Tiểu Thuyết: TIẾNG CHUÔNG THẦN DUYỆT (THƠ NGÃ DU TỬ)

Mon, 11 May 2026 05:29:16 GMT

TIỂU THUYẾT: TIẾNG CHUÔNG THẦN DUYỆT
Tác giả: Phạm Ngọc Dũ

LỜI TỰA
Nhà văn: Nguyên Cẩn
Cho tác phẩm: Hồn Chuông Thần Duyệt của Phạm Ngọc Dũ

Hạnh phúc đôi khi rất xa nhưng lại rất gần. Có người nói “Tôi nghèo quá sao có thể làm
điều thiện, đem lại hạnh phúc cho người khác được?” Xin thưa rằng những câu chuyện
hàng ngày cho ta thấy hạnh phúc rất gần: Một người ăn xin đến tiệm phở mua một tô phở
35.000 đồng nhưng ông chỉ có 15.000 dồng, ngay lúc ấy một anh xe ôm tình cờ đến mua
nói với bà chủ quán: “Hãy bán cho ông ấy một tô, tôi sẽ trả phần còn lại” Bà chủ
nhã nhặn: “Không sao, tôi vẫn bán một tô đầy đủ nhưng chỉ lấy anh 15.000 thôi, còn
ông này khỏi trả. “Vậy đó, một câu chuyện tưởng vụn vặt đời thường nhưng ấm lòng
biết mấy khi quanh ta vẫn còn những con người thiện lương. Chừng đó đủ tạo ra niềm tin
vào hạnh phúc có thật.
Từ đó, ta thấy trong đời sống hối hả của một thành phố lớn, giữa những dòng người qua
lại vội vã, đôi khi chỉ cần một hành động nhỏ của lòng nhân ái cũng đủ làm thay đổi số
phận của nhiều con người. “Hồn Chuông Thần Duyệt” là một câu chuyện như thế - Một
câu chuyện giản dị nhưng thấm đẫm tình người, được dệt nên từ những phận đời bé nhỏ
nơi góc phố Sài Gòn.
Tác phẩm mở ra bằng hình ảnh hai đứa trẻ lang thang — Hùng và Thiệt — gặp nhau
trong cơn đói và cái lạnh của mùa Giáng Sinh. Chỉ từ một chiếc bánh nhỏ được mua bằng
lòng thương, cuộc đời của các em bắt đầu rẽ sang một hướng khác. Sự tử tế tưởng chừng
rất nhỏ bé ấy đã khơi dậy những chuỗi nhân duyên kỳ lạ: Lòng tốt của con người gặp gỡ
lòng tốt của con người và từ đó mở ra con đường hy vọng cho những phận đời tưởng
như bị bỏ quên. Các em gặp anh Việt, một người đàn ông tốt bụng nhận vào làm việc tại
xưởng bánh của anh và cưu mang cả hai.
Điều làm nên sức lay động của câu chuyện không phải là những biến cố kịch tính, vì cuộc
đời các nhân vật diễn ra tương đối bình yên, ít có sóng gió, dù cùng từ trong gian khổ
mà trưởng thành. Chính sự chân thành và tràn đầy yêu thương trong tâm hồn các nhân
vật. Hùng – cậu bé mồ côi nhưng giàu lòng nghĩa khí. Thiệt – đứa trẻ lang thang khao
khát một mái ấm và anh chủ Việt – người luôn sống nhân hậu, may mắn nhận xưởng
bánh từ một người chủ cũ hiền lành xuất ngoại. Anh cũng phải vượt qua nhiều thử
thách. Mỗi nhân vật là một tiếng nói của thiện tâm, chứng minh rằng trong xã hội dẫu
còn nhiều khắc nghiệt, tình người vẫn là ánh sáng dẫn đường.
