Một Huyền Thoại Thi Ca

Thay đổi trang: < 123456789 > | Trang 4 của 9 trang, bài viết từ 91 đến 120 trên tổng số 260 bài trong đề mục
Tác giả Bài
Nhatho_PhamNgocThai
  • Số bài : 917
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 04.08.2006
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 19.10.2008 13:06:11
.  


                Nói về bài " Tiếng rúc chim đêm " !

      Nhân Văn đã nói rất đúng rằng: Cái đêm đó mình rất cô đơn! Chính là cái đêm nghe tiếng con chim rúc lên thảm thiết và cô quạnh. Bài thơ mình đã cho đăng trên báo "Pháp luật & Đời sống"... và sau đó còn trên vài báo khác. Anh em trong làng văn chương, báo chí cũng nhiều người thích bài thơ này. Thậm chí vào một buổi sáng sau khi mình đăng báo, có hai nữ sinh viên trường Đại học Nhân Văn Quốc gia đã đến nhà... phỏng vấn tác giả?... để viết bài đăng báo. Họ hỏi han trao đổi với tác giả nhiều, cũng thấy ghi chép nhiều lắm! Nghe nói các bạn nữ sinh ấy đã cho in bài bình phẩm của họ trên Tạp chí Sinh viên ở trường, nhưng mình không được xem. Khi đó mình cũng bận, không có điều kiện vào trường nữa. Lại nói về bài thơ với mấy câu mở đầu:
                    Con chim đêm rúc mãi ngoài cây
                    Nó nói gì không biết (?)
                    Chắc con mái ham nơi vui thú khác,
                    Đã không về!... con trống gọi suốt đêm...

      Thực ra thì đêm ấy lòng mình cũng rất tha thiết để... gọi em! Nên mới có những vần thơ trên. Nhân Văn cũng đã nói không sai: Máu từ trong tim mình đã rỏ xuống trang thơ, lòng mình cồn cào nhung nhớ. Nhưng đó là em nào? Thì thú thật, bài thơ viết lâu rồi... mình lại làm quá nhiều các bài thơ tình khác nữa, nên không còn nhớ là trong bài " Tiếng rúc chim đêm" này mình đã nhớ đến em nào??? Tất nhiên chắc chắn là một em cụ thể - Có thể em ấy là cô sinh viên trường Mỹ Thuật... mà mình đã viết trong bài thơ " khoảng trôi trong lá " hoặc bài " anh vọng nghe tiếng em hát bên hồ ". Nhưng cũng có thể lại là em nữ sinh của trường Sư Phạm... của bài thơ " em về biển ", hoặc là em của bài " người đàn bà trắng "... Cũng như những người khác thôi, trong đời một nhà thơ mình đâu chỉ gặp và chỉ yêu có một em !? Mặc dù vậy, với em nào mình cũng rất... tha thiết và chung thuỷ. Cũng chưa hẳn là vì các em đó... đá mình - Chủ yếu là do sự đời hoặc tan vỡ , hoặc phải chia ly mà thôi!... Nhưng giờ thì... đời yêu của PNT hết thời rồi Nhân Văn ạ! Ngẫm đời người qua như một bóng chim câu, kể cũng tiếc?... Ta nói tiếp vào bài TRCĐ nhé - Nghĩa là, chắc chắn "em" ở bài thơ này là em mà mình phải yêu tha thiết lắm... nên mới nhớ da diết và trái tim đau đến thế!
      Cái con chim trống gọi con chim mái giữa đêm trường, não nề và khốn khổ làm sao? Như suốt cuộc đời này mình đã... gọi em! Dù tiếng gọi ấy mãi mãi là vô vi. Ở bên trang thơ của Tuyển thơ Đại Bàng, mình cũng có bài viết bình - Trong bài bình ấy , mình đã liên tưởng tới hai bài thơ xưa có tiếng chim... Đó là bài qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan:
                    Nhớ nước đau lòng con quốc quốc
                    Thương nhà mỏi miệng cái gia gia...

      Và bài thơ Vịnh Thu của cụ Nguyễn Khuyến, có tiếng kêu thảng thốt của một con ngỗng trời:
                    Mấy hàng dâm bụt hoa năm ngoái
                    Một tiếng trên không ngỗng nước nào?...

      Nhưng đó là hai bài thơ đời, nó nói lên nỗi lòng heo hắt của thi nhân. Còn bài TRCĐ lại là bài thơ tình, để diễn tả về sự cô đơn và tình yêu của nhà thơ. Các bạn cứ đọc đoạn sau mà xem:
                    Đã xa rồi!... mùa dĩ vãng trăng mơ...
                    Đời vui vẻ cuốn theo dòng gió bụi
                    Bao ý nghĩa trong cuộc đời tồn tại

      Nhất là trong cuộc sống của xã hội cũng như nhân quần ngày nay, tuy cũng có không ít chính nghĩa và sự nhân đạo, thánh thiện thật - Nhưng lại cũng quá nhiều phường trò, cả sự lừa gạt và bạo lực... Nếu không có tình yêu, nhất là tình yêu gái trai... thì ta thấy có khác gì sống trong " âm phủ "? Cho nên đó chính là giá trị về tình yêu của... em! Không có "em" trái tim ta đau đớn , trống rỗng đến thế nào? Ấy thế mà với mình... tất cả đã qua đi như một giấc chiêm bao. Đành nuốt nước mắt mà làm thơ đó thôi. Như Kinh Thánh đã nói: Ta sinh ra từ trong cát bụi, lại trở về... cát bụi. Cũng may mà mình đã... có thơ! Nghĩa là còn có cái để mà sống - Đời PNT khi hết thơ, tức là đã chết rồi! Chết thật rồi!...
      Lại nói về cái tiếng của con chim ấy - Chắc khi đó nó cũng đang run rẩy thật bạn ạ?  Nếu không phải là đang đau khổ, thì tiếng kêu của nó sẽ không thảm thiết đến thế! Đêm thì cô quạnh, hiu hắt, tiếng con chim lại não nề - Cảnh tình ấy thật sự đã làm trái tim mình xốn xang, lòng càng thêm thổn thức để làm thơ.  Nỗi thơ được hoà quyện trong tình của cảnh vật thiên nhiên mà tạo thành sự dị thường chăng?... Cũng như bài  qua Đèo Ngang bất hủ của Bà Huyện Thanh Quan, tiếng thơm còn để lại mãi cho đời.
      Còn nói về đoạn thơ mình đã kết bài:
                    Con chim đêm run rẩy bóng xanh già
                    Anh bổi hổi một thời qua vọng lại...
                    Và tất cả đã trở thành trống trải,
                    Sao em lại phụ bạc tình:
                                               Con mái thương yêu???

      Mình rất khoái khi được gọi em yêu mà mình nhung nhớ đó là : "con mái thương yêu" - Nó mới thân thương, thắm thiết làm sao? Nàng là "con mái" của ta, có yêu nàng ta mới gọi nàng như thế chứ! Nàng với ta cũng giống như con chim mái và con chim trống kia - Nàng đã bỏ ta rồi, nhưng ta vẫn yêu "em"! Ta gọi mãi, gọi mãi trong cả không gian, vũ trụ này: Con mái của ta ơi! Giờ em ở nơi đâu, sao không về với anh đi? Về với anh - Đi em. Anh mãi mãi yêu em !!!
Đời hư, thực nhập nhoè lẫn lộn
Đêm ái tình... ta nương ngủ trái tim hoang.

Ghosttt_01
  • Số bài : 47
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 24.07.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 24.10.2008 14:34:31
.


     Bài thơ " Tiếng rúc chim đêm " cũng là một bài thơ lạ! Chà, nhà thơ nghe được cả tiếng chim - Hiểu được cả nỗi lòng của chim?... Cho nên mới biết được:
                  Chắc con mái ham nơi vui thú khác,
                  Đã không về?... Con trống gọi suốt đêm...

     Đúng - Ông là thánh thơ thật ! Ông thở cũng ra thơ, mà lại còn là thơ hay và sâu sắc nữa.
     Tôi nhớ có một lần: Trong một buổi đọc thơ do Nhà văn hoá Thủ đô tổ chức - Sau khi Ông đọc thơ rồi, có một nhà thơ của Hội nhà văn cũng tham dự buổi đó đã bỏ dở ra về... không đọc thơ nữa -( Mặc dù vị ấy đã có đăng ký trong danh sách sẽ tham dự đọc thơ ). Sau này tôi có hỏi anh ấy:
-  Vì sao anh lại không đọc thơ?
     Anh ta bảo: "  Ông ấy đọc thơ như thế, mình đọc làm gì nữa... cho nó ế người !".
     Tôi nhớ tối đó Ông đã đọc 2 bài: Một bài thơ về"mẹ" mà Ông đã viết từ thời còn chiến tranh và một bài thơ tình!... Khi ông đọc xong bài thơ tình - Có mấy cô nữ sinh  nghe buổi đọc thơ đó đã ùa đến Ông xin chép lại bài thơ !... Đó là bài " Phố thu và áo trắng " - Bài thơ " hơi điên", tôi cũng đã chép lại và còn thuộc nữa. Như sau:
Tà áo trắng em đi qua phố
Mùa thu rơi phủ mắt anh
Tà áo trắng của người sinh nữ
Anh nhìn xác phượng khóc rưng rưng.

Chỉ còn lại con tim rớm đỏ
Áo quệt vào máu rỏ hai tay...
Ôi! Mùa thu mùa thu êm ả,
Sao lòng anh tơi tả thế này?

Tà áo trắng trôi dưới dòng mây bạc
Lang thang vài cánh bướm bơ vơ...
Áo trắng in ngang trời - sét đánh!
Lưỡi dao nào cào nát tim thu?

Anh cũng có một thời bên áo trắng
Cũng bế bồng và cũng đã ru em...
Cái thời ấy chìm vào xa vắng,
Phút gặp lòng đâu hết ngổn ngang.

Thêm một mùa thu, một mùa thu vỡ
Câu thơ nẩy những bông hoa buồn,
Thôi, đừng hát để ướt lòng trinh nữ
Em đi rồi!... anh chết cả mùa đông...


     Trong đương đại hôm nay - Trên lĩnh vực thơ ca, Ông đúng là thuộc vào tầm " thiên hạ nhất vô song ". Không ai địch được Ông ! Cho nên... số Ông sẽ bẩy nổi ba chìm đấy, thi nhân ạ ! Một điều kỳ lạ là: tuy vậy, tôi thấy Ông vẫn đam mê... mà dường như rất hạnh phúc, rất yêu đời nữa !? Chẳng thấy Ông buồn và cũng không nản chí. Thật là một con người tử vì đạo !... và Ông đã "đắc đạo" rồi.
     Trong nhiều bài thơ tình, với em yêu - Ông vẫn nói: Ông buồn, rằng trái tim Ông đau đớn cô đơn, cuộc sống đời Ông hư vô... Nhưng đấy là trên thơ thôi chứ?... Còn cuộc sống thực, tôi thấy Ông chả buồn và cũng chả khổ đau tý nào cả? Ông vẫn làm thơ tình sướt mướt được - Thế mới giỏi ! Ông hoá kiếp vào thơ thật thần tình: thơ đầy cảm xúc, thậm chí còn rỏ đầy máu lệ nữa ! Chả trách, trong làng thơ ở Thủ đô vẫn gọi Ông là " người thơ " - Mà danh từ " người thơ" này, xưa nay tôi mới chỉ thấy họ nói về Hàn Mặc Tử như vậy. Ông là hiện thân của Hàn Mặc Tử thứ hai... trong cuối thế kỷ XX và cả thế kỷ XXI chăng? Mà có lẽ Ông còn đi xa hơn...
     Tôi tin tới một ngày nào đó, thơ Ông sẽ choán ngợp thế gian này ! Tôi lại nhớ tới bài thơ " Trên nấm mồ truyền thuyết "  của Ông - Đã viết rằng:
                   ....
                 
                  Ta đã sống phần đời sau chót
                   Trong ngôi nhà ẩn khuất bóng dân gian
                   Một cuộc sống bình thường bầu bạn
                   Nửa trăng hồ nửa gã hiền nhân.

                   Rồi một ngày mai ta sẽ chết
                   Lành như chiếc lá vậy thôi,
                   Gió sẽ hót trên nấm mồ truyền thuyết:
                   Rằng, ta thánh hoá đã lâu rồi !...

     Trong thời buổi đồng tiền quay cuồng đen đỏ, xô lấn như ngày nay - Sống ngay giữa đất Thủ đô, mà Ông vẫn giữ một cuộc sống yên ả , như cuộc đời của một trí sĩ ẩn dật chẳng khác gì cụ Nguyễn Khuyến ngày xưa - Như Ông nói:
                   Nửa trăng hồ nửa gã hiền nhân...
     Thì quả thật Ông cũng đã là người kỳ dị vậy - Ông thành Thánh sống thật rồi !... Cảm phục. Vô cùng cảm phục và kính nể Ông !!!
<bài viết được chỉnh sửa lúc 25.10.2008 13:58:01 bởi Ghosttt_01 >
Hồn ma lạnh lẽo

Nhatho_PhamNgocThai
  • Số bài : 917
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 04.08.2006
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 03.11.2008 11:26:36
.


     Nói về những bài thơ có tiếng chim, ngoài bài " Tiếng rúc chim đêm " này: Trong Tuyển Thơ Đại Bàng mình còn viết chí ít là ba bài khác nữa. Nhưng nói chung các bài thơ khác, tiếng chim chỉ là một biểu tượng gì đó... để tác giả giãi bầy nỗi lòng mình hoặc là có tính chất tự bạch. Thí dụ như bài " Nghe tiếng chim hót trong nhà " chẳng hạn ( trong Tuyển thơ là bài số 211, tr.14 internet):
              

Em có nghe tiếng chim trong nhà hót !...
Mà tình đôi ta lại như bãi chiến trường.
Ta là cát? Rồi chẳng ai là cát...
Nhưng nỗi đau còn
                       hơn đại bác bắn con tim.

Ai đã ví trái tim em như loài hoa tan vỡ !
Cho anh hôn lên từng cánh đã nát nhàu
Năm tháng trôi trong dòng sông vô định
Chảy ròng ròng bao máu của cơn đau.

Thành phố biển quê em dạt dào sóng vỗ
Chim hải âu cánh trắng ngợp trời bay,
Có lẽ nào tình ngát hương
                                         cứ phải là đổ vỡ?
Anh muốn hỏi cả trời
                              và cả nguyệt đêm nay...

     Mình cũng không nhớ bài này mình đã viết trong một hoàn cảnh nào?... Cũng có thể tiếng hót con chim ở đây là tiếng con chim thật, nghe tiếng hót yêu thương và chan chứa tình đời của nó... tác giả chạnh lòng, luyến tiếc về mối tình đã tan vỡ của mình mà bật lên:
                   Mà tình đôi ta lại như bãi chiến trường...
     Nhưng tại sao: Ta là cát? Rồi chẳng ai là cát.../ - Bởi vì như ta vẫn thường nói - cuộc đời sẽ trôi vào trong cát bụi, vô vi... Nhưng anh và em vẫn phải vượt qua tất cả, quên đi tất cả để hàn gắn cuộc đời mình mà sống đó thôi! Cho nên " chẳng ai là cát " cả, dẫu:
                  ... nỗi đau còn hơn đại bác bắn con tim !
     Nghĩa là trong bài này: Giữa những năm tháng bởi tình yêu tan vỡ, cuộc sống trôi vào trong vô định... nhà thơ lại cất lên tiếng hát về em, hoài vọng lại mối tình xưa. Còn các bài thơ khác, đó là bài " Chuyện về con chim Thánh (1) " -
( Trong Tuyển là bài số 151 tr.10 internet):
        
Con chim yêu bàu trời tự do
Sống ẩn mình trong chiếc tổ con bé nhỏ
Không hoa mĩ cũng vừa đôi chúng ở
Cùng đàn con xúm xít vui vầy.

Giữa bàu trời khoáng đãng gió mây
Hoa trái thiên nhiên dạt dào tựa bể
Nơi phú quí của những bày chim lạ
Chẳng làm cho nó xiêu lòng.

Con chim chồng vui hót quanh năm
Còn chim mái sớm hôm tìm sâu bọ
Và mặc cho thế thời thời thế
Trời đất quay cuồng vẫn thanh thản sống bên nhau.

Tối đến con mái nhổ cho chồng mấy sợi tóc sâu
Con trống mắt nhìn ra ngoài xa bể (!)
Sự sống cứ trôi yên lành bình dị
Trống mái bên nhau đến bạc đầu...

   
     Và bài " Chuyện về con chim thánh 2. " -
( Bài số 152 trong Tuyển thơ tr.10 internet ):

Nhìn loài diều hâu săn đuổi những chim con
Giống tu hú lại ăn trộm trứng
                        của các loài chim khác...
Thế giới muôn màu không bao giờ hết ác
Con trống thở dài những lúc đêm thâu.

Nó cố giữ yên ngôi nhà ,
                   sớm tối bạn trăng sao
Dẫu đôi lúc cũng mơ màng tình ái...
Con mái yên tâm thấy lòng sảng khoái
Nó cần gì ngoài cái tổ ấm con con.

Giống chim mái thường chỉ nghĩ
                         đến chuyện chồng con
Còn con trống lại mang hồn bể cả...
Giống chim nào rồi cũng phải về bụi cả
Nó chọn cho mình con đường:
                 không cần ẩu đả chiến tranh !

Chơi gió đùa mây,
Cần mẫn mổ các vì sao quí đang giăng,
Tự cho mình sánh trên Hoàng Đế !
Sách cổ kim rồi phải ghi thành chuyện lạ
Rằng: Có một con chim,
                  đã mổ hết sao trong vũ trụ ngân hà...

Tên tuổi nó sẽ vang lừng bốn bể
Đến cả đế vương cũng không được vinh quang như thế!
Nó quên lãng tháng năm trong chiếc tổ con nhỏ bé
Để hoá phép mình thành chúa tể các loài chim
Bởi vì nó được tôn sùng là
                                         Bậc Thánh Thi Nhân !!!


     Hai bài thơ " con chim thánh 1 và 2 " này, thì hình ảnh con chim hoàn toàn chỉ là biểu tượng mà thôi. Nhà thơ nói lên cái cuộc sống đời thường trong cái tổ ấm bé nhỏ của mình, đồng thời nó mang tính tự bạch về nỗi niềm riêng tư tác giả. Hai bài thơ cũng có nghĩa vui thú chốn dân gian... cùng mối quan hệ " con trống và con mái " tháng ngày vui vầy và tồn tại !... Hai bài thơ còn mang phong cách chơi thơ, hoặc là tao du trên thơ. Tất nhiên về tầm vóc thi ca nó không thể bằng được bài " Tiếng rúc chim đêm " - Song nó có cái chí thú riêng của nó. Các bạn xem kỹ xem : nhà thơ muốn mượn tiếng của con chim... để bộc bạch hay nói lên cả một ý niệm về cuộc sống trong bể nhân tình thế thái này, như thế nào nhé? Thí dụ như:
                  
Nhìn loài diều hâu săn đuổi những chim con
                   Giống tu hú lại ăn trộm trứng
                                                    của các loài chim khác...
                   Thế giới muôn màu không bao giờ hết ác
                   Con trống thở dài những lúc đêm thâu.
   
Hay là tâm tính của mỗi con chim, chim đực và chim cái khác nhau thế nào chẳng hạn:
                   
Giống chim mái thường chỉ nghĩ
                                                    đến chuyện chồng con,
                    Còn con trống lại mang hồn bể cả...
                    Giống chim nào rồi cũng phải về bụi cả,
                    Nó chọn cho mình con đường:
                                              không cần ẩu đả chiến tranh !
   
Hay là như ở bài " con chim thánh 1. ":
   Con chim chồng vui hót quanh năm
Còn chim mái sớm hôm tìm sâu bọ...
......
Tối đến con mái nhổ cho chồng mấy sợi tóc sâu
Nó cần gì ngoài cái tổ ấm con con...
......
Trống mái bên nhau đến bạc đầu...
     
  v.v...
Chuyện chim là chuyện đời, mình cũng thấy thú. Viết lại vài bài thơ chim... để các bạn đọc cho vui.
   
<bài viết được chỉnh sửa lúc 03.11.2008 11:38:24 bởi Nhatho_PhamNgocThai >
Đời hư, thực nhập nhoè lẫn lộn
Đêm ái tình... ta nương ngủ trái tim hoang.

