin cho cha và anh Bill biết ngay. 
Nghe tin ấy, lòng Tom đau thắt lại. Em hối hận vì đã bỏ mẹ đi trong lúc này. Làm thế nào bây giờ? Phải quyết định ngay kẻo mẹ nguy mất! 
– Chị lên tàu đi Detroit ngay tìm anh Bill. Còn em, em đi tìm bác sĩ Pender. Cha chắc cũng sắp về thôi.
Tom chạy vào ga vay tiền một điện báo viên cho Tania lấy vé, xong em chạy như bay đến nhà bác sĩ. May sao, bác sĩ có nhà. Cả hai vội vã đi ngay. Mưa vẫn như trút nước... 
– Mẹ ơi, bác sĩ đến rồi, mẹ có đỡ tí nào không mẹ? 
– Ôi, Tom của mẹ, con yên tâm, mẹ sẽ khỏi ngay thôi.
Bác sĩ Pender khám bệnh cho bà và chuẩn đoán bà bị đau ruột thừa cấp tính. Phải mổ ngay mới cứu được. Nhưng trời cứ tối dần, mà dưới ánh đèn dầu thì làm sao mà mổ được. Chờ đến sáng thì muộn lắm, người bệnh sẽ chết. Bác sĩ đi đi lại lại trong phòng chưa biết tính cách nào để kịp cứu bệnh nhân. 
Trong khi đó, Tom ngồi trên giường bóp trán cho mẹ. Bà mẹ run rẩy, đau đớn bảo Tom: 
– Tom ơi, con của mẹ đâu rồi, Tom... 
– Con đây, mẹ ạ. 
– Con đi đâu vậy con? 
Tom thú thật với mẹ ý định bỏ nhà đi Detroit. Em bật khóc:
– Con giận cha, mẹ ạ. Con có viết cho mẹ mấy dòng để trên bàn nhà dưới. 
Bà mẹ thều thào nói: 
– Con ạ, mỗi khi tức giận con cứ viết hết ra một tờ giấy mọi suy nghĩ, mọi bực dọc của con, sau đó con xé đi. Con giận cha phải không? Khi nào con tức giận, tất nhiên con phải đổ cơn giận cho ai chứ... vì thế mà có cha mẹ, con ạ... 
Chưa nói hết câu, bà lại đau quá ngất đi. Bác sĩ xem mạch cho mẹ. Tom sợ hãi hỏi: 
– Thưa bác sĩ, nếu không mổ ngay được thì có làm sao không?
Bác sĩ im lặng, Tom chợt hiểu hết. Em kêu lên: 
– Thế sao bác sĩ không mổ ngay đi! 
– Không được em ạ, đèn dầu tù mù thế này mổ sao được?
– Thắp nhiều đèn lên có được không? 
– Không được... mổ trong ánh sáng như thế này thì chẳng khác gì giết chết bà ấy. Nếu có đủ ánh sáng, chắc chắn là tôi sẽ mổ được cho mẹ em ngay. 
Thất vọng. Tom ôm đầu suy nghĩ. Làm sao đây? Mẹ sẽ chết ư? Ôi, thật khủng khiếp! Không, mẹ em không thể chết được! Đột nhiên em nhìn thấy ánh đèn phản chiếu lại từ mảnh sắt trên tủ. Ánh đèn phản chiếu trông có vẻ sáng hơn chính ánh sáng thật của nó. 
Một tia sáng loá lên trong đầu óc Tom: sao ta không mượn tấm gương lớn ở hiệu tạp hoá về nhà phản chiếu lại thật nhiều ánh đèn? Chắc chắn là sẽ sáng được tới gấp ba lần. 
Nghĩ sao, làm vậy. Em chạy ngay ra cửa hiệu tạp hoá. Nhưng... cửa hiệu đã đóng cửa, người chủ hiệu đã về nhà riêng. Không do dự em đập vỡ một khung cửa rồi chui vào mang tấm gương ra, đem về nhà. Một lát, tất cả các đèn lớn, đèn nhỏ trong nhà được thắp lên và đặt trước tấm gương. Xong xuôi, em sang phòng mẹ. Bác sĩ ngồi đó, lo lắng nhìn người bệnh. Em nói, giọng đầy tự hào: 
– Bác sĩ ơi, đã có đủ ánh sáng rồi. Mời bác sĩ sang xem, sáng như ban ngày vậy! 