Có lần chúng tôi đã viết: “Càng sống trong vòng vây của khổ đau trùng điệp nhận chìm
thân phận con người như hiện trạng thế giới ngày nay, tuổi trẻ càng phải có can đảm ước
mơ vươn đến hạnh phúc…” Và ở một đoạn khác “Muốn dạy trẻ lòng yêu thương thì
chúng ta phải là người đầu tiên “thị phạm”. Cha hoặc mẹ hay những người lớn hãy đi
cùng trẻ làm hành động ấy trước mắt con em mình. Tâm hồn trẻ là những trang giấy
trắng, ta viết chữ gì lên thì nó hiện ra chữ ấy. Hãy viết chữ “từ bi” lên ấy! (NC- Tuổi
trẻ và hành trang vào đời )
Và nhân vật Việt đã thay chúng ta viết lên hai từ ấy trên suốt hành trình vào đời của hai
trẻ mồ côi, đã nuôi dưỡng ước mơ và tâm hồn hai em bằng yêu thương, đùm bọc.
Nhan đề “Hồn Chuông Thần Duyệt” gợi nhắc một khoảnh khắc tâm linh sâu sắc: Tiếng
chuông trong buổi tụng kinh tiễn biệt người mẹ nuôi của Hùng - âm thanh vang vọng
giữa đau thương và hy vọng. Tiếng chuông ấy không chỉ là âm thanh của nghi lễ, mà còn
là tiếng thức tỉnh của lòng người, của nhân quả và của niềm tin rằng những điều thiện
lành không bao giờ mất đi. Nó như một sợi dây vô hình nối quá khứ với hiện tại, nỗi đau
với sự trưởng thành và con người với những giá trị thiêng liêng của lòng từ bi.
Chúng tôi cho rằng văn hóa phải xây dựng trên một cái nền chung là yêu thương và lòng từ bi, nói theo ngôn ngữ tâm lý học hiện đại là trí tuệ cảm xúc (emotional intelligence) vì thiếu nó mọi
thứ sẽ chông chênh, khập khiễng hay méo mó. Trong thời đại mới, EQ (Emotional
quotient) là một chỉ số quan trọng quyết định thành công và sự thỏa mãn với cuộc sống vì
như một số nhà khoa học lo ngại robot và AI (trí tuệ nhân tạo) đang thay thế con người,
thì chính EQ mới tạo khác biệt lớn trong thế kỷ 21, để con người vẫn là con người.
Qua câu chuyện này, Phạm Ngọc Dũ dường như muốn nhấn mạnh rằng một việc thiện dù
nhỏ cũng có thể mở ra cả một hành trình thay đổi số phận. Trong thế giới đầy biến động,
con người vẫn có thể nương tựa vào nhau bằng sự chân thành, lòng biết ơn và niềm tin
vào điều thiện. Chúng ta biết tôn giáo nào cũng dạy tín đồ vế lòng từ bi hay bác ái. Nhà
Phật còn nhấn mạnh đến việc phát triển thiện pháp chưa sanh, như nỗ lực khơi dậy lòng
trắc ẩn, sự bao dung, trí tuệ mà trước giờ mình chưa có hoặc chưa làm. Giống như việc
gieo những hạt giống hoa trên mảnh đất trống. Duy trì và tăng trưởng thiện pháp đã sanh,
nghĩa là khi đã có những thói quen tốt hoặc tâm lý tích cực, cần giữ gìn và làm cho chúng
ngày càng lớn mạnh, sâu sắc hơn thay vì để chúng mai một theo thời gian. (Tứ Chánh
Cần)
“Tiếng Chuông Thần Duyệt” vì thế không chỉ là câu chuyện về hai đứa trẻ mồ côi, nghèo