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 09.11.2008 12:16:04
.


  */.   Bài thơ tình hay xuất sắc thứ 5: Ta lại đến với " Khóc bên Hồ Núi Cốc " - Một tuyệt tác thi ca ! ( Ở trong Tuyển thơ Đại bàng là bài số 23 trên trang 2... ):

Anh đã đến bên Hồ Núi Cốc
Gửi hồn theo dòng nước trôi thây,
Gió gào thét trong lặng chìm tim óc
Em khoả thân nằm trên bóng bến xưa bay.

Nước mắt nàng Công khóc tan ra suối
Cốc chết bên Sồi lại hoá thành non.(*)
Nhưng để làm gì khi tình vô vọng?
Chút hương nàng vẫn ấm Khoảng Đời Con!...

Bóng ngàn than huyền thoại tang trắng phủ
Mà miệng còn muốn cắn Vú Người Yêu!
Ôi! Hồ núi cứ xanh rì muôn thuở
Máu ta đổ đầy cho tạo hoá tạc phù điêu.

Anh đến bên Hồ Núi Cốc giữa chiều
Thơ rỏ đôi hàng, lệ tràn một chén,
Khóc chuyện tình xưa là khóc mình lắm lắm !
Mai chết rồi làm nước tắm cho em.

     Tác giả  đã viết bài thơ này trong một dịp đến thăm, được chiêm ngưỡng cảnh thiên nhiên kỳ vĩ của Hồ Núi Cốc: Vào cái đêm mưa gió phủ đầy trời, hoang dại và cô đơn. Mối tình của nhà thơ với một người đàn bà nào đó đã trở về!... Theo tác giả kể lại: thì người đàn bà đó còn rất trẻ, Nàng chỉ vừa mới bước qua đời thiếu nữ. Tình yêu của nhà thơ và Nàng thật là đẫm đầy lệ, trong trái tim anh... ta còn thấy máu vẫn đang rơi:
                    Bóng ngàn than huyền thoại tang trắng phủ
                   Mà miệng còn muốn cắn Vú Người Yêu!
                   Ôi! Hồ núi cứ xanh rì muôn thuở
                   Máu ta đổ đầy cho tạo hoá tạc phù điêu.

     Rồi câu chuyện tình tan vỡ, bi thương của " nàng Công, chàng Cốc " đã nhập vào, nó hoà trong sự thổn thức của nhà thơ - Bài thơ Khóc Bên Hồ Núi Cốc (KBHNC) đã cất lên trong cái không gian ấy! Tình thơ đẫm một mầu bi tráng. Đến mức cái băng tang trắng phủ lên huyền thoại kia, cũng là cái băng tang phủ lên mối tình anh. Cảm súc của tình thơ được đẩy đến tột cùng. Trong khát vọng yêu đương, tình yêu của anh và Nàng quặn xiết tưởng như có thể làm cho trái tim tan vỡ !... Chỉ là hồi tưởng mà sự khát khao của chàng bên nàng vẫn cồn cào:
                  Mà miệng còn muốn cắn vú người yêu !...
    Hình ảnh rất đời này nó mang cả sức nóng mà vùng vẫy trong thơ, dường như tất cả thiên nhiên kỳ vĩ... đẹp như tấm phù điêu ấy là máu trong tình yêu của họ đã nuôi nó. KBHNC là một bài thơ tình thật lãng mạn, dù đó là những lời than bởi sự tan vỡ... nhưng lại cất lên của một bản tình ca! Ta hãy đọc ngay vào đoạn thơ đầu sẽ thấy:
                    Anh đã đến bên Hồ Núi Cốc
                   Gửi hồn theo dòng nước trôi thây,
                   Gió gào thét trong lặng chìm tim óc
                   Em khoả thân nằm trên bóng bến xưa bay...

    Mặc dù trong cái đêm mưa gió dữ dằn đến mức: Gió gào thét trong lặng chìm tim óc /- Nhưng sau đó hình ảnh người đàn bà thật kiều diễm lại bay lên trên cả thảm trời xanh:
                   Em khoả thân nằm trên bóng bến xưa bay...
     Mặc dù với nỗi đau đớn của trái tim tình trong đêm mưa gió, nhà thơ thấy mình như chỉ còn là một cái xác, trôi về tận phía trời xa bên nàng:
                   Gửi hồn theo dòng nước trôi thây...
     Thiên nhiên hồ núi gầm thét thì ít, trong trái tim nhà thơ bão tố dữ dội hơn nhiều. Bài thơ KBHNC đã đi đến điểm đỉnh của tình yêu trong thi ca! Sức rung cảm của ngôn ngữ, hình ảnh cũng mang một tần số mãnh liệt vô vàn...Chỉ có 16 câu thơ nhưng sự khúc triết của nó, ý tứ của mỗi câu, mỗi đoạn đều gắn bó nhau. Nếu ta  nói rằng: Bài thơ hay đạt đến độ tuyệt tác chắc cũng không phải là quá đáng !?
      Đúng là anh có một thế giới thơ riêng ! Trong thi đàn Việt Nam, đặc biệt là thơ hiện đại - Thơ anh chẳng giống ai. Và ở trong những bài thơ tình như thế, cảm súc của anh bao giờ cũng mãnh liệt. Trong đạo thơ - Anh đã đạt đến mức: có thể diễn tả ngôn ngữ, hình ảnh... ra theo đúng với ý muốn của tình cảm trái tim mình. Dường như thơ trào ra từ trong tim óc  và anh hoàn toàn điều hành bài thơ theo chủ đạo của bản thân. Người đạt đến độ làm thơ như thế này, phải là người đã tu luyện thành chính quả... để ngồi vào nơi Toà thánh niết- bàn của thi ca rồi!
     Không chỉ thế, tình thơ còn đẫm cả thế thái nhân tình. Ta hãy nghe trong đoạn thơ kết mà tác giả đã viết:
                     Anh đến bên Hồ Núi Cốc giữa chiều
                   Thơ rỏ đôi hàng, lệ tràn một chén,
                   Khóc chuyện tình xưa là khóc mình lắm lắm !
                   Mai chết rồi làm nước tắm cho em.

     Người mà yếu tay bút chắc không dám viết như câu thơ kết này: Mai chết rồi làm nước tắm cho em !.../- E rằng người đời sẽ cho thế là hèn yếu? Nhưng anh đã viết như thế!... Mai chết đi, khát vọng của anh... chỉ để làm một dòng nước mà tắm cho người yêu mà thôi. Nhưng ở đây tôi muốn nói rằng: Ta hãy đặt câu hỏi - Tại sao anh lại viết như thế? Mà không phải là một hình ảnh nào cho có vẻ lớn lao, hay chí ít thì cũng tỏ ra "cứng rắn" hơn? Có lẽ câu thơ này, thì hãy để cho hậu thế mai sau bàn luận và tiếp tục phán xét về thơ anh ! Nhưng rõ ràng nhà thơ đã nói một cách đầy vững vàng, khẳng định: Mai chết rồi làm nước tắm cho em!.../- Chứ không hề gượng nhẹ, có một chút rụt rè nào. Thế đấy! Trong dư luận nói chung về thơ anh, khi nói đến bài KBHNC này - Nhiều người vẫn nhớ và bàn tán, thậm chí rất thích thú với câu thơ kết ấy! Tất nhiên không phải chỉ là thích thú cho sướng, mà tình thơ còn chứa đầy tính nhân bản, quan điểm và ý tưởng tình đời của nhà thơ.
     Tôi trở lại để nói về ý tứ của đoạn thơ thứ hai:
                    Nước mắt nàng Công khóc tan ra suối
                   Cốc chết bên Sồi lại hoá thành non.(*)
                   Nhưng để làm gì khi tình vô vọng?
                   Chút hương nàng vẫn ấm Khoảng Đời Con!...

    Theo truyền thuyết thì câu chuyện về nàng Công , chàng Cốc như thế này:

                                        

                   
<bài viết được chỉnh sửa lúc 20.11.2008 11:55:28 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 20.11.2008 11:54:57
.


       Chuyện kể rằng: Nàng Công là con gái một quan lang người dân tộc, yêu chàng Cốc chỉ là anh tiều phu đốn củi trên rừng. Mối tình của họ bị lễ giáo phong kiến ngăn cấm - Chàng Cốc bị truy đuổi phải chạy khỏi bản, đến ở dưới một gốc cây sồi. Nàng Công vì thương nhớ chàng Cốc, ngày đêm khóc lóc thảm thiết rồi chết. Nước mắt nàng chảy thành suối nay biến ra hồ. Chàng Cốc xót xa thương nhớ người yêu rồi cũng chết, hoá thành núi non vây bọc lấy hồ... Nên mới có tên gọi là: Hồ Núi Cốc! Đấy là nguyên do để hình thành nên hai câu thơ:
                     Nước mắt nàng Công khóc tan ra suối
                     Cốc chết bên sồi lại hoá thành non...

       Nhưng vấn đề đặt ra ở cả đoạn thơ này, với hai câu tiếp theo sau đó:
                     Nhưng để làm gì khi tình vô vọng?
                     Chút hương nàng vẫn ấm khoảng đời con!...

       Ý ở hai câu thơ đó nó nói lên điều gì? Trước đây nhà thơ Chế Lan Viên đã từng viết những câu thơ:
                     Lũ chúng ta ngủ trong giường chiếu hẹp
                     Giấc mơ con đè nát cuộc đời con
                     Hạnh phúc đựng trong một tà áo đẹp
                     Một mái nhà yên rủ bóng xuống tâm hồn.

      Khi ông ca ngợi sự vĩ đại, sự cao cả - Thì ông cho hạnh phúc riêng tư của con người, nghĩa là của cái " cuộc đời con " đó, chỉ là nhỏ bé, tầm thường!...Tư tưởng thời đó được gọi là " anh hùng ca cách mạng "- Một thời rầm rộ như tư tưởng kiểu Lôi Phong choán ngợp:
                     Ta sẽ làm cây thông trên núi đá
                     Chứ không làm ngọn cỏ ở ven sông...

      Ta quay trở lại với ba chữ " cuộc đời con " của Chế Lan Viên - Theo quan niệm đó: Thì muốn cao cả là chỉ được nghĩ đến cái chung chứ không đượpc nghĩ đến cái riêng? Quan niệm ấy nó đã bị chi phối bởi sự bảo hoàng mang tính chính trị áp đặt của một thời. Nhưng không có cái riêng thì làm sao có cái chung !? Cho nên tác giả của bài thơ KBHNC này... qua câu chuyện tình của nàng Công chàng Cốc, cũng là để trút vào thiên tình ca của mình một quan niệm trái ngược khác - mà phản bác lại tư tưởng bảo hoàng ấy mà thôi! Cho nên anh mới viết:
                     Chút hương nàng vẫn ấm " khoảng đời con "!...
      Đó là xuất phát điểm trong nhân sinh quan xã hội... mang tính thế sự của nhà thơ. Ý tứ của đoạn thơ đã chứa trong đó một ngòi nổ! Tuy bài thơ không làm chính trị, nhưng ý thơ lại ngầm phản biện lại luận điểm có màu sắc chính trị. Nó chứa đựng cái quan điểm nhân ái nơi thế thái nhân tình của nhà thơ. Đó cũng chính là làm giàu thêm tính nhân văn sâu sắc của bài thơ.
       Từ câu thơ: " Chút hương nàng vẫn ấm khoảng đời con " - Đã dẫn đến câu thơ kết:
                     Mai chết rồi làm nước tắm cho em...
      Khi anh muốn tung ra một quan điểm của bản thân mình với đời sống xã hội của con người, không chấp nhận những quan điểm mang tính áp đặt bảo hoàng có tính thống trị... mà quan điểm bảo hoàng ấy nó biểu hiện ý thức hệ phong kiến cổ hủ thời trước - Cho nên KBHNC tình thơ tuy rỏ ra từ máu tim, ngỡ như nó chỉ là một thứ tình bi luỵ... nhưng thực ra vẫn chứa đầy lý trí và một thái độ phản bác cái cũ rất quyết liệt!  Ngay cả câu thơ:
                     Mà miệng còn muốn cắn vú người yêu !...
        Cũng không phải chỉ là để đọc lên cho sướng đâu? Tất nhiên đó là một câu thơ mang tính "đời" , nhưng trong đó nó vẫn ngầm chứa cả tính triết luận có ý nghĩa xã hội học của anh - Và đấy cũng chính thuộc trong thế giới thi ca PNT, ta thấy trong rất nhiều những bài thơ tình cũng như thơ đời khác nữa của Tuyển thơ đại bàng... mà tuỳ theo cảm súc, cảnh tình trong mỗi bài khác nhau... để có cách diễn đạt một cách khác nhau mà thôi.
      Đọc thơ anh: ngay trong cả những bài thơ tình có thể gọi là sướt mướt, nhưng tác giả cũng thường hay lồng trong đó chứa ẩn những quan điểm thời thế với nhân sinh quan xã hội của mình, câu chữ hoặc hình tượng khá sâu xa... càng đọc, càng nghiền ngẫm sâu sắc tình thơ càng thấy nhiều cái hay, thấm thía vô cùng. Ít nhất thơ anh cũng là thứ thơ tồn tại lại để sống với đời, để đời tiếp tục bình phẩm và tranh cãi sau này./.
nhanvan

Nhatho_PhamNgocThai
  • Số bài : 917
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 04.08.2006
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 04.12.2008 11:56:04
.  


       Nói về bài thơ: KHÓC BÊN HỒ NÚI CỐC -   Một hôm có một bạn sinh viên gặp tôi và bảo: Trong thơ của anh, em không nhớ ở bài thơ nào... nhưng mà em thích nhất câu thơ:
                  Mà miệng còn muốn cắn vú người yêu!
    Tôi có nhắc  cho bạn ấy biết là câu thơ đó ở trong bài " Khóc bên Hồ Núi Cốc " (KBHNC). Bạn sinh viên ấy cứ khen mãi là câu thơ hay!... Tới một hôm khác tôi có đến chơi Nhà xuất bản Thanh niên, anh chị em trong Hội văn chương ở đó lại nói với tôi, họ thích thú nhất là câu thơ:
                   Mai chết rồi làm nước tắm cho em...
     Ấy vậy đấy, chưa biết bài thơ hay đến đâu... nhưng có những câu thơ được người đời truyền nhau tán tụng cũng đã là một niềm vui vô bờ đối với một nhà thơ rồi! Để có được những câu thơ ấy, có khi chưa hẳn đã là sự xuất thần tự nhiên, mà là bí quyết của người làm thơ. Trong một bài thơ cần phải có được một đôi câu hoặc một đoạn nào đó... sướng và thích cho người đọc. Tất nhiên nó vẫn phải liên kết ý tứ chặt chẽ với toàn bài. Nếu tình thơ thêm độ sâu sắc thì bài đó sẽ "sống"! Chứ nếu người ta đọc thoảng qua, ngại không muốn đọc nữa thì bài đó cát bụi mất, dù đầy ý nghĩa vẫn cứ thành " rác ".
     Bản thân tôi cũng rất tin: KBHNC thực sự là một bài thơ hay! Còn độ hay và tầm vóc của bài thơ đến mức độ nào?... Nếu so với các bài thơ khác được đánh giá là hay của tôi, như: Người đàn bà trắng; Sáng thu vàng; Trước núi Mỹ Nhân (1); hay Tiếng rúc chim đêm; Em về biển... thì tôi cũng chưa thể nhìn nhận được một cách hoàn toàn xác đáng? Còn phải chờ thời gian với sự hồi đáp của đương đại văn chương.
     Hay về độ hay của bài KBHNC rộng ra với các bài thơ hay của những bậc thi nhân xưa và nay, đặc biệt là thi nhân Hàn Mặc Tử như: Đây thôn Vỹ Dạ; Mùa xuân chín; hoặc Bẽn lẽn - Tôi nghĩ: Chưa chắc nó đã kém !? Sở dĩ tôi thích so với các bài thơ của HMT vì cấu tứ thơ, cũng như phong cách thơ tôi với thơ Ông có nhiều nét tương đồng nhau. Thực sự tôi cũng đã ảnh hưởng nhiều trong cách tư duy thơ và cấu tứ của thơ Ông, đặc biệt là với những bài thơ nổi tiếng của Ông. Mặc dù vậy thơ của tôi mãnh liệt, khai thác tình thơ đến tột cùng hơn - Và KBHNC là một bài thơ khá điển hình về phương diện ấy... Độ cảm xúc của bài thơ này tôi đã đi đến tột điểm của thơ ca! Chắc chắn là bài thơ sẽ tồn tại trong nền văn học và cõi dân gian. Mai sau chắc nó sẽ là một trong số những bài thơ của tôi được bình phẩm nhiều trong giới phê bình và lý luận văn chương.
     Chìm sâu vào thế giới của bài thơ KBHNC - Nó vừa quyện giữa câu chuyện tình son sắt mà bi thương của nàng Công, chàng Cốc trong truyền thuyết và mối tình da diết của nhà thơ với người yêu! Đồng thời phụ hoạ bằng cảnh hồ núi, mưa gió gào thét mịt mùng hoang dại, như sự nghiến rít của trời đất... để cào xé lòng người. Vì thế mà tình thơ được dựng lên trong một cảnh tượng bi tráng, bạo liệt vô cùng. Trái tim thổn thức trong đêm mưa gió ấy tôi đã trào nó ra thơ - Nên ngay bắt đầu vào thơ tôi đã viết:
                  Anh đã đến bên Hồ Núi Cốc
                  Gửi hồn theo dòng nước trôi thây,
                  Gió gào thét trong lặng chìm tim óc
                  Em khoả thân nằm trên bóng bến xưa bay...

    Ngoài trời thì "  mưa gió gào thét "... nhưng chính trong lòng tôi nỗi cô đơn thương nhớ cũng đang gào thét. Trái tim cồn cào bão tố mà nhớ đến nàng, cho nên mới có cảm giác rằng: Trên cái dòng nước mênh mang của hồ núi, tôi chỉ như "cái thây" không hồn trôi đi, hay là cái thây ấy nó mang hồn tôi đến với nàng vậy:
                  Gửi hồn theo dòng nước trôi thây...
    Là như vậy. Lúc ấy tôi tưởng tượng ra nàng đang khoả thân, nàng trần truồng... cả tấm thân trong trắng, nõn nà của nàng hiển hiện ra trước mắt tôi, tôi muốn lại được ôm ấp nàng như một thưở nào... cùng nàng ân ái, say đắm. Nghĩa là trong trái tim tôi một kích thích tố cực mạnh, nó đòi hỏi phải trào ra... thơ! Nó muốn được thoả mãn với người yêu, hồn thơ cào xiết mà bắn ra câu:
                  Em khoả thân nằm trên bóng bến xưa bay...
    Bốn câu của đoạn thơ đầu vụt ra từ cái cảm xúc đột biến ấy... Để rồi từ đoạn thơ sau , dần dần mới đi vào cấu tứ, triết lý về tình yêu và sự sống, về nhân sinh xã hội, thế giới quan, con người và vũ trụ, v.v... Nhưng cảm xúc yêu đương mãnh liệt thì vẫn cứ theo tôi suốt bài thơ, nó xen vào từng đoạn triết lý , thí dụ như câu thơ:
                  Mà miệng còn muốn cắn vú người yêu!
    Bên cạnh sự triết lý, tôi viết còn để cho thoả mãn lòng mình nữa. Bởi, nhớ những khi ngậm đôi vúa ấm áp hoặc nóng hổi của nàng... làm cho lòng tôi càng nuối nả và da diết., thương tiếc tình xưa, hơn nữa như đã nói là đêm đó tôi rất cô đơn!
      Sau này có những lúc gặp lại nàng - Tôi nói về những bài thơ mà tôi đã viết cho nàng, thì nàng bảo rằng:
-   Nhờ có em mà anh đã có được những bài thơ hay như thế, anh phải trả công cho em đấy!
     Tôi bảo nàng:
-   Thì anh trả công bằng cả cuộc đời, em có chịu nhận đâu?
     Nàng nói:
-   Nhưng vợ con anh như thế thì em làm thế nào được?
     Cuộc đời là thế! Đành vậy. Thơ vẫn là thơ, tình vẫn là tình, còn cuộc sống vẫn cứ phải tồn tại bằng cuộc đời thực của nó, không thể nào khác được. Thôi thì đành để:
                   Mai chết rồi làm nước tắm cho em...