– Cậu còn đùa được ư? Cậu không thấy tôi đang lo cho mẹ cậu à? - bác sĩ nói có vẻ giận. 
Nhưng em đã lôi tay ông ta, buộc ông phải sang xem. Quả thật là sáng như ban ngày! Hai mươi cái đèn phản chiếu lên chỗ định dùng làm bàn mổ. Tất cả đều sáng loá. Ngạc nhiên và mừng quá đến mức không tin cả vào mắt mình, ông giơ tay vào vùng ánh sáng đó và sờ sờ nó để khẳng định rằng đó là sự thật. Nét mặt ông rạng rỡ hẳn lên: 
– Cậu bé làm thế nào mà được như vậy đấy, hở cậu bé thần đồng? 
Tom nhún vai im lặng. Trả lời ông thế nào đây? Chỉ có nét mặt em là sáng hẳn lên vì niềm vui mẹ em sắp được cứu sống. Bác sĩ ôm chặt em vào ngực và chúc mừng em: 
– Cậu giỏi lắm! Thông minh lắm! Bây giờ thì tôi sẽ bắt đầu. Nào, đem hai chiếc khăn trải giường và một xô nước nóng ra đây, rồi chạy đi gọi thêm một bà hàng xóm sang giúp tôi một tay.
 
Rạng sáng thì mổ xong. Bà Edison đã thoát khỏi tay thần chết. Mệt quá, bác sĩ nằm vật trên chiếc đi-văng tạm nghỉ. Tom ngồi ghé bên cạnh ông, mệt bã vì một đêm thức trắng lo âu. 
– Nếu đêm qua, cậu không nghĩ ra cái trò ấy với tấm gương thì giờ đây mẹ cậu đã thành người thiên cổ! 
Nghe vậy, Tom chợt giật mình nhớ đến tấm gương lớn lấy ở hiệu ông Dingle mà ông ta không biết. Em vội vàng vác tấm gương lại cửa hiệu để trả. 
Đến nơi, Tom thấy mọi người đang xúm xít bàn tán quanh chỗ cửa bị đập vỡ. Ai cũng cho rằng kẻ trộm vào hiệu lúc đêm. Dingle đứng đấy đang kêu ầm lên: 
– Tôi bị mất trộm! Thằng trộm đã phá cửa vào và lấy mất tấm gương. Tôi phải đi trình cảnh sát mới được! 
Lúc ấy, Tom vác gương lại. Vừa nhìn thấy Tom, Dingle kêu lên: 
– Kia, thằng trộm lấy gương của tôi đây rồi!... 
Chẳng nói một lời, Dingle xông vào đánh em túi bụi. Chiếc gương tuột khỏi tay em vỡ tan. Chiếc gương vỡ càng làm hắn thêm cáu, hắn vớ lấy cái gậy và vụt em tới tấp. Tom kêu ầm ĩ, nhưng chẳng ai vào can giúp em. Vừa may, khi ấy ông Edison đi bán rơm trở về. Thấy Dingle đang đánh con mình, ông bèn nhảy từ trên xe ngựa xuống túm lấy tên chủ hiệu nhẫn tâm ấy. Ông đánh con thì được nhưng kẻ khác thì không! Ông quát lão Dingle: 
– Sao ông đánh nó? 
– Vì nó ăn cắp và làm vỡ gương của tôi. 
Ông Edison liền hỏi Tom, khi ấy em đang sắp sửa chạy về:
– Đúng không? 
– Con lấy vì...
– Được, về nhà rồi tao sẽ hỏi tội mày. Bây giờ thì cút!
Lão Dingle được thể kêu lên: 
– Ông phải đền tôi mười hai đô-la về chiếc gương vỡ và ba đô-la về chỗ cửa vỡ. 
Một người nào đó bảo: 
– Này, ông Dingle... phải công bằng chứ! Cái gương vỡ là do ông đánh thằng bé nên mới rơi vỡ chứ đâu phải tại nó.
– Đúng, đúng như thế đấy! - Nhiều người cùng nói một lúc. – Có đền thì chỉ đền cái cửa thôi. 
Lão chủ hiệu cự lại: 
– Không thể được. Nó ăn cắp gương của tôi nên tôi phải đánh nó. 
– Nó ăn cắp mà lại còn mang đến trả à? 
