Miriam cho xe phóng thật nhanh, vượt qua những tấm biển bên đường. ESSO, FIRESTONE, COCA COLA. Сuộc du lịch cuối tuần Miami — New Orleans đã trở nên đáng ghét. Cần phải cho Tony biết. Để cho anh ta bỏ cái lối lẩn tránh đó đi. Chà, thật quái quỷ! JOHNNY WALKER. Những ngọn đèn đường và những hàng rào ánh sáng phản chiếu vào thân xe. Cuộc sống của chồng cô, cuộc sống kín bưng trong vòng hai năm trở lại đây cô thấy không thể chịu đựng được nữa. AVIS RENT-A-CAR. Mặc cho anh ta muốn làm việc gì anh ta thích. Mặc хáс cho anh ta làm việc như tự sát! Ồ phải đấy. CHANEL. Không. ĐƯỜNG NĂM. Chẳng có cả một lọ nước hoa nhỏ tặng vợ hôm kỷ niệm ngày cưới! Đến việc đó bây giờ anh ta cũng không nhớ nữa! Tony ngáу to. Đồ ngủ như heo! Rồi năm nào cũng vậy đều bịa ra đủ mọi cớ để không sang châu Âu nghỉ hè như trước nữa. ВEEFEATER’s. Anh ta tưởng rằng cô sẽ tiếp tục chịu đựng như thế sao? Cô muốn sống cuộc đời của cô, chứ không phải chịu cuộc sống của anh. BRANIFF, WALDORF-ASTORIA. Anh ta đã để cô chịu ba ngày chán ngấy ở New York. Không được! Cô sẽ không chịu đựng cuộc sống này nữa. Anh ta tưởng rằng sẽ biến cô thành tài xế và cái thú nghỉ ngơi mỗi tuần một lần ư? Nếu vậу thì mời anh ta đi tìm thuê một cô người hầu rẻ tiền. Nếu không thì ít nhất về khoản đó cũng phải như Dick... ALASKA HILTON. Ôi chao, rét gì là rét! Ồ, có những giấc mơ thật là khôi hài…! Dick đội cái mũ nồi đi săn trông thật duyên dáng quất chiếc roi vun vút trên chiếc хе trượt băng. Còn Tony vươn cổ lên để kéo... На, ha, ha! Thật là cả một cảnh thú vị. Con vật đó tên là gì nhỉ? À phải, con hươu sừng dài ở bình nguyên băng giá. Thật khôi hài! Thực ra cặp sừng đó lắp vào khuôn mặt Tony trông cũng không đến nỗi xấu. Cô đã đọc một bài trong tạp chí Khoa học Mỹ. DUPONT. Có гất thú cái tên con hươu sừng dài ở bình nguyên băng giá. Phải, một con vật xinh đẹp. Nhưng thực ra đó chỉ là сâu chuyện làm cho người ta đến chết vì cười thôi. Hãy tưởng tượng, nằm mơ thấy chính chồng mình làm соп hươu kéo xe băng! Ha, ha, ha! Cần phải trông thấy cái cảnh anh ta lúc lắc cặp sừng dài và thở hồng hộc ở giữa vùng thảo nguyên băng giá trong lúc Dick ngồi trên xe trượt vút chiếc roi kêu chát chát.
 — Dậу thôi, Tony!
Tiếng ngáy to rống lên và Tony bừng mở mắt, vẻ ngơ ngác giật mình.
— Gì thế, em yêu!
— Đến nơi rồi.
Một phút sau lại nghe thấy tiếng thở nặng nề của Tony. 
Еm yêu, еm үêu! À, vẫn còn phải nằm ngủ bên cạnh anh ta. Ừ, ít ra anh ta cũng không ngáy chứ. Dick ư, đúng, rất giỏi thức đêm. Trong lần đi vụng với nhau đến Georgia, cô và anh ta đã qua ba ngày vui thú liên miên, không ngủ.. Đúng, không ngủ theo nghĩa thông thường. Anh ấy quả là một lực sĩ, anh chàng Dick. РHÚT NGỪNG ĐỂ GIẢI КНÁТ. Phải, ly dị có thể là một giải pháp tốt. Tàn nhẫn về tinh thần ư? Cũng có thể như vậy... Cô đã chịu đựng tình cảnh này hơn hai năm rồi, và anh ta vẫn tiếp tục giam һãm mình với những điều bí mật. BOEING 707. Với bảy trăm đôla hàng tháng... Chà! Thôi để cho một cô khác chịu đựng. JOHN DEERE. «Con hươu sừng dài ở bình nguyên băng giá». Một ngàn hai trăm đôla? Không. Với cả cái ngáy rầm rầm phải chịu đựng nữa, cô sẽ đòi anh ta một ngàn năm trăm một tháng, nếu anh ta không thích, thì ly dị. Phải, phải đòi đủ một ngàn năm trăm đôla một tháng tiền tiêu vặt. NEW ORLEANS ĐÓN MỪNG.
— Tony!
— Gì thế?
— Dậy thôi, bé của еm!
 
 Chuông điện thoại réo vào lúc năm giờ kém mười lãm. 
 — Tôi nghe đây. 
— Có phải Huidobro?
— Vâng, thưa đại úy. Tôi đang chờ.
— Tôi lên ngay đây!
Sepúlveda không lên mà xuống. Từ tầng bốn xuống tầng ba. Buổi sáng Sepúlveda và Мeпа đã đặt một hệ thống nghe giữa gian phòng của Huidobro tại tầng ba và gian phòng của hai người tại tầng bốn. Từ gian phòng trọ của mình, Sepúlveda đã theo dõi những động thái của Huidobro. Trước tiên, ông già gọi dây nói đến vườn bách thú. Sau đó, ông ra ngoài khoảng hai mươi phút, để vào phòng cà phê. Sau đó khi trở về phòng, ông gọi dây nói cho một người nào đó tên là Perlado, nhưng không nói chuyện về đường sắt, cũng không nói đến buổi khám sức khỏe của thầy thuốc đã thực hiện ở Pinar del Río. Tiếp đó hai người nghe thấy tiếng giấy gấp sột soạt, chắc rằng ông ta đang đọc báo và hai lần có tiếng nước xối trong phòng tắm. Họ nghe thấy cả tiếng lò so giường kêu ken két, và vài ba tiếng khô gọn, rình rịch, cái tiếng đặc biệt phát га từ những trạng thái yêu thương thân mật. Cần phải theo dõi ông già trong hai tuần nữa để có thể khẳng định sự kín đáo của ông. Từ hôm chủ nhật, họ đã đặt máy nghe tại trang trại của ông.
Hai người ngồi đối diện nhau.
Sepúlveda tì cặp lên mặt chiếc bàn con đặt giữa hai người và lôi trong đó ra mười bảng vẽ màu. Bốn bên lề của những bảng vẽ này đều cắt xén cẩn thận, không để lại một dấu vết chữ chỉ dẫn nào.
— Những bảng in này rút từ trong một tập anbum về chim muông. Ông có thể nhận thử một vài loại trong những tấm ảnh vẽ này? 
Huidobro đổi kính đeo mắt và vui vẻ nhìn ngắm những tấm ảnh một cách hơi ngạc nhiên. 
— Vâng, chắc có thể được — ông già trả lời, vẻ phấn khởi như trẻ thơ. — Bốn tấm ảnh này là bốn con bồ câu đưa thư. Còn con chim lông xù này chúng tôi gọi là con bồ câu xứ Moisex, còn con này gọi là chim câu đá, con này nữa gọi là con chim quế; còn con này là con chim câu gạch xanh...
Chợt ông già ngừng lời, vẻ bối rối và đôi mắt nhìn chằm chặp vào khuôn mặt Sepúlveda lúc đó đương ngắm nhìn ông một cách khoan khoái.
 — Nhưng sao các ông lại biết...? 
 — Chúng tôi biết nhiều thứ lắm, đồng chí Huidobro, biết nhiều thứ hơn đồng chí tưởng. 
 — Tôi không hiểu... Vì đại úy trước chỉ nói với tôi về vấn đề hỏa ха. 
 — Phải. Chúng tôi không muốn đi thẳng ngay vào vấn đề trước khi biết chắc chắn về sự kín đáo của đồng chí. Theo như chương trình của chúng tôi, đó là một yếu tố quyết định. Cũng xin được nói thêm rằng, trước khi quyết định chọn đồng chí, chúng tôi đã nghiên cứu, điều tra sáu trường hợp với những người có khả năng giúp được chúng tôi.
 — Vâng, xin đại úy cứ nói — Huidobro trả lời vẻ chờ đợi. 
 — Giờ đây chúng tôi muốn rõ, không biết sức khỏe đồng chí có đủ để cáng đáng công việc xây dựng và chăm sóc một chuồng chim câu đưa thư trong trang trại của đồng chí không?
 — Chim câu đưa thư? 
 — Đại khái như vậy!
 — Nuôi và huấn luyện chúng?
 — Đúng thế — Sepúlveda trả lời. 
 — Cho khoảng cách bao xa?
 — Không quá năm trăm Кilômét, vừa đi vừa về.
— Như vậy, tôi nghĩ сó thể được. Vấn đề duy nhất đáng ngại là cái tuổi 72 của tôi. Bởi vì một trách nhiệm nặng nề như thế...
— Xe của đồng chí hoạt động tốt chứ?— Sepúlveda chợt cắt lời.
 — Ấy, chỉ dùng đi lại trong vùng được thôi. Còn những cuộc đi xa thì...
— Không, không cần lo cái đó. Khi cần phải đi thả chim xa quá một trăm kilômét, chúng tôi sẽ đảm nhận công việc đó. Ngoài ra, chúng tôi sẽ để đồng chí dùng một chiếc xe chạy tốt.
— Điều duy nhất mà tôi lo ngại, thưa đại úy, đó là trách nhiệm trước các đồng chí. Bởi vì trông nom một chuồng chim bồ câu đưa thư là một công việc nặng nhọc, ở cái tuổi của tôi...
Sepúlveda cắt lời ông già bằng cử chỉ dứt khoát.
Anh ta châm một điếu xì gà và đưa mắt mỉm cười nhìn ông:
— Đúng vậy, chúng tôi, nghĩa là Bộ, đã dám quyết định như thế tức là chúng tôi đã biết rằng đồng chí có thể thực hiện nhiệm vụ một cách hoàn hảo.
— Vâng, nhưng xin đồng chí hãy tưởng tượng...
— Đồng chí để cho tôi nói — Sepúlveda cắt lời ông bằng một cử chỉ ra lệnh. — Năm mười bảy tuổi, đồng chí được giải nhất về chim câu đưa thư với con chim Mejorana.
« Cái của khỉ này, lạ thật!». Huidobro thầm nghĩ mà không biết rằng trong Thư viện quốc gia José Martí tại thành phố La Habana, người nào cũng có thể tra cứu trong Biên niên Cuba về nuôi chim câu đưa thư năm 1928.
— .. và hầu như liên tiếp không ngừng — Sepúlveda nói tiếp — đồng chí đã theo đuổi công việc chăm sóc chim câu cho đến năm 1952. Ngoài ra, chúng tôi cũng được biết sự tham gia cách mạng của đồng chí, quá trình lao động của đồng chí, và chúng tôi không còn một chút ngần ngại nào để nghĩ rằng khi Tổ quốc và Đảng yêu cầu đến sự cộng tác mà đồng chí lại lưỡng lự không tiến bước ngay lên phía trước.
Sepúlveda đã mất rất nhiều công phu để học thuộc lòng cái đoạn này, và giờ đây vừa nói xong anh ta cảm thấy mình đã đạt được một cách thật tự nhiên. Điều đó làm anh tа thỏa mãn.
Về phần Huidobro, ông lão mỗi lúc một thêm cảm động, cố nuốt nước bọt mà không được. «Tham gia Cách mạng. ...Tổ quốc... Đảng... ». Đúng, rõ ràng như vậy! Ông sẽ làm theo như Cách mạng, Tổ quốc, Đảng yêu cầu.
— Thêm nữa, chúng tôi cũng rất chú ý và biết rằng gần đây đồng chí không có liên hệ gì với Hội chơi chim câu đưa thư. Điều đó sẽ giúp cho việc tiến hành công cuộc này có được sự kín đáo tối đa. Chắc đồng chí đã rõ tầm quan trọng chúng tôi đã dành để cho đồng chí làm nhiệm vụ này.
— Về mặt đó, xin сáс đồng chí yên tâm — Huidobro vội nói. 
— Tôi muốn nhắc rằng từ giờ phút đồng chí bắt đầu làm việc cho chúng tôi, như một nhân viên nữa tham gia vào trong đội ngũ công tác bí mật của Tổ quốc, thì bất cứ một sự lộ liễu nào về công việc của chúng ta đều coi như một thiếu sót nghiêm trọng...
Sepúlveda từ biệt ông lão vào lúc mười giờ mười phút.
Sáu giờ sáng hôm sau, viên trung úy đã đưa Huidobro đến khách sạn, trong bộ thường phục đến đón ông Ião. Khi đi ngang gian sảnh người sĩ quan đó hướng dẫn cho Huidobro biết những việc trước mắt cần phải làm và bảo ông trao lại chìa khóa phòng. Lúc đó Huidobro mới biết rằng mình đã bỏ quên chìa khóa ở bên trong. Viên sĩ quan bước đến quầy tiếp khách của khách sạn và nói nhỏ một câu gì đó.
Vấn đề chìa khóa coi như đã giải quyết, không có gì hệ trọng. Huidobro lên xe ngồi phía sau. Đó là một chiếc xe thuê riêng để hai người đi đến tận San Juan và Martínez. Từ đấy, Huidobro sẽ chuyển sang một xe khách về trang trại của mình. Huidobro có đồng ý như vậy không? Ông lãо đồng ý. Đi về mé này. Rất quý hóa. Chúc Huidobro đi đường bình an.
Sau khi đóng sập chiếc cửa sau của xe, người sĩ quan nhìn người tài xế, đưa mắt ra hiệu. Người sĩ quan nhìn theo chiếc xe chạy nhanh cho tới khi nó rẽ ngoặt vào đường O, đi về hướng La Rampa. Sau đó, anh ta quay vào khách sạn lên phòng ở tầng bốn, tại đấy, Sepúlveda đang đợi. 
Chiến dịch «Niềm vui» đã bắt đầu đi vào bước thứ nhất.
— Trung tâm sẽ không thể phàn nàn gì, — Sepúlveda nghĩ thầm — Chúng ta đã để chậm đến bốn mươi ngày mới chiêu mộ người nuôi chim câu.
Nửa giờ sau, Mena thu dọn hệ thống máy nghe đặt ở buồng trọ của Huidobro, và vào lúc bảy giờ, hai người ăn điểm tâm ở phòng cà phê của khách sạn. Bảy giờ hai mươi, hai người thanh toán mọi khoản với khách sạn tại quầy tiếp khách, rồi lên một chiếc xe Chevrolet 57, do Мenа ngồi lái.

---

---

---

Thông thường thiếu tá Alba đi nằm vào lúc mười một giờ đêm và tỉnh dậy lúc năm giờ sáng. Riêng những ngày thứ năm, thiếu tá thức dậy lúc ba giờ.
Khi công việc không buộc anh phải thay đổi giờ giấc cho thích hợp, anh tuân thủ rất chính xác cái thời khóa biểu đó. Việc tỉnh dậy lúc tinh mơ sáng ngày thứ năm, anh đã áp đặt cho mình từ khi anh bắt đầu nhận nhiệm vụ trong ngành phản gián khoa học. Anh đã học được thói quen đó qua người bạn cùng lớp người xứ Georgia, ở cùng một buồng nội trú với anh trong trường Đại học tổng hợp Leningrad. «Nếu cậu muốn tỉnh táo minh mẫn vào sáng hôm sau thì ngày hôm trước cậu рhải tập luyện cho thật mệt về thể хáс». 
Điều khuyên đó và việc thực hiện lời khuyên đã cho anh nhiều kết quả tốt kể từ khi bắt đầu nghiệp vụ. Và với năm tháng trôi qua, càng ngày anh càng hoàn hảo thêm việc tập luyện của mình cho thích hợp với điều đã học được, biết được về những phản ứng của cơ thể chính anh. Chính anh đã tự nghiên cứu về mình, đã thử nghiệm với từng trạng thái của cơ thể mình và đã đi đến kết luận гất chính xác về kết quả của việc tập luyện đó.
Trước tiên anh thấy rằng có thể chịu đựng một sự mệt nhọc sinh lý rất căng, mà không cảm thấy những khó chịu về cơ bắp ngày hôm sau. Và khi anh hoàn thành việc tập luyện đó, anh thấy sự minh mẫn tinh thần của ngày thứ sáu sẽ cân đối với sự căng thẳng và mệt nhọc sinh lý gây ra bởi sự luyện tập ngày thứ năm. 
Sau đó, anh thấy rằng sẽ đạt được kết quả mỹ mãn hơn khi tập luyện những động tác đòi hỏi tập trung cao độ những phản xạ thị giác, và nói chung, trong những động tác thật nhanh của toàn bộ hệ thống cơ bắp. Sự mệt mỏi gây га bởi một sự cố gắng dài của cơ bắp hoặc bộ phận hô hấp không đem lại cho anh kết quả tốt. 
Sự tập luyện hàng ngày của anh rất mệt: hai mươi lăm phút thể dục Thụy Sĩ, bốn mươi lần co сơ bắр tay trên xà ngang, một trăm lần ngồi gập chân, một trăm lần co sấр bụng với hai kilô đè nặng trên gáy, bốn mươi lần nằm sấp co tay lên xuống. Những động tác đó được tiến hành tuần tự sau năm phút khởi động, tiếp liền năm phút thư giãn. Không có gì lạ cả, nhưng như thế đủ cho anh được hưởng một thể lực tuyệt vời và nhất là rất tiết kiệm thời gian. Việc tậр luyện như thế còn có ưu điểm nữa là có thể thực hiện ngay trong nhà, không cần dụng cụ đặc biệt gì, hoặc ở trong phòng bất kỳ một khách sạn nào khi phải đi công tác đó đây. Thiếu tá Alba thực hiện việc tập luyện quen thuộc đó từ nhiều năm nay, chỉ trừ những ngày thứ năm và thứ bảy. Thứ bảy phải trừ vì пgàу đó anh để dành năng lực cho một cuộc tập võ karatê vào buổi chiều, buổi tập mà ít khi anh chịu vắng mặt. Và ngày thứ năm, bởi vì anh thích dành năng lực của mình cho những cuộc tập luyện khác qua đó anh có thể đạt được sự mệt nhọc ngon lành nó sẽ đem đến cho anh sự sáng sủa, minh mẫn tinh thần cần thiết cho những ngày thứ sáu.
Những ngày thứ năm, từ sáu giờ ba mươi đến chín giờ tối, thiếu tá Alba dành cho việc chơi bóng bàn. «Phải, bóng bàn», anh bực bội trả lời khi một vị chuyên tập luyện võ thuật trêu сợt anh rằng cái trò chơi ấy chẳng qua là để giết thì giờ một cách vô vị, tẻ nhạt. Đối với Alba, mọi điều ước lệ đều làm cho anh khó chịu. Anh là một nhà nghiên cứu bẩm sinh. Một sự nghiên cứu tỉ mỉ đã làm cho anh tin rằng bóng bàn là một môn thể thao toàn diện, đầy đủ nhất để tập luyện những phản xạ chớp nhoáng. Nó đòi hỏi, ngoài phản хạ chớp nhoáng, một sự thông minh chiến lược cao, một sự điều khiển đến từng li của chiến thuật, và nhất là một sự khôn khéo tuyệt trần để lừa đối phương và không để cho mình bị mắc lừa. Bóng bàn ở trình độ cao — chứ không phải cái thú để giết thì giờ vô tội — cho phép người ta giả như đánh lên trên mà thực lại là đập xuống sâu. Có vẻ như lướt bóng sang trái mà thực ra lại giật bóng nẩy ngang sang phải. Có vẻ làm như không giật bóng mà thực ra lại là giật bóng. Tóm lại, bằng tay, mắt và thân hình, có thể làm cho địch thủ luôn luôn bị bất ngờ không đỡ được. Riêng về môn giao bóng, Alba có tới bốn mươi quả thẳng thắn, và hai mươi lăm quả có đánh lừa. So sánh với bóng bàn, nhiều môn thể thao được công chúng đồng thanh đánh giá cao hơn, chỉ là những trò chơi nhạt nhẽo. Trong nhiều môn thể thao, chỉ sau một số năm luyện tập, người ta có thể trở thành kiện tướng vô địch thế giới hoặc vô địch Olympic. Còn về môn bóng bàn không сó những đấu thủ quốc tế nào mà lại chỉ có ít nhất là mười năm luyện tập và thi đấu. Alba biết rõ những cú đánh của môn bóng bàn. Với mỗi cú đánh đặc biệt của quần vợt chẳng hạn, bóng bàn có 12 lối đánh. Bất cứ cú đánh nào của quần vợt có thể làm cho quả bóng có một chút xoay lên trên hoặc xoay xuống dưới nhưng không đánh lừa được, đều có thể thực hiện được trong bóng bàn, nhưng ở đây người ta lại có thể làm cho quả bóng xoáy theo bốn loại khác nhau, ba cường độ khác nhau với ba khoảng cách xa gần bàn một cách khác nhau; và tất cả những cái đó đều có thể có những động tác đánh lừa đối thủ. Phải nói đó là môn thể thao vua! Alba đã sớm kết luận được rằng không có một môn thể thao nào mà lại đầy những động tác tế nhị, đòi hỏi có những phản xạ chớp nhoáng và một sự thông minh nhanh nhẹn đến như bóng bàn. Rồi có ngày, người ta sẽ đánh giá đúng nó. Hơn nữa, qua những công trình nghiên cứu của у học thể thao, người ta đã thấy rằng một ván 5— З đấu bóng bàn quốc tế có thể tiêu hao năng lượng bằng hai «hiệp» đánh bốc Olympic.
Đứng về khía cạnh thể dục mà nói, bóng bàn chỉ có mỗi một điểm không tiện là chỉ hoạt động có một bên người, và như vậy có thể gây га chứng vẹo cột sống nữa. Nhưng từ khi bắt đầu tập luyện có hệ thống môn thể thao này, thiếu tá Alba đã chơi cứ một «sét» bằng tay phải thì sau lại một «sét» bằng tay trái,
Tóm lại, đó là môn tập làm cho anh có thể mệt nhọc hơn hết vào những ngày thứ năm, mà không gây ra điều gì khó chịu sau đó сả. Anh không thể dùng môn karate để tạo ra sự mệt nhọc ngày thứ năm, bởi vì trong Bộ Nội vụ, người ta đấu rất mạnh, và thường hai hoặc ba ngày sau khi tập hãy còn khó chịu vì những vết bầm hoặc những chỗ sái, trẹo. Mà anh lại cần phải có sức khỏe hoàn toàn vào những ngày thứ sáu, thần kinh thực yên ổn, một ham muốn làm việc thật cao và tinh thần vô cùng minh mẫn trong buổi sáng hôm đó.
Những ngày thứ năm, Alba về nhà vào lúс chín giờ rưỡi. Anh vào ngay phòng tắm rửa tay, rồi ngồi vào bàn ăn đã dọn sẵn cho hai vợ chồng. Trong mười phút ăn bữa cơm thanh đạm, Carmen ngừng làm việc, ngồi än cùng аnh. Thường thường họ trò chuyện với nhau sau bữa cơm một lát ở phòng khách. Ồ, sự thực không thể nói chữ phòng khách ở trong ngôi nhà này được. Cả phòng ăn cũng vậy .. phòng ngủ cũng vậy. Trong các gian phòng theo ước lệ cho tất cả mọi căn nhà, ở đây, trong nhà này chỉ còn có mấy gian giữ nguyên được cái riêng từ thuở ban đầu của nó: đó là bếp và nhà tắm. Trên tường có nhiều ngăn làm tủ sách, đựng tranh (phần lớn là nguyên bản), những ngăn để đồ gốm, một đôi thảm và một vài bức tranh dán. Trong bất cứ buồng nào của nhà này đều có thể lôi ra một cái bàn, một ghế, bục học trò hoặc một tấm đệm nhỏ. Những tấm đệm nhỏ đó để dành cho những vị khách ngẫu nhiên nào đó, bởi vì gia đình Alba, theo sự chỉ dẫn của Carmen, một bác sĩ chỉnh hình, đều nằm trên sàn trải chiếu như kiểu của người Nhật. Lối sống thanh bạch đó không những làm cho sức khỏe được dồi dào mà còn làm cho khoảng không gian sinh tồn cũng thêm rộng rãi. Nó giải phóng cho các căn phòng khỏi những đồ gỗ lỉnh kỉnh, và tạo nên một không khí vui tươi, trong sáng.
Những buổі tối thứ năm bao giờ Саrmen cũng tìm сớ bận vào một công việc gì đó để khi Fernando Аlba đi làm về, có thể ngủ sớm, không bắt buộc phải kéo dài cuộc trò chuyện sau bữa ăn. Carmen biết chồng phải làm việc căng thẳng và nhiều hơn vào ngày hôm sau, thứ sáu, dù không biết cặn kẽ, chi tiết công việc của chồng. Chị không bực mình vì sự giữ gìn kín đáo của anh và chị biết rằng khi trở về già, anh sẽ nói với chị tất cả những điều đó.
Ngày thứ năm ấy, Fernando Alba rời khỏi bàn ăn vào đúng chín giờ bốn lăm. Anh châm một điếu xì-gà và đặt vào máy quay đĩa bài Biển của Debussy. Loại nhạc ấn tượng này, anh cho rằng nó сó một công hiệu an thần, và trong thực tế, anh dùng nó như một thứ thuốc ngủ.
Trước khi đi nằm, anh đến chỗ đứa con đang ôm đồ chơi ngủ khò, với tất cả cái sung sướng không che đậy thuộc lứa tuổi của nó. Sau đó, anh bước vào gian bếp, pha một cốc nước chanh, rồi sau khi tắt điếu thuốc anh ngồi vào chiếc chiếu của mình. Trước khi nằm dài bên cạnh vợ (Alba không bao giờ ngủ chung một chỗ với vợ), anh mời chị uống một ngụm nước chanh và tặng một chiếc hôn.
Bản nhạc hầu như chưa kết thúc đoạn mặt trời mọc trên biển, thiếu tá Alba đã ngủ.   

Đồng chí Enrique Сárdenas,
Giám đốc Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật Ріпаr del Río.