                          
 
<bài viết được chỉnh sửa lúc 07.12.2008 10:37:44 bởi Nhatho_PhamNgocThai >
Đời hư, thực nhập nhoè lẫn lộn
Đêm ái tình... ta nương ngủ trái tim hoang.

Nhatho_PhamNgocThai
  • Số bài : 917
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 04.08.2006
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 07.12.2008 10:37:06
.


        Xin nói là: Tôi đã viết bài thơ KBHNC này cách đây hơn 10 năm về trước rồi. Có lần nàng lại bảo tôi:
-   Anh thì... yêu nhiều lắm! Chỉ nhìn thấy cô gái đi bên hồ, với dáng hình thon thả với tà áo tha thướt của cô ta mà anh đã có cả một bài thơ tình sướt mướt?...
      Tôi nói với nàng:
-   Nhưng anh chưa yêu ai bằng yêu em!
      Chả là, nàng đã đọc rất nhiều thơ của tôi mà. Nhân nàng nói về bài thơ " Cô gái đi bên hồ " - Tôi xin chép lại cả bài thơ đó ra đây để mọi người xem...
( ở trong Tuyển thơ Đại bàng đó là bài thơ số 54, trang 4 internet ):
                     
Hồ mùa đông dại nắng
Em bước nhẹ bên hàng cây nghiêng bóng
Gió khẽ reo sau tà áo thanh tân
Mắt em thầm mang cả mùa xuân.

Cánh buồm đỏ!...đưa em vào xa vắng,
Anh mải nhìn theo màu áo trắng
Cái màu mây thiếu nữ dịu hiền
Em đi rồi - Còn lại một trái tim!

Em xa rồi!... còn lại nỗi đau êm,
Tiếng lòng cứ âm thầm nơi vệ cỏ...
Chỉ thiên nhiên mãi mãi là tươi trẻ!
Tuổi ta ơi - Vội tàn úa làm gì?

Cánh buồm đỏ!... anh đưa em vào xa vắng
Gió má đời anh... tóc trắng đầu anh...
Nhưng rồi ngày mai

                    em cũng sẽ thành dĩ vãng?
Cô gái đi bên hồ:
Đàn bà chẳng bao giờ chán đâu em!...

     
Cũng phải nói là: những bài thơ tình tầm đỉnh cao trong đời thi ca của tôi, phần lớn là những bài thơ tôi đã viết về nàng! Đúng là tôi phải cám ơn nàng và tình yêu của nàng, cám ơn thượng đế run rủi để cho tôi gặp được người đàn bà trẻ ấy... đã cho tôi những tình thơ tuyệt hảo của thế gian này, là những bài thơ tình hay thuộc hàng đỉnh điểm của của thế giới thơ tôi!
Đời hư, thực nhập nhoè lẫn lộn
Đêm ái tình... ta nương ngủ trái tim hoang.

Ghosttt_01
  • Số bài : 47
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 24.07.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 13.12.2008 10:56:57
.


       Trước khi nói về cảm nghĩ của tôi với bài " Khóc bên Hồ Núi Cốc" này - Nhân việc nhà thơ có nhắc đến bài " Cô gái đi bên hồ ", tôi còn nhớ: Trong lần xuất bản tập thơ " Người đàn bà trắng " ( NXB Thanh niên 1994 ) ông đã cho in bài thơ này - Nay so với bài đã đăng trong Tuyển Thơ Đại Bàng thì có một số câu thơ đã sửa khác đi, chủ yếu là đôi câu thơ kết. Trước đây nhà thơ đã viết là:
                   Cánh buồm đỏ anh đưa em vào xa vắng
                       Gió má đời anh... tóc trắng đời anh...
                       Rồi một ngày mai em cũng thành dĩ vãng:
                       Khi đó sẽ buồn hay vui em?

     Sau đó một thời gian tôi lại được xem bài thơ đã đăng trên trang thơ của báo " Nhân dân cuối tuần" , thì hai câu thơ cuối cùng của bài thơ ( có thể tôi nhớ chưa thật chính xác từng chữ ) đã sửa thành:
                   Rồi một ngày mai em cũng thành dĩ vãng,
                       Cô gái đi bên hồ:
                       Em là cả mùa xuân.

     Rồi cách đây ít năm - Khi nhà thơ cho phát hành một số bài thơ quảng bá rộng rãi trong giới văn chương, báo chí... thì lại thấy bài thơ một lần nữa cũng đã khác và hai câu thơ kết ấy được sửa đổi là:
                   Nhưng rồi ngày mai em cũng già và úa?
                       Cô gái đi bên hồ:
                       Ta sẽ hoá ra chim...

     Và rồi lần này nhà thơ tuyên bố là những bài thơ đã đăng trong Tuyển Thơ Đại Bàng là những thi phẩm chính thức mà nhà thơ để lại cho đời... thì những câu thơ kết ấy như ta đã thấy ở trên lại là:
                   Nhưng rồi ngày mai em cũng thành dĩ vãng
                     Cô gái đi bên hồ:
                     Đàn bà chẳng bao giờ chán đâu em !...

    Nhà thơ có thể cho biết những ý tưởng khi mà ông đã có nhiều sự thay đổi khác nhau qua những lần như thế?... và theo Ông mỗi câu kết khác nhau như vậy ý nghĩa của nó thế nào?
    Tôi lại nghĩ tới một bài thơ khác nữa - Bài thơ này tôi cũng thích mà đã được nhà thơ sửa đổi nhiều lần như thế, đó là bài " Những con đường "..( in bên tuyển thơ đại bàng nó là bài số 46 trang 3 internet ). Toàn bộ bài thơ đó như sau:

Chỉ còn lại những con đường tháng năm trôi
Tiếng lá đổ chín vàng trong hồ nước
Anh ngả bên làn nước
Bóng vịt giời rối rít vỗ xung quanh...

Ôi! Giấc ngủ thần tiên mộng mị tháng năm
Giọng nói em chùm hoa hồng thắm
Mái tóc em hương trôi đằm thắm...
Vướng cành thời gian gỡ mãi không ra.

Mắt em thầm cất rượu say sưa
Anh sung sướng khi lòng càng tan nát!
Một chút son bôi đôi môi còn vương vất
Thành cơn đau hoá dại cả chiều tà.

Những con đường mây trắng đã ngang qua
Đàn chim thơ xưa thường về làm tổ
Giờ ta sống cùng bầy lá đổ
để nghe tiếng bay rơi mãi ngàn xa

Những con đường em để bướm em ra...


        Bài thơ này in ở trong tập thơ Người Đàn Bà Trắng thì tên đề là " Những con đường lá đổ " - Nay trong Tuyển Thơ Đại Bàng nhà thơ bỏ đi hai chữ " lá đổ " mà chỉ lấy tên " Những con đường ", tôi nghĩ: Tên đề bài thơ " Những con đường lá đổ " hay chứ, sao ông lại cắt bỏ đi thế... chẳng phải phí lắm sao? Nhưng thôi, đấy là quyền của tác giả. Giờ tôi chỉ nói về nội dung thay đổi bên trong của bài thơ -  Khi đăng trong tập thơ NĐBT đoạn cuối của bài thơ có những ba câu thơ kia đó là:
                   Những con đường mây trắng vẫn bôn ba
                       Với tiếng lá rào rào và mưa gió...
                       Với tiếng lá rào rào và mưa gió...

     Còn bây giờ thì Ông chỉ để đúng có một câu:
                   Những con đường em để bướm em ra...
      Dù sao thì tôi cũng thừa nhận bài thơ được sửa lại như hiện nay hay hơn, sướng hơn!... Nhưng vẫn mong nhà thơ nói rõ những suy xét thế nào để nhà thơ sửa đổi thơ như vậy? Khi đọc đến câu thơ kết:
                   Những con đường em để bướm em ra...
      Thì quả thật tôi thấy thú quá! Phải bắt chước các bậc sỹ nhân xưa vỗ đùi đánh " đét" mà thốt ra: Hay!...Và rồi cứ phải đọc đi đọc lại bài thơ mấy lần, cố tìm hiểu ý tứ của cả bài? Bài thơ quả thật cũng không dễ hiểu, tuy hình ảnh thơ hay và thích. Nhưng tôi muốn hỏi: " Khi kết thơ như thế, Ông có sợ bài thơ bị thô đi mà ảnh hưởng tới thẩm mỹ của cả bài thơ không? Mong Ông giải thích tường tận hơn cho bạn đọc hiểu ý tưởng của Ông trong việc sáng tác và sửa đổi thơ như vậy, hoặc nó sẽ sâu sắc và hay hơn theo Ông như thế nào?
      Giờ tôi xin quay lại để nói về những cảm nhận của tôi với bài " Khóc Bên Hồ Núi Cốc " -


                                  (vẫn còn)              
<bài viết được chỉnh sửa lúc 13.12.2008 12:01:11 bởi Ghosttt_01 >
Hồn ma lạnh lẽo

Nhatho_PhamNgocThai
  • Số bài : 917
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 04.08.2006
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 24.12.2008 12:06:50
                   TRẢ LỜI GHOSTTT_01 !
   
     Về hai bài " Cô gái đi bên hồ " và bài " Những con đường " - Mà Ghosttt_01 có ý muốn tham khảo: Vì sao tác giả lại sửa đổi nhiều lần như thế?
     PNT xin ngắt riêng ra từng bài một phân tích lý do về mỗi lần sửa đổi, để bạn nghe có thể hiểu được dụng ý của tác giả trong quá trình sửa chữa thơ mình - Đây có lẽ cũng là cái thú, ta có dịp nói cho nhau nghe đôi chút trong sự nhạy cảm đối với việc sáng tác thơ ca.
    1-  Về bài CÔ GÁI ĐI BÊN HỒ - Bản thơ đầu tiên được in trong Tập thơ " Người đàn bà trắng ", khổ thơ cuối cùng thế này:
                  Cánh buồm đỏ anh đưa em vào xa vắng
                  Gió má đời anh... tóc trắng đời anh...
                  Rồi một ngày mai em cũng thành dĩ vãng
                  Khi đó sẽ buồn hay vui em?

    Thời gian sau đó tôi ngẫm thấy: Kết như thế bài thơ sẽ không được viên mãn - Vì: Tất nhiên theo quy luật của đời người... em sẽ không thể trẻ mãi, ngày mai em cũng phải già đi! Và đặt câu hỏi:
                  Khi đó sẽ buồn hay vui em?
    Ngẫm câu trả lời như thế không có hậu, vì thế tính nhân văn của bài thơ cũng sẽ không cao. Loay hoay mãi để nghĩ lại câu kết - Và với ý nghĩ tình yêu là bất tử: Trẻ đã yêu em thì già anh vẫn tha thiết yêu em. Nghĩa là ý sẽ nói rằng: " Em đừng buồn, trong trái tim anh em sẽ không bao giờ già úa..." , cho nên tôi đã sửa lại là:
                  Nhưng rồi ngày mai em cũng sẽ già và úa?
                  Cô gái đi bên hồ:
                  Ta sẽ hoá ra chim...

    Lại nói khi bài thơ của tôi được một anh bạn làm biên tập ở Báo "Nhân Dân cuối tuần" cho đăng báo, thì anh ấy đã biên tập lại câu kết thành:
                  Rồi một ngày mai em cũng thành dĩ vãng,
                  Cô gái đi bên hồ:
                  Em là cả mùa xuân.

    Về nghĩa thì kết như thế cũng đã tạm chuẩn rồi - Em và tình yêu của em mãi mãi là cả mùa xuân của cuộc sống, của đất trời. Nhưng câu thơ chẳng có gì là mới, là đặc sắc cả? Đọc xong dù đúng nó vẫn cứ trôi tuột đi, không đọng lại trong lòng người!... Bài thơ trở nên rất thường. Nói chung là tôi không thoả mãn ở câu kết này. Những năm sau đó, suy đi ngẫm lại tôi mới quyết định sửa chính thức để lưu lại cho đời như đã in trong Tuyển thơ của mình và mọi người đã thấy:
                   Cánh buồm đỏ anh đưa em vào xa vắng
                   Gió má đời anh... tóc trắng đầu anh....
                   Nhưng rồi ngày mai em cũng sẽ thành dĩ vãng?
                   Cô gái đi bên hồ:
                   Đàn bà chẳng bao giờ chán đâu em!...

     Vậy nó thích đến mức nào? thôi để cho đời phán xét, tôi chỉ có thể sửa được đến vậy. Thì cũng đúng thôi: Đàn bà là muôn năm, đàn bà là giá trị vĩnh hằng trong cuộc sống và đối với đời ta không thể thiếu được đàn bà. Song câu thơ còn một nghĩa nữa:
                   Đàn bà chẳng bao giờ chán đâu em!...
     Ý nói: Em đừng buồn. Dù em còn trẻ hay mai sau có già, thì tình yêu em trong trái tim anh là bất diệt! Em là người đàn bà của trái tim anh, v.v...
     Câu thơ đọc lên vậy nhưng khi giải thích nó cho đầy đủ cũng khó. Ta chỉ có thể cảm về ý nghĩa của nó... trong một ý niệm vĩnh cửu và son sắt mà thôi.
     Giờ tôi xin nói sang bài " Những con đường "... mà Ghosttt_01 đã nêu vấn đề ra -

                                         

 
<bài viết được chỉnh sửa lúc 01.01.2009 12:55:10 bởi Nhatho_PhamNgocThai >
Đời hư, thực nhập nhoè lẫn lộn
Đêm ái tình... ta nương ngủ trái tim hoang.

Nhatho_PhamNgocThai
  • Số bài : 917
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 04.08.2006
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 01.01.2009 12:54:35

.


        Ghosttt_01 nói đúng: khi in ở trong tập thơ  Người Đàn Bà Trắng  (NĐBT) thì bài thơ có tên là
" Những con đường lá đổ ", chính mình cũng thích cái tên này - Nhưng vì sao mình lại bỏ cái tên đó đi, mà chỉ lấy gọn lỏn là " những con đường..."? Chỉ bởi vì mình còn có một bài thơ khác trùng tên đó mất rồi! Đó là bài " Hàng cây lá đổ ", thành thử đành phải tách hẳn ra để hai bài thơ khỏi có tên trùng lặp nhau. Bài thơ " Hàng cây lá đổ " (HCLĐ) đó cũng thú lắm - Nhân Văn đã từng nhắc đến và viết ít dòng về nó rồi đấy! Bài thơ ấy như thế này:

Thế là hết!
                 Em đi, chôn chiều vào gió...
Ta lang thang qua lá đổ hàng cây
Bản tình xưa em hát ở đây
Nơi ngày nay xác các con thiên nga đã chết.

Ôi hàng cây! Cùng ta... bao đêm từng tha thiết
Những nụ hôn và tấm thân bất hủ của em!
Giờ ta sống trong hoang tàn sụp lở
Bên những chiếc bóng của đàn thiên nga.

Thời gian phôi pha - Tóc ta hoá đá
Gió cũng làm lau ngàn năm ru rất khẽ!...
Xin rụng một bông buồn,
                                             lắt lay


      Tạm thời cứ để bài thơ HCLĐ đó, ta quay lại với bài " Những con đường " đã nhé! Mình xin giải thích đôi điều về lý do đã thay đổi những câu thơ kết:
      Khi in trong tấp NĐBT đoạn thơ cuối cùng chỉ có 3 câu, không những thế mà câu kết cũng chỉ là câu lặp lại của câu thơ trước:
                    Những con đường mây trắng vẫn bôn ba
                    Với tiếng lá rào rào và mưa gió...
                    Với tiếng lá rào rào và mưa gió...

      Nghĩa là: Cái con đường đã từng ghi bao dấu ấn tình yêu có với em, giờ đây chỉ thấy gió táp mưa sa phủ xuống tháng năm và mây trắng bay qua... ( đó là những bóng mây vô định mà). Tất cả còn lại một sự hoang vắng, hư vô. Ý thì rõ ràng có thể coi là viên mãn được rồi, nhưng nghe toàn bộ bài thơ tuy hình ảnh có đẹp nhưng nó chìm trong màu sắc của thơ tượng trưng, thậm chí nhiều phần siêu thực nữa. Thí dụ như:
                      
Ôi! Giấc ngủ thần tiên mộng mị tháng năm
                       Giọng nói em chùm hoa hồng thắm
                       Mái tóc em hương trôi đằm thắm...
                       Vướng cành thời gian gỡ mãi không ra.
     
Hình tượng đẹp nhưng bạn đọc e có lẽ khó hiểu? Đọc xong rồi dễ cho qua lắm!...Thế thì thật là phí, vì ý thơ chìm trong hình ảnh của 16 câu thơ trên cũng hay và thú lắm! Mình nghĩ: Cần phải có một câu thơ kết thật là đời... và sướng được để ghim vào lòng người đọc, khi đó mới mong đời đi sâu vào để cảm thụ cả bài thơ. Đấy là lý do mình đã thay đổi chỉ dùng 1 câu thơ kết mà hạ rằng:
                      Những con đường em để bướm em ra...
      Như Ghosttt_01 cũng đã nói đấy: khi đọc đến câu thơ kết này thấy thú và sẽ đọc lại cả bài thơ xem nó nói cái gì? Thực ra, đặc điểm của bài thơ này phải dùng một chút thủ thuật để cứu nó sống được với đời - Là người sáng tác thơ được một bài thơ thích thì phải tìm cách mà cứu nó thôi! Với câu thơ kết ấy đã bao nhiêu lần mình hạ bút rồi lại định bỏ mà đi tìm câu khác, nhưng cuối cùng mình quyết định phải kết như thế đấy!
      Chưa biết nó hay thế nào? Thì cũng cứ coi rằng: Bài thơ này là một bài thơ chơi cho sướng đi, nếu người đời thích đọc - Thế là quí rồi! Mình còn mấy trăm bài thơ khác cơ mà? Và trong đó cũng nhiều bài đạt loại là những bài thơ hay lắm chứ! Có kết như thế mới mong rằng: "Những con đường..." của PNT có hy vọng sống được với thời gian và sẽ có nhiều người thích thú... Nếu không thì nó sẽ trôi đi như nước đổ lá khoai mất thôi.
      PNT nhờ Nhân Văn bình ít dòng về bài thơ này nhé! Để bạn đọc thấy tuy chìm trong sắc thái của thơ tượng trưng và siêu thực nhưng vẫn rất đời và không kém sự hay.
      Giờ mình chỉ trích một đoạn sát với câu thơ kết ấy... để mọi người ngẫm lại xem những suy xét của tác giả đã nói có đúng không:

                        
Những con đường mây trắng đã ngang qua
                         Đàn chim thơ xưa thường về làm tổ
                         Giờ ta sống cùng bầy lá đổ
                         Để nghe tiếng bay rơi mãi ngàn xa

                         Những con đường em để bướm em ra...


      Đó chính là con đường tình yêu mà em đã đi rồi còn để lại cho anh.

     

     
Đời hư, thực nhập nhoè lẫn lộn
Đêm ái tình... ta nương ngủ trái tim hoang.

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 13.01.2009 12:13:23
.

               Bài thơ "Những con đường ":


     Theo như ý của nhà thơ và Ghosttt_01 - Nhân Văn xin phân tích rồi đưa ra một số nhận định khái quát về bài thơ "Những con đường" này:
     Tổng thể bài thơ có 17 câu (gồm 4 đoạn và một câu thơ kết" - Có thể nói rằng: bài thơ mang sắc thái của dòng thơ tượng trưng, tượng hình, có những hình ảnh thơ còn chìm trong màu thơ siêu thực. Ta nói thí dụ như đoạn thơ đầu tiên:

Chỉ còn lại những con đường tháng năm trôi
Tiếng lá đổ chín vàng trong hồ nước
Anh ngả bên làn nước
Bóng vịt giời rối rít vỗ xung quanh...

    
Cái con đường đã in dấu bao nhiêu kỷ niệm tình yêu của anh và em giờ đây hoang vắng, theo những tháng năm vô vi mà trôi đi. Nhưng những hình ảnh tàn úa trên các con đường đó là gì?

Tiếng lá đổ chín vàng trong hồ nước

Nghĩa là: chỉ còn có những chiếc lá vàng cứ theo tháng năm mà rơi rụng xuống trên mặt hồ nước xanh...Hình ảnh thơ đẹp như một bức tranh, nhưng nó lại để diễn tả một sự hiu hắt, buồn tẻ, và:

Anh ngả bên làn nước
Bóng vịt giời rối rít vỗ xung quanh...