– Tôi không biết. Cứ phải đền cho tôi mười lăm đô-la, chỉ có thế thôi. 
– Được, tôi sẽ đền mười lăm đô-la cho ông, nhưng trước hết tôi phải biết mọi việc xảy ra như thế nào đã. 
– Thôi được, - lão chủ hiệu nói. - Tôi sẽ chờ ông đến chiều, nếu không tôi sẽ đi trình cảnh sát! 
Ông Edison quay lưng lại không trả lời, trèo lên xe quất mạnh ngựa về nhà. Đến sân, ông gặp bác sĩ Pender đi ra. Bác sĩ thấy ông thì mỉm cười: 
– Thế là thoát rồi... Mọi việc xong xuôi cả rồi... 
– Ai thoát ạ? - ông Edison hỏi vì ông tưởng bác sĩ nói đến Tom.
– Bà nhà ông chứ ai nữa. Tôi đã mổ kịp cho bà ấy đêm qua rồi. Cả đêm mọi người đều thức trắng. Nếu cậu Tom không tìm cách lấy gương tăng ánh sáng thì không tài nào có thể mổ cho bà nhà được. Như vậy... chắc bà ấy đã bị nguy mất rồi... 
– Ông bảo rằng nhờ có cháu Tom giúp ông phải không?
– Vâng. Thật là một cậu bé thông minh. Tôi rất mừng cho ông về cậu ấy.
Ông Edison mở tròn mắt ngạc nhiên: 
– Ông bảo sao? Thế mà tôi lại tuởng là nó đi ăn cắp gương của người ta. Cám ơn bác sĩ, cám ơn!... Giờ thì tôi đã hiểu ra rồi.
 
Trưa hôm sau, trước cửa ga có một đám người đứng ngơ ngác, im lặng, nét mặt ai cũng lộ vẻ lo âu, buồn rầu. Có chuyện gì vậy? Ở ga vừa nhận được điện báo chiếc cầu trên đường Port Huron - Detroit bị gãy mà tàu số 7 đương lao nhanh vùn vụt trên con đường đó. Trên tàu có nhiều người, trong đó có cả Tania và anh Bill. Tất nhiên chẳng một ai trên tàu đó biết tính mạng họ đang bị đe doạ; mà tất cả những ai biết tin cầu gãy chưa biết làm thế nào báo cho viên trưởng tàu - Nelson biết để hãm tàu lại. Lo lắng, run sợ. Mọi người sau khi đã kêu khóc và chạy lung tung hốt hoảng trên sân ga chán lại đứng túm tụm từng đám, im lặng. Có tiếng khóc sụt sịt... Ai cũng có người thân hay bè bạn trên chuyến tàu bị đe doạ ấy. Tom ra ga đón chị Tania, thấy thế liền len lỏi qua các đám đông vào tận buồng điện báo, hỏi: 
– Cái gì thế? Cái gì thế? 
Một người nào đó trả lời: 
– Nước cuốn mất cầu ở Hio rồi. 
Tom sững người. Trước mắt em, thoáng hiện ra hình ảnh chị Tania và anh Bill. Nếu hai người này mà bị thế nào thì gia đình em sẽ ra sao; và còn tính mạng mẹ nữa, mẹ vừa thoát chết đêm qua xong. Không, không thể như thế được! Tim Tom đập rộn lên, lo sợ và đau đớn. Làm gì để cứu được họ đây? Bao nhiêu là người trên chuyến tàu này! Óc em căng thẳng, suy tính. Tay em túm lấy lông mày bên phải mà giật như thói quen khi có điều gì suy nghĩ căng thẳng. Lúc ấy, một đầu tàu đi qua chợt kéo một hồi còi dài, một hồi còi ngắn để dồn đường. Tiếng còi ấy làm em nẩy ra một kế hoạch cứu nguy cho đoàn tàu số 7. Em gạt mọi người ra, chạy đến buồng điện báo kêu lên: 
– Tôi sẽ báo cho tàu dừng lại, tôi sẽ báo cho bác Nelson biết mà ngừng tàu lại! 
Có mấy người mắng Tom:
– Cút ngay, thằng mất trí! 
Tom không nản, em chạy như bay đến chiếc đầu máy và nhanh nhẹn leo lên bậc toa. Bác lái tàu chưa đoán ra em định làm gì liền quát: 
– Thằng bé kia, trèo lên đây làm gì? 