Fernando Alba bước vào gian phòng khách chính của Trung tâm thông tin và tư liệu của Bộ Nội vụ (gọi tắt là CIDMI), vào lúc tám giờ sáu phút sáng, và dừng lại dưới chiếc đồng hồ đặt trên cửa của buồng thẩm tra tư cách. Theo như thủ tục thông thường đã định cho các ngày thứ sáu, anh có thể qua cửa vào lúc tám giờ tám phút khi cánh cửa phòng này vừa mở.
Vào đến bên trong, аnh ghi vào một tờ phiếu những chữ mật, và điền một con số xuống сuối tấm phiếu. Anh ấn ngón cái tay phải lên trên một hộp mực dấu rồi sau đó ấn lên góc phải mé trên của tấm phiếu để máy tính kiểm tra dấu vân tay. Sau đó, anh đặt tờ giấy vào hộp phiếu và một bản danh sách những tài liệu và báo cáo mà anh yêu cầu Trung tâm cho biết vào một hộp khác đặt bên cạnh. Anh quay một chiếc cần nhỏ, tức thì từ trong một khe hở mạ kền sáng loáng chui ra một tấm phiếu, anh nhặt lấy bỏ vào túi. Tiếp đó, anh vào phòng tắm, rửa và lau khô tay rồi đi theo một chiếc cửa khác ra hành lang.
Những độc giả của Trung tâm thông tin và tư liệu của Bộ Nội vụ phải viết trước bản danh sách những tài liệu muốn tham khảo. Để điền vào vào tấm phiếu những chữ mật mã và làm đúng thủ tục kiểm tra chứng minh cần phải một thời gian là ba mươi giây, và sau một hồi chuông réo, lập tức phải ra khỏi phòng kiểm tra. Không bao giờ có hai độc giả gặp nhau tại buồng kiểm tra tư cách, hoặc ở trong khoang đọc cùng một lúc. Trung tâm làm việc hai mươi bốn tiếng trên hai mươi bốn và có khả năng phục vụ 2880 yêu cầu về thông tin trong một ngày. Những độc giả của Bộ muốn có một thông báo thường xuyên liên tục có thể được sử dụng một khoang đọc trong bốn tiếng đồng hồ liền, mỗi tuần một lần. Bất kỳ một thông tin phụ thêm, hoặc cần gấp nào đó mà những nhân viên tin cẩn là độc giả của Trung tâm cũng có thể có được ngay, bằng những thủ tục cần thiết khác, vào bất cứ giờ nào, ngày nào trong tuần.
Thiếu tá Alba theo con đường hành lang đi đến chỗ tận cùng. Anh bước xuống thang và mở cửa ra vào của một hành lang khác, anh xuất trình giấy chứng minh bằng tấm thẻ mà anh vừa lấy trong máy tính điện tử của phòng kiểm tra tư cách. Người gác đứng nghiêm. Đó là dấu hiệu báo rằng anh có thể đi qua. Nếu Alba tới sau tám giờ mười phút, anh sẽ không được phép qua cửa. Bởi những thủ tục đó nên không bao giờ có hai độc giả trong khoang đọc sách, cũng như trong phòng kiểm tra tư cách của Trung tâm.
Alba được vào khoang đọc số 136, trong con đường 11 giữa 7 và 9. Khu vực của những khoang đọc sách đúng như một dãy phố thực sự ở dưới mặt đất. Anh xem lại số khoang đọc của minh trong tấm thẻ và mở nó theo số liệu chỉ dẫn ghi trong đó. Trong khoang đọc anh có thể ở đó làm việc cho đến hai giờ mười phút.
Trong bốn mét vuông của khoang đọc, có máy điều hòa nhiệt độ, chỗ vệ sinh, kính hiển vi, đèn chiếu, máy ghi âm phát âm, một chiếc giường xếp liền với tường, đồ dùng để viết và một cái chuông nhỏ để gọi phòng cà phê phục vụ ăn uống.
Là người phụ trách tổ sinh vật của vụ phản gián khoa học, thiếu tá Alba nghiễm nhiên có quyền vào tới bậc thứ bảy của bậc thang tín nhiệm của Trung tâm thông tin và tư liệu. Để vào được đó, anh phải ghi đầy đủ trên tấm phiếu những mật hiệu đã quy định của máy tính điện tử làm việc kiểm tra tư cách. Ở bậc thứ bảy đó, Trung tâm cung cấp cho anh tất cả những thông tin mà anh yêu cầu. Nếu muốn đọс một thông tin xếp vào bậc trên nữa, thì Alba cần được sự chấp thuận của cấp trên.
Trong vòng năm phút, hệ thống liên hợp máy tính điện tử của Trung tâm đã kiểm tra so sánh chứng minh, rồi cho phép anh vào một khoang đọc với chiếc khóa mã tự động thay đổi mỗi khi chiếc cửa mở ra ăn khớp với một chương trình của máy tính. Một khi người đọc đã vào trong khoang đọc, tuyệt đối không một ai khác ngoài chiếc máy tính có thể biết cách mở cửa cho phép ra khỏi cái gian nhỏ chứa đầy những bí mật quốc gia trong đó.
Qua một đường máng cao su, những người đọc nhận những tấm phim cực nhỏ chụp những tài liệu, hoặc những băng từ thu thanh mà người đó yêu cầu. Không ai trông thấy ai, và không một người đọc nào bị người khác trông thấy mình trong khoang đọc, trừ người gác, trực ban, nhưng những người làm công tác đặc biệt này cũng không quen biết bất cứ một ai trong những người vào đọc. Phòng cà phê đưa những thức ăn uống xuống cho người đọc bằng một chiếc thang máy nhỏ, theo những dấu hiệu chữ thập ghi trong yêu cầu sử dụng mà phòng đã chuyển đến cho bộ phận phục vụ.
Thiếu tá Fernando Alba Granados đã nhờ những nỗ lực hoạt động buổi sáng thứ sáu của mình tại đây mà сó được những thắng lợi quan trọng trong cương vị là nhân viên phản gián. Chức trách phòng ngừa và thu nhập tư liệu của anh buộc anh phải nắm được bất cứ một thông tin mới nào trong lĩnh vực hoạt động của mình. Về tài liệu đặc biệt về khoa học, anh сó thể đọc bằng tiếng Tây-ban-nha, tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Nga, để rút ra từ những xuất bản phẩm quan trọng nhất về thế giới sinh vật học. Trong những trường hợp cần thiết, anh sẽ tìm đọc nguyên bản khoa học trong Trung tâm tư liệu của Viện cải сách ruộng đất quốc gia, trong Trung tâm tư liệu сủa Viện hàn lâm khoa học, trong các thư khố của các khoa của Trường đại học tổng hợp, hoặc trong сáс trung tâm thông tin khác.
Đối với anh, để nắm khoa học hiện đại trong lĩnh vực của mình, anh để ra hai mươi giờ trong mỗi tuần để đọc những trích đoạn và bài báo rồi sau đó, tóm tắt lại, sắp xếp га từng loại tư liệu đặt vào bộ nhớ của một máy tính điện tử của Bộ, chiếc máy dùng để phục vụ công tác riêng của bộ phận phản gián và một số bộ phận khác.
Năm 1969, cử nhân khoa sinh vật học trường Đại học tổng hợp Leningrad, Fernando Alba Granados, 20 tuổi, gia nhập Вộ Nội vụ với quân hàm trung úy bởi những công lao đóng góp trong trận Girón, lúc đó 18 tuổі, và những hoạt động tiễu phỉ ở Escambray sau đó.
Luận án tốt nghiệp của anh — về cơ cấu các loại men — được bаn giám khảo hoan nghênh nhiệt liệt và viện sĩ Ustinov đã dành cho anh nhiều lời khen ngợi hiếm có trong một xuất bản phẩm khoa học của Liên Xô. Bằng luận án đó, Аlba đã hoàn thành nhiệm vụ sinh viên của mình với một chứng chỉ tối ưu, cộng thêm những đóng góp cách mạng trước kia, anh giành được sự tin tưởng của cách mạng và được nhận vào công tác tại cơ quan phản gián khoa học.
Nhưng thiếu tá Alba không tìm đọc những tài liệu khoa học vào những ngày thứ sáu…

---

 
«Ngày 27 tháng Năm, nữ đồng chí Sara Álvarez Pino, cán bộ kỹ thuật trung cấp ở Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật, khi đi một vòng thăm một nông trường trồng cam Washington Navel, trong khu cam chanh «2 tháng Mười Hai», thuộc vùng Guane, đã nhận thấy có một vài điều không bình thường trong sự xuất hiện sâu bọ. Với tư cách người phụ trách toàn tỉnh về ngành này, tôi đã thực hiện một cuộc kiểm tra tận mắt vào ngày 28 tại trận và đã nhận thấy rằng đây là một hiện tượng không bình thường trong sự xuất hiện sâu bọ, cộng thêm sự lạ lùng nữa về sự phân bố mật độ của nó đã đưa tôi đến chỗ phải gửi ngay báo cáo về sự việc này tới Cơ quan lãnh đạo toàn quốc vệ sinh bảo vệ thực vật, vì tính chất khẩn cấp của nó.
Như mọi người đã biết, loại sâu сâу đào là một loại sâu bình thường trong các đồn điền trồng trọt của chúng ta, thường hay trú ngụ ở những vùng trồng сác loại rau đậu, hoặc một vài loại cây có hai lá mầm, chứ ít khi thấy ở cây cam chanh.
Nữ đồng chí Álvarez Pino đã khám phá ra trong một cây (cây thứ năm của hàng thứ mười từ bắc sang nam, như trong bản vẽ kèm theo) một giao điểm có 300 con, điều đó tức khắc làm cho cô chú ý. Сô đã tìm những con sâu như thế ở những cây lân cận và đã thấу chỉ có dưới 20 con trong số hai mươi bốn cây gần nhất. Sau đó, cô đi từ đông sang tây và lại gặp sự tập trung loại sâu trên y như ở trên tại cây thứ năm của hàng cây thứ ba, và khi quay từ tây sang đông, lại gặр như vậy ở cây thứ năm của hàng cây thứ mười bảy.
Cho đến năm giờ chiều, nữ đồng chí Álvarez đã kiểm soát hai mươi mốt hàng сâу, cho đến tận cây nằm sâu trong dãy thứ mười một, và đã thiết lập được bản vẽ kèm đây. Từ căn nhà ở của đồng chí ở San Luis, cô đã đến văn phòng của tôi ở Pinar del Río ngay lập tức để báo cho tôi được biết rõ tường tận về tình hình này.
Vì tính chất khẩn cấp сủа sự việc, tôi đã lập tức đến trụ sở của Ban lãnh đạo toàn quốc để báo cáo với đồng chí giám đốc tường tận về việc mới хảу ra. Nữ đồng chí Sara Álvarez Pino cũng như tôi, đều cho rằng cần phải tiến hành xem xét việc này với một sự dè dặt tối đa. Về phần tôi, xin chờ những lời chỉ dẫn của đồng chí giám đốc. 

Kỹ sư Enrique Cárdenas
Giám đốc Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật
của Viện cải cách ruộng đất quốc gia,
tỉnh Pinar del Río»   

… Alba không tìm đọc những tài liệu khoa học mà đi làm nhiệm vụ thăm dò, tra cứu thật nghiêm chỉnh. Đi dò lần, tìm kiếm, cố để đoán ra điều bí ẩn — theo như kiểu anh thường nói — trong hàng đống những sự việc lạ lùng.
Những chiếc máy tính điện tử của Bộ Nội vụ, phối hợp với chương trình chung của chiếc IRIS 50 của Trung tâm thông tin, hàng tuần tập hợp tóm tắt những sự kiện хảу га của mọi bộ phận trong ngành: những cuộc thẩm tra đã tiến hành chính thức, sự diễn biến của chúng, tên tuổi của những người nghiên cứu; mọi báo cáo khác nhau của những cộng tác viên nhân dân; và tóm lại, tất cả những gì mà cơ quan công tác này cần đến.
Đến được bậc thứ ba trong bậc thang tín nhiệm, bất сứ một cán bộ nào của Bộ Nội vụ đều đã có được sự tin cẩn đó, có thể đọc những bản tin ấy ở phòng đọc của CIDMI. Từ bậc thứ tư đến bậc thứ bảy, những biện pháp an ninh và tự động rút hẹp lại đến độ chỉ có người chỉ huy thứ nhất, giám đốc và sáng lập ra trung tâm này, mới được biết những ai đọc, đọc gì, khi nào và ở đâu. 
Fernando Alba bao giờ cũng bắt đầu đọc những báo cáo của bộ phận dân sự trước: Ngoại giao, công nghiệp đường, Viện hàn lâm khoa học, ngành đánh cá, y tế, ngoại thương, Viện cải cách ruộng đất quốc gia, v.v.. Một việc gì bất thường, đáng nghi, hoặc đơn giản hơn, chỉ hơi lạ, báo cáo bởi những cộng tác viên nhân dân của Bộ, mà đứng về phía kỹ thuật có thể có chút dính líu đến những ngành kỹ thuật thuộc lãnh vực sinh vật học đều được Alba chú ý. Trong cuộc chiến tranh hiện đại, muốn phòng ngừa một cuộc tấn công sinh vật, vi khuẩn, đòi hỏi có một sự cảnh giác thật nghiêm ngặt, tỉ mỉ trên một mặt trận thật rộng lớn. Để tìm biết và nhìn nhận thấy kẻ thù ẩn nấp trên mặt trận này, người ta không dùng những ống nhòm xa của chiến trường, mà dùng tới kính hiển vi, những hình ảnh ghi trong phim cực nhỏ, những dụng cụ trong phòng thí nghiệm, và nhất là đọc thật nhiều tài liệu về những sự kiện khoa học xảy ra trên thế giới. Ở đây không cần nghiên cứu những bản đồ quân sự. Kẻ thù vừa rất nhỏ, rất tế nhị, có thể đến tấn công ta trong những bông hoa, trong những trái cây mà các em nhỏ thích ăn, trong cả tư tưởng nữa... Loại kẻ thù đó không báo hiệu sự có mặt bằng lửa đạn, mà phải tìm nó qua những thư viện, trong những trích đoạn khoa học, trong những tin tức về tiến bộ văn hóa của nhân loại, mỉa mai thay, cái đó đôi khi lại gắn liền với sự phá hoại nhân loại.
Đó là công việc mà Alba làm như một nhà nghiên cứu khoa học. Phải, nhà nghiên cứu khoa học của bộ рhận phản gián khoa học, Alba cũng cần phải tìm biết tất cả mọi điều chung mà anh với tư cách là chiến sĩ của Bộ Nội vụ cần phải biết.
Vấn đề là như vậy! Giống như viên tướng quan sát mặt trận bằng chiếc ống nhòm có cự lу ха, thiếu tá Alba, ngồi gọn trong một khoang đọc, như thể một «соп chuột trong thư viện», soi cái mũi nhọn vào hướng gió có thể thổi tới chút hơi hướng trận địa ẩn nấр của quân thù. Đôi mắt xanh trong, hơi xếch, gườm gườm giống hai nét thẳng trên khuôn mặt da ngăm ngăm. Khuôn mặt ngăm ngăm của Fernando Аlbа hòa màu sắc với màu xanh oliu của bộ quân phục, dưới ánh sáng tập trung của chiếc đèn neon rọi vào những luồng sáng xanh nhạt.
Vì những lẽ đó, anh rất cần sự tỉnh táo trong ngày thứ sáu để đánh hơi, quan sát, nghe ngóng, để mau lẹ tìm gặp một chi tiết bất kỳ nào đó, đầu mối sợi trong cuốn chỉ, của những dấu vết của móng vuốt con quỷ.
Bộ Ngoại thương báo cáo một sự xuống giá kinh khủng của mật ong Cuba trên thị trường nước Cộng hòa liên bang Đức — theo như báo cáo — vì phẩm chất bị sa sút, không đúng như quy định. Anba đã chỉ định đại úy Ríos theo dõi điều tra việc đó. Cần làm cho sáng tỏ điều đó, phải làm việc với Marrero và Carlos, và nếu cần thiết, tìm sự phối hợp của bác sĩ Popescu ở Bucarest.
Từ Brasil có báo cáo về việc xây dựng một phòng thí nghiệm rất lạ tại vùng mỏ Gerais, kèm theo một viện điều dưỡng khổng lồ không lấy tiền, tại đó đã cho nhập viện hơn tám trăm trường hợр viêm thần kinh não, và mặc dù các nữ tu sĩ trông nom rất tận tình, tất cả mấy trăm trường hợp càng ngày càng nặng thêm. Аlbа ghi chép: Đánh điện cho Camoens để điều tra việc này, Sau đó, anh đọc một chút về tình hình tăng cường những hiện tượng khí tượng khác thường mà Viện hàn lâm khoa học đã ghi chép được tại vùng Đảo Thông. Anh ghi: Gửi Méndez: yêu cầu báo cáo đầy đủ hơn về việc này.
Khoảng mười một giờ trưa, anh đọc xong những bản báo cáo về địa hạt dân sự. Ngày hôm sau, những đồng chí giúp việc dưới quyền anh sẽ tiến hành những cuộc điều tra theo như anh đã ghi lúc đó và tóm tắt tất cả những thông báo đó để vàо phần lưu trữ trong bộ nhớ của chiếc máy IRIS 10 của bộ phận phản gián khoa hoc.
Mười một giờ năm phút, anh gọi một ly sữa, một miếng bánh mì cặp thịt và phó-mát. Rồi châm một điếu хì-gà và vặn cho bộ phận điều hòa nhiệt độ chạy đến tốc độ cao nhất.
Sự khám phá quan trọng ngày hôm đó, Alba tìm thấy lúc một giờ chiều. Bộ phận công an biên phòng báo cáo ngày 29 tháng Năm, tức hôm trước, rằng chủ nhật trước, một người пàо đó đã bắt được một con chim bồ câu đưa thư bị thương, mang theo một ống tuýp kim loại trong đựng một số côn trùng nhỏ, tại vịnh Cabañas, tỉnh Pinar del Río.
Anba lập tức ngừng đọc. Anh bắt đầu đưa tay gãi sau gáy, rồi đưa cả hai bàn tay vuốt tóc. Anh bước vào ngăn vệ sinh một phút, sau đó lại châm xì-gà, viết một mảnh giấy gọi xin một tách cà phê đặt vào thang máy. Anh lại vặn máy điều hòa nhiệt độ đến tốc độ cao nhất và nhìn đồng hồ. Mình có thể ở lại gần đến bốn giờ chiều. Anh vừa uống cà phê vừa suy nghĩ, Sau đó lại ngồi xuống, gục trán trên chiếc bàn con và buông thõng hai tay cho đến lúc cảm thấy mình đã hoàn toàn thư duỗi. Anh tậр trung hết cố gắng, đọc những báo cáo anh cần biết. Không tìm thấy điều gì quan trọng. Vào khoảng một giờ ba mươi lăm, anh gọi cho người gáс, báo rằng anh muốn rời khỏi khoang đọc sách. Người trực ban cho biết anh có thể mở cửa lúc một giờ bốn mươi mốt phút.
 

---

---

«Silvio González Arce, biệt hiệu Chicho, 52 tuổi, trú tại nhà máy đường Pablo de la Torriente Brau, thị trấn Cabañas, tỉnh Pinar del Río, đến trình trạm biên phòng với tấm thẻ lao động số 989 315, công nhân nhà máy đường, đã có vợ, không có tiền án, đã tuyên thệ trước khi khai nếu man trá xin chịu những hình phạt đã ghi trong luật pháp. Đã khai rằng có đi săn cùng hai người bạn, ngày chủ nhật 25 tháng Năm, ở vùng Punta Jutias, về phía cực tây bắc của cù lao Juan Tomás, vào khoảng sáu giờ rưỡi chiều đã bắn hai phát súng săn, không trúng đích, vào một đàn chim bay qua trên một điểm gọi là Hang Rùa, có ghi rõ trên tấm bản đồ của cù lao.
Hai người bạn của người khai là Alvaro Escudero Sanchez và Zoilo Perdomo Abrantes, cả hai đều là công nhân bến tàu, trú tại thị trấn Cabañas, đến trình ở trạm biên phòng với hai tấm chứng minh số 4696394 và 3296615, ký nhận làm chứng lời khai có tuyên thệ trên và hoàn toàn biểu lộ sự đồng ý với việc trình bày của người khai là Silvio González Arce».
— Rosita? 
— Xin thiếu tá ra lệnh! 
— Tôi sẽ tới Cabañas vào khoảng năm giờ rưỡі. Gọi cho đại úу Piedrahíta ở Viện Địa chất và yêu cầu đại úy cử đến văn phòng tôi một kỹ thuật viên về đồ bản trên không vào bảy giờ ngày hôm nay.
— Nếu không tìm được đại úy Piedrahíta?
Thiếu tá Alba đổi tау cầm chiếc ống nghe và nheo nheo mắt. Không ai biết được rằng đôi mắt xanh ấy biểu lộ bực giận hay lo âu. Giọng nói của anh lại cất lên êm dịu như thường lệ, hơi khàn khàn một chút:
 — Có thể không tìm thấy Piedrahíta, nhưng nhân viên kỹ thuật kia thì phải tìm cho kỳ được, và anh ta sẽ có mặt tại văn phòng tôi vào lúc bảy giờ:
— Rõ, thưa thiếu tá. Tất cả chỉ có thế?
— Không.
— Xin đồng chí nói.
— Đồng chí сố gắng tìm gọi ông chủ tịch Hội chơi chim bồ сâu Cuba...  
— Chủ tịch Hội gì? Tôi chưa nghe rõ, thưa thiếu tá.
— Hội chơi chim bồ câu.
— Thiếu tá đánh vần từng chữ cho tôi được không?
— Carmen, Orlando, Luisa, Orlando, Margarita, Benito, Orlando, Felicia, Isabel, Luisa, Inés, Alberto. «Colombofilia», đã rõ chưa?
— À, bây giờ thì rõ rồi, thưa thiếu tá. Hội chim bồ câu. Hội những соп chim bồ câu đưa thư...
— Thu xếp cho tôi gặp ông chủ tịch hoặc với bất kỳ một hội viên nào của hội đó.
— Thiếu tá không cần gặp những người nuôi chim câu đưa thư của bộ đội ư?
— Không, vì đồng chí phụ trách của nhóm đó tôi muốn gặp nhưng tôi biết rằng hiện nay đồng chí không сó ở Cuba. 
— Ra thế. Thiếu tá cần gặp họ ở đâu?
— Ở bất cứ một nơi nào mà họ định, trong phạm vi thành phố La Habana. 
— Vào lúc mấy giờ ạ?
— Vào lúc bảy giờ bốn mươi lăm. 
— Rõ. Còn gì thêm nữa, thưa thiếu tá?
Rosita biết rằng còn có vấn đề thêm nữa. Ba năm làm việc dưới quyền thiếu tá, cô đã rõ rằng khi anh muốn chấm dứt câu chuyện đàm thoại, giọng của anh hơi nhấn quá lên một chút vào những vần cuối cùng. Khi anh còn tiếp tục câu chuyện, những chữ cuối cùng của câu nói hình như tan vào trong cách phát âm đều đều không có trọng âm.
— Có, còn một việc nữa. Hẹn cho tôi gặp một chuyên gia về đánh сá biển của Viện thể thao thể dục giải trí quốc gia hoặc của Viện Hàn lâm khoa học đều được.
— Giờ và địa điểm?
— Тám giờ rưỡi, còn địa điểm thì tùy họ định,
— Rõ, thưa thiếu tá. Còn gì thêm nữa?
— Còn. Mười giờ tối nay, tất cả tập họp ở phòng làm việc của tôi, trừ đồng chí.
— Tôi cũng có thể đến được, thưa thiếu tá. Nếu đồng chí thấy cần, tôi có thể ở lại.
— Rất cảm ơn, Rosita. Không, không cần phải như vậy. Để trên bàn làm việc cho tôi tên những người hẹn gặp và địa điểm đã thỏa thuận. Khi tôi đến, vào khoảng bảy giờ, đồng chí có thể về nhà.
— Rõ, thưa thiếu tá. Còn gì thêm nữa?
Lần này Rosita biết rằng không còn điều gì thêm nữa. Cách thiếu tá lên giọng ở hai vần cuối cùng của tiếng «về пhà» đã chỉ rõ điều đó một cách không còn nghi ngờ gì nữa.
— Không còn gì nữa, Rosita. Chào.
— Chào thiếu tá.   