Ý nói bao đêm nhà thơ đã đắm chìm vào những kỷ niệm tha thiết với em bên hồ đó. Anh sống lại, anh mộng mơ và hoài vọng... Nghe tiếng sóng của hồ nước vỗ mà tình em thì đã xa vời, chỉ còn lại đây một bầu trời hoang vắng, cô đơn.  "Bóng vịt giời" vẫn thường bay về đây, tắm và vỗ cánh rối rít ở hồ nước... là mang hình ảnh tượng trưng: Tất cả đã thành "vịt giời" rồi!... Cả tình yêu của em cũng chỉ còn như chuyện hoang tưởng, như dân gian thường nói "chuyện vịt giời...". Cái hình ảnh vịt giời ấy thật ý nghĩa mà lại đầm sắc thái dân dã, đẩy câu thơ đi tới tận cùng của sự mất mát và nuối tiếc. Để rồi tiếp sang đoạn thơ thứ hai:

Ôi! Giấc ngủ thần tiên mộng mị tháng năm
Giọng nói em chùm hoa hồng thắm
Mái tóc em hương trôi đằm thắm...
Vướng cành thời gian gỡ mãi không ra.

Đây là đoạn thơ tác giả khắc hoạ chân dung thiếu nữ. Câu thơ đầu tiên nói về cái "giấc ngủ thần tiên..." - Đó là giấc ngủ của tình yêu, trong tình yêu với em, tháng năm vẫn còn trong mộng anh. Những kỷ niệm êm ái ấy luôn ve vuốt trái tim anh, làm vợi đi những u buồn và khổ ải trong cuộc sống của anh. Anh luôn mơ tưởng về những hình ảnh của em như:

Giọng nói em chùm hoa hồng thắm
Mái tóc em hương trôi đằm thắm...


Tác giả đã đem tất cả những cái đẹp và tinh tuý của thiên nhiên mà ví với người yêu xưa - "Chùm hoa hồng thắm..." nó là biểu tượng cho sự thơm mát, ngọt ngào...hay mái tóc em tháng năm vẫn toả ra mùi "hương trôi đằm thắm" làm say mê ngây ngất lòng anh!... Chỉ cần hai câu ấy thôi ta đã thấy hiển hiện lên hình bóng, vẻ đẹp kiêu sa mà thân thiết của người thiếu nữ, nó tác động ngay vào trong cảm xúc của ta, mặc dù hình ảnh ví vẫn rất đặc trưng. Tôi phân tích thêm về câu thơ cuối cùng của đoạn để thấy sự độc đáo:

Vướng cành thời gian gỡ mãi không ra...

Từ những kỷ niệm của mối tình hay hình bóng của nàng thiếu nữ... cứ vướng vào cành thời gian mà gỡ không ra - Thật là một hình tượng thơ rất sống, rất đời thường...nhưng lại tạo nên sự dung dị của thi ca, nó đã đẩy câu thơ hay lên gấp hai lần. Năm tháng cuộc đời thì trôi vào cát bụi, mà tình yêu em trong ký ức, tha thiết của trái tim anh thì không thể nào gỡ ra nổi...đã đưa tình thơ đi rất xa. Ta nói bài thơ đầy mầu sắc của thơ tượng trưng là thế!

                       




              
<bài viết được chỉnh sửa lúc 19.01.2009 11:17:12 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 19.01.2009 11:16:43
.  

       Sang đoạn thơ 3 tác giả tiếp tục đi sâu vào khắc hoạ hình bóng và tình yêu của người yêu xưa xen lẫn sự triết lý trong cuộc đời. Đặc điểm của bài này: khi tả về người yêu anh đều sử dụng những hình ảnh của thiên nhiên trời đất như hoa lá... hay là những hình tượng lấy ra từ trong đời sống của tình yêu trai gái mà mô tả - như giọng nói, ánh mắt, đôi môi, mái tóc... Có khi ý nghĩa của thơ chìm trong màu sắc trừu tượng mặc dù hình ảnh tả thì lại rất cụ thể. Có thể khi đọc lên ta chưa dễ đã hiểu hết ngay nhưng vẫn thấy đẹp  và thấy hay, để quyến rũ người ta đi sâu vào tìm cách hiểu thơ, xem những câu thơ ấy đã nói gì!...Tôi xin phân tích vào đoạn thơ thứ ba:

                  Mắt em thầm cất rượu say sưa
                   Anh sung sướng khi lòng càng tan nát
                   Một chút son bôi đôi môi còn vương vất
                   Thành cơn đau hoá dại cả chiều tà.


     Từ ánh mắt nàng như chứa đầy men rượu làm cho lòng anh say sưa, ngây ngất, đến cái vết son bôi trên đôi môi của em... giờ đây hương vẫn còn gợi lại làm đau dại cả trái tim anh - Nghĩa là em đã xa, tình đã chia phôi nhưng những kỷ niệm em để lại vẫn làm cho lòng nhà thơ thổn thức. Ta thấy hình ảnh tác giả tả về người thiếu nữ ấy mang phong cách thơ thật hiện đại nhưng ý tứ vẫn rất nhuần nhuyễn thi ca.

    Những hình ảnh như: Thành cơn đau hoá dại cả chiều tà/- Đó là nỗi lòng quặn thắt trong trái tim đau bởi mối tình tan vỡ. Hình ảnh đó bọc chứa thật sâu  và đầy  tính mỹ học của ngôn từ. Đoạn thơ thứ ba này cùng với đoạn thơ hai tác giả tập trung tả về những chi tiết cụ thể của người yêu... trong tình yêu vẫn làm say đắm và tan nát cõi lòng anh. Đọc hai đoạn đó thôi ta đã thấy mối tình của nhà thơ sâu sắc và đẹp vô cùng, để chuyển sang đoạn thơ thứ tư:
               
                  Những con đường mây trắng đã ngang qua
                  Đàn chim thơ xưa thường về làm tổ,
                  Giờ ta sống cùng bầy lá đổ
                  Để nghe tiếng bay rơi mãi ngàn xa...


                       
   
   
<bài viết được chỉnh sửa lúc 01.02.2009 11:15:33 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 01.02.2009 11:15:01
.


        Ta thấy bóng nhà thơ đi lang thang dưới con đường lá đổ, trên đầu anh những dòng mây trắng cứ lạnh lùng bay qua - Đó chính là khoảng không vô định trong cuộc đời. Những chiếc lá đổ ấy lại trở nên thân thiết với nhà thơ, như thể ở đó nó chứa tất cả những tình cảm dịu ngọt, ấm áp của tình em. Và chính đám lá rơi rụng ấy lại trở nên có hồn: đó là hồn đời, hồn của tình yêu, hay giọng nói, hơi ấm của em... nhưng đồng thời ta cũng thấy sự hắt hiu, cô quạnh trong cuộc đời trống vắng của nhà thơ. Hình bóng em chỉ còn trong tưởng tượng, trong hoài vọng mà thôi! Cái hình ảnh:
                    Đàn chim thơ xưa thường về làm tổ
      Nghĩa là: Con đường với tình yêu nồng nàn, say đắm bên em... là chất men say, cảm xúc của hồn thơ , đời thơ anh - Thế mà ngày nay chỉ còn nghe thấy xào xạc những chiếc lá vàng rụng hết ngày này, tháng khác lạnh lẽo, vô vi:
                    Để nghe tiếng bay rơi mãi ngàn xa...
      Nó bay vào vô tận, đây là sự vô tận hư không chứ không phải là vô biên.
      Giờ tôi xin bàn về câu thơ cuối cùng mà tác giả tách hẳn thành một đoạn riêng biệt để kết lại tình thơ:
                    Những con đường em để bướm em ra...
      Đây là câu thơ "chơi", nhưng cũng là câu thơ đã cứu cả bài thơ!... Tại sao lại nói "Câu thơ đã cứu cả bài thơ"?... Chẳng lẽ 16 câu thơ trên nhạt nhẽo, hoặc là kém ư? Không phải vậy - Thực ra, cái hay cơ bản của toàn bộ bài thơ đã nằm ở cả trong 16 câu thơ đó!
      Lần đầu khi đọc đến câu thơ cuối bài này tôi bỗng phì cười!... Đây không phải là câu thơ tục, không - Câu thơ không tục, nhưng có vẻ như là hơi có tý..."trào phúng", mặc dù bản chất vẫn là một câu thơ trữ tình, nói đúng hơn là câu thơ "hơi nghịch". Nhưng rất có thể lại là câu thơ gây ấn tượng vào lòng ta nhất, dễ nhớ và dễ lan truyền. Dĩ nhiên trong tình yêu lứa đôi... những con đường ấy, trong bóng cây xanh che phủ đôi trai gái, chỉ có họ thì thầm và âu yếm nhau thì... "em để bướm em ra"... cũng là lẽ thường tình! Nhưng vấn đề là tác giả lại đưa nó vào thơ và chốt lại bài thơ ở đó? Theo tôi, khi mai đây lan truyền câu thơ đó nó còn dễ trở thành câu thơ "có tiếng" lắm đấy, và vì lẽ đó nó lại là câu thơ hay nhất bài! Đúng là:
                    Những con đường em để bướm em ra...
      Quả tình khi đọc xong câu đó tôi đã quay lại để xem lại bài thơ, cứ ngẫm nghĩ từng hình ảnh của các câu là lạ trên xem nó nói gì? Chẳng hạn như câu:
                    Bóng vịt giời rối rít vỗ xung quanh
      Thì ra ý nhà thơ chỉ muốn nói: Tình ấy của anh và em giờ đây đã "vịt giời" rồi! Hay là:
                    Mái tóc em hương trôi đằm thắm
                    Vướng cành thời gian gỡ mãi không ra

      Hoặc:
                    Thành cơn đau hoá dại cả chiều tà
      V.v... Bài thơ sử dụng hình ảnh tượng trưng đã đạt đến sự điệu nghệ và nhuần nhuyễn của một tay thơ loại hàng cự phách mới viết nổi. Tôi nghĩ rằng: Bài thơ "Những con đường" có thể trở thành bài thơ mang tính điển hình về sử dụng thi pháp thơ tượng trưng, càng đọc sâu ngẫm kỹ càng thấy hay. Nó cũng góp phần tạo thêm cho đời thơ anh sự phong phú, đa dạng và sâu sắc.
        Ta hãy đọc lại bài thơ một lần nữa mà ngẫm nghĩ, nhấm nháp những hình ảnh hay giầu ý tứ bên trong, cùng với sự thích thú của tình thơ:
                   
Chỉ còn lại những con đường tháng năm trôi
Tiếng lá đổ chín vàng trong hồ nước
Anh ngả bên làn nước
Bóng vịt giời rối rít vỗ xung quanh...

Ôi! Giấc ngủ thần tiên mộng mị tháng năm
Giọng nói em chùm hoa hồng thắm
Mái tóc em hương trôi đằm thắm...
Vướng cành thời gian gỡ mãi không ra.

Mắt em thầm cất rượu say sưa
Anh sung sướng khi lòng càng tan nát!
Một chút son bôi đôi môi còn vương vất
Thành cơn đau hoá dại cả chiều tà.

Những con đường mây trắng đã ngang qua
Đàn chim thơ xưa thường về làm tổ
Giờ ta sống cùng bầy lá đổ
để nghe tiếng bay rơi mãi ngàn xa

Những con đường em để bướm em ra...

   
     
     
nhanvan

Ghosttt_01
  • Số bài : 47
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 24.07.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 15.02.2009 11:35:34
.


                             MỘT TẬP THƠ TUYỆT VỜI!

Vào đầu mùa xuân năm nay nhà thơ PNT vừa cho ra đời tập thơ "Rung động trái tim", do NXB Thanh niên ấn hành tháng 1/2009, tôi cũng đã được anh tặng cho một tập. Ôi, một tập thơ quá đẹp, khá dầy trên 200 trang, khổ rộng, bìa được làm sần. Mặt bìa trước có hình một trái tim lớn màu đỏ tươi, nổi trên đó là hình tượng của một thiếu nữ vận áo dài tím. Choán toàn bộ mặt bìa sau là tấm chân dung nhà thơ đeo kính trắng, với 4 dòng thơ lưu bút và chữ ký của tác giả. Bốn dòng lưu bút ấy như sau:

Mai ta chết, các bạn bè thân hữu
Bọc thiên nhiên mà đọc điếu văn
Đại bàng vỗ cánh rợp trời mưa gió
Trong không gian vào mãi xứ vô biên...


Hôm Tết nguyên tiêu rằm tháng giêng vừa qua: Ngày Hội thơ Việt nam tại Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội, tôi nhìn thấy anh đi tặng sách các nhà thơ, nhà văn ở đó - Nào là ông nhà thơ Hữu Thỉnh (Chủ tịch Hội NVVN), nhà thơ Bằng Việt, rồi Nguyễn trọng Tạo, Chử Văn Long, nhà phê bình lý luận Hồng Diệu, Trần Đăng Khoa và một loạt các nhà văn khác như: Vũ Khắc Trường, Ngô Văn Phú, Cao Tiến Lê, Nguyễn Trí Huân v.v... Nghe nói anh cũng đã tới biếu đủ cả các tầm bậc Giáo sư, phó giáo sư cùng các nhà nghiên cứu lý luận văn học trong Viện Văn học Quốc gia - Từ ông viện trưởng: GS Phan Văn Thưởng, hai ông phó GS Viện phó, đến các phòng ban chuyên môn của Viện.

Tôi nhìn thấy bóng của nhà thơ đi... vẻ mặt của Người hồn nhiên, yêu đời lắm! Anh gặp mọi người trong ngày lễ Hội thơ thật sảng khoái như thể anh đang trở về cái tuổi đôi mươi vậy. Có phải chính thi ca đã làm cho con người anh càng thêm yêu đời và trẻ trung ra!...

Chỉ có thể nói là một tập thơ vô cùng quý giá, cả hình thức và những áng thi ca tuyệt vời của anh. Những lời bình trong đó đã được chi chút lại thật hay đọc đến mê tơi... Mặc dù tôi đã biết nhiều về thơ anh, nhưng quả thật khi in thành sách dường như độ hay và tầm vóc của nó cao lên đến 5-7 lần - Chả thế mà nhà thơ Chử Văn Long khi được anh tặng sách, mới giở xem lướt tập thơ đã phải thốt lên: " Đúng là một tập thơ độc nhất vô nhị!"... Ngay nhà thơ Trần đăng Khoa cũng phải tấm tắc khen mãi: Tập thơ đẹp thật!... Xuất bản được một tập thơ như thế thật là hạnh phúc, có phải thế không anh Nhân Văn!?

Mở đầu trang thơ, ngay mấy câu anh chọn làm đề từ cho cả tập cũng thật là gần gũi, dân dã... những câu thơ rất thương mến mà đáng yêu sao:

Con sẻ hót mênh mông đồng nước
Người hát rong hát vui sân ga
Tiếng Hát Đời Thường
                       thường lẫn vào bụi cát
Anh hát cho đời...
Anh hát em nghe...


Có phải chăng: Ở giữa cái cuộc sống đầy những đua chen, thực dụng và nhốn nháo này... tiếng thơ từ trái tim anh cất lên cũng chỉ như tiếng một con sẻ trên cánh đồng nước mênh mông, hay đó là tiếng một người hát dạo lạc lõng năm tháng trên những sân ga, nó lầm lụi trong cát bụi cuộc đời?... Nhưng anh vẫn hát cho đời, vẫn hát cho tình yêu muôn năm của con người!

Tập thơ hay thì rõ là rất hay rồi, như anh đã nói: Đó là một tập thơ vô giá của đời anh! Anh Nhân Văn bình luận về tập thơ "Rung động trái tim" này đi! Tuy tập thơ vừa ra đời có ít ngày và anh cũng chưa biếu tặng được nhiều, nhưng trong giới văn chương tôi đã thấy anh em truyền lan dư luận cảm phục rồi đấy - Trong đó ngay cả những nhà thơ có tên tuổi hiện nay cũng đã nhận định về anh rằng: Đúng là một nhà thơ lớn của đương đại này!... Tôi tin rằng: Rồi anh ấy sẽ thắng, anh Nhân Văn ạ! Không chỉ thơ hay, văn giỏi... mà anh ấy con là một con người nhẫn nại và đầy bản lĩnh. Tôi rất hy vọng , nền thi ca hiện đại Việt Nam  trong một thời gian không xa nữa sẽ khẳng định được tầm bậc của một chân dung thi ca lớn... của cả thời đại, trong cái bối cảnh thi ca đang hỗn loạn và vá đụp của chúng ta hôm nay!

Tôi đã biết nhiều về thơ anh, thế mà nhận được tập thơ anh tặng... tôi thấy sao mà quý, rồi tôi chúi vào đọc say sưa như mới... trong hai đêm liền. Gập sách lại chỉ còn có một cảm giác: Tuyệt vời! Tập thơ thật tuyệt vời!... Tôi chưa bao giờ được đọc một tập thơ sướng và hay đến thế - Anh Nhân Văn bình nhé!



Hồn ma lạnh lẽo

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 01.03.2009 11:35:32
.


                  Suy nghĩ về tập thơ: RUNG ĐỘNG TRÁI TIM

    Như tôi đã từng nói: Thơ PNT là loại thơ tồn tại!... Một loại thơ càng đọc càng thấy hay, và những người yêu thơ thường thích đọc lại nhiều lần để tìm hiểu sâu về thi phẩm của anh.

Nhưng đến giờ tôi cũng chưa thể đoán biết được rằng: Liệu số phận anh là người hạnh phúc hay cũng sẽ bất hạnh?...(dĩ nhiên là tôi muốn nói về "nghiệp" và "đời" đối với một thi nhân) - Câu trả lời đó vẫn đang còn ở phía trước, chẳng ai dám nói mạnh hết được... nhất là trong thời buổi "nửa dơi nửa chuột" này.

Đã đành như nhà thơ và bình luận văn học trẻ tuổi Phạm Khải đã có lần nói với anh: "Không ai người ta phong thi hào khi nhà thơ còn đang sống!", nói là trẻ tuổi nhưng Phạm Khải cũng đã ngoài tuổi tứ tuần rồi. Hay như anh Trần Đăng Khoa cũng từng nói:
-   Phạm Ngọc Thái - Một thiên tài cô độc!
     Rồi cũng chính nhà thơ Bằng Việt, hiện đang là Chủ tịch Hội văn học nghệ thuật HàNội, có lúc thốt ra rằng:
-   PNT có một thế giới thơ riêng, nhưng anh là người không may.
     Hoặc chính ông Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội nhà văn VN, có lần nói chuyện qua điện thoại với tác giả đã từng nói với anh: "Anh nhiều tài thật đấy"!... Rồi cả nhà thơ và phê bình văn học Vũ Quần Phương, Chủ tịch Hội đồng thơ Hội nhà Văn VN hiện nay cũng nói... vân vân và vân vân.

Nói là nói như vậy! Biết là biết như vậy!... Nhưng họ tảng lờ đi, mặc dù tên tuổi và thơ anh râm ran vang động không ít trong làng văn chương ở Hà Nội này, mình anh vẫn cứ phải bươn bả với cái "tượng đài" cô quạnh, cá lẻ của mình. Nhưng nhà thơ đang có tên tuổi thì không muốn có một PNT bỗng nhiên nhẩy vào trong làng thơ lại có chân dung cao hơn mình! Còn anh em nhà thơ trong Hội nhà văn thì thường mắc bệnh tị hiềm, ích kỷ và nhỏ mọn. Biết làm thế nào được?... Đời là thế! Nhất là đối với một đương đại thi ca khá hỗn tạp và cũng thấp như ngày nay.

Đó là nghiệp chướng, là số phận tất yếu... đối với một tài năng siêu hạng như anh, ắt phải như thế chăng?
   Giờ tôi xin nói về tập thơ "Rung Động Trái Tim" - Mà anh vừa cho xuất bản tại Nhà xuất bản Thanh niên Tháng 1/2009 này!


<bài viết được chỉnh sửa lúc 22.03.2009 12:24:27 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 22.03.2009 12:22:17

.