Chẳng trả lời, em chạy đến bên chiếc tay quay để kéo còi, em kéo từng hồi còi theo tín hiệu morse. Một điệp báo viên ở ga nghe thấy tiếng còi chợt hiểu ra ý định thiên tài ấy của em: kéo còi đánh morse cho đoàn tàu sắp bị nạn. Đúng là chỉ có cách ấy mà thôi! Anh ta chạy vội ra chiếc đầu máy, leo lên hỏi Tom: 
– Nhưng có ai hiểu morse ở đó không em? 
– Có chị Tania. Chị ấy biết morse và sẽ báo tin...
– Thế thì lên đường ngay! 
Mọi người vui mừng nhìn theo chiếc đầu tàu hối hả lao đi với niềm hy vọng mong manh. 
Tom liên tiếp báo tin dữ ấy bằng tín hiệu morse cho Tania, hết hồi này sang hồi khác... 
... Trong khi đó, đoàn tàu số 7 vẫn thản nhiên lao nhanh về phía chiếc cầu gãy. Tania đang lim dim ngủ, ngả đầu vào vai anh Bill. Bỗng nhiên, cô nghe mơ màng có tiếng còi gọi đúng tên cô. Lạ nhỉ? Mình mơ chăng? Cô lắng nghe... đúng, cả một câu dài... Cô cố nghe một lần nữa. Rõ ràng là những tiếng còi đang gọi tên cô: "Tania, hãm tàu lại, cầu gẫy"... Đúng Tom rồi, chỉ có Tom thôi. Tania chạy vụt ra cửa toa tìm Nelson. 
– Bác ơi, Tom đánh điện bảo hãm tàu lại ngay, cầu gẫy đấy!
Nhưng lão Nelson lườm em một cái rồi quay đi, thản nhiên bảo mấy người tò mò đang ngạc nhiên nhìn lão ta và Tania:
– Hừ, nó cũng dở người một tí như tất cả những người họ Edison ấy mà... 
Tania hét lên: 
– Hãm tàu lại, cầu gãy, ông không nghe thấy à? Cầu gẫy, tàu sẽ lao xuống sông!
Hành khách nghe thấy thế thì hốt hoảng nháo nhác lên. Lúc bấy giờ Nelson đành phải kéo cái phanh hãm mắc ở mỗi toa - cũng chính Tom là người đã làm cái khoá hãm này hồi em còn đang bán bánh kẹo trên tàu. Tàu được hãm lại cách cầu khoảng một kilômét rưỡi và bắt đầu chạy từ từ, thận trọng tiến về phía cầu. Hành khách đều muốn xem tin Tania báo có đúng hay không. Quả thật, cầu bị nước cuốn trôi. Lúc này mọi người mới khiếp sợ trước cái tai hoạ mà ít phút trước đây họ còn cho là sự tưởng tượng của một cô bé mơ ngủ. Bên kia cầu là chiếc đầu tàu do bác Powers lái, cạnh bác là Tom. 
Nelson bắc loa tay gọi: 
– Hoan hô bác Powers! Nhờ có bác mà chúng tôi thoát chết!
Bác Powers trả lời: 
– Không, đó là nhờ Tom Edison đấy! 
Tania rất hãnh diện về Tom, em bắc loa tay gọi: 
– Tom ơi, em là một anh hùng đấy! 
– Không, chị mới xứng đáng, chị Tania ơi! 
Bác Powers cười vui vẻ: 
– Niềm vinh dự này phải chia đều cho cả hai chị em chứ!
– Mẹ thế nào, Tom? 
– Đỡ rồi, đã kịp mổ ngay. 
Bên này sông, một cuộc tranh cãi nổ ra. Bill hỏi Nelson:
– Thế nào, ông thấy Tom thế nào? 
Nelson bảo: 
– Bao giờ tôi cũng bảo với mọi người rằng Tom là một chú bé được việc, nó làm vinh dự cho cả tỉnh đấy. Ai cứ phản đối tôi xem, tôi thì tôi cho hắn một trận ngay. 