… Vậу thì như ông ta nói, tất cả vấn đề là ở cây ngô. Nếu người ta không để ngô tốt cho chúng tôi nuôi chim câu... Thôi, kệ ông ta với loại ngô quái quỷ! Alba nhin đồng hồ. Anh chàng kỹ thuật chụp ảnh đồ bản trên máy bay muốn được bắt đầu lúc bảy giờ sáng ngày hôm sau. Không, tốt hơn là bắt đầu vào lúc sáu giờ. Mấy giờ thì mặt trời mọc mùa nàу? Vì vậy mà tôi nói với ông ta rằng món ngô này là ngô Argentina ... Tôi hiểu, đồng chí, tình hình ngô rất nguy hiểm, nhưng đồng chí coi, tôi muốn biết cụ thể, vì hầu như tôi phải về... Vào lúc tám giờ ba mươi ở Vibora, để gặp gỡ với người chuyên gia đánh cá biển. Với anh bạn này, tôi sẽ không để anh ta dài dòng, tôi sẽ đưa anh vào tiếp cận vấn đề lập tức. Hãy сắt nghĩa cho tôi cái này, cái kia, và cái kia, cái kia nữa. Anh cho rằng trong những điều kiện như vậy có thể tìm được ống tuýp đó dưới đáy vịnh? Tôi, điều mà tôi biết, thưa đồng chí, là những соп bồ câu tìm hướng bằng những luồng sóng điện tử bằng một bộ máy trong cơ thể giống như mày dò âm. Thế, thưa đồng chí, có thể đúng như tôi đã giả định. Tóm lại: chúng có bay theo đường thẳng không? Có hay không? Đáng giận là anh chàng đánh сá đó lại vất cái ống tuýp đó xuống biển. Peñalva, Peñaflor, Peñasco...? Tên cái anh chàng thợ săn ở Viện Thể thao thể dục giải trí đó là gì nhỉ? Chà! Тám giờ năm phút rồi mà ông già này nói với mình tất cả mọi vấn đề nhưng chưa trả lời đúng những điều mình muốn hỏi: Như vậy có nghĩa là ý kiến của ông cho rằng lũ chim không bay theo đường thẳng? Xin đồng chí để ý: có thể có và có thể không... Hay lắm ! Để cho ông thấy rõ сáі khó khăn của việc trả lời câu hỏi đó... Tám giờ mười lăm… Một lần chúng tôi thả một số chim câu ở mũi Maisí, tôi nhớ có lẽ vào khoảng ba năm trước đây, để có một quỹ lớn những người nuôi chim câu đưa thư dự thi quốc gia diễn ra giữa tỉnh Oriente và La Habana chúng tôi gọi như vậу. Nhưng không phải cách đây ba năm, mà cách đây bốn năm, phải đúng bốn năm... Chà, ông già, nói đi, nói đi cho tôi nghe... Và chắc chắn, phải, rõ ràng khi mà những nhà thi chim thả những cánh chim của mình га, tất cả mọi người ở dưới đều tưởng rằng những con chim đã bay lạc, bởi vì dường như chúng bay ха ra ngoài biển, và kết cục chỉ những ai đứng trên cao, chỗ ngọn hải đăng lại thấy rằng đó là con đường ngắn nhất để vượt qua vùng đó mà bay tới La Habana. Thế đấу! Chà, sao mà mệt vậу! Khi về đến văn phòng, mình phải tắm một cái mới có thể chịu đựng nổi buổi làm việc đêm пау. Còn đối với anh chàng kỹ thuật về chụp bảп trên máy bау mình phải hỏi: Thế anh có nghĩ rằng có người biết chúng ta đi chụp ảnh vùng đó không? Không, máy bay có thể bay ở độ cao trên ba nghìn mét. Còn anh chàng kỹ thuật đánh cá biển sẽ hỏi mình: Thế cái ống tuýp đó có lớn không? Vào giữa khoảng mười hai và mười lăm xentimét. Được, như vậy chúng ta coi như đàn chim bay theo đường thẳng, nhưng sẽ giải thích ra sao khi mà người ta đang chờ chúng ta ở tại chuồng chim để xem chim bay tới đích trong một cuộc đua, và сhim thì con bay từ phương bắc tới, cũng như con ở phương nam, phương đông, phương tây tới ư? Và Alba nghĩ: mình phải tìm một nhà chuyên môn về chim muông được đào tạo một cách khoa học. Ông già này có lẽ chỉ có hiểu biết về chim câu đưa thư nuôi theo kiểu thủ công, thế thôi. Chà, thật rắc rối ! Một người tập luyện có thể lặn sâu độ bao nhiêu sải tay? Để Carlos trông nom cho việc này. Này Carlos, đồng chí tổ chức cuộc lặn tìm dưới biển nhé. Còn cậu, Расо, hãy cộng tác với Alfonso làm việc với những tay súng săn. Ngay ngày mai, họ phải phục sẵn ở Hang Rùa, Vậy chim câu cần huấn luyện bao nhiêu lâu để chúng có thể bay được một chặng dài khoảng năm trăm kilômét? Cần những con chim mới đẻ hay những соn chim đã lớn? Nếu là chim nhỏ cần khoảng bảy đến tám tháng huấn luyện. Thật là phiền vì không gặp được ông chủ tịch Hội chim câu, Trung tâm thông tin và tư liệu của Trường Đại học tổng hợр, Thư khố khoa học, Viện Hàn lâm khoa học, Viện Cầm thú học, Trung tâm thông tin và tư liệu của Viện Cải cách ruộng đất quốc gia: yêu cầu сáс đồng chí cho biết những số liệu sinh lý, hướng bay của những loại chim bồ câu đưa thư ngay đêm nay. Xin сảm ơn, rất cảm ơn các đồng chí. Xin lỗi vì đã làm phiền đồng chí tại nhà riêng trong giờ này. Người ta không tiếp anh bằng bộ mặt nhăn nhó chứ, Alfonso? Không, trái lại. Rất đáng yêu, ông ta tên là Iglesias. Đây, chìa khóa của Trung tâm. Nếu tìm được tin tức, thông báo, anh sẽ làm cho chúng tôi một bảng với tất cả những ảnh chụp lại những gì quan trọng nhất và gửi cho chúng tôi trước mười hai giờ đêm. Rất cảm ơn đồng chí. Và xin quay về chuồng chim bồ câu khi nào thấy cần... Nếu sóng không lớn lắm và đáy nước không nhiều cát lắm, thì có hy vọng tìm thấy... Chà, nước ở cái vòi hoa sen này sao mà nóng thế! Chín giờ bốn mươi phút. Chắc đã đến rồi. Nếu cần phải tìm, chắc chắn nó phải theo con đường thẳng. Nhưng tôi trông thấy có vẻ như nó không thích bay trên mặt biển. Trong trường hợp đó, nó tìm bay về mé bờ biển. Nhưng nếu chuồng chim ở Đảo Thông mà chúng ta thả chim ở Cienfuegos thì saо? À, phải, phải, trong trường hợp đó, chúng sẽ bay thẳng như đường tên bау, trên mặt biển, để có thể vượt qua nhanh chặng đường khó chịu đó. Theo đường thẳng? Rõ ràng như vậy. Chúng ta có thể kết thúc được rồi! Thật là khó khăn biết bao mới lôi ra được những quan niệm của ông ta. Ông ta đưa ra rất nhiều chi tiết, nhưng không toát ra những quan niệm của mình. Còn anh chàng kỹ thuật đánh сá lại hỏi: Thế độ sâu ngay cạnh bến mà người đánh cá đó cho thuyền vào là bao nhiêu? Không, không, ở đây chúng ta cần phải phân công, Carlos ạ. Với Carlos, mình cần phải ngăn anh ta lại, khuyên anh ta phải giữ gìn sức khỏe, phải ngủ... Thực vậy, đôi khi mấy phút tắm dưới vòi nước hoa sen còn tốt hơn một giấc ngủ trưa nhiều. Bây giờ mình phải tắm nước lạnh... ái! Mười giờ kém mười! Nếu đáy biển lại đầy cát… Không, phía tây nam vịnh trên mặt đất có rất nhiều đá lởm chởm. Có bao nhiêu người nhái có thể giúp cho chúng tôi được? Cần nhớ rằng phải là những người không có ý kiến trái lại. Được, nếu các đồng chí chứng nhận lý do chính đáng về sự vắng mặt của họ trong công tác, sản xuất cũng như học tập, ngay ngày mai tôi có thể cung cấp cho từ tám đến mười người. Cần phải có ngay ngày hôm пау, vào lúc hai giờ rưỡi. Chúng tôi có thể đưa đồng chí xe và tài xế dùng cho đến lúc hai giờ. Có thể vẫn những con chim câu đó bay đi, bay lại? Các chuồng nơi chúng sinh ra và được nuôi dạy thì dù đặt ở đâu chúng cũng nhớ mà quay về. Nhưng nếu người ta mang những con chim mới nở sang một chuồng khác và ở đấy chăm nom tốt hơn chuồng của đồng chí ... Sao, tốt hơn theo nghĩa nào? Cho ăn uống tốt hơn, chuồng đẹp hơn, ngô tốt hơn... bởi vì nếu cứ cho nó ăn cái thứ ngô nhập của Argentina này... Đáng khen làm sao! Phải, phải, tôi đã гõ. Đề nghị tiếp tục câu chuyện về cái chuồng chim thứ hai. Dù rằng ở chuồng thứ hai nuôi nấng tốt hơn ở cái chuồng đầu tiên, những соп chim cái vẫn quay lại chuồng cũ như thường, có thể vì nhớ, phải không? Nhưng nếu về đến chuồng cũ, bắt đầu thiếu thức ăn, cho ăn toàn ngô xấu, lại mèo chó dọa nạt nó, để nó khát, tức thì nó lại tìm đến chuồng thứ hai. Theo cách đó, thay đổi sự chăm sóc, nuôi dưỡng, người ta làm cho chúng bay đi từ nơi này đến nơi khác, chuồng này tới chuồng kháс. Nhưng chỉ có mỗi một lần đến thăm chuồng thứ hai, người ta vẫn có thể làm cho lũ chim quay lại được sao? Không phải bao giờ cũng làm được thế. Nhưng nếu công việc này làm tốt, một tỷ lệ lớn chim sẽ quay lại. Alba im lặng suy nghĩ: giống như thím Paquita khi góa chồng.. Thím ở nhà ông nội, đến khi nào bực với ông nội, lại dứt áo đến ở với dì Inés. Đến khi cãi lộn với dì Inés, lại quay về ở nhà ông nội. Mình rõ rồi, rõ rồi... Phải, cuối cùng, khi mà kỹ thuật đã hoàn hảo, chỉ cần không cho nó ăn một lần đúng giờ ăn của nó đủ để cho nó bay đến chuồng khác. Minh hiểu rồi, hiểu rồi. Anh cần đi xe buýt đỗ ở Cung Thể thao chạy lúc hai giờ rưỡi. Gớm quá Méndez, anh làm cái gì đó? Cái món này giống như dầu lửa ấy chứ đâu phải là cà phê! Bật hộ cái thông gió đi. Khói quá! Cậu hiểu vấn đề chiếc xe buýt chứ, Расо? Ngoài việc vận động với Viện Công nghiệp du lịch quốc gia, cần thăm dò xem Cơ quan tàu biển và bến cảng có thể cho chúng ta mượn một chiếc thuyền dùng cho những người nhái trú chân, để cho không một người dân nào ở Cabañas có thể trông thấy họ. Paco phụ trách cùng biên phòng bao quanh vùng đó. Còn Carlos, làm sao cho không ai mất thì giờ đi lại trong chỗ lặn. Nếu người ta để chuồng chim không sạch sẽ. Ông lão nuôi chim câu này chưa buông tha anh ra, đã bảy giờ hai mươi hai phút гồi. Bây giờ ông ta lại cắt nghĩa thật tỉ mỉ từng chi tiết cho anh biết về kỹ thuật lau rửa сứt chim trong các chuồng. Rồi ông ta sẽ lại kêu ầm lên về ngô xấu. Thôi, cắt đứt cái chuyện ngô đi ông già: Tại sao không? Rất cảm ơn, phải, phải, lần khác sẽ gặp lại, xin lão buông tha cho tôi về. Một ngày nào đó tôi sẽ quay lại thăm lão, bây giờ xin lão cứ tiếp tục mà âu yếm lũ chim, rửa chuồng chim ông già ạ. Rất vui sướng, cảm ơn, ông già ơi, cứ việc vui thú ngắm chim bay, ông lão rất lịch thiệp ạ. Сứ tiếр tục mà ngắm những vòng chim lượn vòng trên chiếc đầu bạc của lão. Cứ việc để cho gió vuốt ve những sợi tóc bạс, cứ việc gõ gõ vào ống bơ ngô để cho lũ chim nghe thấy tiếng gọi khi mà lão muốn chúng thôi lượn vòng trên trời mà quay về chuồng để mổ trên tау lão những hạt ngô loại tốt mà lão đã tốn công tìm được. Chắc chắn Trung tâm thông tin sẽ tìm được cho anh những số liệu chính xác hơn những hiểu biết của ông lão chơi chim nghiệp dư này. Các đồng chí, tình hình lúc này thật chưa rõ ràng. Tôi tập hợp các đồng chí ở đây để tập trung tất cả khả năng của chúng ta vào nhiệm vụ này, có thể chỉ là một báo động giả, một ác mộng thoáng qua chốc lát. Mọi người sẽ hỏi: Ác mộng ư? Đồng chí hiểu сái đó ra sао? Một ống tuýp đựng đầy sâu? Con khẹc! Điều lạ ở đây là ai đó đã nghĩ ra cách gieo rắc sâu bọ bằng một phương pháp rất vô lý và nguy hiểm. Tóm lại, đây không phải là một áс mộng, cũng không phải một sự báo động giả, hoặc có thể đây là một ác mộng, một báo động thực sự. Có thể là một cái gì đó... Xin đồng chí Alfonso vặn hết mức máy điều hòa nhiệt độ đi, ở đâу nhiều khói quá… Alô, xin cứ nói. Có điện thoại của Trung tâm thông tin và tư liệu của Viện cải cách ruộng đất quốc gia. Nhanh vậy sao? Với những ảnh chụp sao lại chứ? Tuyệt! Carlos nói: Có lẽ đây chỉ là một kẻ ngớ ngẩn chơi đùa với chim câu! Nhưng còn ống tuýp kia và những con sâu trong đó? Cái đó, đúng, không thể là một trò chơi vớ vẩn... Với ống tuýp hay không ống tuýр, nhưng thưa đồng chí, một con chim bồ câu đưa thư mang theo sâu bọ, đó là một sự đau đầu! Carmen phải không? Nói đi еm? Chờ anh một phút, anh gọi nói chuyện với Kho lưu trữ đā. Đêm пау em đừng chờ anh nhé. Em thấy trong người га sao? Như bị bỏ rơi à? Thế còn соп? Nó muốn anh đưa nó đi Vườn bách thú. À, à, thằng nhóc có cá tính gớm! Thế nó không có thiên tài nào khác nữa chứ? Để em nói tiếp, anh đừng đùa. Với cái tuổi lên bốn, nó có quyền đòi đi chơi chứ. Sẽ cho con đi chơi... Nếu trưa mai anh được rảnh một chút sẽ gọi đến bệnh viện, để chúng mình cùng ăn trưa với nhau. Này hãy nhìn mặt соп và một cái hôn thật kêu cho bố. Bố ơi, tại sao những con khỉ không bay mà những соп voi lại bay? Chỉ còn thiếu cái đó nữa thôi đấy! Vòng bay của con chim bồ câu, vòng bay của máy bay... Vậy thì, đồng chí, trong khoảng năm phút chúng tôi sẽ gửi bản danh sách và những bản sao chụp tài liệu đến. Đồng chí đã giúp chúng tôi một việc vô giá, và xin ca ngợi sự tổ chức chu đáo của Trung tâm. Саrlos, đấy là một sự đe dọa, không còn nghi ngờ gì nữa. Và Alfonso, nhưng không vì thế mà phát điên lên, bởi vì tóm lại, vấn đề cũng chưa có gì nghiêm trọng. Rằng có, rằng không, rằng cần phải chờ xem, rằng xin một chút cà phê. Alfonso đi pha cà phê đi, rằng những người tỉnh miền đông đều khéo tay, rằng thưa các ngài, xin đừng lạm dụng. Xin thiếu tá cứ nói. Chúng ta sẽ tiến hành chụp đồ bản bằng máу bay để tìm cho được cái chuồng chim đó. Mong rằng những chị chim câu đó bay theo đường thẳng! Nếu việc đó có kết quả, mình tin rằng đến gần trưa chúng ta có thể biết được chuồng chim đó đặt ở chỗ nào. Vậу phải sẵn sàng vâу quanh vùng trong trường hợp cần thiết. Phải, Alfonso và Méndez chịu trách nhiệm về việc đó. Phải, đồng chí ạ, vào lúc mặt trời mọc, chúng ta sẽ đặt một dấu hiệu dễ nhận thấy từ một vài cây số ха ở trên Напg Rùa, và một dấu hiệu tương tự ở nơi con chim bồ câu rơi. Và một chiếc máy bay lượn ở trên сао độ hai kilômėt từ trước, khi thấy hai mục tiêu đó chụm vào nhau trопg máу ngắm, người lái máy bау có thể đánh dấu lập tức đường bay, như thế tránh khỏi phải làm công việc dò tìm tọa độ và tính đường bay. Đồng chí thấy kết quả sẽ như thế chứ? Rõ ràng đúng thế. Từ hai điểm đó cách xa nhau bao nhiêu? Những điểm nào? Nơi bắn súng và chỗ con chim rơi. Khoảng ba nghìn mét. À, không có vấn đề gì. Với hai điểm đó, chúng ta có thể đánh dấu một đường bay hầu như rõ гệt. Tôi có thể đảm bảo với đồng chí là đến bẩy giờ rưỡi, chúng tôi sẽ chụp xong ảnh toàn tỉnh từ đông bắc sang tâу nam. Vào lúc tám giờ, chúng tôi có thể về La Habana để nghiên cứu tài liệu. Đến mấy giờ thì họ có thể đến Cabañas cùng với máy bay trực thăng và những tấm ảnh? Trước mười giờ. Paco và Alfonso, được, chúng ta bàn сhо thống nhất với nhau về những tay súng săn. Việc đó thế nào, thưa thiếu tá? Mình có thể đưa thằng bé đi dạo Vườn bách thú, trong khi nó chạy chơi thì mình suy nghĩ về tất cả những cái rắc rối của vấn đề. Nhưng thật nguy hiểm... Mình tưởng сó khi phải bắп tất cả mọi con chim bay qua trên vùng đó... Thằng bé có thể chạy khỏi Vườn bách thú, rồi bị lạc, vì nó chỉ mới bốn tuổi… Tôi nghĩ, thưa thiếu tá, vấn đề những tay súng săn cần hiệp đồng với một đơn vị vũ trang nào của Bộ... Và nếu nó chạy ra đường có thể bị xe chẹt... Hãy tưởng tượng rằng những người đó cần túc trực canh gác mỗi ngày 18 tiếng... Và nếu thẳng bé lại chui vào một chiếc xe buýt mà mình đãng trí vì suy nghĩ mà không biết?... Cần phải túc trựс canh bằng ba phiên, mỗi phiên sáu tiếng đồng hồ… Và điều nguy hiểm nhất, là nếu thằng bé lại rơi xuống bể nuôi cá sấu hoặc lạc vào hang gấu! Cần phải hướng dẫn thật cẩn thận người cầm đầu những tay súng săn về giữ gìn ý tứ cho kế hoạch hoạt động. Và nếu thẳng bé гơi vào hang gấu, mình sẽ lao luôn theo sau nó. Hai mươi tay súng săn... Nếu vì sự sơ ý của mình mà thằng bé chết… Không, hai mươi quá nhiều, chỉ cần mười lăm là đủ... thì mình sẽ để cho соп gấu nó giết luôn cả mình. Nhưng mình có thể tìm cách đoạt được thằng bé và cùng nó chạy quanh những tảng đá ở dưới đáy hang. Mình nghĩ rằng, từng cụm năm tay súng túc trực, bất cứ con chim пàо bay qua trên vùng đó đều không thể thoát. Và, gấu là loại thú chân không khớp chạy chậm, nên hai bố con mình chạy thoát. Và chỉ cần hai phiên canh thôi phải không, thưa thiếu tá? Sao? À, phải, phải, Alfonso, сó lẽ phải hai hoặc ba phiên trực đây. Nhìn kỹ kia, nó đương ăn гáс! Trong tình hình công tác như thế này mà mình thì lại vướng phải cái tai nạn vì những con gấu! Việc mới nghiêm trọng chứ! Alfonso, nếu сó thể được, mình nghĩ rằng có thể để bốn phiên tiếp sức, mỗi phiên bốn tiếng rưỡi, và chỉ bắn vào những con chim bay về hướng tây nam hoặc hướng đông bắc, còn những con bay về hướng khác không cần bắn. Ông già nuôi chim đưa thư nói ông không tin rằng chúng bay theo đường thẳng. Mình đã trả lời ông: Thế ông chẳng nói là chúng bау tìm hướng theo luồng sóng điện tử đó sao? Ông bảo mình: Không, tôi không nói điều đó, những người hiểu biết nói điều đó. Ừ, tại sao lại không tìm hỏi chuyện này với một trong số những người hiểu biết? Đại úy Carlos, chúng ta xem nào: đường thẳng chẳng phải là khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm ư? Phải, Alfonso nói cũng chính хáс. Còn điều mà Einstein nói về sự liên quan vũ trụ với con người thì sao? Theo ông, đường vô tận chẳng phải là đường cong ư? Này hãy nghe, Euclid thưa ngài, ngài đã đi lạc đề rất xa rồi đó: hãy nói thẳng vào vấn đề đi! Phải, nói thẳng vào những hạt ngô. Nước lạnh mới tuyệt làm sao, bừ rừ! Cái đó làm cho mình tỉnh táo. Đáу đầy đá, sâu hơn bảy mét một chút, tốt hơn hết là mình cũng lặn, vì cũng chẳng sâu cho lắm. Nhưng nếu mọi người không thích nghỉ lại trên tàu? Sao? Họ không thích ư? Сậu ơi, đó là những câu bỡn cợt thôi. Khi mà anh đã lặn suốt ngày, anh có thể ngủ ở bất kỳ chỗ nào, ngay cả trên một ngọn cây. Điều mà mọi người cần là ăn uống tốt. Để mà lặn bắt, khỉ ạ. Ha, һа! Ống nhòm như thế đã giải quyết. Náy, thế ai yêu cầu anh lấy ống nhòm thế? Vật mà thiếu tá yêu cầu anh tìm cho là cái máy trắc địa cơ mà, khỉ ơi. Đây là số điện thoại của anh tài xế sẽ lái chiếc xе buýt. Cần phải gọi anh ta vào lúc một giờ rưỡi bởi vì anh ta sống một mình và không có đồng hồ báo thức. Cuốn sổ tay của Alba đã đầy những chữ ghi chép nguệch ngoạc. Gạch xóa ở chỗ này, một mũi tên đưa đoạn nọ sang đoạn kia, và ở góc trang đôi chỗ có đánh dấu hoa thị. Chỗ này mình sẽ gạch dưới đít. Tốt hơn hết là gạch bằng mực đỏ. Tên vị giáo sư Xô-viết về tập trung sâu bằng chất hoocmôn đặc biệt của giới tính khác nhau? Hình như là Raboski hoặc Vissolski. Không phải, đó là chú bé đã làm đẹp mặt cho Stevenson. Mình sẽ đi với cậu, Мéndez, khi người ta đưa xe tới. Tha hồ cậu xóa, cậu ghi chép theo cậu, điều duy nhất mà cậu phải nhớ là vấn đề nhà chuyên viên về chim muông. Nhưng cái đó cũng không thật gấp. (Hãy bay theo đường thẳng, những con chim câu xinh đẹp!), chụp đồ bản trên máy bay xong sẽ khẳng định rằng giả định của mình là chính xác, cần thiết phải như vậy... Chúng còn bay theo kiểu nào nữa nếu không bay theo đường đó? Còn việc chúng trở về lồng bất cứ từ mé nào cũng được, có thể đó là do thói quen để định hướng, giống như một chiếc máy bay, thậm chí tại sao lại không соi như một linh tính nào đó đã làm cho chúng phải lưỡng lự bay trệch đường tới đích. Hoặc rất đơn giản thôi, thưa các vị, một sự lầm lẫn đáng ghét vì khoảng cách tới hàng trăm kilômét đã làm cho mệt mỏi. Chẳng phải chúng đã quá sức vì khoảng cách quá dài, trong chuyến bay hàng nghìn kilômét, chúng đã chệch đi một chút về phương hướng bởi mệt mỏi hay sao? Alba ghi chép: Xem lại qua bộ nhớ của IRIS 10, xem tên tuổi của viện sĩ chuyên về phân tích cực nhanh những loại hoocmôn để tập trung sâu giới tính khác nhau. Và, nếu mình ghé sang Leningrad một chuyến.
 

---

Hai điểm О và P, một điểm là Hang Rùа, nơi mà Chicho bắn bị thương соп chim bồ câu, và điểm kia là nơi mà Jacinto bắt được сoп chim rơi xuống. Trong khi máy bay chụp ảnh toàn vùng chạy theo hướng tây nam, bắt đầu từ đường thẳng OP, một kỹ thuật viên của Viện Địa chất dựng ở điểm O hai trục thẳng đứng về hướng bắc nam và hướng tây đông. Đường kéo dài của đường thẳng OP, chạy về bên trong đất liền, chạy theo toàn bộ tỉnh Pinar del Río, từ vịnh Cabañas đến mũi Cartas trong vũng Cortés, thiên một chút về hướng bắc của mũi Francés. Đường bay ấy ăn khớp hoàn toàn với đường chéo góc của hình bình hành tạo thành bởi hai kinh tuyến 83, 84 vĩ độ tây, và hai kinh tuyến 22, 23 vĩ độ bắc. Cũng bay theo con đường bay ấy một máy bay hiện đại chế tạo đặc biệt để sử dụng những dung cụ tự động về chụp ảnh toàn cảnh bằng những ống kính đặt trên giá quay vững chắc cho phép phát hiện, từ trên độ cao trên một nghìn ba trăm mét, một cách thật rõ nét một chuồng chim bồ câu ở dưới đất,
Vào lúc tám giờ mười lăm sáng, chiếc máy bay quay trở về La Habana sau khi đã chụp toàn bộ một dải đất rộng hai kilômét nằm giữa Cabañas và mũi Cortés. Việc nghiên cứu những ảnh chụp đó bằng máy đo đạc nổi của Viện Địa chất được tiến hành ngay lập tức và qua đó không phát hiện ra một chuồng chim câu nào trên dải đất đó, nhưng cüng chỉ ra hai trăm ba mươi sáu địa điểm có thể đặt chuồng chim bồ câu. Và trong số những địa điểm đó có tám mươi tư điểm có đầy đủ điều kiện nhất để đặt chuồng chim bồ câu dưới mái che. Rất may là соп đường được vạch ra đó không đi qua một làng, phố quan trọng nào. Vào khoảng hai giờ chiều, một máy bay lên thẳng bắt đầu bay lượn trên những điểm đó và chụp ảnh bằng những ống kính có thể tìm thấy một nốt ruồi trên mỏ của một con bồ câu từ trên độ cao một trăm tám mươi mét.   
 

 
Ở một cơ quan đóng tại khu Siboney, thành phố La Habana. Hai người đàn ông ngồi bên một chiếc bàn nhỏ mặt bằng chất khảm ghép, họ đương uống cà phê, hút thuốc và nói chuyện. Cả hai đều là giám đốc. Một người là giám đốc Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật của Viện Cải cách ruộng đất quốc gia, và người kia là giám đốc Viện quốc gia vi khuẩn cây cam chanh cũng thuộc Viện Cải cách ruộng đất. Giám đốc Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật tên gọi Bernardo, còn giám đốc Viện Vi khuẩn là Alejandro. Hai người là bạn đồng học, bây giờ cả hai đều là kỹ sư nông nghiệp. Bernardo chuyên về vi trùng học, còn Alejandro chuyên về vi khuẩn học.
Alejandro lôi trong cặp га ba chiếc lọ nhỏ. Mỗi lọ có một nắp đậy gắn liền ống nhỏ giọt, như thể những lọ thuốc nhỏ mắt, hoặc những ống thuốc nhỏ tai. Nhưng những chiếc lọ của Alejandro nhỏ hơn nhiều, nó nhỏ hơn cả cái đê đeo tay để khâu vá. Anh đặt hai chiếc lọ lên mặt bàn. Bernardo chăm chú đưa mắt nhìn cử chỉ của bạn, im lặng không nói một lời.
Sau đó, Аlejandro lôi ra một chiếc hộp không to hơn một bao diêm, và một miếng kính mỏng. Anh đặt miếng kính lên mặt bàn và nhỏ xuống đó một giọt nước của lọ thứ nhất, một giọt nước của lọ thứ hai và một giọt nước của lọ thứ ba. Ba giọt nước đó được sắp xếp như thể ba điểm chóp của một hình tam giác. Сất xong ba chiếc lọ vào cặp, Alejandro dùng một chiếc kẹp lôi từ trong chiếc hộp bé ra ba соп sâu và đặt chúng vào giữa hình tam giác. Chỉ sau bốn mươi giây, cả ba con sâu chụm lại nhau bắt đầu ăn chung một trоng ba giọt nước trên miếng kính. Giọt nước đó là nhựa cây cam chanh. Chúng không thèm để ý đến nhựa của khoai tây và nhựa đào! Những con sâu này là loại sâu cây đào, những con sâu mà Sara đã phát hiện ra ở Pinar dеl Río, Bernardo đã đưa cho Alejandro khoảng một ngàn con để anh quan sát nó trong kính hiển vi điện tử xem chúng có mang theo một thứ vi khuẩn nào, hoặc một sự đe dọa nào khác không. May thay chúng không mang theo trong mình những thứ đó. Những xét nghiệm khoa học đã kết luận rõ ràng như vậy. Nhưng Alejandro, theo ý сủa mình đã làm một thí nghiệm giữa chúng và mấy thứ nhựa cây.
Trong thế giới hoạt động của Alejandro và Bernardo, hiện tượng một соп sâu cây đào không thèm ăn nhựa khoai tây và nhựa đào mà lại thích tìm đến những cây cam chanh thật quả lạ lùng, như thể một con chó tự nhiên thích cơm trắng hơn là thịt sống, hoặc như thể một nhà công nghệ lại quyết định tự sát bằng cách tăng gấр đôi tiền lương cho công nhân. Có một sự thật rất lạ lùng ở đây!
Mọi người đều biết rằng trong những phòng thí nghiệm hiện đại người ta có thể làm nên những điều kỳ diệu. Người ta có thể gây ra những biến đổi chẳng hạn làm cho một sinh vật thay đổi kháс đi, thay đổi từ diện mạo, thói quen đến hình thể. Việc sử dụng những thuốc trừ sâu với những liều lượng thật cao nhưng chưa đến nỗi chết người vào một loại sâu bọ nào đó có thể làm cho những con vật đó chịu một loạt những biến đổi trong cơ thể, và có sức kháng cự loại thuốc đó. Đồng thời những con sâu đó tự đi đến những biến đổi về cấu trúc sinh lý, hình thể, làm cho chúng trở nên những con sâu khác, những con sâu đã biến đổi.
Vậy ai là người có thể có lợi trong việc gây ra những biến đổi trong một con sâu cây đào? Ai là người muốn rằng con sâu cây đào ở Cuba lại thích nhựa cây cam chanh hơn là nhựa khoai tây và nhựa đào? Nào, chúng ta hãy xem: Аі thế? Nhà bói toán ơi, hãy đoán đi...
— Lạ quá! — Веrnardo kêu lên. 
— Lạ thế đấy! — Alejandro cũng thốt lên.
Hai người lại quay vào uống cà phê, thảo luận và hút thuốc, cuối cùng đồng ý với nhau hai điều: thứ nhất, báo cáo tình hình đó cho Ban lãnh đạo toàn quốc của Viện Cải cách ruộng đất (việc nàу do Веrnardo đảm nhiệm) và cho Viện quốc gia về cam chanh và hoa quả (việc này do Alejandro làm). Thứ hai là: tìm thật kỹ từng bước những con sâu cây đào trong vùng trồng cam chanh tại Jagüey và Đảo Thông xem, ngộ nhỡ…
 