1/-   PHƯƠNG PHÁP CHỌN THƠ ĐỂ XUẤT BẢN CỦA TÁC GIẢ:

"Tuyển thơ Đại Bàng" của PNT là một "thế giới thi ca khổng lồ" - Sau 14-15 năm dừng lại (Tập thơ Người Đàn Bà Trắng XB tại NXB Thanh niên 1994), nay tác giả lại bắt đầu cho XB lại. Với tập thơ "Rung động trái tim" này ý định của nhà thơ: Nếu làm dầy quá thì kinh phí sẽ rất tốn kém, tuy nhiên tác giả cũng không muốn làm mỏng, như anh nói "Tập thơ vẫn phải đủ tầm vóc lớn của nó!". Dự kiến của anh là dầy khoảng trên 200 trang gì đó là vừa.

Còn nói về chất lượng của tập thơ, tức là cái hay cũng như tầm vóc thi ca cần thiết trong tập theo anh phải đạt được các yếu tố sau: vừa phải đảm bảo cái hay sự nhuỵ nhàng, hấp dẫn với sự cảm thụ thi ca đời thường, người đọc thấy thú... nhưng đồng thời xen kẽ những bài thơ mang tầm vóc thơ cao, khúc triết và sâu sắc. Trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện nay - Việc quảng bá thơ đối với một nhà thơ quả là khốc liệt. Đấy là ta chưa nói đến: Ngay cách nhìn nhận , đánh giá thế nào là thơ hay? Không chỉ quần chúng  mà với các nhà thơ, hoặc những người làm công tác văn học nói chung hiện nay cũng lung tung, thậm chí tạp-pí-lù - Huống chi nền thi ca văn học của đương đại chúng ta hiện nay có lẽ... Bởi cảnh xã hội càng công nghiệp hoá hiện đại này, thì có vẻ lại càng thấp đi!

Tôi đã trò chuyện với anh nhiều thì được biết: Trong sự suy xét chọn bài thơ để cho xuất bản vào tập thơ này anh cũng đã nghiền ngẫm hàng năm trời - Những bài thơ tình ướt át xen những bài thơ tình khúc triết, rồi lại xen một số lượng nhất định những bài "thơ đời" thật sâu xa chốn bể dâu và nhân tình thế thái! Nhưng vẫn phải nhuỵ nhàng, bay bổng và thăng hoa. Hầu hết anh chỉ chọn những loại thơ vừa trên dưới một chục câu một bài gì đó, Còn xen cả một số bài thật ngắn thậm chí trong đó có một bài thơ chỉ có ba câu (đó là loại thơ Heiku), nhưng rất độc đáo chơi hết gam và đầy ý nghĩa - Đó là bài "Nàng"! Vì bài thơ ngắn, tôi xin chép lại nguyên vẹn như sau:

Nàng tái tạo cả thế giới này
                     bằng tấm thân Kiều nhân bản
Nàng khoả ra một vũ trụ ôm trùm
Khi nàng nằm ngửa lên
                     ta tan thành nước trên nàng...


Duy nhất một bài thơ khá dài (khoảng 40-5- câu) - Đó là bài "Khóc Hàn Mặc Tử" anh để cuối cùng của tập.

Trong tập thơ anh đã chọn 2 bài mà anh đã viết từ thời trong chiến tranh, thuở nhà thơ còn ở tuổi đôi mươi... để tập thơ vừa sinh động về phong thái thi ca, vừa có dung dáng bao quát được cả những năm tháng trong suốt đời thơ anh.

Tuy cả tập dầy trên 200 trang nhưng tổng số lượng mà anh xuất bản trong tập "Rung động trái tim" này vẫn chưa đến 50 bài. Bởi vì tác giả cho đăng kèm theo cả những bài bình, đó là những bài bình rất hay... có một số bài còn đạt tới là những tiểu phẩm bình luận bất hủ mà anh đã dầy công viết hàng chục năm trời. Như anh nói: Thi hào Hồ Xuân Hương cũng chưa đến 50 bài thơ mà!... Nghĩa là về số lượng bài thơ in trong tập tương đương với số lượng bài thơ mà nữ sỹ HXH đã để lại cho đời. Nói như thế để ta hiểu rằng, dù chỉ với số lượng vài chục bài như thế nó cũng đủ để đánh giá tầm vóc nhất định của một thi nhân! Tôi sẽ xin bình phẩm về tầm vóc tập thơ đạt đến đâu ở phần tiếp theo?...

Tuy anh biếu tặng chưa được nhiều, như anh nói: Từ từ để cho đỡ phí thơ, 50 năm nữa tập thơ vẫn chưa cũ đâu mà lo. Đấy là anh nói như thế! Còn tôi thì tôi cho rằng: Muôn đời tập thơ như thế cũng không thể cũ được! Bởi vì thơ PNT là loại thơ tồn tại với mọi thời đại, càng đọc càng thấm càng hay... và lại càng thấy tầm vóc thi ca cao lên! Huống hồ tập thơ "rung động trái tim" này tác giả chọn tâm huyết trong cả Tuyển thơ 500 bài của mình chỉ lấy chưa đến 50 bài, thì đó là một tập thơ bất hủ là điều đương nhiên.

Như hôm ở trụ sở của Hội nhà văn Việt Nam (tại số 9 Nguyễn Đình Chiểu Hà Nội) - Gặp nhà thơ Hữu Thỉnh (Chủ tịch Ban chấp hành HNVVN), anh đã hỏi:
-  Anh Hữu Thỉnh đã đọc thơ của PNT chưa?
      Ông Hữu Thỉnh trả lời:
-   Đọc rồi!
      Nhà thơ lại hỏi:
-   Vậy Chủ tịch HNVVN thấy thơ PNT thế nào?
      Ông Hữu Thỉnh cười thân mật rồi vỗ vai nhà thơ mà bảo:
-   Vĩ đại rồi!...

Còn tôi khi đọc xong tập thơ của anh, tôi đã nói với ông Vũ Quần Phương - Chủ tịch Hội đồng thơ của HNVVN rằng - Tập thơ đã đạt được hai điều:
-   Một là/ Là một tập thơ hay và độc đáo xưa nay chưa từng có!
-   Hai là/  Tập thơ đã đạt được tầm vóc của một thi nhân lớn!
     Tuy nhiên lúc đó ông Vũ Quần Phương im lặng, nhưng cũng không phản ứng. Cho dù vấn đề tầm vóc thi ca của tập thơ đến đâu vẫn còn để tiếp tục thời gian thẩm định và xác đáng - Nhưng rõ ràng: Tập thơ "Rung động trái tim" là một tập thơ hay, không ai dễ gì mà cưỡng lại được! Như nhà thơ Chử Văn Long  đã phán xét về anh:
- PNT ạ, ông thắng rồi!
     Giờ tôi xin nói về:

2/-    SỰ HAY VÀ CHÂN GIÁ TRỊ CỦA TẬP THƠ:

                            
  (còn tiếp)






   

nhanvan

daosac
  • Số bài : 4
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 18.02.2009
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 22.03.2009 15:28:30
mưa to thì thật là to
cóc kêu kèn kẹt còn to hơn trời
 
hehehehe, thơ của tớ có được phong là "thánh sống" không hở nhà thơ 3 in 1 PNT - Ghosttt_01 - Nhân văn?
 
potay.com

Ghosttt_01
  • Số bài : 47
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 24.07.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 12.04.2009 12:46:34
.


            VỀ NHỮNG BÀI THƠ TÌNH THEO KIỂU "VIẾT THƠ CHƠI" CỦA TẬP
                          "RUNG ĐỘNG TRÁI TIM"

Trong tập thơ tác giả có cho in xen kẽ mấy bài thơ tình với cái kiểu thơ viết chơi chơi... mà tôi rất thích! Điển hình như bài "Cây thầm tiếc bóng" - Toàn bộ bài thơ đó như sau:

Nàng đi mãi mà không trở lại
Gió bên đường kéo liễu hát trong mưa
Và mặt nước bi bô lời than thở
Chiều buông rèm tàn tạ nắng buồn mơ.

Anh ngắm liễu bên hồ càng nhớ bóng
Ai ru mình trong trăng sáng nép vào anh
Làn da trắng vòm ngực nàng hưng phấn
Tan tành rồi! Ôi mộng, thuở ái ân...

Người đàn bà ra đi không trở lại
Để cây thầm tiếc bóng hoá bơ vơ
Và gió nữa cũng giông cuồng rồ dại
Hồn thi nhân tan tác giữa hư vô.

Đôi mắt đẹp nàng dịu dàng đong trời biếc
Thân hoa thơm mà lại ủ bão dông
Anh tê dại cõi hồn hoang biền biệt
Bao sầu tư vương vấn các nẻo đường.

Người đàn bà ra đi không trở lại
Bãi cuộc đời cát bụi gió mưa
Hoa sẽ úa - Nhị sẽ tàn và lụi
Một đời trôi theo năm tháng xô bồ...



Những câu thơ mà ý tứ được lồng vào hình ảnh thiên nhiên rất hay, như:
Người đàn bà ra đi không trở lại
Để cây thầm tiếc bóng hoá bơ vơ...
      Hay là:
Đôi mắt đẹp nàng dịu dàng đong trời biếc
Thân hoa thơm mà lại ủ bão dông...

Hoặc có khi cả một đoạn thơ mà hình ảnh thi ca đạt đến độ khá tuyệt bích, thí dụ như đoạn thơ đầu tiên:
 
Nàng đi mãi mà không trở lại
Gió bên đường kéo liễu hát trong mưa
Và mặt nước bi bô lời than thở
Chiều buông rèm tàn tạ nắng buồn mơ


Tôi nghĩ: Khi nhà thơ vẽ về cảnh vắng vẻ, hiu quạnh vì thiếu vắng bóng người đàn bà, mà những hình ảnh: Liễu thì hát trong mưa, mặt hồ nước lại bi bô lời than thở, còn chiều thì buông rèm tàn tạ... nắng buồn, nhưng đó là sự buồn mơ tưởng hình bóng của người yêu - Thật sinh động, ý tứ đầy sắc thái... tình ý đến thế là cùng. Để rồi khi kết thơ nó lại được gắn liền với cuộc sống, cuộc đời. Nghĩa là thơ vẫn đầy chất sống:

Người đàn bà ra đi không trở lại
Bãi cuộc đời cát bụi gió mưa...

Tôi nhớ: Ông Vũ Quần Phương - Một nhà bình thơ cỡ vào loại mác tem số 1-2 của đương đại bây giờ, đã từng bình bài "Đây mùa thu tới" của Xuân Diệu, theo nhà bình thơ thì đó là bài thơ hay của thi đàn. Mà "Đây mùa thu tới" của XD cũng là một bài thơ được XD sáng tác theo kiểu "Viết thơ chơi" như sau:

Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang,
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng:
Đây mùa thu tới - mùa thu tới
Với áo mơ phai dệt lá vàng.

Hơn một loài hoa đã rụng cành
Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh;
Những luồng run rẩy rung rinh lá...
Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh.

Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ...
Non xa khởi sự nhạt sương mờ...
Đã nghe rét mướt luồn trong gió...
Đã vắng người sang những chuyến đò...

Mây vẩn từng không chim bay đi.
Khí trời u uất hận chia ly.
Ít nhiều thiếu nữ buồn không nói
Tựa cửa nhìn xa, nghĩ ngợi gì.


Cứ đọc cả hai bài "Cây thầm tiếc bóng" của anh với bài "Đây mùa thu tới" của XD thì... mỗi bài đều có cái hay, giàu ý tứ và đầy hương sắc để tạo nên vẻ đẹp thi ca riêng của nó, chưa dễ bài nào đã hay hơn.

Hay tôi nói tới một bài thơ khác cũng theo kiểu "Viết thơ chơi" đó của anh mà tôi thích, như bài " Thiếu nữ đi trong chiều mây" - Bài này tác giả còn cho in cả những lời bình dẫn... tuy ngắn nhưng đọc nó rồi ta đọc lại bài thơ càng thấy thú và thấm thía ý nghiã hơn:

Hoàng hôn buông tím đổ mặt hồ
Gương nước xôn xao với nhà thơ
Lá bay xào xạc khua vọng gió
Một cõi lòng ai tận bến mơ...

Em đi bảng lảng bên hồ Tây
Đôi mắt huyền trong gió heo may
Dáng em mềm mại như nhành liễu
Cô gái chiều mây khuất đám cây.

Tiếng mõ chùa buông nơi ngả vắng
Thiếu nữ nghe mà vẫn lặng thinh
Để cả lòng ai thầm vương vấn
Nào phải mình anh bước cô đơn?

Ôi, hồ Tây - Chiều mây sương buông,
Thiếu nữ đi rồi trời khóc không?
Thơ anh từng giọt tan trong nước
Hồn trôi vào gió tới nơi em...

 
                  

  LỜI TÁC GIẢ:    Có hai câu thơ rất thích:
                    Ôi, hồ Tây - chiều mây sương buông,
                    Thiếu nữ đi rồi trời khóc không?  

     

Nghĩa là: thiếu nữ đi xa... "khuất vào đám cây", đến trời cũng tiếc mà khóc! Hình tượng thơ mang âm hưởng của màu triết học. Một cái gì nuối cảm bâng khuâng… Nói là "khóc" nhưng thực ra khi đọc thơ không đến mức sụt sùi, bi luỵ quá!
     

  Bài thơ đã được viết bên hồ Tây -  Buổi chiều đó nhà thơ có gặp một thiếu nữ:
                    Đôi mắt huyền trong gió heo may  
      Và lòng anh xôn xao:
                   

                    Lá bay xào xạc khua vọng gió
                    Một cõi lòng ai tận bến mơ...
 
     

Nhưng rồi trong thơ lại vẳng lên cả tiếng mõ chùa:
                    Tiếng mõ chùa buông nơi ngả vắng
                    Thiếu nữ nghe mà vẫn lặng thinh

     

Tại sao nàng lại lặng thinh? Một sự lặng thinh vì thờ ơ chăng? Mặc dù lòng chàng đã thầm vương vấn... Mà sự cô đơn kia cũng đâu có phải chỉ của một mình nhà thơ cơ chứ? Chẳng phải anh đi một mình, nhưng em cũng đi một mình -  cả hai cùng cô lẻ đó sao?
                  

                   Nào phải mình anh bước cô đơn?  
    

Như thế là trong bản tình xô-nát buổi chiều này không chỉ có màu hoàng hôn tím phủ, gương nước xôn xao, lá bay xào xạc và khua vọng vào trong gió heo may... mà còn có cả tiếng mõ chùa buông vẳng nơi ngả vắng. Một bản tình mơ được viết bằng thơ giàu cảm xúc từ trong lòng tác giả trào ra, như những câu thơ cuối đã kết:
                  

                    Thiếu nữ đi rồi trời khóc không?
                    Thơ anh từng giọt tan trong nước
                    Hồn trôi vào gió tới nơi em...

    

Thiếu Nữ Đi Trong Chiều Mây là một tình thơ nghe nhuỵ nhàng, huyền thẳm, ý tình cũng không kém phần sâu lắng, mênh mang...


--------------------


Cũng còn đôi bài nữa cũng được tác giả sáng tác theo dạng "viết thơ chơi" đó, như là "Người đàn bà của mùa thu" hay "Khúc đàn chơi vơi" - Nó góp phần giúp cho hồn của tập thơ thêm bay bổng và thêm sinh động, thăng hoa. Dĩ nhiên là bên cạnh những điểm hoa thơ đó là hàng chục những bài thơ tình, thơ đời đầy máu huyết đã đạt độ thơ hay! Đúng như cái tên gọi của tập : đủ để làm "Rung động trái tim" người.


Chơi thơ như anh cũng đã đạt loại "nghệ nhân" rồi! Thí dụ như ở bài "Khúc đàn chơi vơi" chẳng hạn, ta có cảm giác như tác giả thả sức tung phá ngôn ngữ thơ...như một hiệp sỹ tung phá thanh gươm của mình trên võ trường vậy:


Em là động thiên thai thơm ngát,
Là hoang xơ, điên dại lẫn phồn hoa...
Ta sung sướng ghì lấy nhau mà tan nát,
Em tan trong anh và anh hoá khổng lồ.


Những hình ảnh thơ ấy còn tạo thành những triết lý khá tuyệt! Hình tượng vừa nói về cái thế giới mãnh liệt của tình yêu, khả năng chi phối của người đàn bà và sức mạnh của khát vọng sống. Đọc thơ vừa sướng, thơ vẫn "nhiên như nhiên" ,
nhất là đọc trong tuyển thơ của anh thì không thiếu gì những bài anh đã viết nghêu ngao như thế, thơ vẫn hoàn tứ  và nhiều bài vẫn đạt đầy đủ các yếu tố mỹ học của thi ca!


Đọc tập thơ của anh, như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nói: Tập thơ rất được, có nhiều điểm cần bàn!...Tôi nẩy  ra thêm vài ý phụ như thế thôi, nên viết để bàn thêm cho vui...





 

 
Hồn ma lạnh lẽo

Nhatho_PhamNgocThai
  • Số bài : 917
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 04.08.2006
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 27.04.2009 12:30:32
.


        "Người đàn bà của mùa thu" - Cũng là bài thơ viết chơi chơi mà vẫn hơi thú đấy chứ! Dĩ nhiên là chưa hay bằng bài thơ " Thiếu nữ đi trong chiều mây" và "Khúc đàn chơi vơi", nhưng mình vẫn đăng lại vào đây để đọc nghe:

Thu đã chết theo tháng năm tàn úa
Qua mỗi mùa lá rụng, em ơi !
Anh đi giữa những mùa xa vắng ấy
Tình  em bay trong ảo giác tơi bời.

Cuộc sống trôi đi những ngày hoang lạnh
Như lá vàng rơi trên mồ lão Giăng Van Giăng      
Và anh sống trên đời côi cút
Lang thang bờ bãi của bóng đêm.

Lại nhớ đến bao nhiêu mùa trước
Người đàn bà từng thao thức bên anh,
Thu trong em - Ôi ! Mùa thu rạo rực
Tình em như biển thẳm trời xanh.

Người đàn bà ! Ôi, mùa thu mùa thu
Nàng có đôi mắt mơ hiền đẹp
Vòm ngực nàng như một bầu trái ngọt
Những đêm thâu nghe thổn thức bên hồ.

Anh viết về mùa thu
                   mà câu thơ lại không lối xô bồ
Dẫu trái tim còn tràn đầy cảm xúc,
Em có nghe tiếng của hàng cây đương nhắc
Trong hư vô hun hút quyện vào đêm...
<bài viết được chỉnh sửa lúc 27.04.2009 12:37:42 bởi Nhatho_PhamNgocThai >
Đời hư, thực nhập nhoè lẫn lộn
Đêm ái tình... ta nương ngủ trái tim hoang.

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 16.05.2009 12:11:19
.


    Nhà thơ có tham dự một cuộc thi  "Thơ viết về Hà Nội"  do Báo Văn Nghệ và Đài truyền hình Hà Nội Tổ chức (kéo dài trong 2 năm 2009 - 2010) - Trong Tuần báo Văn nghệ mới nhất số 20 vừa phát hành hôm nay tức là ngày 16/5/2009 này, đã chọn trong chùm thơ anh gửi dự thi để công bố một bài trên mặt báo (Hầu hết mỗi người dự thi cũng chỉ được chọn đăng một bài), xin sao lại toàn bộ bài thơ đó như sau:

         TRONG ĐÊM HÀ NỘI
                           - Tặng con Phạm Ngọc Bảo
                                               *
Cha dắt con đi dưới hàng cây khuya
Phố của con thầm yên giấc ngủ
Ngôi chùa cổ và bóng đa cổ thụ
Đường xa se gió chớm đông về.

Tiếng lá bay xao xác vọng tàn thu
Buổi chiến tranh âm hao còn vẳng lại
Những bề bộn đời thường chiều mệt mỏi
Con là hạt ngọc của lòng cha.

Quê hương là mái nhà con ở
Có thiên nhiên với con người nữa,
Ngày mai rồi con sẽ lớn khôn
Cha dắt con nghe những hàng cây râm ran...

Ru khe khẽ tiếng gọi thầm trong cỏ
Đất cựa mình? Hay hạt đang nứt vỏ?
Trên nhành cao động nhỏ một loài chim
Cuộc sống nào cũng từ mầm sống gieo lên !

Cha đã cấy cánh đồng chung xã hội
Gần trọn cuộc mai lại nhường con đấy...
Nói làm gì. Con sẽ thấy con ơi:
Lẫn trong đá sỏi cuộc đời,
                     con hãy tự tìm lấy sắc hoa tươi !