hay về hành trình lập nghiệp nơi đô thị, mà còn là bản hòa âm của lòng nhân ái, của nhân
duyên và của niềm tin vào con người. Khi khép lại những trang sách, người đọc có thể
nhận ra rằng tiếng chuông ấy không chỉ vang lên trong câu chuyện, mà còn vang lên
trong chính tâm thức của mỗi chúng ta — Nhắc nhở ta sống tử tế hơn, bao dung hơn và
biết trân trọng những điều tốt đẹp đang hiện hữu quanh mình. Cộng đồng con người trong
“Tiếng Chuông Thần Duyệt” là những con người có phẩm hạnh, từ nhân vật chính cho
đến phụ như ông Hổ, chủ cũ của Việt, cô Phượng, vợ Việt… khiến chúng ta cần nhắc
lại người xưa thường cho rằng, “phẩm hạnh chính là thứ để nuôi dưỡng con người sống được
trong muôn vàn khắc nghiệt”, nếu không có phẩm hạnh, người ta sẽ chìm khuất trong
nghịch cảnh và con người với con người sẽ chỉ còn bản năng sinh tồn thuần túy…” (NC,
sđd)

Nếu có một thông điệp mà tác phẩm này của Phạm Ngọc Dũ mong muốn gửi lại, thì có lẽ đó
chính là niềm tin rằng: Trong cõi đời nhiều biến động, lòng nhân vẫn là tiếng chuông thức
tỉnh đẹp nhất của con người.
Như từ rất xưa, Socrate từng khẳng định “Muốn có hạnh phúc phải sống đạo hạnh”. Ông
nói rõ “Điều quan trọng không phải là sống, mà là sống thiện”. (Vivre dans le bien)
Hãy mở ra và đọc “Tiếng Chuông Thần Duyệt” để chiêm nghiệm, hiểu rõ hơn ý nghĩa
cuộc đời và hạnh phúc, rất gần nếu ta biết sống.

Nguyên Cẩn
(Tháng 3, 2026)

1.
Hai thằng bé, một 14 và một 10 tuổi, Hùng và Thiệt. Một bán vé số, một lang thang xin ăn kiếm sống, gặp nhau trong hoàn cảnh rất đặc biệt.
Hôm ấy, mùa đông Giáng Sinh sắp đến, ngoài trời mưa nhẹ nhưng lạnh. Đường phố, trong các cửa hàng, cửa hiệu tại thành phố người ta trang hoàng rất lộng lẫy, đẹp lắm.
Trong cửa hàng bánh ngọt, thằng Thiệt đứng trước tủ kính, trong đó có những bánh là bánh, hấp dẫn nó vô cùng. Nó nhìn chằm chằm chiếc bánh - Có lẽ rẻ tiền nhất trong tủ.
Hùng cũng muốn vào đó để tránh lạnh, bên ngoài thỉnh thoảng cơn gió làm nó như cóng lên bởi chiếc áo phong phanh. Ôi chao, vừa đói vừa lạnh, nghẹt nỗi mới nửa buổi sáng chưa bán nhiều, mới bán được 3 tấm vé nhờ năn nỉ ỉ ôi người đàn ông mới mua cho, nên nó chần chừ chưa muốn mua.
Thấy Thiệt như có vẻ đói lắm, bánh trong tủ có lẽ không cưỡng nổi cơn thèm muốn. Hùng đến hỏi:
- Em muốn có chiếc bánh này à?
- Dạ, em đói lắm, từ chiều qua đến giờ em chưa ăn gì?
Lòng thương yêu chợt trỗi dậy, nó hiểu rằng, tại sao không mua 2 cái, vừa giúp thắng bé khốn khổ, vừa giúp bao tử mình đang đấu tranh dữ dội trong bụng.
Cô chủ quán ơi.
- Ơi, các em mua bánh à, chị vội đến.
- Cho cháu 2 cái bánh này, bao nhiêu tiền, cô ạ?
- 40 đồng.
- Thưa cô, cháu mới bán có 30 đồng?