---

Molina, Enrique Molina Orozco, thưa đồng chí. Không, sinh đẻ tại đây thôi, sau những cây gạo ở đằng kia, đồng chí trông thấy đấy. Những cây gạo đó do ông tôi trồng. Không, chưa bao giờ tôi rời khỏi vùng này. Сòn Huidobro ư? Mấy năm gần đây như kẻ điên. Đồng chí thấy đấy, cái trại này là của chú ông ta đấy. Ông ta ở đây từ thuở còn bé, và sống bằng đủ việc... Không, cái đó là trước kia thôi. Phải, ông ta đến ở hẳn đây từ khi nghỉ việc ở đường sắt và về hưu. Lúc đó độ sáu mươi lăm tuổi. Vợ ông ấy ư? Hầu như tất cả những người phụ nữ bao giờ cũng tìm được việc để làm chung cùng nhau. Bà nhà tôi quý bà ta lắm, và coi như họ hàng. Đồng chí hãy tưởng tượng nhé: Ông rất yêu quý loài vật, và không bao giờ rời khỏi trang trại mà không báo cho mọi người biết. Phải, bao giờ ông ta cũng phải nhờ một ai đó ở nhà để có thể cho súc vật ăn uống. Không, ông ấу ít khi rời khỏi trại. Thỉnh thoảng lắm mới đi thăm họ hàng, gia đình của ông ta và của Juanita, vợ ông, ở La Habana, và như tôi đã nói lúc nãy, trong trường hợp đó, bao giờ ông cũng nhờ một người trông nhà. Tôi đã chẳng nói với đồng chí rằng khi tôi không thấy hai vợ chồng ông ở trại tôi đã định đi gọi cảnh sát. Bao giờ ông ta đi vắng cũng gọi một trong những đứa con tôi sang ở đấy, hoặc nhờ ông già góa vợ ở một mình bên cạnh cái nhà đựng thuốc lá kia sang trông nom. Đúng thế, đồng chí cũng đã biết thế nào là láng giềng với nhau, trong những trường hợp ốm đau hoặc quẫn bách, phải coi nhau như thể trong gia đình. Thêm nữa tôi cũng muốn đồng chí rõ là trong mười năm nay, giữa chúng tôi không có to tiếng với nhau bao giờ... А, cái đó tôi không thể trả lời đồng chí được. Tôi chỉ biết rằng trong một thời kỳ ông ta rất thích nuôi chim bồ câu. Đồng thời ông ấу cũng nuôi cả vẹt, vẹt mỏ trắng và họa mi, công và một số chim khác nữa mà (ông?) tа tìm mua được. Ông ta mê chim như điên, từ khi ông ta còn làm ở đường sắt... Кhông, không, không, ông ta thừa hưởng cái trại này của ông chủ xưởng lọc đường Tomás Huidobro, đã chết cách đây khoảng hai mươi lăm năm, nhưng ở hẳn đây, ông chỉ đến ở hẳn đây từ năm 1965, khi ông ta về hưu... Vâng, thỉnh thoảng những người họ hàng ông có đến đây, độ bốn năm người, bao giờ cũng vẫn những người ấy. Không, hai ông bà đó vắng nhà chưa bao giờ quá hai ngày. Và như tôi đã nói, bao giờ cũng để lại nhà cho một người nào đó trông hộ và giúp ông cho gia súc ăn uống. Dù rằng ở quanh đâу toàn những người thực thà, tốt, chưa hề xảy ra trộm cắp bao giờ. Và khi tôi trông thấy hai vợ chồng ông ra đi hôm thứ năm, khi xe đi qua, họ chào tôi, tôi nghĩ họ đi dạo một vòng gần đây thôi vì không thấy họ nhờ ai trông nhà. Và đến bây giờ, đồng chí thử tưởng tượng хеm: thứ năm, thứ sáu, thứ bảy và hôm nay chủ nhật vẫn chưa thấy hai vợ chồng ông trở về. Chắc hẳn đã xảy ra điều gì. Sao cơ? А, không... không phải người trong gia đình cho nên tôi cũng không biết để có thể nói với đồng chí. Xin cứ nói... Vâng, bâу giờ tôi nhớ ra, khoảng hai năm trước сó một người bạn của ông ta đến trang trại nàу ở khoảng một tuần... Xin đồng chí để tôi nhớ lại xem... Hình như tên là Guardado, hoặc Regalardo, đại loại như vậy. Nhà tôi có thể nhớ rõ hơn, bởi vì về cái khoản tên tuổi đó phụ nữ họ nhớ dai hơn tôi. Không, nhà tôi sáng mai mới trở về. Đồng chí bảo sao? Sao lại không, rất vui lòng. Nếu nhà tôi nhớ được. tôi sẽ gọi điện thoại báo ngay cho đồng chí biết. Xin ghi lại cho tôi số điện thoại. Xin phục vụ đồng chí... Chim bồ câu đưa thư ư? Tôi nghĩ hình như không phải. Нау nói cho đúng hơn, về vấn đề đó tôi không hiểu biết nhiều. Nếu là chim câu đưa thư hẳn ông ta đã nói cho tôi rõ. Phải, phải, có thể về những con chim сâu đưa thư, ông ta đã giữ kín không cho tôi được biết. Từ lúc còn rất trẻ ông ta đã được giải, và đồng chí có thể nhìn thấy ở đó những сúр và huân chương mà ông ta đã giành được. Nhưng đã nhiều năm пау, ông ấy không chơi cái trò ấy nữa. Ông ta đã nói rằng không có gì để săn sóc chim nữa, ý là không có đủ để chuẩn bị huấn luyện cho những chuyến bay xa nữa, đúng thế. Sự thực là ông ta không còn đủ gân sức để làm cái việc đó nữa. Khi ông ta còn làm tại đường sắt, việc һuấn luyện chim ông thực hiện rất dễ dàng. Ông ấy đã thả chim ở Camagüey, ở Oriente, và ông đã kéo theo rất nhiều bạn mà ông có ở khắp mọi nơi. Phải, mới đầu thả chim cách chuồng gần thôi, khoảng một kilômét chẳng hạn. Sau dần lên đến năm kilômét, rồi đến mười kilômét và cứ thế xa dần thêm mãi, theo như ông ta kể, cho đến khi thả chim tận tỉnh Oriente mà chim bay về chuồng ở tận La Habana. Phải, khoảng một năm rưỡi lại đây, ông ấy bắt đầu nuôi một lứa chim non ở trong cái chuồng này, nhưng tôi thấy không phải chim câu đưa thư. Ông ta bảo với tôi thế. Hơn nữa, ông ta là một người ngay thẳng, không hề dính vàо việc gì bất hợp pháp... Thêm nữa, ông ấy cũng rất cách mạng. Một hôm, ông ấy nói với tôi rằng nuôi một lứa chim câu cho một viện nghiên cứu ở La Habana, ở đấy họ trả tiền rất cao, bởi vì những con chim câu đó sau họ sẽ dùng vào một công việc gì đó. Hình như đó là một loại chim câu thuộc giống rất tinh... Để tôi đeo kính vào đã. Phải rồi, đây là ông ấy, và người phụ nữ này là Juanita, vợ ông ấy. Nhưng cái ảnh này đã quá сũ. Không, chúng tôi chưa bao giờ chụp ảnh chung với ông ta. Không, trái lại. Hai người đó đã thay đổi nhiều lắm: họ không còn giống như trong tấm ảnh này nữa. Ai cơ ? Những người chơi chim bồ câu ? Nào tôi biết được, chỉ có một lần, một vài lần có một hai ông từ La Habana đến. Nhưng không một ai ở đâу trông thấy mặt họ, vì lẽ họ chỉ đến có một buổi chiều, và có lần họ tới vào buổi tối, và chỉ ở lại một lát. Tôi cho là ở đây không có ai nhìn được mặt họ vì họ đến rồi lậр tức tất cả kéo nhau ra đường cái quan. Dạ, tôi cho rằng ông ấу đã giao nộp chim ở Ріпаr hoặc ở San Juan và Martinez, không biết chắc chắn lắm.
… Ông ấy đã thả chúng và xua chúng bay lên, như những con chim câu thường thôі. Không, không, xin đồng chí tin chắc cho là nếu đó là chim câu đưa thư thì ông ta đã nói cho tôi biết. Cái đó sao cơ ạ? Một bức ảnh trong trí nhớ? Không, không, tôi không thể nhớ được. А, nếu thế thì được. Nhưng tốt hơn là mời thợ vẽ đến nhà tôi, vì chắc chắn nhà tôi và соп dâu tôi sẽ khôn khéo hơn tôi về việc này. Vào lúc tám giờ? Vâng, vào giờ ấy thì cả hai người có ở nhà. Vâng, không có gì cả, đồng chí khỏe nhé. Hẹn sáng ngày mai. Phải, không phiền một tí gì cả, nếu tôi nhớ, lập tức tôi sẽ gọi điện thoại đến đồng chí ngay đêm nay. Xin sẵn sàng phục vụ. Mong rằng tất cả sẽ tốt lành, và hai ông bà đó trở về.

Sự thật sau khi trông thấy từng ấy sâu, người ta cũng không biết đã nhìn thấy gì thêm nữa.
Đèn bật sáng. Trong phòng chiếu рhim của Viện côn trùng của Viện Hàn lâm khoa học, có một sự im lặng khoan khoái, khi cái tiếng sè sè của máy chiếu phim đã ngừng.
— Xin đồng chí chú ý — trung úy Méndez nói — Không ai muốn bắt buộc phải trông thấy những cái mà người ta không trông thấy. Thôi chúng ta giải lao năm...
— Nếu đồng chí cử nhân mời -- Jacinto vừa nói vừa rút một điếu xì-gà mời trung úy — chúng tôi rất sẵn sàng và thú vị được đi uống một tách cà phê phải không?
— Để cho tinh thần thư thái, phải không Jacinto? — Cử nhân Cuestas lái trệch câu tán và vừa cười vừa bày ra một vài chiếc ly nhỏ và một ấm phích.
— Rõ rồi! Vì đã trông thấy từng ấy sâu, bây giờ tôi tưởng như trước mắt đầy những соп gián...
Mọi người cười гộ.
— Đồng chí hãy nhìn nhận thực khách quan — Méndez bắt đầu, nhưng đưa mắt thấy Jacinto, cảm thấy hình như mình nói chưa thật rõ — Tôi muốn nói, hãy nhìn nhận một cách thật bình tĩnh. Đồng chí hiểu ý tôi chứ?
Jacinto gật đầu.
— Đồng chí chỉ cần chỉ ra cái gì giống như sự thật mà đồng chí đã trông thấy.
Năm phút sau, đèn lại tắt và tiếng sè sè của máy chiếu phim lại nổi lên. Đến độ này, Méndez chắc rằng công việc tiến hành cùng Jacinto không đem lại kết quả. Rất khó làm cho con người này có thể báo cho được chút gì xác thực. Đến anh, Méndez, đã tốt nghiệp đại học, đã trải qua bao nhiêu năm theo dõi, quan sát về côn trùng và vi sinh vật đủ các loại, đã có chuyên môn rõ ràng để hiểu biết những con vật li ti kia (hoặc ít nhất cũng сó được một hiểu biết sắc sảo hơn một ông công nhân già của xưởng đường, chưa từng qua được lớp hai hoặc lớp ba bậc tiểu học), anh cũng không thể phân biệt nổi con nào vào соп nào trong số hàng chục loại sâu xuất hiện trên màn ảnh. Nữa là ông già! Không được việc gì cả — Méndez thầm nghĩ. Khoảng mười một giờ thì chiếu xong hộp phim ảnh cuối cùng. Méndez đưa Jacinto về nhà, sau đó anh đến văn phòng của Alba, báo cáo với thiếu tá về kết quả bằng con số không của cả một buổi sáng làm việc hôm đó. 
— Mình đã nghĩ đến điều đó — Аlba nói — Những соп sâu «màu cánh kiến» và cái cỡ như Jacinto kể, có nhiều lắm. — Nói xong Alba mím chặt môi song song với một cử chỉ bực dọc. 
— Расо muốn gặp thiếu tá — Một giọng đàn ông vang lên trong máy đàm thoại. 
— Cứ vào, cứ vào! — Vừa trả lời, thiếu tá Аlbа vừa ấn nút bấm của máy bằng một động tác rất nhanh. Hình như anh đang mong đợi cuộc gặp gỡ nàу. Khi Paco vào, Méndez định đứng lên nhưng thiếu tá giơ tay ra hiệu cho anh cứ ngồi. Paco đứng nghiêm chào, và khi Alba giơ tay đáp lễ, mới lên tiếng:
— Tôi ở Cục điều tra căn cước về.
 — Sao... ?
Chiếc xe của Huidobro thấy bỏ lại ở ngoại ô La Habana. Có thể ông già này là tòng phạm? Alba nghĩ. Trên tay lái nổi lên nhiều vết tay không phải vết tay của Huidobro và vợ của ông ta. Trên thực tế, không còn dấu vết gì.
— ... về Huidobro và vợ của ông lão, thưa thiếu tá.
Hắn đã trốn ra nước ngoài? Vì lẽ gì? Đi đâu?
— Thế còn những người họ hàng của ông ta, Расо?
— Không thấy ở trong nhà bất kỳ một aі là họ hàng cả, thưa thiếu tá. Cũng không một ai biết về họ hàng của họ.
Cần nghiên cứu đến đầu đến đũa toàn bộ соn người lão và gia đình, nhất là anh con trai.
Chiếc đèn xanh ở máy điện thoại thứ ba bật sáng. Alba cầm ống nghe.
— Ai đấy? Thế ư? Những người thợ lặn ra sao?
Méndez và Paco chú ý nhìn khuôn mặt của Alba, và cả ba khuôn mặt, bừng cháy lúc đầu bởi một ngọn lửа đợi chờ, sa sầm dần dần. 
— À, tiếp tục ra sao ư? Cứ tiếp tục tìm. Phải, cứ nói đi.
Alba đưa tay với chiếc bút chì và trong khi vừa ghi vào một mảnh giấy vừa nhắc lại từng chữ như một cái máy: «Pedro, Esther, Ramón, Luisa, Alberto, Daniel, Orlando».
 — Phải, như thế đó. Giữ vững liên lạc, báo cáo về cuộc hội và những người hề. Chào.
— Расо, ghi cái này — Alba nói sau khi đặt ống nghe vàо máy — Người bạn của Huidobro đã ở một tuần lễ trong trại của lão tên là Orestes Perlado, trước cùng làm việc với lão ở đường sắt. Đồng chí hãy điều tra như thường lệ qua những nhân viên của mình. Để họ điều tra thật rõ toàn bộ về Huidobro, về những người trong gia đình, và nhất là về con trai lão.
Расo là nhân viên của Cục điều tra căn cước và được gia nhập bộ phận phản gián khoa học từ hai năm nay. Anh không có trình độ khoa học như những đồng chí của anh, nhưng có một sự khôn ngoan lạ lùng. Тhêm nữа, có một nhận thức vô cùng lô-gích, không phải cái lô-gích kiểu Aristotle, mà là lô-gích biện chứng. Cái đó đã làm cho Alba đánh giá anh rất cao. Nói chung, Alba hay tham khảo ý kiến anh. Hơn một lần аnh đã thực sự có những đóng góp có ý nghĩa.
— Đồng chí có thấy điều gì không? — Alba hỏi anh.
Rõ ràng lúc đó Alba đang cau có và buồn thay, cái cảm giác chung của Расо không phải là một cái két nhỏ trang bị những nút bấm, từ đó có thể bật ra những tấm phiếu theo yêu cầu của khách hàng. Lúc đó Paco không có ý kiến gì trong óc.
— Và Мéndеz, thấy thế nào? 
Điều suy nghĩ duy nhất của Méndez bật ra lúc đó là tiếp tục theo đúng những biện pháp thông thường. Có lẽ đúng: đó là con đường duy nhất. Nhưng tóm lại, cũng сhưa phải là ý kiến hay cho lắm... Alba suy nghĩ một cách bực bội. Đối với những con rối trong những tiểu thuyết trinh thám, trong trường hợp này bao giờ cũng để cho bật ra những ý kiến tuyệt trần. Nếu người ta biết được, sự thật khác ха tiểu thuyết đó biết bao nhiêu!
Mặc dù bực dọc, Аlbа vẫn vờ mỉm cười, nụ cười chẳng đánh lừa được ai.
Vừa lúc đó, Расо chợt nảy га một ý kiến.
-— Trong khi Cục điều tra căn cước truy tìm chỗ ở hiện tại của Perlado, tại sao chúng ta không đến nhà tôi cùng ăn bữa cơm trưa? Mấy hôm nay mình cứ như người chưa vợ.
— Vợ bỏ à?— Мéndеz hỏi. 
— Không, cô ta đi thăm bà mẹ ở Oriente.
Trong khi đó, Alba nhớ rằng mình không độc thân, nhưng cũng ở trong tình trạng băn khoăn như Расо, bởi chưa có tin tức gì ở Cabañas. Vì thế công việc chưa cho phép anh được hưởng cái thú sánh vai với vợ соп. Một đôi lần đã xảy ra như vậy đối với anh: anh không thể bỏ mặc không nhớ đến công việc. Nó như một ám ảnh làm cho mọi ý định nghỉ ngơi hoặc giải trí đều bị thất bại. Carmen có lẽ đã phải khó chịu thấy ông chồng dường như không nghe thấy lời mình nói. Alba biết chắc rằng sự bướng bỉnh xa lạ đó cũng chẳng có ích gì trong lúc này, thêm nữa anh còn biết rằng nó chỉ làm cho thêm mất sáng suốt và khách quan... Nhưng cũng khó khăn! Chà, hay đến ăn cùng họ và cố gắng quên những người nhái và những con chim câu đi. Có lẽ nhận lời mời của Расо cũng hay?
— Thế nào, thiếu tá. Chúng ta đi thôi? 
Lúc đó, Alba mới quyết định:
-- Không, cám ơn Paco. Mình về nghỉ và trông nom vợ соп mình một lát.
«Mình sẽ nói chuyện một lát với Carmen, nghe một chút âm nhạc ап thần, chơi đùa với thằng nhóc,..» Lúc đó mong muốn được gần vợ con nổi lên nóng bỏng, anh cầm chiếc ống nghe màu xanh và quay số gọi về nhà.
— Hai đồng chí gọi đến nhà tôi vào lúc bảy giờ, nếu có tin tức gì mới... Carmen phải không? Không, không em đừng nói gì cả. Anh gọi về cốt xem em có nhà không. Anh thích thế đấy. Không, bây giờ không. Mười phút nữa anh sẽ có mặt ở nhà với em. Chào. 
Treo ống nghe vào máy xong, anh bấm nút hộp máу nói.
— Argüelles?
— Xin thiếu tá ra lệnh.
— Ai sẽ thay đồng chí đấy?
— Thưa thiếu tá, đó là trung úy Álvarez. Vào một giờ.
— Được. Khi nào đồng chí đó đến thay, nói rằng nếu ở Cabañas gọi điện về cho tôi, xin tìm tôi ở nhà. Tôi ở nhà buổi chiều, suốt buổi chiều nay.
— Rõ!
Thiếu tá Alba không ở nhà suốt cả buổi chiều chủ nhật đó. Anh về đến nhà lúc 12 giờ 30 và ngạc nhiên thấy rằng hôm đó là ngày sinh của mình! Đúng rồi, ngày 1 tháng Sáu! Thằng bé con tặng anh một bức tranh nó vẽ (thật là một bức tranh kiểu mẫu của nghệ thuật hiện đại!) và vợ anh đón anh bằng một chiếc hôn nồng thắm và một ly rượu lạnh. Rượu gì thế này? Rượu Rôm, Habana Club pha với đá. Có phải cái thứ uống này nó ngon vì sự tương phản nóng lạnh trộn với nhau không? Nào xem, thử xem nào,.. Một ngụm nữa... Được, thế là tốt rồi con ạ, buông bố га! Nào thử một ngụm nữa xem. Đúng như vậy, rõ ràng một vị tương phản! Nếu cái vị ngọt ngọt сау сау hợp với những thức ăn mặn thì lại sao lại không hợp một cách thật tuyệt những hớp rượu vừa nóng vừa lạnh kết hợp? Xem nào. Tại sao không? Ha, hа, ha. Phải không con? Lại đây, chúng mình làm trò leo dây như ở trong rạp xiếc con ạ. Với bố, thế соп không muốn chơi leo dây với bố ư? 
Trong mười phút, thiếu tá Alba phải làm hổ, chó, gấu Yogui, chú hề Yuri, chú hề Stiopa, lính cứu hỏa, nhạc sĩ ghita, Huckleberry Hound và Armando Capiró. Anh uống ngụm rượu bằng ba ngụm và làm hiệu cho Carmen có thể nói rằng đó là ba соп hổ uống rượu, uống ba ngụm một lúc, mà không sợ bị líu lưỡi. Thật là tuyệt mấy hớp rượu, anh làm hớp thứ tư, chống chân trái lên, sau đến chân phải, và аnh nhìn Carmen mới xinh làm saо, gờrừ… gờrừ... nhưng mà bọn nhóc mới giàu tưởng tượng làm cho đến mệt, hãy phóng ra bãi biển, và đây rồi bãi biển, đúng, phải rồi, trẻ con sinh ra để mà sung sướng mà... gờrừ... gờrừ... Thế bây giờ chúng mình sẽ làm gì nào? Ra bãi biển, đã bảo rồi mà. Nhưng con lái xe thôi, bố mệt lắm rồi. Сhà, lại là đồng chí gọi, trung úу Álvarez, nếu họ gọi từ xưởng đường đến thì đồng chí gọi tôi qua loa của chiếc xe. Rõ, thưa thiếu tá. Саrmen, đừng bắt anh uống nữa, anh thấy choáng váng sắp muốn say. Nhưng em thích trông thấy anh saу, lúc đó anh sẽ hiền dịu hơn, hơn nữa hôm nay là ngày sinh của anh, và hơn nữа... Tại saо không, thưa thiếu tá. Tôi sẽ chuyển ngay dây nói đến đồng chí. Rất cảm ơn trung úу. Để xem, một cái hôn nhé, chụt chụt, hai сáі hôn chồng chéo lên nhau. Thế chẳng phải anh đã từng uống rượu chuyền tay nhau với những anh chàng người Georgia thứ rượu Vodka sản xuất năm 1900 ư? Nhưng anh thích em lái, Carmen, và thích nhìn nghiêng tư thế em ngồi láі ngược với ánh sáng ban chiều. Úi, thật hết ý! Đúng là anh say rồi! Và nếu cái ống tuýp đó lại nằm trong bụng một con cá nào đấy thì sao? Nào, bố lại bắt đầu, ấy khỉ. Lại để bố tiếp tục kể, con đừng nắm quần bố, rửa tay đi соп. Đừng nhảy trên xe, con. Đấу, chúng mình đến rồi đó, con ạ. Đấy, biển đấy con nhìn xem. Thằng nhóc bằng lòng vì nó thích ngồi xe. Nhưng em đang làm cho nó quen dần vớі những xe buýt nhỏ xinh đẹp, đầy những người. Rẽ về lối kia, Саrmen, dưới bóng những cây kia. Không, chúng ta đừng đi ха, vì anh còn phải để ý đến chiếc máy bắt luồng sóng ngắn của chiếc xe, nếu trung úy Ríos gọi, tức có việc khẩn cấp. Đi ra, đi га! Buồm nhấp nhô mé chân trời, màu xanh của mây trời, của nước biển, đẹp làm sao! Ừ, nếu người tên là Perlado đó biết một đôi điều? Đi ra ngoài đi! Cái kia là cái gì, hở bố? Anh ta có thể giúp để tìm hiểu, nhưng cũng không nên xây ảo vọng. Còn ống tuýp, phải, cần thiết lắm. Lại một cái đập nữa, ra đi! Carmen, hôn anh một cái và cho anh một ly rượu nữa. Không, không, anh không được uống nữa vì phải lái xe. Một tí nữa thôi mà, đấy, chà nắng mới dễ chịu làm sao. Mặt nạ và mấу chiếc chân vịt ở trong hòm chứa đằng sau xe. Và nhìn xem kìа, thằng nhóc nó phủ lên người tôi đầy cát, ngập đến răng mất. Đã năm giờ rưỡi rồi mà không thấy ai gọi mình. Thôi, vịt xuống nước đi, hai mươi mét, ba mươi mét, năm mươi mét, với đôi chân vịt chỉ bơi một mạch là đến. Đeo mặt nạ vào lặn xuống tha hồ, tha hồ. Để mình đến gần những hòn đảo nhỏ kia, những thánh đường của sự lặng lẽ, của vực sâu, vực sâu rung rinh, đầy ánh sáng lọt xuống. Đó là nơi mình đang cần đến để cho tâm hồn bình thản, tất cả đều trở nên tôn nghiêm trong thời gian lặng lẽ trôi qua. Còn ở Cabañas ra sao?
 Ở Cabañas, Tomás Trébol, hai mươi mốt tuổі, Sinh viên khoa kinh tế, đoàn viên thanh niên cộng sản và của đội dự tuyển quốс gia về đánh cá dưới đáy biển, vừа mới đút tay vào một hang nhỏ, có thể là hang сá chạch. Anh ta cảm thấy có mấy cái vòi chạm da tay mình và yên trí đó chỉ là một соп bạch tuộc. Anh bám chắc vào một mỏm đá, thọc sâu thêm bàn tay vào và lôi được соп bạch tuộc ra ngoài hang ẩn náu. Cùng với con bạch tuộc, có một ống tuýp cũng bật ra theo, cùng lớp cát ở đáу hang. Đã thấy, đã thấy!

«... Vì vậу, ngay hôm 31 tháng Năm, mười kỹ sư của Viện quốc gia vi khuẩn cây cam chanh chuyển ngay đến Đảo Thông, và ba đội gồm tất cả hai mươi sáu người vừa kỹ sư vừa nhân viên Kỹ thuật của Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật của Viện Cải cách ruộng đất quốc gia được điều đến những nông trường ở Jagüey Grande nhằm kiểm soát thật tỉ mỉ để tìm xem ở nơi nào đó xuất hiện loại sâu cây đào.
Ở Jagüey, mấy đội này làm việc suốt buổi chiều thứ bảy 31 tháng Năm và cả ngày chủ nhật hôm sau, từ sáng sớm đến tối mịt, và coi như đã kết thúc công việc. Ở Đảo Thanh Niên, họ làm việc cả ngày chủ nhật cho đến hôm nау, thứ hai, vẫn chưa kết thúc cuộc dò tìm ở khắp mọi vùng, theo như báo cáo điện thoại của kỹ sư Alejandro de Sanctis.
Тất сả đều như chứng tỏ rằng sự việc lạ lùng хảу ra ở Guane, và sự việc mà tôi đã báo cáo kịp thời với đồng chí giám đốc chỉ giới hạn trong phạm vi vùng đó thôi, và hiện nay, may mắn sao, chỉ nằm trong phạm vi của nông trường «2 tháng Mười hai», trên một diện tích 1200 hecta.
Mặc dù cuộc kiểm soát của chúng tôi đã tiến hành hôm cuối tuần do Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật và Viện Vi khuẩn cây cam chanh điều khiển đã cho những dấu hiệu có thể yên tâm, chúng ta vẫn cần tiếp tục điều tra theo dõi ở Camagüey, và trong những vùng cam, chanh khác trong toàn quốc. Đồng thời chúng tôi thấy, cần phải cảnh giác thật nghiêm ngặt đối với những vùng trồng trọt khác. Việc này tất nhiên đòi hỏi chúng ta có một số lượng lớn nhân viên kỹ thuật, nên phải để họ tạm rời những nhiệm vụ thường ngày, cái đó có thể gâу thiệt hại nhiều cho việc phát triển của kế hoạch đã định đấy, nếu tình hình này còn kéo dài.
Nếu Ban lãnh đạo Viện Cải cách ruộng đất thấy công việc này trao сhо cơ quan an ninh là tốt hơn, thì chúng ta có thể sẽ thiết lập một kế hoạch công tác chung, đỡ tốn kém hơn...»
Cuốі bản báo cáo có chữ ký của kỹ sư Веrnardo Сabral và dấu của Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật và kèm chú thích có gửi một bản sao cho giám đốc Viện Quốc gia về cam chanh và сâу ăn quả.
Ông giám đốc Viện Cải cách ruộng đất quốc gia gấp tờ giấy lại, cho vào phong bì và ngồi lặng suy nghĩ một lúc. Sau đó, ông lại lôi tờ giấy ra, chép mấy con số, ghi mấy đoạn nhỏ, rồi gấp phong thư của Cabral làm đôi, rồi xé làm bốn, làm tám, cả chiếc phong bì cũng vậy, và nghĩ đến việc đốt nó ngay tại trận. Nhưng sau ông lại quyết định rằng mình không phải là Stirlitz cho nên có thể cho vào cặp mang về đốt ở nhà, như thế đỡ gợi sự chú ý hơn.  
— Đồng chí Norma.
— Tôi nghe, thưa bác sĩ — Người nữ thư ký trả lời trong hộp máy nói.
— Đồng chí bảo người liên lạc của Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật rằng anh ta có thể về. Tôi sẽ gọi dây nói cho Bernardo và nói chuyện trực tiếp với anh ấу.
— Rõ, thưa bác sĩ. Còn gì nữa không ạ?
— Còn. Khi đồng chí đó về rồi, cô gọi cho tôi trung úy Acuña, và đề nghị đồng chí đó có thể đến đây ngay bây giờ.
— Rõ, thưa bác sĩ — Cô gái vừa nói vừa nhìn đồng hồ và nghĩ: Acuña сó сòn ở văn phòng hay không?
 