                  (Đăng Tuần báo Văn nghệ của HNVVN - số 20 , thứ bảy 16/5/2009)  


Theo nhà thơ nói: Thực ra chưa hẳn đó đã là bài hay nhất trong chùm thơ anh gửi, nhưng có lẽ nó "cách mạng" nhất chăng?... và hợp với tiêu chí của cuộc thi thơ hơn. Anh đã cho tôi xem cả 4 bài thơ đó, cũng xin chép lại cả cho mọi người cùng nhâm nhi...

            

TÌNH THƠ GẶP LẠI Ở TÂY HỒ

Em trút lá hay hoa rụng cánh ?
Nước hồ xanh ngắt cả mùa đông,
Hỡi người con gái thời xa vắng
Sáng mai này anh gặp lại em.

Cái tuổi học trò ngủ quên vào gió cát...
Giữa Tây Hồ đánh thức lại trong nhau !
Anh xin được đưa em về bến hát,
Phơ phơ mây đã bám hai đầu.

Nếu có thể anh sẵn sàng đánh đổi
Cả cuộc đời để lấy lại em,
Em vẫn trẻ như hồi thơ dại
Vô tư nhè nhẹ... tựa vầng trăng...

Anh đã ngủ giữa lòng em, em biết đấy!
Tháng năm qua một cuộc chiến chinh dài,
Bao dĩ vãng xanh thềm rêu, gió thổi
Lửa bỏng chân trời xé nát cuộc đời trai.

Anh đã đi những miền quê xứ sở
Gặp những con người và những yêu thương,
Tình trong trắng trong lòng không xoá nổi
Bụi thời gian rơi rã xuống tâm hồn.

Xin giữ lại xinh tươi thời con gái
Tạo hoá cho mình để mà yêu !
Gặp nhau vẫn biết rồi xa mãi
Xa bao nhiêu càng nhớ bấy nhiêu.

Xin giữ lại những dấu hoen trên làn môi nước mắt
Vòm ngực đàn bà lắm lúc có xanh xao,
Những kỷ niệm như thu về, lá trút...
Ta hôn nhau mưa ướt trắng hai đầu.

Anh lặng lẽ hớp lấy từng sợi nắng
Giọt mưa tuôn hay lệ em rơi !
Tình em thắm hay lòng em rã cánh
Hồ xanh ơi ! Đẫm ướt hết đông rồi.

Ba mươi năm - Thời gian trôi , qua trôi
Anh quì xuống giơ hai tay đón lấy
Những cái lá : lá xanh, lá vàng,
Những cái lá như mầu hoa lửa cháy

Cả một đời người con gái nhoà phai...

                    

Còn 2 bài thơ kia lại nằm trong tập thơ "Rung động trái tim"- Khi anh gửi dự thi thì tập thơ chưa xuất bản (vì nguyên tắc dự thi là thơ chưa đăng báo và chưa xuất bản), nên khi tập thơ đã XB mà báo chưa kịp công bố , anh đã phải thông báo cho toà soạn xin rút - Hai bài ấy như sau:

                       

    EM BÉ CẦU BƠ



Tối ba mươi lò than phở đã nguội rồi
Em Bé Cầu Bơ không nơi ngồi sưởi ấm,
Đêm giao thừa người chúc nhau nhiều may mắn
Dưới gốc cây già... một bóng nhỏ nhuộm màu đen.


                    



  THÀNH PHỐ MƯA RƠI

Em hãy gảy bản tình lên chút nữa
Và có nghe trong thành phố mưa rơi?
Hãy đắm làn hoa thơm thiếu nữ
Dòng suối tinh mai khoả tắm chân trời.

Gió ru khẽ mơn man cây trước cửa
Chúng dập dìu tựa thể đang yêu !
Trong tình ấy... gió cây đều ướt cả,
Đầm đìa muông dại biết bao nhiêu.

Em hãy thả mảnh hồn con bướm trắng
Mà phiêu diêu quên thực tại nhọc nhằn,
Ở giữa lưng trời... tận miền xa vắng
Lòng nhớ nhung em anh cũng thương thầm.

Gió nhè nhẹ! Em ơi, mưa nhè nhẹ!
Chỉ riêng lòng anh bão không thôi,
Cứ để hồn anh trong nước lạnh
Với màu mây hoang trôi đến xa vời...


  
  Trên "Tạp chí diễn đàn" của Hội liên hiệp Văn học nghệ thuật VN số ra mới nhất  tháng 5/2009 này ( vừa phát hành ngày 15-5-2009), cũng đã  đăng một bài viết của anh - Đó là bài anh  bình luận về tập thơ "Nheo mắt nhìn thế giới " của nhà thơ Bằng việt. Bài này tác giả sẽ cho in lại trong danh mục " Kịch và các tiểu phẩm văn xuôi " , hiện nay chắc là Tạp chí đang được bán khắp nước...
ai quan tâm thì tìm đọc.
<bài viết được chỉnh sửa lúc 17.05.2009 11:40:03 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhatho_PhamNgocThai
  • Số bài : 917
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 04.08.2006
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 09.06.2009 13:22:05
.


   Vào một buổi sáng tôi có dịp ngồi nói chuyện và trao đổi về thi phú với nhà thơ Vũ Quần Phương - Anh đương nhiệm là Chủ tịch Hội đồng thơ HNVVN, tại phòng khách của nhà anh. Đó là một ngôi biệt thự khá lớn, nằm trong khu đô thị mới Đình Công ở Hà Nội.
 
    Anh Phương năm nay cũng đã bước vào tuổi thất thập. Nghe anh nói:
-   Mình bây giờ rất bận: Phần vì công tác của Hội, phần đang phải làm Tuyển tập của chính mình... Làm công tác ít năm nữa rồi cũng nghỉ thôi! Bây giờ mình cũng đã cảm thấy mỏi mệt rồi.
 
    Sau 9-10 tháng gì đó sang Mỹ, anh cũng vừa mới về VN. Tóc đã bạc trắng nhưng giọng nói anh thì vẫn còn chắc, khoẻ. Cái Tuyển tập mà anh muốn làm trước tiên lại chưa phải là Tuyển tập thơ? Mà là một Tuyển tập bình luận về chân dung của các thi nhân - Từ Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, đến Tản Đà, Nguyễn Khuyến, Tú Xương và các thi nhân lớn thời tiền chiến như - Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Huy Cận... mà anh đã viết đăng báo suốt mấy chục năm qua nay tổng hợp lại. Quả là một công trình lý luận lớn đối với cuộc đời một nhà bình luận văn học chuyên nghiệp trên văn đàn.
 
    Tôi cứ lan man mãi nói chuyện với anh về thơ xưa và nay, song rồi bỗng anh cắt ngang:
- Thôi, giờ ta nói chuyện về tập thơ "Rung động trái tim" của Ông đi! Anh bảo vậy.
- Đó là một tập thơ vô giá của tôi! Tôi cũng khẳng định như thế.
_ Tất nhiên rồi!
 
   Chuyện với anh thì dài. Mà thôi, để cho Nhân Văn bàn... Tôi chỉ trao đổi ra đây đôi điều!...
 
  Nhưng trước tiên, tôi xin in lại ở đây một bài bình luận của một cây bút nữ Hoàng Thị Vui - Chị là một giảng viên dậy khoa văn của một trường cao học, mà tôi đã gửi thơ tặng. Bài viết đó cũng sắp được in trên Tạp chí diễn đàn của Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Việt nam:


      

                  Thơ đời và thơ tình Phạm Ngọc Thái

                            (Đọc "Rung động trái tim, NXB.Thanh niên, 2009)

                                                        Hoàng thị Vui


   Tập thơ "Rung động trái tim" độ 200 trang là một tập sách khá dầy dặn (khổ 14,5 x 20,5) với 45 bài thơ đẹp và trang trọng. Hầu hết sau mỗi bài đều được tác giả viết lời bình hoặc giới thiệu rất công phu,sinh động. Phải nói đó là một tập thơ độc đáo, hấp dẫn, từ trước tới nay chưa thấy một nhà thơ nào đã làm như thế!
  
  Trong đó có 12 bài "thơ đời", còn lại tất cả là "thơ tình". Trước hết xin có mấy lời nhận xét khái quát về mảng thơ đời của anh:
   
   Thơ đời Phạm Ngọc Thái (PNT) cô đúc, kể cả những bài viết dưới dạng triết lý cũng đều được chảy theo dòng cảm xúc tự nhiên. Có khi vận từ đời sống dân gian để nói về sự vất vả, lam lũ kiếm miếng cơm manh áo của người lao động. Cuộc đời của họ giống như những chiếc chổi tre kéo lê trên đường, năm tháng bị mòn vẹt dần đi:

 Em quét lá lẫn đời lẫn kiếp
Tiếng chổi mòn kêu xiết vào tim!

               (Cô quét lá đêm hồ)

  Hoặc tác giả vừa gắn nỗi lòng mình trước những sự mất mát của những con người bần hàn âý... theo nghĩa ẩn dụ rất sâu sắc như:

 Trăng như đứa không nhà trôi lạc lõng
Con nai vàng chết bóng thu xưa...


Ta thấy thơ giàu hình ảnh, hàm súc mà đa nghĩa. Có khi anh chỉ tả về hình ảnh của cô quét lá đêm mà thơ như một khúc hát du dương, cứ thánh thót gieo thấm vào lòng ta:

 Liễu ru nhè nhẹ quanh bờ vắng
Em thầm thì quét lá bên tôi!

 
Trong bài thơ Em Bán Xoài lại vẽ lên khung cảnh bên bờ biển của thành phố Nha Trang, dưới những bóng dừa xứ sở là những thân phận đang sống vất vưởng, nổi trôi trong chốn nhân quần. Chủ nghĩa nhân đạo của bài thơ chính là lòng thương người và nỗi đau đời:

Em bán xoài đi đêm trên cát trắng
Bãi biển chập chờn kiếp đời các cô gái lang thang
...
và:

Thế giới em đi "vòng thiên la địa võng"
Tóc còn xanh em bán kiếp đời trôi
xoài em thơm hương toả mát thân người
Ai mua xoài? Còn ai có mua em?

  
Trong bài Cỏ Hoang - Để nói về tình yêu, cuộc sống của một cô gái trong những năm tháng đi tìm hạnh phúc nơi ngoại quốc, đồng thời nó cũng phản ảnh những thân phận bọt bèo trong cuộc tha phương của những lớp người xuất khẩu lao động mưu kế sinh nhai ở nước ngoài. Cảnh sống của họ xô bồ, rồi quan hệ hỗn độn, trai gái chung đụng lộn phèo, bất chấp luân thường đạo lý, có khi chẳng khác gì thời  nguyên thuỷ của buổi hồng hoang xưa... như bài thơ đã kết rằng:

Ôi, cuộc bèo hoang trời đất trầm luân
Và bản chất muôn đời còn muông thú
/
- Hay là:

 Em tự do như thể là cát bụi
Có đôi lần giời cũng khóc, mưa rơi!

 
Về những cảnh tượng khốn khổ của những người lao động đi kiếm sống ở nước ngoài, ta còn thấy trong bài thơ nữa cũng rất sâu sắc của anh - Họ chẳng khác gì những đoàn quân ô hợp trong cảnh bèo dạt mây trôi...( như lời bình của tác giả), nhiều nơi, nhiều chỗ tranh giành xô xéo, thậm chí dối lừa nhau làm ăn không kém gì cảnh chợ giời. Đạo đức bị tha hoá, về mặt tinh thần nó đã thuộc là những lớp người tận cùng đáy xã hội:...

 Kẻ tìm vàng - Người vì cảnh nghèo đi
Đạo lý có hoá thừa đành giả dại làm ngơ
Đứa mách qué lại vân vi dễ sống
Hạt muối xót tháng năm và lòng ai đắng?
Tôi nhận chìm tôi vào những lãng quên!

                  (Nỗi trăn trở người đi tìm vàng).
 
Còn ở bài Làm Ma Em Vợ thì thi phẩm có cấu trúc một bài thơ tượng trưng, nhưng nghĩa thơ nhuốm đầm sắc thái của nỗi kiếp đoạn trường trong kinh Phật mà cụ Nguyễn Du đã từng tả trong Kiều, để tác giả nói về bể khổ nơi dân tình. V.v... và v.v...
 
Tôi xin nói sâu hơn về mảng thơ tình của anh - Hầu hết là loại thơ tình đã chia ly. Tuy tình yêu trong trái tim nhà thơ với người con gái nào đó đã qua  vẫn tha thiết nồng nàn, nhưng không rơi vào bi luỵ... có khi nó còn được tạo ra những thiên tình diễm lệ, rất đa dạng và phong phú.

Trong bài thơ Anh Vọng Nghe Tiếng Em Hát Bên Hồ - Chỉ là giây phút bồi hồi nhớ lại tiếng hát người yêu xưa, anh viết:

Tiếng hát ấy vẳng xa đã vào bụi cát
Em mãi còn kỉ niệm trong anh
Như hạnh phúc đời anh: Cái thực là hư cả
Cái đã hư xưa mới chính thực là mình


Nghĩa là tác giả quay sang triết lý về tình yêu và sự sống trong cuộc đời. Rồi anh sử dụng những hình ảnh vần vũ của thiên nhiên, trời đất để nói đến qui luật bụi cát, nhưng tình yêu thì mãi mãi vĩnh hằng:

 Cuộc đời như bóng mây qua vũ trụ
Chiếu ở rất xa, qua hồn ta, trong mộng ủ
Ôi, hư vô- Sao quặn xiết lòng ta
Hỡi đêm tàn! Có nghe tiếng em vẫn hát tận hồ xa..
.


Theo tiếng hát ấy đưa ta vào xứ huyền diệu, êm ái của tình yêu.
  
Bài Khoảng Trôi Trong Lá lại là một tình thơ được cấu thành dưới gió mưa và trăng sao, nhưng bao kỷ niệm  tình yêu xưa  vẫn trở về cồn cào, day dứt trái tim của nhà thơ:

Bỗng cồn nhớ một thời dĩ vãng
Gió cứ trôi không hữu hạn bến bờ
Nhưng vẫn đó: Em,anh - cuộc sống
Xa nhau rồi! tình cũ đến bơ vơ


Đó là thứ triết lý rất đời, tình yêu thì đã vào bụi cát, nhưng cuộc sống của anh và em thì vẫn đang phải tồn tại... để rồi tác giả trào ra những nỗi nhớ thương:

 Có bao lá cây rơi, em đã vào xa vắng
Lá nuốt em. Giờ sống thế nào rồi?
Em sung sướng? Ưu phiền? Lãng quên hay bụi cát?
Mặt trăng trên trời. Tim anh rất mồ côi


Trong sự thổn thức nỗi lòng ấy, nhà thơ thốt lên:

Hãy níu lại dùm ta! Một thời dĩ vãng
Gió vẫn trôi, lá vẫn bay vèo...


Nghĩa là chỉ có tiếng lá và tiếng gió vu vi... kia đáp lại lời tâm tình đó của anh. "Khoảng trôi trong lá" là một bài thơ tình khá hay và cũng là lạ.
  
Về thơ tình mùa thu, cái cách tả người yêu của anh thành biểu tượng, chẳng những chứa đựng sâu lắng mà vẫn sinh động, như:

Đôi mắt em bóng trúc bay xoà...
Đường phúc hậu vầng trăng đầy nở...

              (Sáng Thu Vàng)

Với đôi môi thì:

 Môi em cười hoa lá nát đau thêm

Để rồi anh hạ một câu thơ thật đắt:

Nghe không gian đổ vỡ cả mùa thu!...

Tiết tấu, nhịp điệu thơ thì uyển chuyển như một cánh võng mùa thu vậy:
             
 Sáng thu vàng mông mênh mênh mông...
Sáng thu vàng xang xênh xênh xang...
  

Tác giả đã gắn cả linh hồn, hình ảnh của người đàn bà trẻ ấy (cách anh gọi người yêu  như vậy), vào trong bóng dáng của mùa thu:

 Người đàn bà - Em nuốt mùa thu tan!

Chữ "nuốt mùa thu" này còn mang theo cả nghĩa thơ siêu thực, làm cho bài thơ mùa thu của anh càng cô đúc. Anh đã mang đến cho thi đàn được một bài thơ mùa thu hay!
   
Thông Và Biển là một tình thơ mà đôi trai gái đã được hoá thân vào đất trời, để ca vọng mãi tình yêu tuổi trẻ trong vĩnh cửu, vô biên:

 Biển thì xô, Thông suốt đời quạnh quẽ
Thân xù xì, nắng héo, mưa dông..
.


Trong cuộc sống đầy đá sỏi, mà tháng năm như một đoàn tàu nghiền trên đường đời ta thành tan nát, nhưng "thông và biển" vẫn cứ quấn quít hát mãi bên nhau:

Vỗ mãi anh thành cát mất thôi
Tình chỉ mộng, đời cũng là hư ảo
Biển xa xót, dịu dàng và sóng bão
Lời anh ru như gió thổi mây ngàn...

   
Nếu ở bài Người Đàn Bà Trắng ta bắt gặp một PNT với cách triết lý về tình yêu - cuộc sống rất thực tiễn:

Em không biến thành đá để hoá Vọng Phu
Anh cũng không làm chàng Trương Chi suốt đời chèo sông vắng
Ta không đi theo con đường lông ngỗng trắng
Dẫu hình hài khắc mãi tim nhau!..
.


Thì ở trong Em Về Biển - Tình yêu ấy lại được nhà thơ đẩy cao lên thành một thần tượng vĩnh hằng:
               
 Bờ bãi đời người - Cuộc sống tình yêu
Trái tim nhỏ em dựng cả toà sen chân Phật Tổ!

   
Như nhà thơ Nga M.Lermôntốp đã thần tượng tình yêu đối với người đàn bà:

Tượng thờ dù đổ vẫn thiêng
Miếu thờ bỏ vắng vẫn nguyên miếu thờ.

  
Ở bài Một Góc Hồ Tây tôi thích cái câu thơ:

Thiếu vắng em nên anh lẻ bóng
Lá vàng rơi thay vào chỗ em ngồi


Bài thơ vẽ lên một bức hoạ đầy tình, mà mỗi cảnh vật đều thấm đẫm tâm linh của một con người đã bước vào tuổi hoa niên. Tình cảm, tâm hồn nhà thơ thật da diết... nhưng lại chơi vơi bởi sự cô liêu, đầy sắc hư hao như câu thơ đã kết:
                   
Trong tiếng lá bay... chầm chậm bóng ta theo...
 
Về chùm thơ "áo trắng" của PNT - Nó nuối cảm những tình yêu chớm nở thưở đầu đời, trong suốt tựa dòng suối ban mai. Có những câu thơ mà hình tượng gợi vào trái tim ta da diết, bàng hoàng như:

Tà áo trắng động vào... khe khẽ nát tim anh!
                     (Thời áo trắng).

Hay là:

 Tà áo trắng trôi dưới dòng mây bạc
Lang thang vài cánh bướm bơ vơ
Áo trắng in ngang trời - sét đánh!
Lưỡi dao nào cào nát tim thu?

                 (Phố thu và áo trắng).
 
Nhà thơ không khỏi bỡ ngỡ, thảng thốt như một giấc chiêm bao. Vừa mới thoáng đây thôi mà mình đã già rồi! Vì thế nên cả thành phố cũng cô đơn, hiu hắt cùng nỗi lòng anh. Anh tha thiết muốn níu kéo lại nó:
                  
Trả lại cho anh một thời áo trắng
Em đi rồi, mai thành phố cô đơn!

  
Tình yêu vừa mang lại bao hạnh phúc lẫn nỗi đau khổ cho trái tim ta, nhưng nó cũng chắp cánh cho những khát vọng bay lên cao, để ta làm được nhiều điều lớn lao hơn, có ích cho cuộc sống cũng như xã hội. Thơ PNT đã đạt độ triết lý sâu sắc và có nhiều tình thơ hay!

                                                           HTV.
                                               (In trên Tạp chí Diễn đàn vào số tới
                                           của Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật VN)

Ghi chú: Bài viết đã đăng trên Tạp chí diễn đàn...số 175 - Tháng 8, 2009
<bài viết được chỉnh sửa lúc 12.09.2009 11:47:40 bởi Nhatho_PhamNgocThai >
Đời hư, thực nhập nhoè lẫn lộn
Đêm ái tình... ta nương ngủ trái tim hoang.

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 04.07.2009 12:44:06
.