- Vậy, cháu lấy 1 cái
- Dạ, nhưng còn em này, cháu biết nó thèm lắm vì từ hôm qua đến giờ chưa có gì bỏ bụng. Hay là cô bán thiếu 10đ cho cháu, cháu sẽ trả sau khi bán được, hoặc cháu sẽ trả thêm bằng tấm vé số này? Thái độ nó rất bình tĩnh.
Một suy nghĩ loáng trong đầu? Mình cũng là người bán thuê, hay là cứ giữ tấm vé, thỏa thuận sẽ trả sau.
- Cô cũng là người làm thuê, thôi được cô giữ tấm vé này làm tin, cháu bán được gửi lại, chiều cô thanh toán với cậu chủ.
- Dạ. Cảm ơn cô nhiều lắm.
Cô đưa 2 cái bánh trong 2 bao giấy cẩn trọng, như một khách hàng bình thường không quên cảm ơn.
- Dạ, cháu cảm ơn cô. Quay sang cậu bé:
- Này, cho em, em ăn đi, anh vừa mới mua cho em nữa.
- Cảm ơn anh có lòng tốt với em. Rồi chúng nó ăn ngon lành.
Ngoài trời, nắng vàng vừa lên xuyên qua vòm cây nhảy múa như trong lòng của 2 đứa bé vui sướng được ăn ngon. Hai đứa bắt đầu từ cái bánh nhân nghĩa ấy.
Thiệt nói với Hùng:
- Hay là anh cho em theo anh với.
- Anh cũng như em, bán vé số kiếm sống.
- Em còn thua anh nữa, anh giúp em với nghe. Tại nơi này em không có ai thân cả, em mong anh, anh thế nào em sẽ thế ấy, giúp em anh nhé, em năn nỉ anh. Em sẽ theo cùng anh.
- ???
Ốc chưa xong mình ốc, sao cõng rong rêu. Mình còn chưa xong, nhưng chả lẽ không cho nó theo, nó đâu có nương tựa gì to lớn, dù sao mình còn có chỗ mà mẹ nuôi mình để lại, có chỗ nghỉ ngơi, còn tắm rửa giặt giủ thì đã có nhà vệ sinh công cộng ở chợ, biết đâu có nó mình sẽ bớt cô đơn, thêm em, có anh có em cũng vui, chỉ là lãnh thêm vé cho nó bán, tự thân nó cũng làm được, kiểm sống thôi. Ừ, vậy có khi hay hơn. Nó chợt hiểu.
-          Vậy là em sẽ theo anh, cùng bán vé số với nhau kiếm sống nhé.
-          Dạ, anh sao em vậy.
Hai anh em chia nhau bán xấp vé số trên tay Hùng, hết, quanh lại lấy với nhau. Ngày hôm đó, chúng nó bán hết sớm nhờ có thằng Thiệt giúp sức.
Hai anh em mải miết vui với niềm vui mới, rồi lãnh vé. Trời cũng nhá nhem, nó tính quay về. Chợt nhớ lời hẹn, đến quán bánh buổi sáng, hai anh em trên đường trở lại.
Buổi chiều hôm đó, trong quán bánh, cô gái bán hàng tổng kết cho ông chủ tiền bán trong ngày, thiếu 10 đồng, cô sợ và nói thiệt:
- Thưa ông, sáng nay, có 2 cháu nhỏ mua 2 cái bánh, nhưng các cháu bán vé số chưa đủ tiền, có đưa tấm vé số làm tin, nếu bán được sẽ trở lại trả nợ, mình sẽ trả vé cho nó để đi bán. Nhưng giờ này chưa thấy đến.
- Thôi được, cảm ơn cô đã có cơ hội để giúp cháu. Nếu các cháu không trở lại cũng chẳng sao.
- Nhưng tôi tin là nó trở lại.
- Như thế càng tốt, đừng tưởng người nghèo không có danh dự, cô nghĩ như vậy càng tuyệt.