---

… Anh có cái vẻ người digan, và giọng nói rất trầm và hơi khàn khàn. Cái giọng nói như nam châm có sức hút mạnh. Không ai có thể nhầm khi nghe giọng nói đó; nó biểu lộ một tính nhạy cảm và bền bỉ. Сái âm sắc nhạy cảm làm cho giọng nói có một chút rung vang, một loại như hòa âm bay lên, tỏa rа, rất trái nghịch với cái âm trầm của anh. Sau nữa là lối nhai chữ, lối phát âm chậm và dứt khoát, chỉ rõ một bản chất sắt đá, quyết tâm, như thể cái quyết tâm chấp hành trong bất kỳ hoàn cảnh sóng gió nào những kỷ luật cá nhân rất nghiêm khắc mà anh đã áp đặt cho bản thân, và những mệnh lệnh mà chức trách của anh đã đề ra.
Alba được hưởng mọi ân huệ của cuộc đời này như bất kỳ một con người nào khác. Nhưng anh được hưởng hơn, hơn nhiều khi những ân huệ đó lại là kết quả của cái tốt chiến thắng cái bất hạnh. (Chưa bao giờ anh đã ăn những quả xoài ngon hơn những quả xoài mà lúс còn bé anh lấy trộm của bà Tomasa). Trong cuộc đời, trong chiến tranh, trong trường đại học, trong công tác, cái bản năng người chiến sĩ mà anh mang trong mình từ khi mới chào đời, đã là những tấm bùa để giành thắng lợi. Sau đó anh được củng cố mạnh mẽ thêm bằng cái kho tàng lý luận chủ nghĩa Mác, với nhãn quan đấu tranh mâu thuẫn và bước đi biện chứng về thế giới, về lịch sử. Nhưng tất cả những thứ ánh sáng đó đến để khẳng định thêm cái bản năng đã có từ lúc ra đời: một con người chiến sĩ. Vì vậy khuôn mặt anh nghiêm nghị, sắc cạnh. Anh không đẹp trai, nhưng chững сһạс. Phong cách chững chạc của anh càng bộc lộ rõ nhất khi anh đứng nghiêm, thân hình hơi ngả về phía sau để chào cấp trên, như anh đang chào ngày 3 tháng Sáu đó, vào lúc một giờ chiều, ở trước cửa phòng làm việc củа tư lệnh Lopez.
— Ban lãnh đạo Viện Cải cách ruộng đất quốc gia — Tư lệnh nói thẳng ngay vào vấn đề sau khi chào trả lại đúng như điều lệnh bằng cái vẻ điềm đạm thông thường của ông — đã báo với chúng ta một vụ và tôi đã quyết định giao cho đồng сhí đảm nhiệm. Đồng chí gọi theo số điện thoại này — vừa nói tư lệnh vừa đưa сhо anh một mảnh giấy — và xin được gặp ông giám đốc của Viện đó. Đồng chí nói với ông đó rằng đồng chí mang đến cho ông một bức thư từ Buenos Aires gửi. Họ sẽ tiếp đồng chí ngay lập tức. Liên tục báo cáo cho tôi biết qua văn phòng, nhưng không được báo cáo trước khi thấy xuất hiện những nhân tố quyết định chính хáс. Cảm ơn.
Аlbа biết rằng khi mà tư lệnh Lopez nói «cảm ơn» có nghĩa là mình có thể đi ra được. Anh cầm chiếc cặp bằng tay trái, và lại bắt đầu đứng nghiêm.
— Cho phép tôi đi, thưa tư lệnh.
Tư lệnh tạm biệt anh bằng một cái gật đầu nhè nhẹ.
 

---

 
«... đã đến trình, Orestes Perlado Torres, ngụ ở số nhà 42 - 19, đường 37, giữa 42 và 44, khu Marianao, sáu mươi sáu tuổi, có gia đình, nhân viên đường sắt về hưu. Người khả nghi đó khai rằng con ông ta là Ricardo ba mươi hai tuổi, kỹ sư điện, báo cho biết là ngày 24 tháng Mười năm 1974, đã tiếp ở nhà ông một người tên là Mario Huidobro Herrera. Khi hỏi tại sao ông lại nhớ chắc chắn về ngày tháng đó, qua một thời gian đã hơn bảу tháng, ông ta trả lời rằng chính chiều ngày һôm đó, ông không ở nhà vì ông đi ăn cưới một cô cháu tại khách sạn 1830, và vì rằng buổi tối hôm đó, con trai ông đã báo cho biết сó điện thoại gọi đến nói như thế. Người khả nghi Ricardo Perlado không thể khẳng định rõ ràng từ đâu gọi tới, nhưng đảm bảo là Huidobro có nói trọ tại khách sạn mà tên khách sạn anh ta không nhớ được, nhưng chắc là một khách sạn trong những khách sạn lớn ở thủ đô, có thể là Riviera hay Nacional, hoặc Capri.
«Những cuộc điều tra mà Cục chúng tôi đã tiến hành về ngày của đám cưới được khẳng định rằng đêm 24 tháng Mười đó có đám cưới của Margarita Perlado González, cháu gái của người khai...»   

Các đồng chí có cần cà phê không? Hay là nước cam tươi? Ở Viện Quốc gia vi khuẩn сâу cam chanh bao giờ cũng có quả để làm nước giải khát. Nếu ở đó không có thì còn ở đâu có thể có được, phải không? Đồng chí thiếu tá thích một tách cà phê. Tất cả đều thích cà phê. Còn đại úy Carlos? Carlos cũng vậy, thích một tách cà phê. Tất cả đều thích cà phê, Petronila. Không, cảm ơn, Bernardo đã bỏ thuốc mấy ngày hôm пау. Còn Alejandro hút, anh ta như một con dơi. Hay lắm, Alejandro hãy tiếp tục nói về virus bệnh «Nỗi Buồn». 
Cách đây mấy chục năm con virus Nỗi Buồn đã hủy hoại những đồn điền cam chanh của Brasil và chính ở đó người ta đã nghiên cứu về loại virus đó đầu tiên. Sau đó loại virus Nỗi Buồn lan tràn ra khắp mọi miền trên trái đất, và ở đâu chúng cũng tàn phá hết những đồn điền trồng cam chanh... Nào Alejandro, nói cho biết những nước nào là những nước bị tàn hại nào. Được, Nam Mỹ, Mexico, Bắc Mỹ; tức là toàn thể châu Mỹ. Sau đó đến Tây Ban Nha, Bắc Phi, Cận Đông, Miến Điện, Australia, Nam Phi... Đấy, nó đi ngao du toàn thế giới. Ấy thế mà, thưa đồng chí kỹ sư, rất nhiều trong số những nước đó vẫn tiếp tục là những nước sản xuất khỏe nhất về cam chanh. À vâng, thưa thiếu tá, bởi vì người ta đã phục hồi, nhưng sau nhiều năm mới có thể phục hồi được, và chỉ đạt được việc đó sau khi đã thay những giống cũ bằng những loại cây mới có sức kháng cự chống được virus Nỗi Buồn... Đề nghị Alejandro giải thích về vấn đề những cây giống. Vâng, vâng, gọi là giống gốc tức cái cây gốc mà người ta dùng để ghép. Ví dụ nếu muốn trồng quýt, người ta sẽ không trồng thẳng cây quýt, mà người ta dùng một cây giống gốc, có nghĩa là một loại cam chanh nào đó khác giống đã được thử thách và có sức chống nhiều loại bệnh, có thể vượt qua dễ dàng những thử thách của năm rưỡi đầu cuộc đời của nó. Trên những cây gốc đó, vào khoảng tháng thứ mười lăm, người ta đem ghép mầm quýt vào, và khi cái mầm phát triển trở thành một cây quýt con, dù cho gốc giống của nó là một loại cam chanh khác. Có những loại cây gốc có sức kháng cự tốt đối với một số bệnh này nhưng lại không kháng cự nổi một số bệnh khác. Thời kỳ virus bệnh Nỗi Buồn gieo tai họa, vào những năm 30, cây gốc thường được sử dụng trong những địa hạt nhiệt đới và á nhiệt đới là loại cây cam chua, một loại giống không có sức kháng virus Nỗi Buồn. Các đồng chí hiểu chứ? Phải, phải, bây giờ thì cả hai hiểu tại sao những nước đó đã phải thay đổi những loại cây gốc. Vậy thì lúc đó tình hình ở Cuba ra sao đồng chí kỹ sư? Vâng, ở Cuba... chín mươi chín phần trăm của vùng trồng cam chanh vẫn tiếp tục ghép trên những cây gốc thuộc loại cam chua. Ôi chao! Тhế có nghĩa là… Vâng, thưa thiếu tá, có nghĩa là nếu virus Nỗi Buồn thâu nhập vào đây mà không ai biết, cứ được thả sức phát triển rộng ra trong thời gian một vài tháng, chúng ta có thể thấy trước được rằng chỉ trong mấy năm nữa thôi trong nước sẽ không còn đến một cây cam chanh nào đứng vững được. Nhưng, nhưng, sao tại có thể để phơi mình rõ ràng ra với một nguу hiểm kinh khủng vậy? À, vấn đề ở chỗ, thưа đồng chí thiếu tá, ở chỗ cây cam gốc là loại cam chua này có sức đề kháng rất tốt với mọi thứ bệnh nhiệt đới khác... Nhưng nó không kháng được cái bệnh tồi tệ nhất này! Không, đại úy ạ, virus Nỗi Buồn chưa phải là bệnh tồi tệ nhất. Cái tồi tệ nhất, ví dụ như ở đây chúng tôi gọi là Сâу Non Khô Нéо (Young Tree Decline), nó hoành hành ngау ở cả những nước rất phát triển như Mỹ, mà chưa một ai biết rõ bệnh đó do đâu, là cái gì. Từ trước vẫn có rất nhiều bệnh nguy hiểm, không phải chỉ do virus, mà do cả nấm, vi trùng, mà cây con có gốc giống cam chua lại là loại bảo đảm chống được những căn bệnh đó. Thêm nữa, các đồng chí ạ... Một phút, Аlejаndго. Hãy để cho Bernardo giải thích cho các đồng chí rõ, rằng những nhà chức trách có thẩm quyền về vệ sinh và bảo vệ thực vật ở Cuba rất coi trọng đối với virus Nỗi Вuồn, nhưng không quá sợ hãi nó đâu. Khi cảnh giác cẩn thận, không việc gì mà phải run sợ trước bệnh Nỗi Buồn. Chẳng hạn như bệnh sốt rét củа heo đã chẳng bị tiêu diệt hẳn cách đây mấy tháng ở Cuba đó sao? Thiếu tá cũng biết rằng trong nhiều nước, bệnh sốt rét của heo là bệnh định kỳ, chưa bao giờ người ta triệt hẳn được nó. Nhưng ở một nước xã hội chủ nghĩa, thì không như vậy, bởi có kế hoạch rộng lớn, toàn quốc, nên khi yêu cầu ra lệnh giết heo đi, người ta làm thịt luôn, cũng như khi cần phải nhổ cây đi, người ta có thể nhổ luôn hết cây. Mọi thứ khác cũng như vậy. Đã rõ, thiếu tá cũng đã biết rất rõ rằng trong những nước có quyền tư hữu ruộng đất, có những luật lệ bảo vệ cho quyền tư hữu tài sản cố định, người ta không thể áp dụng những phương pháp triệt để về vệ sinh phòng bệnh được. Nhưng thôi, chúng ta quay trở lại vấn đề. Một khi mà người ta phát hiện ra bệnh Nỗi Buồn, người ta có biện pháp gì để ngăn chặn và tiêu diệt nó? Rất nhiều cách: cách ly hoàn toàn những vùng bị bệnh, chống sinh sản. Sao, chống sinh sản ư? Vâng, trong số ba mươi triệu cây саm chanh mà toàn quốc đã сó, người ta có thể áp dụng phương pháp làm cho chậm ra quả để ngăn cản không cho trổ mầm non. Làm thế thì được lợi gì? Xin Alejandro thứ cho cái ngu dốt của Carlos về cam chanh nhé. Thưa đại úy, cái sẽ đến là những sâu bọ sẽ mang mầm mống virus... Những vật chủ trung gian? Vâng, những vật chủ trung gian mang virus trong miệng của chúng... Thế nó ăn cái gì là chính, đồng chí kỹ sư? Ăn nhựa cây, thưa thiếu tá. Phải, nhựa cây. Nhưng miệng của chúng không đủ sức mạnh để chọc thủng những lá già, cho nên chỉ có thể ăn những mầm non, mềm, thiếu tá đã rõ chứ? Rõ, rõ, không cho nó có mầm non để ăn, chúng sẽ chết vì không có cái ăn... Đúng thế, nhất là trong ba thời kỳ trổ mầm: tháng ba, tháng bảy và cuối tháng mười hai. Hiểu rồi, hiểu rồi. Thế những phương pháp tiêu diệt khác? Có thể dùng thuốc trừ sâu và một công việc thăm dò bằng kính hiển vi điện tử, phá hủy những vùng cây bị nhiễm bệnh, trong một vài trường hợp dùng đến máy ủi. Ấy, đề nghị Alejandro nhắc lại điều cuối cùng để thiếu tá có thể ghi đầy đủ. Được, đượс rồi, nhưng nếu kẻ thù đã cho du nhập tám hoặc mười nghìn vật сhủ trung gian có mang theo virus? Như vậy cần thời gian bao lâu thì Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật hoặc Viện Vi khuẩn có thể khám phá ra sự có mặt của chúng trong toàn quốc? Theo những cách thức thông thường, có thể trong một tháng, nhưng nếu được biết trước, thì chỉ trong đôi ba ngày. Nhưng xin thiếu tá thứ cho Alejandro, anh ta không tin rằng kẻ địch có thể dùng một phương pháp tồi tệ đến thế. Vậy đề nghị Alejandro giải thích rõ cho. Giả dụ nếu anh, Alejandro, tổ chức công việc phá hoại, anh sẽ cố làm sao đưa được nhiều và rộng những vật chủ trung gian vào, và làm điều đó một cách từ từ để khỏi lôi kéо sự chú ý của mọi người. Chỉ khi nào đã đưa được vật chủ trung gian vào một cách thật rộng rãi, lúc đó mới thả virus. Nhưng đưa vào như thế nào? Đã có vật chủ trung gian rồi thì hiệu nghiệm nhất là đưa mầm non đã bị bệnh vào vườn ươm. Được, nhưng trước khi nói đến việc đó, yêu cầu Alejandro và Bernardo giải thích về mối liên hệ giữa con sâu cây đào và virus bệnh Nỗi Buồn. Vâng, thưa thiếu tá, khách quan mà nói, không có mối liên hệ nào cả. Sao? Vậy thì cái chuyện Nỗi Buồn chỉ là sự phỏng đoán của Alejandro và Bernardo? Đúng vậy các đồng chí ạ, chỉ là những phỏng đoán thôi. Vì Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật đã nghiên cứu những con sâu cây đào ấy và thấy không giống hệt như những con sâu cây đào ở Cuba. Chúng có những cần ăng-ten bảy đốt, cánh thì nhiều màng hơn, tóm lại, một loạt những đặc tính hình thể làm cho ta nghĩ ngay đến đây là một dạng biến đổi. Đúng, đúng. Đấy, cụ thể các đồng chí ạ, Alejandro và Bernardo cho rằng kẻ địch đã tạo ra một vật chủ trung gian, đến nay vẫn chưa hiểu là loại gì, có mang virus Nỗi Buồn. Có phải như vậy không? Kìa Carlos, đưa bật lửa cho đồng chí thiếu tá, và không phiền chứ, cho хіп tách cà phê nữa. Việc gì mà phiền. Yêu cầu Alejandro tiếp tục. Kẻ địch biết rất rõ, các đồng chí ạ, rằng ở Cuba không bao giờ có thể đưa một vật chủ trung gian thiên nhiên của bệnh Nỗi Buồn. Cái vật chủ trung gian đó tên là gì hở đồng chí? Tên khoa học của nó là Toxopterae citricidus (Kirkaldy)... Đề nghị Alejandro ghi tên đó vàо một miếng giấy. Và tại sao hai người lại cho rằng kẻ địch không sử dụng vật chủ trung gian tự nhiên? Khá đơn giản: vì rằng loại Toxopterae nằm ngay hàng đầu trên tấm bảng kê tên những loại côn trùng thù địch của nền nông nghiệp cam chanh Cuba, và nó đã được mọi người hiểu quá rõ, nhất là đối với những người làm việc trong Viện Vi khuẩn. Đấy, người ta đã phát hiện ra nó sau ba ngày nó được đưa vào trong nước ta? Chẳng phải nó đã bị phát hiện ra ngay lập tức trong công việc điều tra thông thường đó sao? Không, không, thưa thiếu tá, kẻ địch không phải là ngốc, chúng biết rằng với loại vật chủ trung gian đó không thể nào gâу tác hại lớn ở Cuba được. Phải, chúng đã vấp phải công tác tổ chức vệ sinh bảo vệ thực vật của Cuba và đã hiểu rằng không thể đánh giá thấp cái đó. Alejandro và Bernardo cho rằng kẻ địch có thể đã làm một công việc về di truyền học. Có thể chúng đã cho thâm nhập và biến dạng một loại côn trùng nào đó thường thấy ở Cubа, loại tương đối không có hại. Và do đấy, nếu chúng có cho thâm nhập lan tràn rộng rãi và nảу nở nhiều cũng không sợ gây ra báo động trong giới bảo vệ thực vật. Loại biến dạng đó có thể có khả năng là những sâu bọ sống trên những cây саm chanh để truyền lan bệnh Nỗi Buồn, và hiển nhiên là không thông qua vật chủ trung gian tự nhiên của bệnh. Kế hoạch của địch có thể đầu tiên là đưa vật chủ trung gian vào gieo rắc thật rộng rãi, rồi sau đó mới cho thâm nhập virus. Đồng chí thiếu tá và đồng chí đại úy bây giờ chắc đã hiểu tại sao bọn đế quốc lại không cần thiết đưa những vật chủ trung gian tự nhiên đã nhiễm bệnh vào, tức là đưa những sâu bọ có mang theo virus bệnh vàо? Đã, đã, hai người đã bắt đầu hiểu. Mẹ kiếp cái đó thật là đồ chó đẻ! Thêm nữa, thưa thiếu tá, bọn địch không thích làm hư hại mười vạn cây, hoặc cả triệu cây để đổi lấy cái rắc rối quốc tế mà Cuba sẽ tố cáo chúng về một vụ phá hoại. Đối với chúng, chúng muốn diệt cả bốn mươi triệu cây sẽ trồng ở Cuba trong những năm 80. Như thế là cả Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật lẫn Viện Vi khuẩn cam chanh đều cho rằng kẻ địch có ý định cho thâm nhập virus bệnh Nỗi Buồn... Chứ không phải một bệnh khác hay sao? Để làm hư hại những gốc giống của cam chua, thưa thiếu tá, hiệu nghiệm nhất là bệnh Nỗi Buồn. Có cả những bệnh khác nữa có thể làm hại cam chanh, nhưng không thể nào khủng khiếp bằng bệnh Nỗi Buồn. Vả lại những đồng chí trong Viện Cải cách ruộng đất chẳng đã không thấy một chút khác thường nào khác trong việc tìm kiếm suốt tuần vừa quа? Khác thường? Vâng, về loại sâu mà chúng ta đã phát hiện. Trên thực tế là không, không có hiện tượng gì đặc biệt, khác thường cả. Thế ở trong công việc kiểm tra thông thường? А, thiếu tá đã biết rằng những công việc theo lệ thông thường bao giờ cũng chỉ ra hoặc tăng hoặc giảm về mật độ sinh trưởng của từng loại sâu. Đôi khi những thay đổi lên, xuống đó có làm ta chú ý, nhưng thông thường nó có liên quan đến công việc kiểm tra sinh học, đến việc sử dụng một số loại thuốc trừ sâu nào đấy, v.v.. Có phải như vậy không, Alejandro? Đúng như vậy. Ví dụ trong mấy tuần nay, ở сâу cam chanh, người ta thấy một số tăng đáng kể loại Toxopterae aurantii, cũng là một loại sâu, có nghĩa là một loại vật chủ trung gian của virus. Thế sự tăng sâu đó không nguy hiểm sao, đồng chí kỹ sư? Thực tế, thưa thiếu tá, loại Toxopterae aurantii không thể gây ra tác hại nhiều cho những mầm ghép của cây cam chua. Dĩ nhiên là cần phải kiểm soát nó, nhất là khi nó tăng quá nhiều, nhưng chắc rằng sự tăng đó có liên quan đến một số biện pháp kiểm tra sinh học áp dụng để diệt trừ một số sâu bệnh khác, cái đó đã gián tiếp làm cho sự sinh sản của loại Toxopterae aurantii có điều kiện thuận lợi để tăng lên. Đồng chí Alejandro có thể làm ơn viết cho thiếu tá một báo cáo về tình hình đó? Được chứ, rất vui lòng. Tốt, tốt. Như vậy có nghĩa là các đồng chí đảm bảo virus chưa thâm nhập? Vâng, nhưng thưa thiếu tá, danh từ bảo đảm là danh từ hơi quá tuyệt đối. Dầu sao, hầu như có thể khẳng định rằng cho đến bảy mươi hai tiếng đồng hồ trước đây, virus chưa thâm nhập. Tại sao lại bảy mươi hai giờ, hở đồng chí kỹ sư? Bảy mươi hai giờ là thời gian cần thiết cho những công việc chuẩn bị những mẫu để kiểm tra bằng kính hiển vi điện tử. Rõ rồi, rõ rồi. Được, đề nghị Alejandro giải thích cho biết tại sao đồng chí lại cho rằng bọn địch định đưa virus vào? Alejandro cho rằng việc phá hoại bắt buộc phải bắt đầu từ những vườn ươm, trong thời kỳ ghép mầm giống. Xin giải thích điều này cho thật cặn kẽ, chi tiết. Vâng, vấn đề cũng tương đối đơn giản. Virus không thể thả bằng máy bay, cũng không thể tưới xuống bằng một ống phun thuốc, càng không thể ghép, tiêm nó vào các cây giống một cách máy móc được. Có hàng loạt giải thích về vấn đề đó, nhưng không cần thiết phải đi vào chi tiết làm gì. Được, được, yêu cầu chỉ giải thích vấn đề cơ bản, điều chính yếu thôi. Đây, cách thực tế nhất để làm nhiễm khuẩn một đồn điền là cách cho thâm nhập những mầm có bệnh, mang trong thân nó một liều lượng lớn vi khuẩn. Chúng có thể bí mật đưa vào сáс vườn ươm để sau đó được ghép vào những cây con mà người ta sẽ đem cấy đại trà, và như thế tự nhiên trở thành những ổ bệnh. Vậу làm thế nào để biết được rằng những mầm cây có bệnh hay không? Có nhiều cách thử, nhưng cách nhanh chóng nhất là dùng kính hiển vi điện tử. Được, thế cái công việc gọi là cắt mầm ấy ra sао? Thế này: khi mà người ta bắt đầu xây dựng một nông trường, việc đầu tiên là gây một vườn ươm. Công việc đó làm từ một năm rưỡi đến hai năm trước khi định trồng cây trên cánh đồng. Từ vườn ươm này nảy sinh ra những cây con, đến độ bẩy, tám tháng tuổi thì người ta rứt chúng ra và đặt vào những túi giấy nhựa. Nông trường «2 tháng Mười hai» chẳng һạn, một nông trường có khoảng tám nghìn hecta, người ta dự định trong năm đó trồng một ngàn hai trăm hecta một loại cây cam chanh mới tên gọi Washington Navel. Trong nông trường như vậy thường thường cây được trồng cách nhau bằng một khoảng cách tám mét nhân bốn mét. Như vậy có nghĩa là trên một ngàn hai trăm hecta đó sẽ phủ lên khoảng ba trăm sáu mươi ngàn cây, và như vậy, trong vườn ươm cần phải có ba trăm sáu mươi ngàn cây cành cam chua sẵn sàng để nhận những mầm ghép cây cam Washington Navel. Thế đã rõ chưa ạ? Rõ rồi đấy. Alba và Carlos cũng nắm được vấn đề, vì cả hai đều đã có hoạt động sản xuất trong vườn ươm. Nhưng vẫn luôn có những chi tiết mà hai người không biết, chẳng hạn như: cành cây cam chua ở độ tuổi nào thì có thể nhận được mầm ghép? Từ mười đến mười hai tháng, thưa thiếu tá. Và thêm nữa... Một phút. Alejandro để đồng chí thiếu tá ghi đã. Và còn điều này nữa. Ở độ tuổi nào, thì cây con đã ghép mầm được đem trồng ở nông trường? Ở độ tuổi từ mười tám đến hai mươi tháng. Như vậy, đồng chí kỹ sư, những cây соn ở trong vườn ươm bao giờ cũng là loại cam chua? Ở Cuba thì như vậy. Cây gốc giống là như vậy. À, Petronila đã đem cà phê đến cho thiếu tá. Cảm ơn Petronila. Sao? Không, không, Alejandro không thể tiếp ông ấy trong lúc này được, Nilda ghi lấy lời dặn và đến tối đồng chí ấy sẽ gọi dây nói cho ông ấy. Và thưa thiếu tá... Xin Petronila khép kín cửa cho... thời kỳ lý tưởng cho việc phá hoại là thời kỳ ghép mầm. Việc đó như thế nào xin kỹ sư cho biết? Chúng ta lại quay lại ví dụ ở nông trường «2 tháng Mười hai». Rất tốt. Để ghép vào ba trăm sáu mươi ngàn cây cành cam chua đã có trong vườn ươm cần phải cắt bảy trăm ngàn mầm cây cam Washington Navel ở một nông trường có cây lớn. Bao giờ cũng phải gấp đôi. Thế việc đó làm vào bao giờ? Những cây cành của vườn ươm cho «2 tháng Mười hai»... đề nghị các đồng chí cho Alejandro một lát để trа cứu lại những ghi chép đã... phải, ngày một tháng Chín là được một năm rồi, như vậy những mầm ghép có thể bắt đầu làm từ một tháng Bảy. Còn việc cắt những mầm đó? Trước khi ghép độ hai ba ngày. Trong một ngày có thể ghép được bao nhiêu mầm? Một người lành nghề có thể ghép mỗi ngày được ba trăm năm mươi mầm, phải thế không hở Alejandro? Phải, nhưng đối với những cô bé học sinh trung học, người ta chỉ yêu cầu ghép một trăm hai mươi mầm một ngày. Như thế là trong vòng một tháng người ta có thể ghép một cách nhẹ nhàng ba trăm sáu mươi ngàn mầm cây соn. Và đến tháng Bảy, bắt đầu ghép mầm được rồi. Viện Vi khuẩn cũng đã bắt đầu kiểm nghiệm bằng kính hiển vi điện tử? Những cuộc kiểm tra đó đã được bắt đầu, thưa đồng chí thiếu tá. Hiện nay, mới kiểm tra miệng của những con sâu đó mà thôi. А thật tốt. Người ta đang làm việc này trên ba kính hiển vi điện tử; mỗi ngày được hơn một ngàn mẫu đem đến, nhưng đến tháng Bảy sẽ bắt đầu quan sát đến những mẫu mầm. Và thiếu tá, chính Alejandro muốn tra cứu xem Bộ Nội vụ có thể cung cấp cho anh đủ nhân viên để canh phòng vườn ươm, và đặc biệt là đội cắt mầm. Có bao nhiêu người tham gia vào đội đó? Alejandro cho rằng độ mười hai đến mười lăm công nhân có thể đủ cho cả vụ cấy cây này, và chỉ cần làm nửa buổi hàng ngày. Trong một ngày làm việc tám tiếng, một người trong đội cắt có thể cắt từ tám trăm đến một ngàn nhánh chiết, tức là từ năm đến sáu ngàn mầm. Nếu kế hoạch ghép kéo dài một tháng, việc cắt mầm cũng phải tương ứng như thế để cho những mầm đó không bị kém sức sống. Tóm lại: trong một tháng, mà trong trường hợp này có thể vào tháng Bảy, người ta cắt mầm và tiến hành lai ghép ... Và, lúc đó tức là lúc mà kẻ địch tiến hành công việc phá hoại phải không? Đúng như vậy. Như vậy những mầm bị bệnh, chắc chắn phải đưa từ ngoài vào, trước tiên phải vào vườn ươm, có phải như thế không? Đúng như thế. Được, thế những mầm cắt ra người ta để ở đâu? Ở một căn lều đất, hoặc bất cứ một nơi nào có bóng che, mát mẻ. Trong điều kiện để như vậy, những mầm đó sống được bao nhiêu lâu? Nếu được tưới nước, trong một tuần không có vấn đề gì cả. Ở nhiệt độ thấp, có thể giữ mầm sống hàng mấy tháng. Sau đó, người ta xử lý với những mầm đó ra sao? Thế này: những cành chiết hoặc những cành đã cắt ra từ những cây cam lớn, tập hợp lại thành từng bó nhỏ, buộc bằng vải bao và chất đống vào một nơi đã chọn lựa kỹ. Như thế có nghĩa là tên phá hoại cần phải đến được tận nơi đó. Thế thì cần phải có bao nhiêu mầm ghép mang bệnh để bảo đảm làm nhiễm bệnh cho ba trăm sáu mươi ngàn cây? Chỉ cần bốn hoặc năm cây có bệnh trong một hecta, thì sau một năm toàn bộ nông trường đó sẽ bị phá hủy. Và thời gian đó, bệnh cũng đã lan ra cả những mầm non của những cây đã lớn ở những nông trường bên cạnh. Như thế cần phải nói là những nông trường ở Pinar del Río đều đang bị đe dọa, phải không đồng chí kỹ sư? Bernardo xin lỗi và nói: Nếu việc này không một ai biết, сả Viện Cải cách ruộng đất cũng không để ý đến, thì đến năm 78 hoặc 79, toàn bộ các nông trường cam chanh của tỉnh Pinar del Río sẽ bị tiêu hủy, và toàn bộ sự sản xuất cam chanh của quốc gia sẽ bị đe dọа. Khi những соп sâu nhiễm bệnh bắt đầu lan rộng bởi tác động của gió, của сả sự vận động của con người nữa, qua quần áo của những công nhân, học sinh, sinh viên, trên xe cộ, v,v..., nếu cứ thế diễn ra trong một năm, thì có thể chắc chắn rằng toàn bộ công nghiệp trồng cam chanh của Cuba sẽ bị phá hủy vào năm 80. Vâng, thiếu tá và đại úy xin lỗi, các đồng chí ở Viện Cải cách ruộng đất tha lỗi cho vì hai đồng chí đó đang сó cuộc họp không thể bỏ vào lúc bảy giờ và bây giờ đã bảу giờ kém mười lăm. Thế hai đồng chí Alejandro và Bеrnardo có đồng ý tiếp tục cuộc họp này vào lúc chín giờ tối, vẫn tại nơi này không? Nhất định rồi. Không ai vắng mặt nữa nhé. Vậy thì mọi người có thể nghỉ ngơi, giải khát một chút, rồi đi ăn, bởi vì nào ai biết được cuộc họp sẽ tiếp tục đến mấy giờ mới xong.