     Đánh giá tập thơ  RUNG ĐỘNG TRÁI TIM - Một số tình thơ đã in trong tập, ở những trang trên của mục này tôi cũng đã bình khá nhiều. Tuy nhiên, để có thể có được một sự nhận định tương đối xác đáng tầm vóc của tập thơ, trong bài viết này để bạn đọc có thể dễ nhìn nhận tôi sẽ đưa ra sự so sánh với các bài thơ hay của thi đàn xưa nay, kết hợp qua việc tham khảo với nhận định chung của nhiều nhà thơ, hoặc một số người bình luận đương thời về tập thơ của anh.

     Tổng cộng cả tập có 12 bài Thơ Đời và 33 bài Thơ Tình. Trước hêt xin nói về một bài thơ đời khá đặc biệt đã in trong tập thơ "Rung động trái tim" (RĐTT), đó là bài LÀM MA EM VỢ:

 
Em kết liễu! Tự giải thoát mình khỏi " kiếp"
Chết thật hèn. Nhưng sống thế càng ôi,
Anh thắp cho em một nén nhang đời
Và lễ tạ: Nam-mô-di-Phật!

Người sống đưa chân người chết đây
Đầu bạc làm ma mái xanh này
Mẹ, cha... queo quắt còn ham thọ
Em nhởn thanh xuân lại vội quay.

Em ơi : chữ Kiếp trước chữ Người!
Sống cần cố gắng! Chết rồi thôi,
Hãy đi - Yên nhé! Coi hết nợ... (*)
Anh ở vì chưng trả nợ đời!


(*) Nàng Kiều trẫm mình trên sông Tiền Đường nhưng lại được Giác Duyên vớt cứu - Theo thuyết bản mệnh của Phật giáo ở cụ Nguyễn Du: Nàng chưa thể chết... vì chưa trả hết nợ đời!

Nhưng trước khi phân tích về cái giá đã đạt được của bài thơ - Tôi xin nói ít nét cũng về "cái giá" mà những bài thơ đạt độ hay sâu sắc đã tồn tại với đời như thế nào?

Nói đến Bà Huyện Thanh Quan là phải nói đến bài thơ "Đèo ngang" của Bà - Tuy Bà còn nhiều bài thơ sâu sắc khác, nhưng chính Đèo Ngang đã dựng thành tượng đài làm nên tên tuổi thi nhân của người nữ sỹ!...

Hoặc nói về Hồ Xuân Hương chẳng hạn - Chưa cần kể đến những bài thơ đạt đỉnh cao của Bà như: Làm Lẽ, Cảnh Thu... mà chỉ với những bài thơ chí lý như Khóc Tổng Cóc, hay Khóc Ông Phủ Vĩnh Tường... cũng đã bao tiếng tăm cùng song hành trong tên tuổi của nữ sỹ họ Hồ này!

Như Tú Xương thì nói về "Tiếng ếch", rồi "Thương vợ"...

Nguyễn Khuyến thì phải nói đến "Điếu thu" (trong chùm thơ 3 bài thơ mùa thu nổi tiếng của ông), hay bài "Khóc Dương Khuê"...

Đời sau như Nguyễn bính thì "Lỡ bước sang ngang" hoặc "Tương tư"...

Huy Cận là "Tràng giang"...

Xuân Diệu thì "Lời kỹ nữ" cùng bài thơ Biển...

Vũ Hoàng Chương "Say đi em"...

Xuân Quỳnh là "Thuyền và biển"...v.v...

Những nhà thơ đương đại hiện nay của ta rất hiếm người có được những bài thơ hay đạt độ lưu truyền , để có thể có được cái giá mang tầm vóc như thế!

Giờ xin nói về bài LÀM MA EM VỢ trong tập thơ RĐTT của PNT, có thể đạt đến "cái giá" nào?

Như đã nói : Trong tập thơ RĐTT này tác giả đã cho in theo cả lời bình của chính mình - Nhiều bài bình của tác giả cũng rất sâu sắc và hay, gây dư luận chấn động không ít trong giới văn chương. Ai muốn tham khảo cả thơ lẫn bình của tác giả thì xin xem trong mục "THƠ TÌNH CỦA PNT"
(Bài số 57 trong trang thứ tư ở phần bên).

Ở đây, chủ yếu tôi đi vào phân tích tổng quát nhằm làm bật lên Cái Giá để tạo nên tầm vóc mà khả năng bài thơ đạt được lâu dài lưu truyền trong đời và đối với nền văn học Việt Nam mai sau.

                                       


<bài viết được chỉnh sửa lúc 20.07.2009 12:41:58 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 20.07.2009 12:38:00
.


    Vì bài thơ LÀM MA EM VỢ là một bài thơ mang tính xã hội học sâu sắc, một bài thơ rất xúc tích, nó có thể đạt đến một giá trị của nền văn học... Tôi xin trích dẫn cả lời bình của chính tác giả - Lời bình này đã được tác giả cho in kèm với bài thơ trong tập "Rung động trái tim" mà NXB Thanh niên đã xuất bản vừa qua. Thêm những cơ sở để tôi tổng quát, phân tích về bài thơ cho đạt phần phong phú!...
    Lời bình của tác giả cho bài LÀM MA EM VỢ đó như sau:


  "Làm Ma Em Vợ" (LMEV) là một bài thơ khóc! Trước hết xin nói qua đôi bài thơ khóc có tiếng trong thi đàn của các thi nhân xưa. Hồ Xuân Hương đã viết hai bài thơ khóc về hai ông chồng. Thực ra bài Khóc Tổng Cóc không phải vì ông Tổng Cóc chết, chỉ vì chuyện vợ chồng tan vỡ đứt đuôi con nòng nọc đấy thôi:

                       Chàng Cóc ơi! Chàng Cóc ơi!
                        Thiếp bén duyên chàng có thế thôi
                        Nòng nọc đứt đuôi từ đây nhé
                        Nghìn vàng khôn chuộc dấu bôi vôi.


       Qua đó bà than cho thân phận mình. Lời từ biệt một ông chồng chưa chết, hờn giận chê bai ông vô tích sự, đã là chàng Tổng Cóc còn hèn kém nhu nhược. Bà nguyền rủa sự rẽ duyên của người vợ cả cùng với những người nhà ông. Bà đã đem cả một xâu: nào nhái bén, nòng nọc, chẫu chàng, chẫu chuộc ra mà giễu cợt. Lời nghe có vẻ cũng thống thiết , nhưng ý lại cay chua...Bài thơ mang tính bi hài.

       Còn bài Khóc Ông Phủ Vĩnh Tường - Lời than có phần chân thành tha thiết, đủ thấy lòng bà cũng tỏ sự tiếc thương. Bà tiếc cái hạnh phúc ngắn ngủi sau 27 tháng chung sống được ông Phủ thương yêu, còn quí trọng như một người bàu bạn đồng cảm văn chương:
                        Cái nợ ba sinh đã trả rồi
                        Chôn chặt văn chương ba thuớc đất...


      Rồi bà trách tạo hoá không công bằng:
                        Cán cân tạo hoá rơi đâu mất
                        Miệng túi càn khôn khép lại rồi.

      Bà phẫn xót cái phận bạc bẽo của mình nên giọng thơ có vẻ nhạo báng cõi đời. Nói chung hai bài thơ khóc của HXH , theo một cách nói: đó là hai tiếng thở dài khác nhau, tuy bộc lộ tính cách không kém ngạo ngược, nhưng nó vẫn chứa chất nỗi oán thán và chua chát cảnh thế gian.

      Lại bàn đôi lời về bài thơ Khóc Dương Khuê của Nguyễn Khuyến (NK) - Cả thảy dài 38 câu. Viết từ nỗi đau tận cõi lòng , khi nghe tin người bạn tri kỷ (đương thời cùng thi đỗ khoa cử nhân với ông) đã mất. Áng thi viết như kiểu văn tế (điếu văn) bằng thể song thất lục bát. Giọng kể như lời tự sự bày tỏ lòng thương tiếc:

                      Nhớ từ thuở đăng khoa ngày trước
                        Vẫn sớm hôm tôi bác cùng nhau
                        Kính yêu từ trước đến sau
                        Trong khi gặp gỡ khác đâu duyên trời?
                        Cũng có lúc chơi nơi dặm khách
                        Tiếng suối reo róc rách lưng đèo
                        Có khi tầng gác cheo leo
                        Thú vui con hát lựa chiều cầm xoang...
 

      Từ bầu bạn văn chương đến sở thích đều tương đồng hợp ý nhau:
                        Cũng có lúc rượu ngon cùng nhắp
                        Chén quỳnh tương ăm ắp bầu xuân...

      Rồi ông than thời thế đảo điên, cảnh đời hoạn nạn phải từ bỏ quan trường, bạn bè vẫn cùng tri kỷ, lui tới thăm nhau chốn thôn hương:
                        Buổi dương cửu cùng nhau hoạn nạn
                        Phận đẩu thăng chẳng dám tham trời....


     Nỗi thơ thống thiết, khi dùng cả tích xưa để nói tình thân giữa hai người:
                        Giường kia treo cũng hững hờ
                        Đàn kia gẩy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn

     Câu trên kể về tình bạn rất thân giữa Trần Phồn và Từ Trĩ: Trần Phồn dành riêng cho bạn một cái giường, khi bạn tới thì mời ngồi, lúc bạn về lại treo lên!...Câu sau mựơn ý nói đến nghĩa tri âm giữa Bá Nha và Chung Tử Kỳ: khi Chung Tử Kỳ mất, Bá Nha đập nát cây đàn không gẩy nữa. Cứ thế theo nỗi lòng xót xa thơ ông trào ra, rồi chạnh nghĩ về sự cô đơn không có bạn:
                        Rượu ngon không có bạn hiền
                        Không mua không phải không tiền không mua...


      Khóc Dương Khuê là một trong ít bài thơ nổi tiếng nhất của NK - Tôi trích một số câu như thế, để làm cơ sở phân tích cho bạn đọc dễ nhận thấy, sự khác nhau về cả cấu tứ cũng như thi pháp -  Khi bình sang đến bài thơ khóc LMEV  sau đây:
                        Em kết liễu! Tự giải thoát mình khỏi "kiếp"
                        Chết thật hèn, nhưng sống thế càng ôi

      Hai câu mở đầu này giống như những lời khóc van khi đưa đám trong dân gian của các bà, các cô...đối với những người thân hoặc các đức ông chồng :

 -  Anh ơi! Sao anh không sống để suốt ngày rượu chè, suốt ngày cờ bạc, suốt ngày đánh con chửi vợ, anh ơi!
 
      Ấy lúc sống thì rền rĩ, có khi mắng rủa nhau: Sao không chết quách đi cho rồi! Nhưng lúc chết thật thì lại khóc: “ Anh cứ sống tồi như thế cũng được, đừng chết mà bỏ vợ, bỏ con mà đi có hơn không? “ - Tôi ví như các bà, các cô khóc tang...là nói về giọng điệu, cũng như cách thức cảm xúc của tác giả để diễn đạt bài thơ khóc mang màu sắc dân gian. Chứ còn thơ có đạo của thơ, có nghĩa của thơ, không thể khóc tuốt tuồn tuột tạp-pí-lù theo kiểu các bà , các cô được.

      Ta xem trong câu thơ hai, nửa vế đầu viết: " Chết thật hèn", nửa vế sau lại nói :"... nhưng sống thế càng ôi" ! Như thế là ngay trong một câu thơ, đã đưa ra hai nhận định về cái sống và sự chết của nó (tức là người em vợ): Chết như nó thì dở , thì hèn, nhưng sống mà sống kém, sống tệ như vậy thì...Nhưng đây là một câu thơ khóc trước vong linh em - Có thể trách nó về cái chết thì còn được, nhưng nếu đem cả cách sống tệ ra trách trước mồ mả em...e cũng thật là bất nhẫn!
 
       Tôi xin trích những lời của Hoài Thanh khi nói về Hàn Mặc Tử trong Thi Nhân Việt Nam - Kết thúc bài giới thiệu về HMT ông đã viết: " Một người đau khổ nhường ấy, lúc sống ta hững hờ bỏ quên, bây giờ chết rồi ta xúm lại kẻ chê người khen. Chê hay khen tôi đều thấy có gì bất nhẫn".

      Trở lại với bài LMEV -  Thế là lòng nhà thơ mâu thuẫn. Nhưng một bài thơ khóc tang thì phải nói đến cả nghĩa sống và cái chết của bài thơ đó! Huống hồ tính nhân bản trong thi ca, nó đòi hỏi phải đặt ra một giác độ nhìn nhận trách nhiệm của một con người trước xã hội, trước cộng đồng:
                        Sống cần cố gắng -  Chết rồi thôi...

       Bởi vậy để đỡ cho câu thơ khóc rất thật ấy, ngay hai câu sau đó: với nghĩa tử là nghĩa tận, đã thể hiện cái tâm và cái đạo của anh đối với người em. Những giọt nước mắt của nhà thơ đã nhỏ xuống , tình cảm anh xót xa mà thắp nén hương lòng, khấn cầu cho vong hồn em sớm được siêu thoát:
                        Anh thắp cho em một nén nhang đời
                        Và lễ tạ: Nam-mô-di...Phật!


       Trách là trách những người thân đang sống quanh không cứu vớt được nó? Trách thực tế cộng đồng không đủ sự nhân ái cần thiết đưa nó ra khỏi bờ vực thẳm? Nhưng thôi, dù sao thì em cũng đã chết rồi! Hãy để cho vong hồn em được an ủi, yên nghỉ nơi suối vàng. Nhưng ý tưởng bao trùm tình thi LMEV này, đã được tác giả khai phá phát sáng lên ngay từ trong câu thơ đầu. Tôi quay lại để bình xét về câu thơ thứ nhất ấy:
                      Em kết liễu! Tự giải thoát mình khỏi "kiếp"

      Ba chữ "tự giải thoát" là tiếng kêu trong trời đất và xã hội, từ dưới đáy hạ tầng của lớp chúng sinh: Cuộc đời đến mức phải tự kết liễu để giải thoát mình ra khỏi "kiếp sống", thật là bi thương! Nhìn theo quan điểm nhân đạo: suy cho cùng nó cũng chỉ là một nạn nhân đáng thương của xã hội mà thôi! Tiếng kêu chúng sinh đó đòi hỏi, thậm chí chất vấn...cả thượng tầng kiến trúc kia? Huống hồ cảnh đời còn bao thương tâm, bao oan nghiệt, phi lý bất công vẫn đè nặng lên lớp nhân quần lương thiện. Chữ "kiếp" đã được vọt trào ra chính vì nỗi đau đời đó!

      Đến câu thơ thứ chín, ta thấy nhà thơ còn nhắc lại chữ "kiếp" ấy một lần nữa:
                          Em ơi! Chữ Kiếp trước chữ Người...

     Đứng trước bao cảnh đời khốn khổ, với tâm khảm xót xa và ở trên bờ bến của nhân gian nhà thơ đã viết ra bài khóc tang này -  Tôi bình sang đoạn thơ hai:
                         Người sống đưa chân người chết đây
                         Đầu bạc làm ma mái xanh này

      Cái lời tiễn người đã chết khi đưa ra mồ ra mả, nhưng ở đây nó ngược cảnh : đầu bạc lại làm ma mái đầu xanh... nghe rền rĩ như tiếng kèn đám ma. Đó là sự bi ai của cuộc sống !
 
      Trong dân gian lắm khi cảnh gia đình lục đục , cha mẹ già hay ông bà tính khí trái nắng giở giời...thường rít lên rỉa rói con cháu: Đến con giun, con dế nó còn muốn sống nữa là con người? Tâm lý cảnh đời thường ấy đã được tác giả vận vào hai câu sau của đoạn thơ hai này, để nói lên nỗi xót xa bi thương đối với người em:
                        Mẹ,cha...queo quắt còn ham thọ
                        Em nhởn thanh xuân lại vội quay.


       Quay là quay lơ, lăn ra chết... đi liền với "nhởn thanh xuân" (nhởn nhơ tuổi thanh xuân) : nghĩa thơ có ý trào lộng, ngôn ngữ nhịp điệu hợp với sự cúng điếu của sự khóc tang. Lời than ấy giống như những người đi theo xe tang khóc viếng, đưa linh hồn kẻ chết về nơi chín suối. Nghĩa là, một cái chết tội tình đáng thương thay! Mẹ, cha đã phải chịu đựng bao nhiêu khốn khổ , tủi nhục đắng cay mà vẫn sống đó... Em còn trẻ, dù có cảnh đời thế nào đi nữa, cũng việc gì phải phẫn chí tìm cách quên sinh?

       Đôi nét về phong thi: từ lời cầu nguyện trong ý của đoạn thơ một phát triển sang đoạn thơ hai, nó khác với cái chết bởi tạo hoá mà bà HXH đã khóc ông Phủ Vĩnh Tường: như kiểu bài tụng (theo thể thất ngôn bát cú). Bà nuối xót vĩnh biệt ông, trách trời trách đất...Rồi cám cảnh đời đen đỏ long đong đối với thân phận mình, bà than:
                        Hăm bảy tháng trời đà mấy chốc
                        Trăm năm ông Phủ Vĩnh Tường ôi!

      Còn cái chết già của người bạn Dương Khuê mà NK đã khóc tang (như đã phân tích trên), mạch thơ dài theo một dòng cảm xúc, để kể cho ta về mọi chuyện của hai người...
và nhà thơ thương tiếc:
                        Làm sao bác vội về ngay
                        Chợt nghe, tôi bỗng chân tay rụng rời

    Hay là:
                        Sao vội vàng (bác) đã mải lên tiên  

       Còn LMEV  -  Tuy cũng dựa trên một nỗi đời cụ thể, nhưng nó có cấu trúc của một bài thơ tượng trưng,và còn nhuốm đầm sắc thái theo quan điểm của nỗi kiếp đoạn trường, bể khổ dân tình của cụ Nguyễn Du. Để cho rõ hơn , xin phân tích sang đoạn thơ ba là đoạn thơ kết bài:

                       Em ơi! Chữ Kiếp trước chữ Người...
                        Sống cần cố gắng -  Chết rồi thôi,
                        Hãy đi , yên nhé! Coi hết nợ...
                        Anh ở vì chưng trả nợ đời.

      Lại nói về thân phận Kiều trong tác phẩm của cụ Nguyễn Du: trải qua bao khổ ải, nhục nhã ê chề phải trẫm mình xuống dòng sông Tiền Đường để chết, nhưng lại được Giác Duyên vớt cứu - Nàng chưa thể chết vì chưa trả hết nợ đời! Như thế món nợ Kiếp của Kiều, dù đã phải trải qua hai lần thanh lâu, mấy lần muốn tự vẫn không thành:
                        Làm cho sống đoạ thác đầy
                        Đoạn trường cho hết kiếp này mới thôi!

                                                                ( Kiều )

     Còn cái việc nàng đã được cụ Nguyễn Du cho tái hợp lại với chàng Kim Trọng để cuộc đời bi thảm của Kiều có phần kết hậu, âu đó cũng chỉ là món nợ đời cuối cùng mà nàng phải trả nốt đó thôi: món nợ tình ! Bởi 15 năm khổ ải định chết, chết không xong. Tới khi được Giác Duyên cứu sống lại rồi, Kiều chỉ muốn đem tấm thân đã "dơ" của mình:
                        Trông hoa đèn chẳng thẹn mình lắm ru?

      Để mà yên thân nơi cửa chùa:
                        Đã đem mình bỏ am mây...
                        Mầu thiền ăn mặc đã ưa nâu sồng

      Thế mà phận cũng có được yên đâu? Khi Kiều từ chối duyên tái hợp với chàng Kim kia, từng thốt ra than:
                        Nói chi kết tóc xe tơ
                        Đã buồn cả ruột mà nhơ cả đời...

 
    Thế mà Vương Ông vẫn còn trì triết , mắng con gái rằng:
                        Tình kia, hiếu nọ ai đền cho đây?

      Vì "hiếu" đã phải bán cả tấm thân trong trắng , ngà ngọc của mình để chuộc cha. Với "tình" lòng vẫn thuỷ chung son sắt, cũng đành phải dứt duyên nhờ em là Thuý Vân thay mình!... Hiếu, tình sâu nặng đến thế? mà vẫn chưa đủ trả!... Cuối cùng Kiều vẫn cứ phải đem cái tấm thân mình, như nàng đã nói:
                        Ong qua bướm lại đã thừa xấu xa...

      Để mà đền nốt cho chàng Kim! "món nợ kiếp người" tưởng cũng chỉ khổ đến thế là cùng? Trở lại với bài LMEV, câu thứ ba của đoạn thơ này là:
                         Hãy đi, yên nhé! Coi hết nợ...