Ở Port Huron, mọi người nóng lòng như lửa đốt. Không nói ra, nhưng ai cũng nghĩ rằng chỉ ít phút nữa thôi tin dữ sẽ bay về với họ. Ông Edison, trông già hẳn đi, đứng tựa vào một chiếc cột, mặt ủ rũ, lòng ông trống rỗng. Ông có hai đứa con thân yêu trên chuyến tàu đáng nguyền rủa kia. Nhưng tin mừng đã quay lại, đầu tàu mang Tom đi đã trở về báo rằng tàu số 7 đã kịp thời dừng lại nhờ sáng kiến tài tình của Tom. Tất cả mọi người hò reo vui sướng, còn ông Edison thở phào nhẹ nhõm và mỉm cười. Mọi người ùa lại phía Tom, tung em lên cao, nắm chặt tay Tom và hôn em tới tấp. Tom trở thành người anh hùng ngày hôm đó. 
Ông trưởng ga, sau khi cảm ơn và chúc mừng Tom rồi, liền đề nghị: 
– Cháu có muốn vào làm điện báo ở đây không? 
– Thế thì tốt quá, xin cảm ơn ông. 
– Vậy từ ngày mai, cháu có thể bắt đầu làm việc ngay. Hiện giờ, có một chỗ trống và ta sẽ ghi tên cho cháu. 
– Cháu cảm ơn lòng tốt của ông, thật là vừa may cho cháu.
Lúc đó ông Edison cũng đến với con. Ông hôn lên hai má Tom, ôm lấy cậu và bảo: 
– Cha tự hào về con! Con đã làm nhiều điều khiến cha phật ý nhưng con cũng đền đáp lại xứng đáng. 
– Cha đã rõ câu chuyện về cái gương chưa? 
– Rồi, bác sĩ Pender đã kể cho cha nghe rồi. 
Tom sa sầm mặt lại: 
– Con đã bị một trận đòn oan. 
Người cha nắm lấy tay con dắt đi, thở dài: 
– Rồi ta sẽ tính nợ với lão Dingle sau. Cha chưa chịu đâu. Nào, ta đến chỗ hắn trả nợ cho hắn. 
– Vâng, ta đi cha ạ! 
Hai cha con kiêu hãnh đi trong niềm mến phục của mọi người. Cả thành phố biết chuyện cứu tàu của Tom. Đến cửa hàng lão Dingle, ông Edison hỏi: 
– Thế nào, tôi nợ ông bao nhiêu? 
– Tôi đã nói rồi đấy: cái gương mười hai đô-la, cái cửa ba đô-la.
– Thế nghĩa là mười lăm đô-la chứ gì? Đây, cầm lấy! - ông đưa mười lăm đô-la cho hắn - Nhưng còn trận đòn thì sao?
Lão Dingle cười nhăn nhở: 
– Trẻ con đôi khi cho chúng hai, ba trận đòn có hại gì đâu?
– Tất nhiên là chẳng có hại gì. Nhưng đánh nó là tao chứ không phải mày. Hiểu không! 
Rồi ông Edison túm lấy cổ áo lão Dingle quai cho hắn hai quả đấm ngã sóng soài. Xong ông lại dựng lão dậy, giáng cho lão hai cái tát như trời đánh nữa. 
Thằng Joe, con lão Dingle, thấy bố nó bị đánh kêu ầm lên:
– Ai cứu với! Ai cứu với! 
Nhưng Tom đã túm lấy nó và ném nó vào thùng bột làm cho từ đầu đến chân nó bột phủ trắng xoá như vừa ở máy xay bột ra. Vài người tò mò đứng lại xem. Một lúc sau, cảnh sát khu vực tới.
– Cái gì vậy? Cái gì mà ầm ĩ lên thế? 
Ông Edison liền kể cho mọi người nghe. Vừa khi ấy, bác sĩ Pender đi qua. Thấy vậy, bác sĩ liền kể lại cho cảnh sát trưởng nghe.
– Cậu bé này, bằng trí thông minh của mình đã cứu mẹ thoát chết. Đáng lẽ người ta phải nêu gương cậu ấy về lòng thương mẹ thì đằng này cậu ấy lại bị đòn như một con chó. 
Một vài người thêm: 
– Cậu ấy đã cứu cả đoàn tàu nữa cơ đấy! 
Nghe xong, cảnh sát trưởng quay bảo lão chủ hiệu: 
– Ông Dingle, thế thì cũng đáng thôi. Tôi chẳng thể làm thế nào khác được. Lần sau thì ông nên hỏi trước đã nhé, kẻo lại còn bị nặng hơn. 