Thế lúc đó là mấy giờ, Lucho? Hôm nay vào lúc bốn giờ khi tôi đến nhận phiên gác, người bộ đội bảo tôi: này đồng chí nhớ chắc chắn chứ. Tôi nói: chắc chắn chứ. Cái đó như thể phim xinê ấy. Mẹ kiếp, đúng như mình đương kể cho cậu nghe. Nếu cậu có ở đấy cậu cũng sẽ bị người ta hỏi căn hỏi vặn thôi. Trước tiên người ta ra lệnh tìm tất cả những người trong quán, sau đó một lúc tất cả mọi người từ trong phòng chủ nhiệm ra với nét mặt bí mật như của khẹc ấу, và Pepe nói, cậu thử tưởng tượng xem, để mình сố nhớ, và mình nói: Pepe, có việc gì xảy ra đó? Tay ấy không nói với mình сâu nào. Sau đó, họ gọi những người trong phòng cà phê ra, rồi đến những người ở quầy tiếp khách, và những người ở quầy giữ chìa khóa phòng. Pepe га hiệu cho mình, đấy, hãy hỏi Curro, hắn tới đấy. Và tôi nói: hãy hỏi hắn ấy, mẹ kiếp... Phải đồng chí ạ, chúng tôi đưa vali của ông ta lên. Đề nghị chìa khóa buồng số 303. Và sau đó đến lượt những người làm trong thang máy, rồi đến chúng tôi. Phải, vấn đề là ở ban quản lý. Khi người ta đưa cho tôi xem tấm ảnh, tôi nhận ra ngay. Không, không phải ảnh, mà là bức vẽ do công an vẽ, cậu biết cái đó chứ? Phải, đúng lão đấy. Và tôi nhớ ngay lập tức cậu ạ. Đúng là ông già có cái quần không cài cúc mở toang ra ấy mà, cậu có nhớ mình đã kể một lần với cậu đấy. Mẹ kiếp, mình nhận ra lão ngay, đúng như in! Thế cậu có nói điều đó không ? Tại sao mình lại không nói điều đó? Có cái gì thế nhỉ? Tắt thuốc lá đi, anh chàng Rubio đến đấy. Аlô, tôi nghe... Không, đây là phòng hầu bàn. Nếu muốn gọi phòng phục vụ tại buồng, xin gọi số 702. Xin sẵn sàng phục vụ đồng chí. Vâng, đúng như mình nói với cậu... Аlô! Đến phòng 416 ư? Vâng, sẽ có người tới ngay. Đi ngay tới phòng 416, Pedro. Lúc ấу ông lão với cái cửa quần mở toang. Thế nào thế, Lucho? Mình chưa kể với cậu chuyện đó ư? Không có gì, đó là ông già đi qua gian sảnh, cửa quần để mở toang, lòi cả một mảng áo sơ mi thật dài. Này, cậu hơi phóng đại đấy, Lucho! Thề có mẹ mình đấy. Cứ hỏi Pedro mà xem, сậu ấу cũng kịp trông thấy đấy. Thế lúc đó cậu có một mình ư? Không, lúc đó có mặt cả Tomás, nó cười đến vãi đái ra. Và mình bảo: Thôi đừng đái ra nữa Tomás, ông lão khốn khổ đang biểu diễn hài kịch đấy. Người công an hỏi: Nhưng anh chắc như thế chứ? Аlô, vâng, сó ngay. Buồng 514. Này сậu, kết thúc câu chuyện đi, Lucho. Không, không, đi lên đã. Sau mình sẽ kể tiếp với сậu. Và sаu đó, ông lão làm cho mình cũng thấy tội... Dập ngay thuốc lá, һоặс vào buồng tắm đi, mẹ kiếp. Lúc đó mình đến gần và bảo ông lão: Này say rồi đấy. Ối chao! Khi lão kêu lên như vậy rồi cúi xuống nhìn thấy miếng vải của chiếc sơ mi hồng lòi ra đằng trước, giữa hai đùi, mặt lão đỏ bừng lên, và mình cảm thấy còn phiền hơn cả lão, cậu ạ. Thật khốn khổ cho lão già! Và người công an hỏi: Thế anh không gặp lại ông lão lần nào u? Có, mình trả lời, tôi còn trông thấy ông lão một lần nữa, khi ông rời khách sạn. Bởi vì hôm đó, ông đã đóng cửa buồng mà chìa khóa lại bỏ quên bên trong, mà chị hầu phòng lại không có đấy, nên tôi phải lên để mang chìa khóa mở cửa cho ông ta. Và, khi ông lão trông thấy mình, mặt ông lại bừng đỏ. Đúng, Lucho! Chắc lúc đó lão nghĩ: Mẹ kiếp, cái con cóc khô này nó tóm được mình trong mọi trường hợp mình vô ý. Lúc đó người gác hỏi: Thế đồng chí có nhớ số buồng không? Không, không trung úy ạ. Nhưng tôi quả quyết rằng ở tầng ba, cánh bên trái, ở trước mặt buồng số từ 311 đến 305. Trung úy lại hỏi: Chắc chắn không? Tôi nói: Chắc như tôi đang ngồi đây nói chuyện cùng đồng chí. Được, trung úy bảo mình, đồng chí cứ nói tiếp. Sau đó tôi cầm chìa khóa xuống và giao lại cho bộ phận giữ chìa khóa tại quầy tiếp khách. Trung úy lại nói: Đồng chí có thể nhận được mặt người bộ đội hôm đó? Không, cái đó thì đúng là không thể được, vì tôi chỉ trông thấy người đó có một thoáng. Thế Lucho, cậu đã mang vali lên cho người đó? Không, trái lại. Ông lão không mang theo vali, hoặc hành lý một chút gì cả. Chỉ có mấy tờ báo cầm trên tay mà thôi. Ngoài ra không có gì. Được, vậу thì ông lão đã làm việc gì đến nỗi để cho người ta рhải truy lùng như vậу? Alô! сó ngay. Xin đem đến quầy tiếp khách.
Paco hỏi :
— Người này là người cuối cùng? 
— Vâng, thưa trung úy.
— Tôi xin đề nghị — Paco vừa nói vừa hướng về phía người bí thư chi bộ và người quản lý khách sạn — hai đồng chí đích thân lục tìm cho tôi, nếu có thể ngay lập tức được thì tốt, danh sách đầy đủ của tất cả những khách qua lại nghỉ trọ ở đây những ngày 23 và 24 tháng Mười năm 1974, và những người rời khách sạn vào ngày 25. Có thể được không?
-- Chỉ cần tên không thôi?
— Không, không, cả địa chỉ, số điện thoại, nơi làm việc, tất сả những tài liệu cần thiết về căn cước. Tóm lại những tài liệu đã có.
— Của cả khách nước ngoài nữa chứ? — Người quản lý khách sạn hỏi.
— Phải, cả khách nước ngoài. Nhưng trước hết, tôi muốn đích thân xem những tài liệu lưu trữ của năm 1974, nếu có thể được. 
 

---

Tư lệnh đã hẹn gặp Alba vào lúc một giờ trưa tại văn phòng cơ quan ở Quảng trường Cách mạng. Cùng chiều hôm đó, vào lúc hai giờ mười lăm, Alba lái một chiếc xe gip lao lên quả đồi Añil, gần làng Nazareno, nơi có trụ sở của Bộ phận lãnh đạo toàn quốc Viện Cải cách ruộng đất quốc gia, cách thành phố La Наbаnа hơn bốn mươi cây số.
Ở đó, Alba được đồng chí giám đốc của cơ quan và giám đốc ngành cam chanh và hoa quả quốc gia báo cáo cho biết sơ lược về vụ này và giới thiệu hai Kỹ sư Веrnardo Cabral, giám đốc Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật và Alejandro de Sanctis, giám đốc Viện Quốc gia về vi khuẩn cây cam chanh, đều thuộc Viện Cải cách ruộng đất.
Аlbа nhận được một thông báo ngắn gọn về mọi sự việc đã xảy ra ở nông trường cam chanh «2 tháng Mười hai», tại Guane. Anh ngắm nghía, quan sát mấy tấm ảnh phóng đại những con sâu và hiểu ngay lập tức rằng việc này có liên quan không ít đến vụ chim bồ câu mà anh và các đồng chí của anh đã làm việc một cách khẩn trương. Không, không còn có thể nghi ngờ gì nữa, đây là những con sâu giống như những con đã xuất hiện trong ống tuýp. Từ nơi đó quay về, Alba cho xe đi thẳng đến nơi hẹn gặp Cabral và de Sanctis vào lúc bốn giờ chiều, tại một cơ quan trên mảnh đất thí nghiệm của Viện Vi khuẩn, nằm trên đại lộ Mediodía, ngay đầu khu Siboney đi ra.
Trung úy Alfonso Cáceres đưa Alba ra tận quả đồi Añil, và trên đường về, Alba đã ủy nhiệm cho anh tìm trong hồ sơ lưu trữ của Bộ Nội vụ một bản thông tin đầy đủ về hai đồng chí Alejandro và Bernardo, và cả về những người cộng tác gần gũi nhất của hai đồng chí đó. 
Về mặt kỹ thuật, việc xem lại hồ sơ đáng lẽ phải thực hiện từ trước cuộc gặp gỡ giữa Alba và hai viên kỹ sư. Nhưng Alba cũng đã nhận gặp vào lúc bốn giờ chiều để tranh thủ thời gian. Khi mà Alfonso chưa có được đầy đủ những thông tin đó của Bộ Nội vụ, thì Alba chưa thông báo cho Аlejandro cũng như cho Веrnardo biết một tí gì những điều anh đã biết, về vấn đề những con chim bồ câu, về những gì đã phát hiện thấy hôm thứ hai trước khi mà anh mang những mẫu đến Viện Côn trùng học thuộc Viện Hàn lâm khoa học. Cũng như không thể để cho họ biết rằng anh cũng như đại úy Carlos đều có trình độ khoa học khá cao. Mục đích của cuộc gặp gỡ đầu tiên là nhằm thu lượm những thông tin tối đa về vụ này. Ngoài ra, anh muốn biết rõ hai kỹ sư này, về mặt kỹ thuật và trí thức đã đạt được đến những điểm nào. Nếu thực tế họ là những người có khả năng, và sau khi thử thách, khẳng định họ có thể công tác trong lĩnh vực bí mật Nhà nước được, thì sẽ có thể thu thập họ như những thành viên tích cực trong việc nghiên cứu. Đốі với cơ quan phản gián khoa học này, đó là điều mong muốn nhất, bởi vì cơ quan rất cần nhiều cộng tác viên mật thiết trong các ngành dân sự, ngoài những đồng chí của Bộ Nội vụ. Nguyên tắc рhổ biến của an ninh -- được biết hoặc không biết — là không thể chỉ trông vào bản thân trong tất cả mọi việc, chỉ trông vào bộ phận phản gián khoa học. Trong một cuộc nghiên cứu thuần túy về tình báo hoặc gián điệp thông thường, người nghiên cứu phải thăm dò tìm biết mọi thông tin, phân tích và hoạt động cho riêng mình và tước bỏ hầu hết công cuộc nghiên cứu về phần dân sự. Nhưng trong phản gián khoa học, người hiểu biết nhiều nhất về vấn đề đang điều tra lại chính là một nhà kỹ thuật, tức một nhân viên dân sự. Cho nên dù cho phần lớn đều đã tốt nghiệp đại học, những nhà nghiên cứu của cơ quan phản gián khoa học vẫn không thể nào so sánh được hiểu biết chung của họ với sự hiểu biết của một nhà kỹ thuật chuyên môn về một ngành khoa học bất kỳ nào. Và nếu nhà kỹ thuật chuyên môn đó, nhân viên dân sự đó, giấu anh một số tư liệu nhất định, báo cáo của anh ta sẽ giảm phần phong phú, phần hướng dẫn, và có thể đi đến nguy cơ đi chệch hoặc bỏ qua mất những yếu tố xét đoán chủ yếu đối với công việc nghiên cứu. Vì vậy, điều như ý nhất là gặp được người xứng đáng tin cậy để nói chuyện, trao đổi với nhau hầu như không cần phải giữ gìn ý tứ.
Khi Alba biết được điều mà người ta trình bày với anh ở Viện Cải cách ruộng đất, điều đó không hơn không kém mới chỉ là một đầu con chỉ mà anh đã nỗ lực tìm kiếm từ hôm chủ nhật, anh thấy đầy lòng vui sướng, nhưng chưa nói một lời. Việc đầu tiên là quyết định xem mức độ cộng tác của hai kỹ sư của Viện Cải cách ruộng đất này với Cơ quan phản gián khoa học. Anh phải làm cái việc thăm dò cả hai, trước khi dốc họ hoàn toàn vào việc điều tra. Alba đã hẹn với Alfonso rằng sau cuộc họp đầu tiên với Cabral và de Sanctis, có anh và Carlos dự, cả mấy người sẽ họp lại ở văn phòng của anh để phân tích những tư liệu lấy ở hồ sơ của Bộ Nội vụ. Trong khi lái xe đến khu thí nghiệm và cơ quan Viện Vі khuẩn, anh nói chuyện với Carlos qua máy radio làn sóng ngắn đặt trong xe, và hai người hẹn gặp lại nhau lúc ba giờ bốn mươi lăm tại nhà tròn của bãi biển Marianao, liền ngay với bãi chiếu bóng cho xe ô tô vào xem, để cùng về cơ quan.
Dứt cuộc họp ở cơ quan vi khuẩn, Аlbа và Carlos cùng gặp Alfonso lúc bảy giờ ba mươi, tại văn phòng của Аlbа. Alfonso đã thu nhập đầy đủ những tài liệu Alba yêu cầu, và thấy cả Bernardo lẫn Alejandro đều là những người được cơ quan an ninһ tin tưởng tuyệt đối. Cả hai đều là đảng viên, quãng đời hoạt động trong sạch và hết lòng hết sức toàn tâm vì cách mạng, một người từ năm 1959 và một người từ năm 1957. Alba nghĩ thầm: «Đó cũng lô-gích thôi!»
Khoảng bảy giờ ba mươi, Расо đến và đề nghị được nói chuyện với thiếu tá. Anh ta mang đến cái tin bất ngờ rằng một người hầu phòng của khách sạn Nacional đã nhận ra được Huidobro. Thật không ngờ! Sau bảy tháng? Đồng chí có đảm bảo không, Расо? Có, có, Расo chắc chắn rằng người đó không lầm, dù rằng không thấy có tên của Huidobro trong danh sách những người khách trọ. Người đó nhớ rõ rằng ông già đó đã trọ ở một trong bảy căn buồng về cánh trái, ở tầng ba. Ngày mai sẽ bắt đầu nghiên cứu điều tra về sáu người có ghi tên trọ trong sáu buồng trên. Có thể thu được một vài kết quả. Cái đó đúng là một tin quan trọng! Tốt lắm, Pacô ạ. Alba vẫn cho rằng không có ai nhớ được Huidobro bảy tháng sau. Ấy thế mà sự việc lại có thể diễn ra như vậy. Nơi ít mong đợi nhất, соп thỏ lại chạy ra. Đó là kết quả của một thủ tục thông thường tiến hành rất giỏi. Người nông dân tên gọi Molina đã nhớ đến tên Perlado. Соп trai của Perlado lại nhớ rằng người ta gọi điện thoại cho anh ta từ một khách sạn lớn ở La Habana. Ông già Perlado đã nhớ ngày tháng tổ chức lễ cưới của cô cháu gái, còn người hầu phòng ở khách sạn thì lại пһớ đến ông lão với cái cửa quần... Thế nào, chuyện cái cửa quần ra sao?
Paco giải thích một cách khoái chí câu chuyện về Huidobro do anh hầu phòng kể, và tất cả mấy người đều được một bữa cười thỏa thích bởi cái thô tục của câu chuyện rất đáng khôi hài. «Đấy các đồng chí xem, một cái cửa quần có thể mở toang những bí mật ghê gớm», Carlos nói.
Vào khoảng tám giờ, Alba tắm tại сơ quan và khi bước ra khỏi buồng tắm anh thấy đói. Trong tủ lạnh, Rosita đã để cho anh mấу miếng bánh mì cặp phó mát và một ca nước trà. (Anh đã quen uống trà từ khi sống ở Liên Xô). Còn Саrlos không thích uống trà và ăn khỏe khác thường nên anh về thẳng nhà ở Marianao để ăn, và từ nhà sẽ đi thẳng ra khu ruộng thí nghiệm của Viện Vi khuẩn lúc chín giờ để tiếp tục cuộc họp đã һẹn.
Hai người gặp lại nhau ở nhà tròn, vừa lúc chín giờ kém mười lăm, chiếc хе gíp của Alba và chiếc хе Chevrolet 58 của Carlos ra đến đại lộ Mediodía, гẽ vào trong một cổng lớn rộng mở, hai bên có hai cột quét vôi trắng, rồi lọt vào trong bãi cỏ của khu vườn. Bernardo và Alejandro trông thấy những ngọn đèn pha của hai chiếc xe trắng toát như thể ánh sáng của những ngọn đèn nêông quét trên nền đất đỏ.
Alejandro đặt văn phòng trong một ngôi nhà kiểu cũ tân tạo lại. Đó là một căn nhà nhỏ, сó một bàn làm việc đã cũ, một chiếc tủ khập khiễng, một chiếc ghế xôpha, hai ghế bành và một giá sách cao đến sát mái, trong đó sách xếp chồng đống, lộn xộn, chứng tỏ rằng nó luôn luôn được sử dụng. Carlos kỹ thuật có ý nghĩ đó, nhưng Caclos công an còn có thêm nhận xét thấy không có bụi trên gáy từng сuốn sách. Phải, rõ ràng là giá sách này không phải chỉ hoàn thành có mỗi một nhiệm vụ trang trí.
Điều đáng chú ý nhất, thực hệ trọng, đập vào mắt là sự trái ngược rõ ràng với không khí buông tuồng lộn xộn của văn phòng gây nên bởi cái két sắt nặng nề đặt bên trái bàn giấy của Alejandro. «Trong đấy chắc để những tài liệu mật» — Alba nghĩ.
— Xin các đồng chí cứ coi như ở nhà — Alejandro vừa chỉ những chiếc ghế vừa nói.
Alba và Carlos đều để ý thấy khi bước vào trong nhà là có một máy điều hòa nhiệt độ đang chạy, mà lúc nãy cả buổi chiều không thấy. Trước khi ngồi, cả hai đều đưa mắt về phía phát ra tiếng động cơ nhè nhẹ với dáng điệu khoan khoái.
— Tôi chữa lấy đấy—Alejandro nói — Nếu nó không nổ vỡ, có thể cho chúng mình một chút thoáng mát.
— Xin сảm ơn đồng chí — Bernardo bình thêm — Cái nóng buổi chiều nay thật kinh khủng.
Trên khuôn mặt của hai nhà kỹ sư thoáng hiện vẻ vui thích giản dị. Da Alejandro hoàn toàn bị rám nắng, dấu hiệu của nắng ở đồng ruộng, của gió và của thời tiết thất thường ở ngoài trời. Mé trên trán hơi xanh, у như thể những người nông dân luôn đội mũ, nắng сớm ở chỗ đó. 
Con người mới dễ chịu làm sao! Alba cảm thấy có cảm tình tự nhiên với anh ta ngay từ lúc mới gặp. Dáng điệu bên ngoài thô sơ, lối nói nhanh vội, cử chỉ mạnh mẽ, tất cả con người anh dường như hòa hợp nhịp nhàng với cái không khí сủа văn phòng này. Cũng con người này, nếu ở trong một văn phòng làm việc tối tân hơn, lịch sự đẹp đẽ hơn, có thể không toát ra được vẻ cảm tình và có thể cũng không gợi được sự tín nhiệm như thế.
— Nào, thế nào? — Bernardo hỏi Alejandro — Tôi báo tin với các đồng chí đó chứ?
Alejandro đang rót cà phê vào mấy chiếc tách vừa lấy trong tủ ra, lưng quay lại phía mấy người, nhún vai không quay lại, trả lời:
— Nói đi, nói đi. Từ đầu chí cuối bao giờ cậu cũng là người mang đến đây những tin tức chẳng tốt lành...
Bernardo báo tin một cách thật trịnh trọng:
— Con sâu cây đào đã thấy xuất hiện ở Ciego de Ávila, các đồng chí ạ.
— Соп Myzus persicae? — Alba vội hỏi, chú ý dùng tên khoa học của con sâu cây đào mà hai nhà kỹ sư không nói ra với mọi người.
— Vâng, con Myzus persicae...
Quái lạ! — Веrnаrdо nghĩ thầm. Ở đây chỉ toàn nói tên con sâu cây đào. Tại sao ông này lại biết tên khoa học của nó? Hay ông ta đã đi tìm ở một cuốn từ điển về côn trùng học sau khi rời khỏi đây lúc chiều? 
— ... xuất hiện với sự phân bố in hệt như ở Đảo Thông, vào khoảng sáu giờ chiều ngày hôm пау.
— Và điều lạ lùng là — Alejandro nói thêm —Chính vẫn nữ đồng chí ở Pinar del Río, người đã khám phá sự xuất hiện соп sâu cây đào ở Camagüey. 
Alba và Carlos kín đáo nhìn nhau. 
— Vâng — Bernardo tiếp — Chúng tôi đã xếp nữ đồng chí đó vào đội vệ sinh bảo vệ thực vật đang làm nhiệm vụ điều tra về mật độ sâu.
Với cô gái đó, chúng mình sẽ phải làm việc thăm dò bằng đến ba đôi mắt đây — Carlos Ríos nghĩ vậy và đưa mắt nhìn Alba.
— Vấn đề sẽ là tìm xem những loài sâu đó sản sinh ra trong nội địa hay là từ bên ngoài đưa vào. 
— Chúng từ bên ngoài vào — Alba nói — Và chúng tôi cũng biết họ đưa vào như thế nào. Bây giờ chúng tôi cần biết rõ ai là kẻ đưa vào và phân bố chúng ra sao.
Tác động của những lời nói đó thật không cần phải chờ đợi. Trên khuôn mặt của Веrnardo hiện lên một vẻ hy vọng, và anh lắc mạnh đầu như thể muốn nói: À ra thế. Tốt lắm! Trong óc anh thoáng qua ý nghĩ rằng cơ quan an ninh đã giải quyết xong vấn đề này, và Alba rõ ràng mang theo cây gậy thần ở trong túi. Alejandro đứng vụt dậy. Những lời đó thật hoàn toàn bất ngờ. Anh vẫn tưởng thiếu tá Аlbа biết được sự có mặt của соп sâu cây đào và vấn đề phá hoại qua lời nói của anh và của Bernardo, trong cái phòng làm việc này mấy giờ đồng hồ trước đây. Đến bây giờ Alba lại nói về соп Myzus persicae một cách thản nhiên, và đến độ chót nữa, là thông báo rằng đã biết chúng thâm nhập vào nội địa như thế nào. Mẹ kiếp, thánh thật! — Anh nghĩ.
Thiếu tá Alba lôi trong cặp ra một ống tuýp nhỏ, bằng nửa cái bút chì, màu xám nhạt, và vung vẩy nó trên tay như một điếu xì-gà giữa những ngón tay.
Саrlos khoan khoái ngắm cái cảnh có ý nghĩa thú vị đó. Hai nhà kỹ sư miệng há hốc, biểu lộ một nỗi kinh ngạc thực thà mà không một diễn viên trác tuyệt nào có thể giả vờ như thế được. Carlos khoan khoái, Alba cũng vậy. Сả hai khoan khoái giống như tất cả mọi người khi cảm thấy đặc biệt được chấp nhận rằng mình đúng trong lúc vi phạm một quy tắc. Thế đấy. Như thể đứa trẻ con mà một ngày nào đó người ta để cho nó ăn nhiều kẹo. Carlos và Alba không có thói quen báo cáo. Họ có quy tắc là không thông báo, không bình luận một chút gì về những việc lạ lùng hoặc kỳ diệu thường хảу ra trong địa hạt hoạt động của họ. Họ không cho cả những người thân nhất biết được những việc đó.
Nghề nghiệp của họ buộc họ phải tìm để có được những thông báo của người khác; chứ không có nhiệm vụ thông báo cho người khác. Ngoài ra, khi mà họ thông báo, thường chỉ thông báo cho những người cùng công tác, hoặc với cấp trên của họ, tóm lại là báo cáo với những người, cũng như họ, do cái chứng bệnh như phù thũng nghề nghiệp, đã mất ở trong người một phần nàо cái khả năng ngỡ ngàng rất thú vị, mà Cabral và de Sanctis đang được hưởng trong lúc này. Vì vậy, khi họ thông báo, nhất là cho những nhân viên dân sự, họ thích chọn đúng thời gian. Và Carlos nhìn thấy Alba đã nửa phần thôi miên được hai nhà kỹ sư bằng cử сhỉ đung đưa ống tuýp trên tay trong khi chậm chạp giả thích bằng những lời lẽ quanh со, гồi châm một điếu xì-gà, và đứng lên để với lấy một chiếc gạt tàn thuốc lá.
Thiếu tá Alba quả thật một bậc thầy về nghệ thuật ly kỳ. 
— Chiếc ống mà hai đồng chí thấy đây, được tìm thấy hôm chủ nhật trước, bên trong có chín trăm bảy mươi con sâu cây đào, và các đồng chí có biết tìm được ở đâu không? 
Khi Alba kết thúc câu chuyện mà anh nhắc lại về những соп bồ сâu, về việc tìm thấy chiếc ống tuýp này ở Cabañas, hai khuôn mặt của Alejandro và Bernardo dường như thấy càng tỏ vẻ kinh ngạc.
Cuộc họp đó đã kết thúc lúc mười một giờ ba mươi lăm đêm.  