Cô tính về, mới bước đến cửa đã thấy 2 đứa bé hớn hở:
- Chào cô, cháu xin lỗi vì mải mê với em này nên giờ mới đến trả nợ cho cô. Cô còn giữ tấm vé đó?
- Không, cô đã tổng kết đưa cho ông chủ rồi.
- Thiếu tiền, ông chủ có la cô không?
- Không, ông còn khen cô biết giúp đỡ người cơ nhỡ.
- Cháu xin gửi lại cô.
- Để cô nói với ông chủ đã.
Ông chủ Việt rất vui, các cháu đợi tí, ông xuống ngay, gặp các cháu.
Trời sắp tối, nó phải về tận Bà Chiểu, Gia Định nhưng những cái bánh quyến rũ quá, tụi nó vẫn thèm.
Ông chủ Việt từ xa đã vui vẻ:
- Ô, chào các cháu đã trở lại
- Cháu chào chú,
- Thể nào? Nói chú nghe với.
- Dạ sáng nay cháu mua 2 cái bánh, còn nợ 10đ, cháu ghé lại trả cho cô.
- Cô quản hàng đã nói với tôi rất rõ ràng, chi tiết. Cảm ơn các cháu đã giữ lời hứa. Cô ấy nhất định nói với tôi: "Các cháu sẽ đến, còn nói với tôi rằng người nghèo có danh dự của người nghèo" tôi tin là như vậy. Bây giờ các em đã đến. Tuyệt.
Tấm vé của các cháu đây
- Giờ đã xổ số rồi, chắc chẳng trúng đâu, cháu chỉ đến trả lại tiền, vì cô ấy chỉ là người làm công, cháu hiểu người làm thuê.
- Các cháu có giấy dò chứ? Giả sử trúng thì sao nè?
- Bây giờ, cháu đã trả lại tiền, tấm vé ấy là của cháu.
- Đúng rồi, nhưng ý cháu thế nào khi trúng?
- Nếu trúng nhỏ chắc ông không cần, chúng cháu chia 3 cho cả cô ấy, nếu trúng độc đắc chúng cháu sẽ chia 4, cho cả ông nữa.
- Vì sao vậy?
- Tiền nhỏ ông có thừa, nhưng trúng lớn ông sẽ mở thêm cửa hàng để kinh doanh, biết đâu ông sẽ giúp được nhiều người hơn.
- Cháu thật giỏi và tại sao chia cho tôi?
- Bởi, nếu trúng ông không chia chúng cháu cũng chịu, vì người giàu nhiều quyền lực. Bọn cháu biết làm sao được. Con kiến sao kiện củ khoai.
- Trời đất, cháu hiểu thế à? Tùy trái tim mỗi người thôi cháu à. Dù sao, cháu cũng xứng đáng. Ai dạy cháu vậy?
Hùng mắt lưng tròng, chạm đến nỗi nhớ của người mẹ nuôi vắn số. Nó xúc động.
Nhưng cho chú hỏi, chú rất xin lỗi là hỏi để hiểu gia cảnh các cháu? Hy vọng chú có thể giúp được gì?
- Cảm ơn lòng tốt của chú. Cháu là Hùng, mồ côi, cháu cũng chẳng biết vì sao có mặt ở thành phố này, nghe mẹ nuôi cháu - Bà Tư bán cafe buổi tối từ khuya đến mờ sáng ở chợ Bà Chiểu, nói bà nuôi cháu còn rất nhỏ vì thương mẹ cháu. Khi bà mất được chính quyền và những tiểu thương cùng bạn mẹ cháu trong chợ lo lễ tang, rồi hoả táng. Từ ấy cháu tự lập, năm đó cháu đã 12 tuổi. Em Thiệt đây lang thang mới gặp cháu buổi sáng, thấy em đói quá, cháu mua bánh cho nên thiếu tiền bây giờ ghé trả, cháu nhận em làm em nuôi. Biết đâu anh em sẽ nương nhau vui vẻ, bớt cô đơn và cũng sống được. "Lòng tốt chắc được ông trời sẽ thương, giúp đỡ", mẹ nuôi thường nói với cháu câu ấy.