 

---

Tom làm việc ở Detroit ít lâu rồi chuyển sang làm điện báo ở Stratford (Canada) gần tỉnh Bayerfield. Cậu đã đạt được mơ ước thuở nhỏ: thu, phát tin bằng morse. Nhưng chỉ ít lâu sau, Tom đã phải nhận rằng công việc đó không thú lắm. Nơi Tom làm việc là một công ty rất lớn, công ty "Grand Trunk". Việc cậu nhận thật quan trọng và vất vả. Cậu phải làm việc hằng ngày từ bảy giờ chiều đến bảy giờ sáng hôm sau mà vẫn chỉ có hai mươi lăm đô-la một tháng. Chủ công ty là một người nghiệt ngã. Không muốn cho nhân viên ngủ trong giờ làm việc ban đêm, hắn buộc cứ nửa giờ lại phải điện cho bộ phận theo dõi điện báo một tín hiệu là số 6. Đây là một cực hình đối với các nhân viên làm ca đêm ở công ty này và đối với Tom việc làm này thật buồn chán đến bực bội. Đang bận suy nghĩ mà phải ngắt quãng vì cái luật lệ đó thật là khó chịu. Một bạn đồng nghiệp của Tom kêu lên: 
– Tôi sẽ đi khỏi đây! Thật quá quắt! Không sao ngủ được lấy một giờ có khổ không cơ chứ! 
Một người khác kêu lên: 
– Mai tôi sẽ xin thôi việc ngay! 
Một người nào đó đưa ra ý kiến: 
– Này, làm cách nào để lừa được tụi nó nhỉ? Thí dụ ta cứ thay nhau mỗi đêm một người thức, người đó sẽ thay tất cả mà báo con số 6 cho chủ... 
Ý kiến đó Tom chẳng ưng lắm. Tom bảo: 
– Thế này, các bạn ạ, tôi đã nghĩ ra rồi... Từ ngày mai, các bạn cứ việc ngủ ngon mà vẫn làm đầy đủ nhiệm vụ. 
Đúng như Tom nói, chủ vẫn nhận được đều đặn cứ nửa giờ một tín hiệu số 6, mà trong khi ấy các nhân viên phòng điện báo vẫn cứ việc ngủ say. Thế là thế nào? Tom đã làm ra hệ thống phát, báo rất tài tình, bằng cách nối liền máy điện báo với một cái đồng hồ quả
lắc... Cứ nửa giờ một, khi đồng hồ báo chuông thì lập tức nó cũng phát đi một tín hiệu số 6 cho bộ phận theo dõi điện báo. Nhờ vậy mà giấc ngủ của anh em điện báo viên không còn bị ngắt quãng như trước nữa. 
Nhưng chỉ ít lâu sau, mẹo ấy bị phát giác. Chủ công ty theo dõi thấy việc báo giờ hết sức chính xác nên vô cùng ngạc nhiên. Hắn suy nghĩ không biết vì sao. Để giải mối băn khoăn, một hôm hắn thân hành xuống tận phòng điện báo thì thấy tất cả nhân viên điện báo đang ngủ say như chết và hắn đã tìm ra nguyên nhân của điều chính xác kỳ lạ ấy: đồng hồ quả lắc được nối liền với máy điện báo! 
Hắn nghiêm khắc hỏi mấy nhân viên điện báo khi ấy vừa mới tỉnh giấc đang hoảng hốt vì cuộc "đến thăm" bất ngờ này:
– Ai đã bày ra cái trò này? 
Một vài người hèn nhát, sợ vạ lây vội vàng trả lời: 
– Tom Edison đấy ạ! 
– À, ra thế! - hắn quay lại phía Tom - Chính cậu là chủ nhân của cái trò lừa dối này đấy? Vậy thì thưa "ông", tôi xin báo để "ông" biết hai việc như sau: Một là, nếu chúng tôi mà còn bắt được "ông" làm một loại gì na ná như thế này nữa, "ông" sẽ bị tống ra khỏi cửa; hai là, chúng tôi đề nghị ông phải bán cho chúng tôi cái sáng kiến này. 
Tom sững người vì ngạc nhiên. Cậu cứ tưởng sẽ bị lão ta tống cổ ra ngay, thế mà không, lại còn được trả cho một ít tiền nữa. Dù sao thì cái trò ấy cũng có ích đấy chứ.