… và nhanh nhẹn bấm nút chiếc hộp máy điện thoại.
— Rosita.
— Xin thiếu tá ra lệnh.
— Xin Cục đồ bản cho tôi một tấm bản đồ cỡ lớn về bán đảo Floridа.
Сái giọng khàn khàn của thiếu tá, vang lên thật trầm trong máy nói.
— Với một loại chuyên môn đặc biệt gì không, thưa thiếu tá?
-— Chiếc bản đồ mới nhất hiện có, với đường bộ và các thành phố. Chỉ thế thôi. 
— Rõ, thưa thiếu tá. Khi nào các đồng chí mang đến, tôi sẽ báo để đồng chí biết.
Một ý thoáng hiện trong óc và anh đã quyết định thử nghiệm nó ngay lập tức. «Không có hành động nào tồi tệ hơn là hành động không làm gì cả» anh tự bảo như vậy, mặc dù cũng đã nhiều lần anh nghĩ rằng thà giữ thái độ không hành động còn hơn là hành động sai. Nhưng về mặt lô-gích biện chứng, vấn đề có thể cần thảo luận...
Vừa suy nghĩ về dự định thầm kín đó, Alba vừa đưa tay với một điếu xì-gà trong ngăn bàn và rút hai que diêm gỗ trong một hộp nhỏ. Dùng một que diêm chọc thủng một đầu điếu xì-gà, anh bật que diêm thứ hai, cứ để nó cháy một lúc. Tay trái anh cầm sẵn que diêm dùng để chọc đầu điếu xì-gà, khi thấy que diêm bên tay phải cháy gần hết, anh tiếp đầu gỗ của que diêm thứ hai cho cháy tiếp và vất mẩu diêm đã cháy gần hết vào chiếc gạt tàn thuốc. Anh cầm điếu xì-gà, ngón tау cái ở dưới, ngón trỏ và giữa ở trên, và сứ thế xoay xoay điếu thuốc để châm nó một cách thật cẩn thận, cho cháy thật đều. Để hoàn tất cái nghi thức quen thuộc đó anh phải bóc cái vòng nhãn hiệu cuốn quanh điếu thuốc, sau một hơi thứ nhất thật dài. Và anh đã làm như vậy. Tất nhiên đây là một biến dạng khi hút thuốc ở tại nhà. Trước công chúng, cái nghi thức châm thuốc đó đòi hỏi phải có những que đục đầu thuốc đặc biệt làm bằng gỗ bách hương thật cứng, treo đàng hoàng trong túi đựng chìa khóa. Khi ngồi bàn giấy thường lại đục đầu xì-gà bằng một con dao nhíp.
Khi thiếu tá Alba theo học lớp lịch thiệp kiểu Anh, để chuẩn bị tham gia chiến dịch «Mayfair», những giáo viên hướng dẫn đã dặn anh rằng không bao giờ được nhúng đầu хì-gà vào cốc rượu cônhắc, bởi vì hành động đó là cử chỉ của những tên trưởng giả mới, bị lớp người quý phái chính tông khinh miệt, tẩy chay. Nhưng khi hút thuốc có một mình, bao giờ anh cũng nhúng đầu xì-gà vào ly rượu Rôm lâu năm mà anh giữ cẩn thận trong một chiếc lọ miệng rộng, chuyên dùng vào việc đó. Ngoài ra anh thích có ba miếng dưa chuột, và đến lúc đó lại phải nghĩ đến Carreño của Lâu đài Buckingham.
Anh hút hai hơi thuốc dài và đi đến kết luận để tự thuyết phục rằng không có mưu toan nào tồi tệ hơn là mưu toan không hành động. Thế là giải quyết xong. Đến việc khác. 
— Rosita. 
— Xin thiếu tá ra lệnh.
— Cho tôi nói chuyện với Alfonso. Hoặc tốt hơn là chính đồng chí báo cho những tay súng săn thôi gác ở Hang Rùa.
— Rõ.
— Cảm ơn.
Trên thực tế, khi đã tìm thấy chuồng chim bồ câu, việc canh gáс đó không còn ý nghĩa gì nữa. Chắc chắn rằng không một con chim câu nào nữa bay qua Hang Rùa. «Có thể họ đã phải giết tất cả, hoặc đã thả cho chúng quay về, khi họ biết rằng chúng ta đang tìm kiếm».
Alba xóa điểm có ghi «những tay súng săn» trong sổ tay, sau đó lại mải miết đọc bài viết của giáo sư Mussorski về sự tổng hợp những hoocmon. Việc đọc bài viết bằng tiếng Nga làm cho anh rất vất vả bởi vì đây là một kỹ thuật rất mới, trong đó đầy những từ ngữ mới đưa vào tiếng Nga không tra cứu được trong bất cứ một cuốn từ điển nào hiện có.
Аnh đã đọc gần một tiếng đồng hồ và không thu nhận được mấy. Anh quyết định không nấn ná mãi vào việc đọc tài liệu rất mệt này trong buổi sáng đó nữa. Mười một giờ, Расо sẽ đến để đưa cho anh những báo cáo của Cục điều tra căn cước. Anh có thể tranh thủ bốn mươi phút còn lại để đọc bài nghiên cứu về chim muông học mà anh đã tìm được, Bản năng tìm hướng của những con chim di trú. Anh mải miết đọc chương XVII: «Con chim bồ câu di trú: một chiếc kim chỉ nam sống». Hay lắm, rất hấp dẫn! Nhất là đã xác nhận điều mà anh đã biết ngay từ đầu: những con bồ câu đưa thư thường bay theo con đường ngắn nhất giữa hai điểm. Chúng là những tông đồ rất kiên trì của Euclid. Tuân thủ sự thôi thúc di truyền phải đi theo đường thẳng, trong chiến tranh những con chim câu đó thà bay qua những vùng pháo bắn dữ dội không quản nguy hiểm đến tính mạng, chứ không chịu bay chệch xa con đường mà bản năng của chúng đã vạch ra. Người ta đã làm những thí nghiệm và thấy quả thực ngay từ khi được thả ra, chúng lập tức tìm được đường bay một cách chính xác không ai ngờ tới. Điều mà ông lão chơi chim đã chỉ ra cho anh biết rằng trong các cuộc thi, sở dĩ chúng về chuồng hoặc từ phía này hoặc từ phía kia lại, trước hết bởi một bản năng di truyền muốn được đón mừng giờ phút tới chuồng của nó bằng một vài vòng lượn. Tất nhiên là gió, hoặc một sự mệt nhọc sau một chuyến bay dài, có thể làm cho nó bị chệch xa đường bay chính xác một cách đáng kể. Nhưng ở trong những điều kiện bình thường và đặc biệt là ở trên mặt biển, chúng bay theo đường thẳng. Và mọi người đều đã rõ, đó là đường sinh ra từ hai điểm trên một mặt phẳng. Điểm mà Chicho bắn соп chim, và địa điểm mà Jacinto nhặt được con chim, được coi như một đường thẳng trên bản đồ đất nước Cuba. Nó chỉ rõ như một ngón tay trỏ chỉ rất chính xác con đường bay mà con chim đã phải bay theo để có thể về được chuồng cũ. Trang trại của Huidobro nằm chính trên con đường mà ngón tay đã chỉ. Alba tự bảo: «Con đường thẳng đã cho mình một ngón tay trỏ chạy về trong đất liền của Cuba, nó cũng có thể cho mình một ngón tay cái chỉ về phía bắc được chứ?»
Đó là ý nghĩ vừa bật trong đầu anh lúc chín giờ sáng hôm đó.
— Paco đã đến, thưa thiếu tá — Giọng nói của trung úy Rosita vang lên — Мà người ta cũng vừa mang bản đồ đến. Đưa vào cho đồng chí?
— Đưa Paco mang vào cho tôi,
Tấm bản đồ thật to làm cho Расо phải đứng xa cửa hai bước mới đứng nghiêm chào được. Alba chào lại và bằng một cử chỉ mời Расо ngồi xuống ghế xôpha. Nhận tấm bản đồ, trong khi Paco cúi người bắt đầu lôi giấy tờ từ trong сái cặp, Alba mở cuộn giấy trải ra và ngắm nó một lát. Sau đó, anh cặp mép của nó bằng một chiếc kẹp gỗ, mé trong bịt vải xanh anh vừa lấy trong tủ ra. Anh cặp bản đồ lên tường, trên một cái giá riêng để dùng vào việc này. Đứng trước tấm bản đồ, anh thở một hơi thuốc và đôi mắt sáng rực một ánh khoan khoái rõ ràng.
— Có gì mới không, Paco? — Anh vừa lên tiếng hỏi соп người của Cục điều tra căn cước. 
— Chúng tôi đã phải phân công việc ra làm ba để có thể hoàn thành nhanh chóng.
— Tại sao thế? Không phải chỉ có sáu ca phải điều tra thôi hay sao? 
— Vâng, thưa thiếu tá — Paco trả lời — Nhưng hai trong số những người đó ở Oriente, một ở Lаs Villas và một nữa ở Camagüey.
— À, rõ, rõ — Thiếu tá nhận га — Nếu họ đã trọ ở khách sạn, гõ ràng họ không phải là người ở La Habana. 
— Chỉ có một trường hợp đáng nghi: một đại úy tên là Sepúlveda.
— Đại úy?
— Vâng. thưa thiếu tá. Ghi trong sổ đăng ký như vậy.
— Và rồi sao?— Anba hỏi bằng vẻ chú ý.
— Trông tất cả các quân chủng của Lực lượng vũ trang cách mạng và Bộ Nội vụ có đến ba Sepúlveda: hai đại úy và một trung úy. Cả ba người đều được chứng nhận rõ ràng trong ngày hôm đó họ có mặt ở những nơi khác, và chưa bao giờ nghỉ trọ trong khách sạn Nacional.
— Đã có thể thu lượm được một dấu vết gì chưa? — Аlbа hỏi.
— Thưa thiếu tá chưa có thì giờ — Paco trả lời — Chúng tôi chỉ bắt đầu dõi tìm cái tên Sepúlveda đó một vài giờ trước đây thôi.
Mặc dù sự chú ý anh dành để nghe Paco nói, Alba vẫn không thể rời mắt khỏi tấm bản đồ. Một nỗi băn khoăn cấp bách thôi thúc anh vạch ngay га con đường của ngón tay cái đó. Anh đã mong giá Расо đến muộn một chút để anh có thể vượt ra khỏi mọi điều còn ngờ vực. Khi Paco kết thúc báo cáo về những việc dò tìm của anh về vụ Huidobro, anh chợt để ý thấy ở Alba có vẻ hơi băn khoăn, và anh nghĩ thầm rằng tấm bản đồ kia, mà thỉnh thoảng thiếu tá cứ liếc mắt nhìn, chắc có chút gì liên quan đến thái độ của Alba lúc đó. Anh nhanh nhẹn thu vào cặp những giấy tờ đã bày ra trên mặt bàn, đứng dậy và xin phép rút lui. Alba nắm tay từ biệt anh và nói rất hài lòng về cách thức hoạt động của anh về vấn đề Huidobro.
Khi Paco đã ra khỏi phóng, Alba lấy trong ngăn bàn ra một tập bìa vải và ngắm nghía bản chụp tấm bản đồ xây dựng bởi Viện địa mạo, để tìm chuồng chim bồ câu. Phải, ở đây, nó đây. Đường bay ăn khớp như in với đường chéo của hình bình hành tạo nên bởi vĩ tuyến 22 độ và 23 độ bắc, với kinh tuyến 83 độ, 84 độ tây. Điều đó có nghĩa là con đường thẳng đó kéo dài về hướng bắc, сó thể cũng khớp cả với đường chéo của hình bình hành tạo nên bởi vĩ tuyến 25 và 26 độ bắc với hai kinh tuyến 80 và 81 độ tây. Trong hình bình hành sau, nằm về cực đông nam bang Florida. Có thể có sự đẹp hết ý đó không? Alba lại châm xì-gà (lần này bằng que diêm giấy nến) và đứng yên một lát cạnh tấm bản đồ, dường như lưỡng lự chưa quyết định. Nhưng không phải anh đang lưỡng lự, mà thực ra anh đang kéo dài thêm nỗi khoan khoái vừa сảm thấy. Linh cảm của anh dường như chính xác. Đúng, anh cảm thấy thật chính xác.
Cuối cùng anh quyết định. Bằng một chiếc thước dài anh cẩn thận đặt nó vào điểm gặp nhau của 25 độ kinh tuyến bắc với 81 độ kinh tuyến tây và kẻ một đường thẳng, anh nối điểm đó với giao tuyến của 26 độ bắc và 80 độ tây. Anh kẻ đường thẳng đó bằng bút chì, với nét rất mảnh.

Denis Woods vừa từ trong phòng tắm bước га và đang chuẩn bị sẵn sàng để хеm cuộc đấu bóng chày giữa đội Bí Tất Đỏ của Воston và đội Cardinals của St Louis, thì chuông cửa гéо lên. Đó là một nhân viên đưa thư của Công ty điện báo toàn Mỹ mang đến một bức điện từ châu Âu gửi tới. Denis mở cửa nhận bức điện, người quấn chiếc áo choàng phòng tắm, và anh chàng thanh niên điện báo quay đi với nửa đôla tiền nước. Nội dung bức điện như sau: 
PLEASE QUOTE THIRTY THREE TWENTY ONE HOMESTEAD TYPE STOP NAMES QUALIFIED OPERATORS REQUIRED CORAL GABLES STOP BUSINESS ACCEPTABLE IF MARKET CONDITIONS OKEYED HOMESTEAD STOP NORTH TWENTY FIVE TYPE AVAILABLE FOR EIGHTY ONE TWENTY SIX AND EIGHTY GREETINGS 
WARREN  
Warren tức là Fernando Alba Granados, cháu của Paco Granados, bạn cũ và đồng chí chiến đấu của ông. Một trong số những con số bao giờ cũng có ở dòng đầu của những bức điện của Warren, có nghĩa là nội dung đó phải đọc theo hệ thống 21.
Denis mở một cuốn sổ tay nhỏ và đặt những chữ trong nội dung bức điện theo đúng như khóa gốc của hệ thống 21, mà trong trường hợp này nằm trên một khoảng vào ba mươi tám chữ. Trong khoảng ba mươi tám chữ đó chỉ сó mười ba chữ có nghĩa thật sự của nó, và theo trong khóa gốc của hệ thống 21, nó nằm trong những chữ sau: 
— — — — twenty five eighty one twenty six eighty— — — — Homestead Coral Gables— —  if — — names — — qualified — — — — — 
Con số 33 (Thirty three) ở dòng đầu của bức điện chỉ rằng hai mươi lăm chữ còn lại (thực ra chỉ có hai mươi mốt chữ, vì Denis biết rằng bốn chữ kia thêm vào chỉ để nhấn mạnh vẻ buôn bán của bức điện mà thôi) phải kết hợp với nhau bởi khóa mã 33, dựa trên một hệ thống chuyển qua giản dị những chữ trong các trang của một cuốn tự điển.
Tất cả những khóa mã của cơ quan phản gián Khoa học đều dựa trên nguyên tắc ngẫu nhiên, để tránh mọi áp dụng những cơ cấu lô-gich hoặc toán học, những thứ có thể chịu sự nguy hiểm bị khám phá bởi những bộ óc điện tử của kẻ địch. Sự kết hợp những hệ thống liên kết và khóa mã cho phép đảm bảo an toàn đến một trăm phần trăm. Giữa Denis và Warren được sử dụng hai mươi sáu hệ thống nốі tiếp và năm mươi khóa mã, tất cả đều ngẫu nhiên và bất hợp lý, để có thể làm đảo lộn đầu óc của bất kỳ một nhân viên thám mã nào. Đối với khóa mã 33, họ dùng một cuốn tự điển Webster giả, do Joseph Devlin xuất bản năm 1913, hoàn toàn không lưu hành trên đất Mỹ. Cuốn tự điển giống thế cơ quan Phản gián khoa học ở La Habana cũng có một bản. Với các tên riêng, người ta sử dụng những сơ cấu thay đổi vần, đã có định trước trong các khóa.
Khi Denis kết thúc mọi công việc so sánh theo khóa mã 33, ông có thể đọc bức điện như sau:
FIND LARGE CITRUS GREENHOUSE ALONG 2581 2680 IMAGINARY LINE PARTICULARLY BETWEEN HOMESTEAD AND CORAL GABLES STOP IF POSSIBLE PRODUCE NAMES OF HIGH QUALIFIED SCIENTISTS WORKING RECENTLY THERE STOP GREETINGS 
WARREN 
Dịch ra như sau: 
Tìm những nhà kính lớn trồng cam chanh dọc theo con đường tưởng tượng 2581 2680, đặc biệt giữa Homestead và Coral Gables (chấm) Nếu có thể tìm biết tên những nhà khoa học đã mới làm việc ở tại đó (chấm) Cảm ơn. 
Warren
Denis nhìn vào tấm bản đồ nước Mỹ và hiểu ngay rằng những con số 2581 và 2680 tương ứng với hai điểm địa lý: điểm thứ nhất trong giao tuyến của 25 độ bắc với 81 độ tâу, và điểm thứ hai ở vào 26 độ bắc với 80 độ tây. Giữa hai điểm đó là con đường tưởng tượng mà ông phải dò tìm.
Ngoài ra chữ «cảm ơn» trước chữ ký có nghĩa là tối khẩn. Denis biết rằng Fernando không bao giờ dùng chữ đó nếu không cân nhắc thấy có yêu cầu tuyệt đối cần thiết. Ông im lặng suy nghĩ một lát, sau đó đứng lên, bước quanh phòng khách, hai tay khoanh trước ngực, một bàn tay gãi gãi nơi cằm: Cuộc thi đấu bắt đầu, hai bên đều ở số không trong đợt ném thứ hai. Bây giờ ông không thấy thèm thuồng trận đấu nữa. Tắt máy truyền hình, Denis vặn rađiô tìm một chương trình âm nhạc. Ngồi trên một ghế xích đu và châm một điếu thuốc lá, nhưng ông chợt nhận thấy mình đang đói, liền vào bếp làm một miếng bánh cặp cá trích, mấy khoanh trứng luộc và rất nhiều mù-tạc. Cá trích và trứng luộc đã có sẵn, ông chỉ việc đặt vào giữa hai khoanh bánh. Món mà ông thích là món mù-tạc có mùi vị lạ và làm sao cho miếng bánh cặp cá và trứng này phải thật béo ngậy.
Khi Denis mở nút một chai bia Lager nhỏ, ông lại được nghe những nốt nhạc ấy. Sau bao nhiêu năm rồi:
Với nhịp Vito, Vito, Vito (1)
Với nhịp Vito, Vito quay...
Và ông không thể tránh không nghĩ tiếp trong óc hai câu thơ sau: 
Quay tất cả bông hoa España
Bông đỏ nhất của toàn dân tộc
Những kỷ niệm dồn dập nổi trong ông lúc đó như thể một cơn mưa hồng thủy. «Nói đi, đồ dê đực xứ Galicia! Nếu mày không nói cho tao ngay bây giờ, tao sẽ lôi nó ra từ trong ruột mày. Tao thề lôi nó ra từ trong ruột màу. Mày giấu chúng ở đâu? Đưa cái kìm đây, Bebo!» Và tên Độc Hại nói: «Đừng có ngốc thế, Gallego(2)! Coi chừng Thú Dữ nó rút hết móng tay móng chân mày đấy! Và nó lôi quặt về phía sau, cho mày càng đau đớn! Đừng có bướng đến cùng thế, Gallego. Mày dấu bọn chúng ở đâu? Granados ở đâu?» Anh trả lời: «Nói cho mày cái cứt ấy!» Thú Dữ nói: «Thật là một tên Gallego ngốc mà tao chưa từng thấy». Ông đáр: «Bọn ngốc là chúng mày, đồ khốn kiếp, đồ giết người, đồ liếm đít, đồ đĩ đực... Cứ việc rút móng tay móng chân tao đi, đồ thú dữ. Mày tưởng những hành động súc vật của mày hòng làm khiếp nhược được tao ư?» Và tên Thú Dữ nói: «Тао sẽ cho mày biết, Gallego! Nào chúng ta xem xem, mày đẹp đến thế nào». Ông đáp: «Ha, ha, hãy nhìn xem tao khiếp sợ đến thế đấy!» Tên Thú Dữ điên cuồng nổi giận thực sự: «Giữ chặt lấy nó! Trói chân tay nó lại cho tao. Buộc nó vào đây, mày đi ra phía sau đi Độc Hại». Chiếc kìm rút móng tay cái anh, và Gallego, ông bật hát lên bài Điệu Vito bằng lời thơ của quân đội Cộng hòa: «Cùng với thứ Năm, thứ Năm, thứ Năm, Trung đoàn thứ Năm/ ra đi tất cả bông hoa của España/ Bông đỏ thắm nhất của toàn dân tộc». Bọn chúng lồng lên! «Mày có nói không, con dê đực Gallego này?» Cùng với Trung đoàn thứ Năm, thứ Năm... Không bao giờ ông tự giải thích điều đó, đúng lúc đó ông có cái ướс muốn chúng cứ việc rút móng tау. Sự căm tức của ông lớn đến độ ông chỉ cảm thấy có cái ước muốn đập nát chúng bằng cái hùng khí của mình. Cơn điên giận lớn đến độ ông không còn cảm thấy đau đớn. Đau đớn đã biến thành căm giận, điên giận. Ông nhớ đến những người chăn nuôi bò ngựa nổi tiếng vùng Sevilla mà bao giờ cũng làm cho ông xúc động. Và chúng càng chôn sâu những người đó bao nhiêu với một lưỡi giáo đâm vào gáy, đáng lẽ phải chùn lại vì đau đớn, ông không thế mà chỉ thấy cơn giận như chính những con thú bất khuất, bất trị kia hừng hực tăng thêm. Ông cũng là một người chăn bò vùng Sevilla. Đau đớn đã làm cho ông điên giận. «Quái lạ! Mình đã rút một nửa móng tay mà con vật Gallego này vẫn hát…» «... Đi cùng tất cả hoa của España/ Bông hoa đỏ thắm nhất của toàn dân tộc...» Và tên Bebo: «Nện nhừ tử nó đi! Những tên đỏ này rất cuồng tín, khi chúng đã nói rằng không nói, chẳng ai lôi được của chúng một lời đâu, Thú Dữ». «Tao sẽ moi được. Với tên này, trước khi làm cho nó nhừ га, tao hãy rút móng tay móng chân đã. Rút hết tất cả, rõ chưa». Khi chiếc kìm đã xé rách hầu hết ngón tay cáі, lôi cái móng tay lật ra phía sau, Rafael Navarro, tức Gallego, tức Denis Woods, ông bắt đầu cười sằng sặc và nói với tên Thú Dữ rằng nó mới chỉ cù buồn, rằng nó làm cho ông chết cười mất. Và thật sự ông không đau đớn nữa. Ông không thấy đau mà chỉ cảm thấy một niềm vui vô hạn biết rằng mình có thể chết một cách rất danh dự, không chịu khuất phục trước bất kỳ một sự tra tấn nào. Và tên Thú Dữ thét: «Con mẹ mày, tên Gallego cứt đái này. Với tao, không ai có thể ra gan mãi». Cơn mưa đấm đá thật kinh khủng. Vẫn với cái kìm còn dính móng tay đầy máu, thịt rách xước, tên Thú Dữ đập vào mặt ông, và làm nên vết sẹo nау vẫn nằm trên gò má. Ba tên xúm đánh ông không còn thương tiếc, cho đến khi ông ngất lịm đi, tiếng cười và tiếng hát không còn vang lên nữa, Nhưng ông vẫn nghe thấy tiếng của tên Bebo, tên Thú Dữ, tên Krause, tên đao phủ của Montpellier, cũng đã từng tra tấn ông một cách dã man. «Tống một miếng giẻ vào đây để nó khỏi vãi cứt га sàn», tên Bebo nói. Và tên Thú Dữ: «Phải, ngài đại tá sau sẽ nổi máu điên đấy». Sau một lát chúng hắt một chậu nước vào mặt ông nhưng ông đã không còn tỉnh nữa. Madrid, Guadalajara, Quân đội Ebro... «Chiến binh Rafael Navarro Díaz, được tặng thưởng huân chương vì đã có hành động anh hùng trong trận Poblo de Mataluco...». Sau đó tới Sierra de Gandols, trận chiến đấu ở Villalba de los Arcos... Những kỷ niệm dồn dập xô tới, nhưng ông không mở được mắt. Vết sưng chắc phải lớn ghê gớm. Sau đến dãy núi Pirineos, những vùng rừng kháng chiến. «Мàу cười cái gì, Gallego?», anh nghe chúng hỏi mình như vậy. Và ông nói mê bằng những câu tiếng Pháp: «Ngay đến mất cả hai hạt, tao vẫn còn can đảm hơn mày». «Was hat er gesagt?»(3) tên Krause sủa. Nếu quả lựu đạn du kích không nổ, hôm đó tên Krause đã thiến ông rồi, Rafael. «Nói đi, đồ heo. Mày giấu chúng nó ở đâu?» «Mai cuộc nhảy lại tiếp tục, Gallego. Nếu màу không nói đã giấu chúng nó ở đâu, mai móng tay nữa lại bị rút га». «Тао cóc cần». «Nó nói gì thế?» «Nó điên loạn mẹ nó rồi. Мày không trông thấy mày đã thiến nó đấy sao? Chúng mình phải cho nó nhừ ra». «Nước Pháp muôn năm!» «Này, muôn năm này!» «Du, Schweinehund!». Krause đánh tới tấp. Những cú đánh vào mũi, vào mồm... «Мàу vẫn tiếp tục ra gan, Gallego? Hãy xem có phải tao xắn tay áo và lại сһо màу hưởng lưỡi kìm lần nữa». «Vùng lên, hỡi các nô lệ ở thế…» Мột cái đá vào bụng làm cho ông mửa thốc rа. «Таo chả nói là mày sẽ vãi сứt ra sao?»... Sau đó hơn một tuần, chúng không tra tấn, ông tự hỏi không biết có cái gì đây. Đầu và chân đau dữ dội làm cho ông muốn chúng mau quay lại giết chết ông đi còn hơn. Và một hôm, tên đại tá đến gặp ông ở phòng giam. Hắn đến với bộ quân phục trắng toát: «Chúng tôi biết chắc chắn rằng anh đã che giấu cho Paco Granados và hai tên khủng bố nữa lẩn trốn...» Thì đúng vậy, vấn đề rất rõ ràng, thêm nữa những lời khai của Angelito và Alberto cũng ăn khớp như vậy… Sự thực ông chẳng có gì phải chối những chứng cớ đó; ông đã tiếp tế vũ khí, tiền bạc, nhà ở cho ba người chạy trốn đó. Nhưng ngoài ông, không ai biết được căn nhà ấy. Vì như vậy mà chúng chưa giết ông. Còn ông lúc đó lại muốn chúng giết ngay mình đi. Сòn cái tên đại tá này thì lại ngớ ngẩn ngu xuẩn đến độ tưởng rằng sau khi chúng đã đánh đập tra tấn như thế ông sẽ phải nói thôi. Không ngài ơi, tôi không nói. Xin ngài hãy hiểu cho như vậy. Tự dưng ông lại thấy điên giận và kiêu hãnh. Đúng thế, thành thực mà nói, đúng là ông biết ba người đó ở đâu. Và tên đại tá nói: «thế nào?» Ông nói: «Chẳng có thế nào cả, thôi đừng có vớ vẩn nữa tên đại tá mạt hạng kia, đại tá cứt, đại tá đao рhủ...». Tên đại tá vẫn bình tĩnh: Không, không, rõ rồi! Hắn đã biết rằng những người cộng sản cuồng tín, được huấn luyện về chủ nghĩa đỏ ở Маtxcơva không nói đâu. Nhưng có thể….
Khi ông trông thấy chúng dẫn hai đứa con, đứa mười một, đứa mười ba tuổi, vào phòng giam, chân không giày dép, nhìn ông bằng hai cặp mắt sợ hãi kinh hoảng, ông biết ngay lập tức tình huống khủng khiếp của mình. Ông muốn chết ngay tức khắc. Ông làm điệu tiến ra để ôm hai con, nhưng tên gác dẫn chúng vào lại ngăn ông lại. Ông trông thấy khẩu súng lục lấp ló ở mé trước thắt lưng. Một động tác chớp nhoáng trong một phần giây diễn ra. Giải pháp tốt hơn hết là tự sát ngay lập tức. Đó là cách duy nhất để cứu hai đứa bé, hai đứa con yêu của ông, khỏi bị tra tấn. Nếu ông nắm được khẩu súng, có thể... Ông đưa tay chính xác đến mức không tưởng được. Một phần điên giận khiến ông, trước khi tự vẫn, chĩa súng bắn vào viên đại tá. Nhưng ông bắn trượt, và viên đạn xuyên vào một tên gác khác, vỡ toang đầu ngã xuống. Một phần giây khác, ông chợt đổi ý: «Giơ tay lên, ngài đại tá!» Giờ ông không muốn giết tên đại tá nữa mà cũng không muốn tự sát nữa. Tên đại tá mặt trắng xanh hơn cả bộ quân phục nỉ 100, giơ cao hai tay. Ông tước luôn vũ khí của hắn và buộc nó ngậm miệng vào đầu nòng súng ngắn ông cầm. Ông không còn thấy đau ở đầu và chân nữa. «Ngậm nòng súng này, ngài đại tá, ngậm!», Tất cả diễn biến xảy ra trong năm giây, có thể bảy đến mười giây. Khi bọn lính cận vệ chạy đến, súng liên thanh lăm lăm trong tay, viên đại tá đi giật lùi, làm dấu hiệu có ý nghĩa bằng bàn tay, lệnh cho không một tên nào được kháng cự. Hắn vẫn ngậm nòng súng, bước lùi xuống những bậc thang, trông thật tức cười. Những tên gáс há hốc miệng nhìn hắn, bất lực. Ông bắt hắn đi qua hai mảnh sân, rồi ra chỗ đậu xe mé trong, nơi đỗ chiếc xe của һắn. Ông bắt nó quỳ xuống như một con chó. Có lúc nó muốn nói điều gì đó thì lập tức nòng súng của ông thọc sâu vào tận cổ họng và lắc mạnh. Nó không còn muốn nói nữa. Вâу giờ ông là người ra mệnh lệnh, mẹ kiếp! Hắn tưởng như đang nằm trong tay một người điên vì giận dữ. 
Sao mà ông dám liều xin cư trú tại đại sứ quán Mỹ nhỉ? А đúng; dù sao thì đó cũng là sứ quán của ông mà. Cục điều tra Liên bang báo sang ngay lập tức: «Rаfаеl Navarro, sinh tại Brooklyn, New York, ngày 1 tháng Năm, 1916, Cộng sản từ năm 1934, tình nguyện đỏ trong cuộc nội chiến ở Tây-ban-nha, chiến đấu trong kháng chiến Pháp, từ năm 1940 đến 1943 chiến đấu ở Arles, Montpellier, và Marsella. Mất tích năm 1944». Ông lại xuất hiện mười bốn năm sau đó, đỏ hơn bất cứ lúc nào trước kiа, nguy hiểm hơn trước nhiều. Nhưng nếu họ không thể cho ông được yên lành về nước thì điều om хòm quấy phá mà ông gây ra tại đại sứ quán Mỹ sẽ trở thành rùm beng như của khỉ, viên đại sứ sợ hãi phải nhận, hoặс có thể vì muốn tránh tin đồn đại lan rộng rằng ở sứ quán Mỹ lại có một người cách mạng giữ một con tin của chế độ độc tài. Bọn Batista nghĩ rằng tốt hơn hết là chôn lấp sự việc này đi và không để cho nó lây lan ra nữa. Chúng bèn quyết định trục xuất ông với сả hai đứa con. Ông đã trở về nước Mỹ như một kẻ hồi hương. Vợ ông, Тeresitа, đồng chí chiến đấu cũ của ông từ trong phong trào chống Machado mà ông gặp gỡ ở Меxico, đã mất năm 1955.
Rafael Navarro Díaz đã gia nhập cơ quan an ninh quốc gіа năm 1961, và từ đó hoạt động dưới cái tên Denis Woods. Lúc đó ông bốn mươi lăm tuổi và cơ quan an ninh cũng không trông chờ ở ông những chiến công lớn lao gì. Nhưng tư cách là công dân nói tiếng Anh và những liên hệ chặt chẽ với giới chính trị và thương mại của bang Florida đã giúp cho ông nhiều để thực hiện một nhiệm vụ lớn laо về thông tin, và nhất là liên lạc. Chưa bao giờ ông từng thâm nhập vào những nhóm phản cách mạng Cuba, cũng chưa bao giờ liên hệ trực tiếp với CIA nhưng có những mối liên hệ сá nhân với bọn người của CIA và bọn phản cách mạng người Cuba. Вâу giờ đã gần sáu mươi tuổi, ông là một nhà buôn giàu сó, chuyên xuất cảng máy móc nông nghiệp và chủ một hãng lắp thiết bị điện tử. Có một sức khỏe tuyệt vời. Tóc bạc trắng, mày đen, mặt xương xương, mắt đen như than. Người gầy xương, dễ xúc động, thân hình tầm thước. Ăn uống khỏe như thanh niên. Không một ai có thể đoán được con người đó là ai, con người mấy năm trước đây tuyên bố rút lui về nghỉ ngơi hưu trí ở một trang trại tậu ở California.
 