- Bây giờ cháu ước điều gì để sau này giúp cho em và cháu.
- Cháu ước được đi học để mai sau làm việc lương thiện có lương, giúp em này nữa, bởi em này khổ còn hơn cháu nhiều.
Trong đầu Việt cảm thấy thằng bé này bản lĩnh, biết thương người, thật thà, dám nói sự thật, không chút e dè, rất khoan thai, có thể sau này giúp được mình. Ý nghĩ chợt hiện lên, anh nói ngay, không đắn đo:
- Cháu có muốn về làm cùng chú không?
- Dạ muốn, nhưng làm sao chú dám cho cháu làm vì chú đâu biết cháu là ai.
- Không sao, "Lòng tốt gửi vào thiên hạ/ Biết đâu nuôi bố sau này" (TNM). Chú có cách.
- Vậy thì chú sẽ làm cha 2 cháu… Việt chưa nói thêm gì.
Thôi được, chỉ nói miệng, nhưng nếu cháu thích làm ở đây. Khi nào rảnh, cháu đến.
Đây là vé của cháu. Ông chủ Việt đưa tấm vé khi sáng.
Chú cứ giữ đi, ngày mai, chúng cháu sẽ quay lại.
Đêm hôm ấy hai anh em Hùng Thiệt về nhà hơi muộn, anh em củng ngủ trên giường, dù nhỏ nhưng ấm áp lạ thường so với Thiệt. Tuy cả ngày bương chải với đôi chân khá mệt trên các con đường đi qua, nó thỏ thẻ với Hùng:
-          Anh à, Từ ngày mẹ em làm thất lạc, em không biết mẹ bỏ em hay sao? Em quanh quẫn chỗ ấy, em khóc gọi mẹ mãi nhưng, không thấy mẹ trở lại đón em. Em sợ lắm, từ hôm đó em xin ăn và kiếm sống một mình, em thường về gầm cầu để ngủ, tắm rửa thì vào nhà vệ sinh công cộng, ngủ ngoài trời dưới gầm lạnh, co ro, dùng giấy báo trải dưới và đắp bằng chăn em lượm ngoài đường, sáng dậy lại xin ăn, khi áo quần quá dơ bẩn em xin người ta, may mắn là có người thương cho em vài bộ, em vào nhà tắm giặt phơi dưới nền trụ cầu, sợ gió bay đi, em chận mấy cục đá, ngày mai, anh và em ghé lại đó lấy đồ để có thay đổi anh nhé, mình khỏi bỏ tiền mua. Lần đầu, em về với nhà anh ngủ trên giường nghe lòng ấm áp quá, có anh bên cạnh, mừng quá. Anh đừng bỏ em nhé. Nó ôm Hùng thật chặt, Hùng nghe lòng mình ấm, hai tâm hồn đã hòa hơi ấm với nhau. Kể từ mẹ nuôi mất đến giờ nó thui thủi một mình, tủi thân lắm, bây giờ có em Thiệt, lòng Hùng bớt cô đơn hơn, Hùng cùng thấy ấm lòng, biết đâu có 2 anh em sẽ cùng nhau sống được, phải sống lương thiện em nhé.
Anh đã hứa nhận em làm em, khi tối đã đặt xoài vái trước vong linh mẹ, đã chấp nhận rồi. Ừ, ngày mai mình trở lại, nếu có lấy về, còn không, anh sẽ mua thêm 1 bộ cho em, sau khi bán có lời mua thêm bộ nữa, vậy là ổn. Mình phải cố gắng nương tựa lẫn nhau, có em anh cũng vui hơn.
-          Dạ, em sẽ nghe lời anh. Em hứa.

Phạm Ngọc Dũ/ SG
(Còn tiếp)