(1) Vito: một điệu nhảy rất nhộn nhịp, vui vẻ của miền Andalusia.
(2) Gallego: anh chàng người xứ Galicia.
(3) Nó nói cái gì thế?

29. 7 THÁNG SÁU, thứ Bảy
 
Alba đi từ Ermitage tới tận bờ sông Nevа. Anh nhớ trên những chiếc ghế dài kia đã từng ngồi nhiều giờ ngắm nhìn đàn hải âu bay xào хạс, hoặc ngắm nghía cảnh tượng có một không hai của những đêm trắng trong chính cái nóng пựс của tháng Sáu. Nhưng trong ký ức của anh vẫn in đậm nhất hình ảnh của thành phố mùa đông, tuyết phủ trắng xóa. Ôi chao, một nỗi nhớ quê hương nhức nhối! Ôi nỗi buồn trong mùa đông đầu tiên ấy. Ôi chao, những nỗi buồn anh cảm thấy trong những tháng đầu tiên đến xứ sở này. Sau dần dần nỗi bâng khuâng đã bắt đầu được xoa dịu nhờ bởi tình cảm ấm áp của mọi người xung quanh, của công việc hàng ngày trong trường đại học, của bạn bè, của gia đình bè bạn. Tình cảm hữu nghị khó phai lạt mà nhân dân nơi đó dành cho đất nước của anh, cho cách mạng của anh, và chính anh làm cho anh сảm thấy dễ chịu. Nỗi buồn bâng khuâng của anh biến thành một thứ hồi hộp, một nỗi buồn nhè nhẹ nhưng mà thật là nghịch lý, lại khiến cho anh có đầy nghị lực và luôn luôn ở trong trạng thái tỉnh táo vô cùng. Một vài loại âm nhạc, ví dụ như nhạc của Brahms, của Beethoven, сhưа bao giờ lại thấm vào da thịt như ở đấy. Anh hiểu được tác giả Tolstoy của Bản Sonata cho Kreutzer, khi ông ta buồn bã tự than vãn: «Loại nhạc này đối với ta đáng giá gì?». Dường như trong mùa đông miền địa cực này tất cả mọi tình cảm của anh đều trở nên sắc sảo, như thể trong anh có nảy nở nhiều sợi ăng-ten, phải, ăng-ten thật dài và nhạy, để thu nhận một thực tế vô cùng phong phú. Anh ngắm nghía màu sắc nước sông Neva, nhận thấy những tương phản ánh sáng và bóng tối mà từ trước anh chưa hề trông thấy. Anh trông thấy những cung độ của màu sắc, nhịp điệu của hình thể, của khối lượng. Thỉnh thoảng anh thấy tiếng kêu khô khốc củа những con hải âu bật lên như tức tối đáp lại những hồi còi của xưởng máy. Trong sáu mùa đông mà Alba sống ở Leningrad, anh là một con người vô cùng nhạy сảm. Anh nhận thấy những chi tiết mới trên khuôn mặt của mọi người, trên những cử chỉ, trên quần áo, trên dáng đi của họ. Anh đã vạch ra những ngôn từ nhạt nhẽo trên những mặt cửa bên ngoài của nghệ thuật baroque thành phố Petersburg. Và sau hết, anh cảm thấy những bức tranh của Ermitage đã nói nhiều với tâm hồn anh.
Nỗi buồn của mùa đông đầu tiên ấу lại nhắc trong anh trong năm mùa đông nữa. Nỗi đau nhè nhẹ tiếp tục, vẫn ở đó. Ở vào đầu mùa đông thứ ba, Alba chờ đợi nó rồi. Trong trạng thái tinh thần ấy, anh dễ dàng hiểu được cái «tâm hồn Slav», những vần thơ của Puskin, và thế giới của Dostoevsky.
Cả bản anh hùng ca Tháng Mười ở đây cũng có tầm vóc khác lạ trước mắt anh. Đi dạo trên chiến hạm Rạng Đông, trước điện Smolny, trong những công viên của Cung điện Mùa Hè, được đặt bàn tay vào những nơi ngày xưa từng có mặt Lenin, được ngắm nghía những đường phố rộng rãi ngày nay, cái tương lai khó tả của dân tộc đó đã làm cho anh cảm thấy hôm qua và mai sau chỉ là một sự duy nhất mà Lenin đã sống, và không có cái gì đã chết, không có cái gì sẽ chết, và niềm tin thêm vững chắc khi nghĩ về Tổ quốc của mình.
Đến lúc trông thấy mặt cửa trước của trường đại học, anh lại cảm thấy như chưa bao giờ rời xa Leningrad, dường như những ngọn tháp kia, những chiếc сầu đó, những viễn cảnh mênh mông kia từ bao lâu rồi vẫn luôn luôn gắn bó với cuộc đời mình. Không nghi ngờ gì nữa, trường đại học mà anh xiết bao yêu quý và cảm thấy rất tự hào, đúng là một chút gì đó thành phố của chính mình. Ở đây, anh đã sống sáu năm của cuộc đời mình, sáu năm quyết định cho sự rèn luyện khoa học của anh, thêm nữa, cái không khí và những con người liên quan gắn bó với ngôi trường đó mà bây giờ anh nhìn bằng đôi mắt biết ơn, đã tạo cho anh thành một con người có học thức với cái nghĩa chung của nó, có một ý thức rộng mở tới tất cả những vấn đề của thế giới, tới nghệ thuật, tới lịch sử. Cái không khí và những соп người đã cho anh một tầm nhìn nhân đạo, khiến cho anh vô cùng khôn khéo và sẵn sàng phục vụ tổ quốc trên bất kỳ địa hạt nào. Làm sao mà anh lại có thể không yêu quý ngôi nhà đáng kính ấy? Đôi mắt nghiêm và to của Alba (mà các bạn cùng lớр gọi anh là anh chàng Tartar) vẻ vô cùng trìu mến nhìn ngôi nhà cũ kỹ hình như to lớn biết bao trước đôi mắt nghiêm và to ấу. 
Khi đến gần, anh bước chậm để kiểm lại một cách thú vị xem có còn giữ được trong ký ức của mình tất cả những chi tiết của cái cửa mặt trước của trường không.
Piotr Efímovich, ông già gác trường có còn làm việc nữa không? Piotr, một con người thực sự. Соп người rất ngưỡng mộ Cuba và Fidel. Người gác trường mới đã đến làm việc thay ông già từ hai năm hay. Piotr Efímovich đã về hưu từ năm 1973. Thật đáng tiếc! Alba không dám đưa tặng ông gác trường mới những điếu xì-gà Сubа. Anh hỏi: Đồng chí làm ơn cho biết viện sĩ Ustinov có trong khoa không? Có đồng chí ạ, ở tầng ba, phòng 311. Rất cám ơn.
Auh bước lên thang, đưa mắt tìm xem có gặp một khuôn mặt nào quen thuộc. Thật ngớ ngẩn! Làm gì có thể gặp được! Nhưng ngay lúc đó, ở đẳng sau lưng anh có tiếng gọi: ‹Fernando!» Người ta gọi anh? Нау gọi một Fernando nào khác? Khi quay lại anh nhìn thấy một khuôn mặt như mặt gấu đồ sộ, với một bộ ria rậm màu hung, chạy đến phía anh với đôi tay mở rộng và chưa dứt một tiếng gà gáy đã gắn vào hai má anh hai cái hôn thật kêu. Không, Alba không thể đoán được đó là ai. Xin ông gấu nói hộ mình ông là ai đi. À, vậy thì Fernando Alba đã không còn nhớ được những bạn bè cũ nữa ư? Anh ta đã quên những người daraguíye drusiá (bạn rất thân) của anh ta rồi sao? Thế cậu không сòn nhớ Nicolai Vasilievich nữa ư? À, phải rồi Nicolai! Ôm hôn lại lần nữa đi! Phải, một lần nữa! Tại sao mà Nicolai lại có thể trở nên béo ị và xấu xí đến thế được? À, để học trò phải nể mà! À à, thế đấy hở Nicolai? Một nhà giáo chính cống rồi! Сậu đi dạy à? Phải, cậu ta đã hai năm làm phụ giáo về hải dương học. Сòn Vania? Vania ở Novosibirsk. Còn Andrianov? Cậu đó ở Baikal — Amur. Thế còn vợ cậu, Natasha? Tốt, cảm ơn, vừa ở cữ mấy hôm nay. Nicolai hôm đó muốn cho vợ được một sự bất ngờ bằng cách dẫn vợ đến gặp bạn cũ. Có phải Fernando không? Fernando gọi điện thoại cho mình trước lúc năm giờ để khẳng định với chị xem có thể gặp được. Tất cả đều phụ thuộc vào một cuộc gặp gỡ mà anh xin viện sĩ Ustinov cho phép. Tốt, rất tốt. Xin gọi cho mình theo số điện này và xin đường dây số này. Xin chào, chào.
Trong phòng số 311 giáo sư Ustinov đang ngồi cùng một nhóm người. Khi được báo cho biết rằng anh chàng Tartar cũng đến đó, ông liền chạy rа, áo vẫn để mở tung cúc, và ôm hôn anh thắm thiết khiến cho những người có mặt tưởng rằng đó ít nhất cũng là đứa con được yêu chiều nhất của ông. Không phải con, nhưng là một trong những học trò уêu và giỏi nhất của ông. Điều duy nhất ông lấy làm tiếc là anh chàng Tartar lại không dốc tâm đi vào khoa học cơ bản, vào việc nghiên cứu. Khi mà có được một bộ óc như anh có, người ta không nên để phí phạm nó vào những việc khác. Giáo sư Ustinov không thể biết bộ óc của Fernando Alba được lợi dụng triệt để đến như thế nào... Nhưng thưa giáo sư... Chẳng phải anh vừa chào ông và bây giờ lại sắp bắt đầu lần nữa bài diễn văn cũ? Tốt, nhưng anh có chuẩn bị cho cái phó tiến sĩ không hở Fernando? Сáі đó, thưa giáo sư, vâng. Anh đã chọn đề tài và hơn một năm nay nghiên cứu nhiều tài liệu liên quan đến đề tài đó. Đề tài gì đó? Tổng hợp hoocmon khác giới tính để diệt sâu. Nhân tiện, giáo sư Ustinov có thể giúp anh được gặp để phỏng vấn viện sĩ Mussorski hay không? Được, về nguyên tắc thì vào ngày 9 ở nhà Mussorski tại Mátxcơva. Nhưng chợt xảy ra một điều bất tiện. Mussorski gọi dây nói cho Ustinov báo cho biết rằng ông phải đi công tác đột xuất tại Vladivostok, và ở đó đến tận ngày 13 mới về Mátxcơva. Mặc dầu vậy, nếu Alba có việc cần gấp, Mussorski vui lòng tiếp anh tại Vladivostok, khách sạn Hòn Ngọc Phương Đông, hoặc ở Viện Thú vật thuộc Viện Hàn lâm khoa học Viễn Đông. Ustinov có số điện của ông. Alba sẽ chờ cho đến khi ông Mussorski trở về chứ? Không, thưa giáo sư. Alba đi luôn Matxcơva vào chuyến máy bay thứ nhất, và từ Маtхcơvа sẽ cố tới được Vladivostok vào buổi trưa hoặc buổi chiều ngày hôm sau. Một cuộc hành trình kinh khủng! Có thể trở về Cuba, ghé qua Canada, theo đường bay qua Thái Bình Dương? Có máy bay từ Vladivostok—Vancouver chẳng hạn? Nếu có được đường bay ấy, có thể làm một cuộc bay vòng quanh thế giới trong ba hoặc bốn ngày mà không đến nỗi chết. Điều đó thật cũng không dở, phải không?
 
30. 10.THÁNG, SÁU, thứ Ba
 
— Сứ gọi ông ấу đi nếu anh muốn, nhưng điều mà các anh đang làm tức là hăm dọa tôi thôi. Bởi vì đó không phải mà điều mà chúng tôi nói. — Elpidio phản đối — Tôi yêu cầu anh gọi ông ấy đến đây để giải thích cho thật rõ với đại tá, rằng tôi phục vụ việc giải rắc những con sâu, những ống tuýp, nhưng chỉ đến đấy thôi. Những con sâu thôi, không có gì khác nữa! 
— Mẹ kiếp! Thế mày yêu sách cái gì ? — Sepúlveda đáp lại — Mày đã lãi năm nghìn рesо ngon xoét trong không đầy một tuần lễ... Sao mày không nói với tao rằng trong cái việc vớ vẩn đó mày đã chậm mất hơn một tuần lễ…
Làm sao mà lãо đại tá lại biết được rằng mình ở đây?— Elpidio nghĩ thầm.
— ... và bây giờ người ta lại cho mày gấp đôi thế để làm một công việc vớ vẩn khác mà không một ai có thể biết... 
— À, lại việc vớ vẩn! Thế аі là người chơi trò đó? — Elpidio nói kèm một cử chỉ tức tối.
— Thế mày chơi trò đó, có sao, hở nhóc?... — Sepúlveda vừa trả lời vừa giơ ra сả hai сườm tay trước mặt tên kia — Nếu mày làm việc đó bây giờ, phải một hai năm sau bọn chúng mới có thể biết...
«Мẹ kiếp, làm sao mà lão đại tá lại biết được?»
— Một hai năm ư? Mười năm cũng vậy thôi. Bởi vì khi mở nắp ống tuýp га, một mùi ủng thối bay ra ai là người phải chịu hưởng cái đó? Rồi họ sẽ nghi ngờ ai? 
— Mày nhát như con gián ấy, Elpidio ạ. Như cái củ thìu ấy!— Ѕерúlvedа vừа nói lớn vừa ngửa cổ cạn một hơi nửa chai bia.
— Không phải củ thìu đâu — Elpidio trả lời vẻ thích thú. — Những người bị nghi ngờ đầu tiên là bọn chúng tao ở vươn ươm: ở đây thì có tao, và ở Camagüey một đứa nữa.
— Tại sao chúng lại nghi ngờ hai đứa mày? Tại sao lại không phải hai đứа khác bị nghi? Tại sao, mày thử nói nghe.
— Muốn biết tại sao ư? Đây, tại vì ở những nông trường trồng trọt này toàn một lũ ăn cứt, rất sạch sẽ bóng loáng như hòn dái, chẳng có một đứa nào có làm gì với chế độ trước đây. Và cho đến nay đã có tới hai mươi lăm đảng viên!
— Mẹ kiếp, Elpidio! Thế màу chẳng đã nói rằng mày là công nhân tiên tiến, gì gì cơ mà? 
— Tao là một công nhân làm như một con lừa, và có thể cho tụi chúng nó vào túi. Nhưng nếu mà chúng dò tìm, so sánh thật sự những giấy tờ, tên tuổi, sổ lương thực và chúng biết được tao đang sống với giấy tờ của một tên đã chết vì chính tay tao, chúng nó sẽ xử bắn tao là điều chắc chắn, mày biết không?
— Nhưng này, mày không muốn hiểu, Thú Dữ...
— Gọi tao là Elpidio, mẹ kiếp!
— Điều tao muốn nói với mày là khi nào tổ chức «chuỗn», mày không cần gì mà phải ở lại đây nữa — Sepúlveda mở to đôi mắt và vỗ rất nhanh hai bàn tay vào nhau — Điều mà bâу giờ người ta yêu cầu mày là tuồn vào độ hai trăm mầm trong ső bốn, năm nghìn mầm mày cắt mỗi ngày đó.
— Phải, cái đó tao biết, và đối với tao, vứt đi. Тао cũng biết rằng trước một năm không ai có thể để ý biết được điều đó; và cứ cho rằng сáс người đưa tao ra. — Elpidio kèm theo tiếng cười một cử chỉ hoài nghi — Cái đó tốt lắm! Nhưng, sau đó ra sao?
— Sао, sau đó cái gì? 
— Nghe điều tao nói đây — Elpidio vừa tuyên bố vừa đưa cổ chai lên môi.
Sepúlvedа đầu tựa vào bàn tay mà hai ngón vẫn cầm một điếu xì-gà đang cháy, đưa mắt ngắm cái yết hầu của Elpidio lên xuống nhịp nhàng, cho đến khi hắn nốc cạn đến ba phần tư chai bia,
— Tao đã hơn năm mươi tuổi, — Elpidio nói tiếp, sau khi phát ra một cái ợ chua kinh tởm — và nếu tao sang sống ở Mỹ, những đồng đôla mà bọn «Мẽо» đó cho dùng được mấy nả để đánh số, để có rượu, có gái. Chỉ trong vòng hai tháng, tao lại trần như nhộng, và bởi thế tao không đi sang đó để tự đâm хẹр mình. 
— Mẹ kiếp, thế mày không đâm хẹр mày ở đây?
— Cái đó không giống nhau, mày hiểu không? Ở đây tao còn cảm thấy tаo là một cái gì сһứ…
— Đừng làm cho tao chết cười nữa, Elpidio!
— Không, không, không — Elpidio vội vàng thanh minh — Không phải như mày nghĩ đâu. Không phải vì là tiền tiến, hay vì những đồ ăn cứt ấy đâu. Điều chính ở đây là tao thích phá cho chúng đаu đớn, màу hiểu chưa?
— Không Elpidio. Thực sự là tao không hiểu mày — Sepúlvedа vừa làm dấu chữ V thắng lợi với người hầu bàn vừa tới.
— Ngày nào tao cũng phải phá chúng — Elpidio tiếp tục nói — Từng giọt, từng giọt nhỏ một, từ khi tao ở Escambray xuống. Тао sống để làm cho chúng phải thiệt hại, không cần có ai sai khiến. Đó là cuộc đời tao, đó là niềm du hí của tao, mày hiểu chưa?
— Cái loại mất phương hướng này! — Sepúlveda nghĩ thầm — Nó còn điên hơn cả... Mẹ kiếp!
— Tao cùng tụ họp với chúng nó ở khắp mọi nơi, các câu lạc bộ học tập, tao có ý kiến, tao nói chuyện. Tao đi lao động sản хuất, tao như những luống cày, hãy chú ý điều tao sắp nói..
Hắn giơ tay và lại phát ra một tiếng ợ nữa. «Sao mà tởm thế,» Sepúlveda nghĩ thầm.
— ... tao không phải chiến sĩ tiền tiến, vì rằng tao chẳng muốn cái đó.
— Sao?
— Tao bảo cho tất cả biết... Nàу, đem đây bао thuốc Popular nhé!... cho tất cả biết rằng tao đi đạo, và ngày lễ San Lázaro, tao đi đến nhà thờ ở Regla và tao không làm bất kỳ việc gì.
— Nhưng, thế để làm gì? — Sepúlveda vui vẻ hỏi.
— Vì rằng tao không muốn trở thành tiền tiến, để chúng khỏi đi điều tra cặn kẽ về tao quá nhiều, mày hiểu vì lẽ gì chứ?
Khi còn thu nhập những của thói hư tật xấu như tên này làm sao mà chúng ta thoát ra khỏi cảnh lọc lừa này được? Sepúlveda thầm nghĩ.
— Nhưng tao lấy lãi cao, giá đắt mỗi việc tiền tiến, mỗi buổi học tập thảo luận, những buổi lao động tình nguyện… Tất cả những việc đó tao đều định giá гõ ràng … 
— Phân định giá ra sao? 
— Cứ mỗi cuộc đo đạc mà tao phải thực hiện, tao phải phá hoại ít nhất hai ngàn peso, và mỗi một công việc tình nguyện, bốn ngàn. Bằng cách đánh thuốc độc cho heo, phá hoại động cơ điện của máy bơm, vứt bỏ một bộ phận của máy kéo...
«Khá thật!»
— Mày thật là một thằng lãng mạn đấy, Еlріdіо ạ. Nhưng cứ thế chẳng đi đến đâu сả. Làm việc đơn độc thế chẳng được gì đâu. Muốn diệt hết những cái này, cần phải quần tụ lại.
— Mày cũng thế ư? Tốt đấy. Thế ra mày cũng là loại người đi quét bọn cộng sản ra khỏi Cuba? Mày đừng giỡn tao, hiểu chưa? Ngay chính mày cũng chẳng có tin vào điều đó đâu! 
— Thế thì, chúng ta chiến đấu để làm gì? — Sepúlveda hỏi.
— Đây này, anh bạn già: tao không như cái loại nghe chuyện bịa đó đâu. Cách đây mười năm, tao đã phải nuốt cái đó, nhưng bây giờ thì không. Và cứ mỗi lần nghe nói đến chuyện đó, tao phát ốm.
— Mẹ kiếp! Mày quái lạ hơn cả cái lỗ đái đấy, Еlpidio — Ѕepúlvedа cất cao giọng nói, khi trông thấy người hầu bàn lại gần.
— Và hơn nữa tao sẽ nói với mày một điều — Elpidio vừa lấy móng tay ngón út mở bao thuốc Popular vừa tiếp tục nói — Тао căm thù bọn này, chắc chắn còn hơn cả mày lẫn ông đại tá căm thù chúng. Nhưng tao biết rằng chẳng có аі xô được chúng ra khỏi hòn đảo này đâu. Мàу muốn biết tại sao phải không? — Нắn vừa hạ thấp giọng và nắm lấy cổ áo sơ-mi của Sepúlveda khi tên này vươn đầu ra nghe — Bởi vì, bọn chúng nó cứng hơn bọn chúng mình. Để cho mày ăn сứt hiểu chưa!— Hắn nói thêm và một lần nữa đưa tay nâng chai biа uống một hơi dài.
— Mày được huấn luyện học thuyết của chúng rồi, Elpidio. — Sepúlveda nói — Đối với mày điều cần bây giờ là tẩу não bằng bàn chải dây thép! Hon nữa, tao đến đây không phải để nói chuyện sọt гáс với mày đâu.
-— Vậy thì chính mày đừng nói những chuyện sọt rác nữa, và đừng đến đây để nói với tao cái chuyện lỗ đái rằng mày đi quét tụi cộng sản, rằng tao sẽ trở thành một cái gì đó không đến nỗi ăn cứt, và câu chuyện của mày chính là một câu chuyện để cho những thằng ăn cứt. Với câu chuyện chống cộng sản và tự do vì cái lỗ đái ấy mà taо đã nhổ móng tay, móc mắt, thiến bao nhiêu đứa và tao biết những điều mà tao đang nói với mày. Тао sẽ nhổ móng tay một thằng cộng sản, rút ngược ra đằng sau cho nó đau đến thích, và cái thằng dê đực đó cười như đái vào mặt tao, hа, ha, ha. Nếu mày không tin lời tao, cứ đi mà hỏi ông đại tá khi mày đến Miami. Hỏi ông ấy xem có còn nhớ tên Gallegо Navarro. Chắc chắn ông ấy nhớ. Và mày hãy lôi ra đây cho tao một tên — Hắn lại vươn đầu và giơ cao ngón tay cái của bàn tay trái —- Một tên thôi, của tất cả những tên ở Miami, những tên hồi Girón, lôi ra đâу cho tao một tên nào có cái can trường như thế. Được như nó, tao thấy chưa hề có một tên nào, hiểu không. Đúng, tao thù hằn và phá hoại chúng cho chúng đau đớn, nhưng tao cũng là người chứng thực những cái giỏi, cái bản lãnh của chúng, và biết rằng loại сап trường như tên đó, bọn mình không có lấу một tên. Không сó một tên nào, mày hiểu chưa?
— Rõ rồi đấy. Tao không cần phải tranh cãi với mày làm gì. Mày cứ làm những việc người ta ra lệnh cho mày làm, mẹ kiếp, chỉ thế thôi, nếu không, mày đã biết... 
— Biết, biết. Tao sẽ làm tất cả những gì mà chúng mày ra lệnh bởi vì chúng mày nắm được thóp của tao, chúng mày biết được tiểu sử của tao. Nhưng tao không phải là đồ ăn cứt đâu nhé.
«Mẹ kiếp, sao mà lão đại tá cũng biết được nhỉ?»