     Cái nạn kiếp người nơi hạ tầng của chúng sinh thời nào mà chẳng khổ? Trải qua những thăng trầm bể ải trong nhân tình thế sự, chiêm nghiệm trong thẳm sâu tâm linh cuộc đời mình, thấm đẫm về chữ Kiếp luân hồi ấy... để nỗi thơ thương xót từ trong lòng tác giả đã trào ra: Em chết, là coi như đã trả hết nợ đời đó em! (Vì muốn nó cũng có sống lại được nữa đâu?), đồng thời đó cũng là lời an ủi, xoa bớt nỗi đau xót cho vong hồn người em nơi chín suối. Mặt sau của bản thơ là tiếng kêu cứu xã hội, tiếng khóc nấc bật ra từ trong khối cộng đồng của thời đại hiện đại này!

                       Em ơi! Chữ Kiếp trước chữ Người...
  Ta trở lại với câu thơ đầu tiên:
                        Em kết liễu! Tự giải thoát mình khỏi "kiếp"

      Thì đây cũng chính là tiếng khóc chung của nạn người! Lời khóc tang của bài LMEV này, là tiếng khóc bật ra từ trong nỗi kiếp nhân gian. Một mảng màu xám trên cái bình diện chung của hiện thực đời sống hôm nay:
                        Anh ở vì chưng trả nợ đời.

      Anh còn phải sống tiếp, cũng chả sung sướng gì đâu? Bao khổ nạn, mệt mỏi ê chề...chẳng qua chỉ vì đời chưa hết nợ, trả hết nợ rồi anh cũng đi thôi! Bài thơ chỉ như một lời khấn cầu từ bi nơi cửa Phật, để thắp cho đứa em tội nghiệp, cùng những kẻ đáng thương đã sinh ra ở trên cõi sống trần ai đây... một nén nhang đời!


                    
<bài viết được chỉnh sửa lúc 16.08.2009 13:06:06 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 16.08.2009 13:04:50
.


      Sở dĩ nhận định về thi phẩm LÀM MA EM VỢ có một chân giá trị khá sâu sắc trong thi đàn cũng như đối với nền văn học lâu dài, xuất phát trên mấy tiêu điểm sau:

1/  Bài thơ hàm súc tính nhân bản - Nó đầm ý nghĩa nhân gian!... vừa theo thuyết bản mệnh của kinh Phật. Thí dụ như ở câu thơ khi tác giả vấn an linh hồn của người em nơi chín suối:
               
Hãy đi -Yên nhé! Coi hết nợ...
Anh ở vì chưng trả nợ đời!

     
Như bài bình mà tác giả đã phân tích thông qua tích trong tác phẩm Kiều của cụ Nguyễn Du rằng: Chỉ có người chết là đã trả hết nợ đời. Một mặt khác ý câu thơ cũng còn để vấn an hương hồn của người em, nên nó cũng là tính nhân đạo của tình thơ.
    
Nhưng mặt khác chìm sâu trong bài thơ còn có ý phê phán một hiện thực xã hội còn có nhiều điều chưa tốt lành đối với cuộc sống của tầng lớp dân dã chúng sinh, thế cho nên ngay mở đầu bài thơ nhà thơ đã viết:
                  
 Em kết liễu! Tự giải thoát mình khỏi kiếp...
     
Sống mà phải tìm cách chết để giải thoát mình - Thật là cuộc sống nhân quần đó cũng không kém phần khốn nạn rồi. Tuy nhiên sau đó tác giả cũng đôi chút trách người em rằng: "Chết như thế thật là hèn", nhưng em sống như vậy cũng chưa phải tốt?... Nhìn chung lại cho người đời cần phải suy xem: xã hội chúng ta đang sống đây, cuộc sống của đương đại chúng ta đây - chắc vẫn còn đầy rẫy những điều không tốt đẹp. Nó cần phải có sự điều chỉnh như thế nào, hoặc là về mặt thể chế cần thay đổi để có một xã hội tốt đẹp hơn?

2/   Cấu tứ bài thơ rất xúc tích, cảm động sâu sắc và tính người... nhất là về mặt nghĩa tử là nghĩa tận. Những câu thơ đan xen nhau chặt chẽ mà vẫn xúc động, ý tình rạch ròi. Như thể ngay sau khi đưa ra những triết luận về số kiếp ở 2 câu đầu mang tính phê phán hiện thực nhà thơ tiếp ngay đến hai câu sau có tính nhang khói cầu nguyện:
 
Anh thắp cho em một nén nhang đời
Và lễ tạ: Nam-mô-di-phật!


Và ở trong đoạn thứ hai thì lại là những câu thơ mang tính than khóc của những người thân đưa vong hồn em về nơi chín suối, cho nên bài thơ rất cảm kích và rất đời:

Người sống đưa chân người chết đây
Đầu bạc làm ma mái xanh này
Mẹ, cha... queo quắt còn ham thọ
Em nhởn thanh xuân lại vội quay.

Rõ ràng đây là những câu thơ khóc tang và ý tình rất chọn lọc đúng với hoàn cảnh, nỗi tình về cái chết của người em.

3/  Có thể nói bài thơ vừa mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, câu chữ xúc tich, giàu cảm xúc , giọng thơ tha thiết... về mặt thi ca nó hoàn toàn có khả năng là một phẩm bích của nền văn chương trong thế gian và khả năng tồn tại với thời gian, với các hoàn cảnh chính trị xã hội khác nhau.

Ta hãy đọc lại hai câu 9-10 mà xem tác giả vừa kết hợp tính duy tâm và duy vật biện chứng rất cuộc sống và cũng rất thời đại:

 
Em ơi : chữ Kiếp trước chữ Người!
Sống cần cố gắng! Chết rồi thôi,

Câu trên rõ ràng tác giả cũng nói là: con người ta có "chữ kiếp", nhưng câu sau thì đã đưa ra một ý thức về nghĩa sống và chết trong cộng đồng sao cho tốt! Nhưng rồi tác giả lại quay lại vấn an em với lời lẽ rất cảm động và tự nói với em về tâm trạng mình là một người anh:

Hãy đi - Yên nhé! Coi hết nợ... 
Anh ở vì chưng trả nợ đời!


Cho nên bài thơ chỉ có ba khổ (12 câu) mà hàm chứa bao nhiêu ý nghĩa, nó có thể đạt đến là một bài thơ mẫu về sự khóc tang được.

      Tác giả bình cũng đã rất sâu sắc rồi , tôi chỉ xin diễn giả thêm vài ý đó - Tóm lại LÀM MA EM VỢ là một bài thơ đời rất chí lý, một bài thơ hay!
 
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 12.09.2009 13:03:36
.

      Để mọi người có thể đọc và khái quát được cả tập thơ - Nhân Văn sẽ đăng trọn vẹn cả tập thơ ra đây. Như đã nói: Tập thơ Rung Động Trái Tim của anh xuất bản lần này là một tập thơ độc đáo, hãy cứ đề cập về phần nội dung cung cách nó đã có thể xếp vào dạng độc nhất vô nhị xưa nay chưa có nhà thơ nào làm như thế!

Thật ra khi chưa xuất bản cái việc tác giả làm thơ rồi lại tự bình thơ mình, mà có phải là bình ít đâu - dễ đến cả trăm bài ấy chứ!... Người khen cũng nhiều, kẻ dè bỉu cũng không thiếu! Ấy anh phớt tất, mà lại bình rất công phu... bỏ thời gian đến cả chục năm trời để làm điều đó. Việc anh cho xuất bản, lúc ban đầu làm giấy phép không phải là không có trắc trở đâu?...

  Cái giống đời ở Việt Nam nó thế mà: Tác giả tự bỏ tiền ra, NXB cũng khen là bình hay... Ông giám đốc NXB này thì lại sợ nếu có tai tiếng thì ảnh hưởng tới cái ghế của mình, Anh biên tập nọ thì lại sợ nhỡ giám đốc phê bình mình biên tập... thì mất sự tin tưởng của lãnh đạo, hoặc là có chỗ đồng ý thì lại đòi biên tập cấu xé lời bình! Cũng mất thời gian khá nhiều, rồi cuối cùng PNT cũng xuất bản ra theo ý mình mà không bị NXB  đẽo gọt đi một chữ nào cả.

    Khi Tập thơ được xuất bản ra đời rồi thì sao?  Tất cả từ các giáo sư, tiến sĩ văn học ở Viện văn học, hoặc là giảng dậy ở trường đại học, các nhà văn nhà thơ ở Hội Nhà Văn, anh em trong giới báo chí, sinh viên trí thức được anh biếu tặng thơ, hoặc được đọc tác phẩm của anh, có thể nói đều tâm phục khẩu phục, ngay cả Ông Hữu Thỉnh Chủ tịch BCH HNVVN cũng phải công nhận về giá trị của một tập thơ!

  Nói như nhà thơ Lê Đình Cánh và một số khác : Anh đã đi trước bọn nhà thơ 40-50 năm. Ít có tập thơ nào khi xuất bản ra, mà đặc biệt tác giả cho ra cả lời bình của mình như thế... hầu hết chỉ có thán phục, miễn chê. Ai có thể được lòng hết mọi người? Nhưng ngay cả những người kê kích với PNT, lần này sách đã xuất bản rồi... cũng không dám buông lời bôi bác - Bởi vì tập thơ nó có giá và cả tầm vóc của nó!...

  Theo như ý của tác giả, anh đã nói với tôi : Cứ tạm biết như thế, anh đang dự định làm một số chuyện trong giới văn chương đã... Tập thơ sẽ còn phải bàn luận nhiều. Thôi thì tôi sẽ đăng trọn vẹn ra đây, và rồi sẽ tiếp tục đàm đạo một số nét cơ bản theo nhận thức của mình với mọi người. Văn chương còn là một sự vui thú, chơi bời cái hay, cái đẹp, cả cái kỳ, cái ngông nữa mà...


       Nguyên bản toàn bộ tập thơ như sau:




 
Nhà thơ Phạm Ngọc Thái.


Quê quán Hà Nội.
Điện thoại: 0168 302 4194

         ĐÃ XUẤT BẢN:

- Có một khoảng trời ( 1990)
- Người đàn bà trắng ( 1994)
- Rung động trái tim (2009)
       & có nhiều thơ, lý luận văn học in trên các báo Trung ương, địa phương...



                        
                            
<bài viết được chỉnh sửa lúc 05.04.2011 11:27:28 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 12.09.2009 13:14:44
.    

                           
                                                       Tựa đề của tập thơ:




                                                                      Con sẻ hót mênh mông đồng nước
                                                          Người hát rong hát vui sân ga
                                                          Tiếng Hát Đời Thường
                                                                                   thường lẫn vào bụi cát
                                                           Anh hát cho đời...
                                                          
Anh hát em nghe...


             LỜI GIỚI THIỆU TẬP THƠ
                  CỦA TIẾN SĨ VĂN HỌC


                     BẢO NGỌC


                                                               


 
        Tôi còn nhớ: Kể từ lần xuất bản tập thơ " Người đàn bà trắng " -  NXB Thanh niên 1994, đến bây giờ cũng đã hơn một giáp. Hiện nay Phạm Ngọc Thái đã và đang tiếp tục cho đăng cả Tuyển thơ Đại Bàng ( khoảng 500 bài có cả bình ) trên mạng internet  trong website của Việt Nam Thư Quán ( vnthuquan.net - Ở trang " diễn đàn " - Danh mục " tác giả người Việt " ).

     Thực ra thì hơn một chục năm đó, tuy không xuất bản tiếp nhưng anh đã cho phát hành rất nhiều các tệp thơ lẻ... để quảng bá thơ ca của mình rộng rãi khắp chốn kinh thành, trong làng báo chí, các hội văn chương, đặc biệt là phổ cập rất nhiều thơ tình vào giới sinh viên trong các trường đại học. Tiếng tăm và thơ anh đã được nhiều người biết đến.

    
    Phải nói : Phạm Ngọc Thái  là một con người sống hết mình, hết tâm huyết với thi ca. Như tiến sĩ triết học Thế Hùng đã từng nói về anh: Con người tử vì đạo! Hoặc như nghệ sĩ Trần Việt Thịnh đã viết trong bài bình luận: " Phạm Ngọc Thái  -  Người hai lần thi sĩ  " rằng: 


-    Nếu coi thơ ca là một ngôi đền kì vĩ và cao sang, thì anh chính là một tín đồ trong không nhiều tín đồ của ngôi đền đó !...

     
    Dường như anh sinh ra là để làm thơ ! Về cơ bản thơ Phạm Ngọc Thái là loại thơ truyền đời. Trong tuyển thơ của anh có rất nhiều bài đã đạt độ khúc triết, sâu sắc và là những bài thơ hay.

      Một loại thơ hàm chứa đầy ý nghĩa trong hình ảnh câu chữ cũng như hình tượng thi ca. Nó gắn liền tính chất sâu xa của thơ cổ phương Đông, kết hợp khá nhuần nhuyễn với các trường phái thơ hiện đại châu Âu: Từ trường phái thơ lãng mạn , tượng trưng đến siêu thực... đã kết hợp với nhau và được cô đúc trong thơ triết học . Rút ra không chỉ từ lý luận thuần tuý mà gắn liền với đời sống xã hội, cùng bể khổ trầm luân cõi nhân gian...

    Đọc thơ anh càng thấm thía hơn nỗi lận đận, long đong nơi bờ bãi con người và giàu tính nhân văn. Hầu hết là thơ tự do. Nhưng trước hết vẫn phải nói: Phạm Ngọc Thái là một nhà thơ của tình yêu! Đặc biệt thơ tình của anh đã đi được vào lòng các tầng lớp: từ tầm bậc tuổi hoa niên đến lớp trẻ sinh viên, rất nhiều người yêu thích thơ anh.

     
   
Một số  lớn các tình thơ đã được anh công phu viết những bài bình hoặc tiểu luận chí lý và rất hay. Chưa có một nhà thơ nào có dụng tâm viết, mà lại viết say sưa và sâu sắc đến vậy. Tôi vốn là người từng ham đọc thơ, cả thơ trong nước và thế giới.

    Theo tôi: Thơ Phạm Ngọc Thái đã đạt được tầm là một tài sản của nền văn học quốc gia và có sức truyền lại trong dân gian. Gọi là để giới thiệu thơ anh , tôi chỉ viết vài lời như vậy. Bởi - Nhiều bài thơ cũng đã được anh viết bình thích thú lắm rồi ! Xin giành để các nhà văn, nhà thơ, những người nghiên cứu bình luận văn học... cùng các đọc giả xem và thời gian kiểm nghiệm. 

    
    Sau nhiều năm dừng lại, nay anh tiếp tục cho xuất bản thơ để ra mắt bạn đọc - Trên con đường của nghệ thuật thi ca, chúc anh thành công !...

 

                                                                     
  
                                                               (Viết tại Hà Nội - Mùa thu 2008 )
<bài viết được chỉnh sửa lúc 19.09.2010 01:46:22 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 12.09.2009 13:29:41
.


                      ĐÊM BÓNG CÔ ĐƠN


Em đột ngột qua mưa chiều tạt lá
Chút thơ lòng tầm tã tim anh!
Mối tình nhỏ líu lo đùa một gã
Người tuy xa còn lại bản đàn êm.

Người con gái đi rồi ra phố vắng
Em về đâu trong đêm bóng cô đơn?
Anh muốn níu cơn gió đường lặng thoáng
Để cùng trinh nữ tắm yêu thương.

Đêm tháng bảy, em ơi! Lòng da diết,
Nén hương thơm thắp trước cửa đền
Khe khẽ vào đời anh làm bể biếc
Thành phố buồn, mùa thu đến chăng em!

Thì đi nhé! Dù chia ly là biệt tích
Đời thầm vương... Tình cũng vở kịch câm...

Mùa lá rụng… em bước mùa lá rụng
Gió cứ bay mây trắng đầy đường
Người con gái đi rồi ra phố vắng
Em về đâu trong đêm bóng cô đơn?

 
                                                7/1999


  Vào một đêm của mùa lá rụng, người con gái cô đơn ấy đã nghĩ gì đang bước đi trên phố vắng ? Tôi không biết!

                 Đời thầm vương... Tình cũng vở kịch câm...

  Đúng thật, tình là một vở kịch câm! Đoạn thơ: Em về đâu trong đêm bóng cô đơn? /-
Đã được tác giả nhắc đi nhắc lại hai lần làm điệp khúc cho bài thơ. Còn câu thơ:

                 Nén hương thơm thắp trước cửa đền  

  Nghĩa là, lòng anh thực cũng muốn về bên em… nhưng tình thì trắc trở. Người con gái đang bước đi trong mùa lá rụng ấy, em có nghe thấy cả mùa thu đang đến không? Mùa của chia ly đấy! Như khúc tình ca yêu thương, mưa cũng đang rơi tầm tã trong anh.
Đêm Bóng Cô Đơn là một tình thơ nuối tiếc về hình bóng đối với một người trinh nữ, như dòng suối thiết tha chảy mãi trong trái tim chàng thi sĩ!
 
 
 
 
 
                      PHỐ THU VÀ ÁO TRẮNG
 
 
 
Tà áo trắng em đi qua phố
Mùa thu rơi phủ mắt anh
Tà áo trắng của người sinh nữ
Anh nhìn xác phượng khóc rưng rưng.
 
Chỉ còn lại con tim rớm đỏ
Áo quệt vào máu rỏ hai tay…
Ôi, mùa thu mùa thu êm ả
Sao lòng anh tơi tả thế này?
 
Tà áo trắng trôi dưới dòng mây bạc
Lang thang vài cánh bướm bơ vơ,
Áo trắng in ngang trời - sét đánh!
Lưỡi dao nào cào nát tim thu?
 
Anh cũng có một thời bên áo trắng
Cũng bế bồng và cũng đã ru em!
Cái thời ấy chìm vào xa vắng
Phút gặp lòng đâu hết ngổn ngang.
 
Thêm một mùa thu, một mùa thu vỡ
Câu thơ nẩy những bông hoa buồn
Thôi, đừng hát để ướt lòng trinh nữ
Em đi rồi! Anh chết cả mùa đông.

 
                                          9/1994
 
 
        Một sáng mùa thu, khi tôi đang đi lang thang trên đường phố Hà Thành, giữa cảnh mưa bay...Bỗng một đoàn thiếu nữ vận toàn áo dài trắng tha thuớt, ôm nhau trên những chiếc xe phóng lướt qua tôi:

                 Tà áo trắng em đi qua phố
                      Mùa thu rơi phủ mắt anh


    Những câu thơ đầu tiên, cảm xúc bật ra trong cảnh tình như thế. Hay là:

                Tà áo trắng trôi dưới dòng mây bạc
                      Lang thang vài cánh bướm bơ vơ


  Đó là một mùa thu của tình yêu ! Lòng tôi xốn xang, dường như thể có những mũi dao nào đó đang trích sâu vào trái tim tôi, làm đau đớn và ròng ròng máu chảy:

               Chỉ còn lại con tim rớm đỏ
                     Áo quệt vào máu rỏ hai tay…
                     Ôi, mùa thu mùa thu êm ả
                     Sao lòng anh tơi tả thế này?


   Ai chẳng có một thời dan díu với các nàng thiếu nữ, từng tha thiết mộng mơ bên áo trắng của các em:

                Anh cũng có một thời bên áo trắng
                    Cũng bế bồng và cũng đã ru em!


Bài thơ này - Chính nhà thơ đã kể lể về cái thời đã có ấy của mình!
 
 
 


                 ANH VỌNG NGHE
           TIẾNG EM HÁT BÊN HỒ



Anh vọng nghe tiếng hát bỗng bàng hoàng
Đôi mắt mùa thu ru êm ả,
Ôi, hồ xưa! Những đêm trăng lộng gió
Những đêm không chiếu không màn.

Tiếng hát ấy vẳng xa đã vào bụi cát
Em mãi còn kỉ niệm trong anh
Như hạnh phúc đời anh: Cái thực là hư cả,
Cái đã hư xưa mới chính thực là mình.

Cuộc đời như bóng mây qua vũ trụ
Chiếu ở rất xa,
                    qua hồn ta,
                                  trong mộng ủ.
Ôi, hư vô - Sao quặn xiết lòng ta,
Hỡi đêm tàn!
Có nghe tiếng em vẫn hát tận hồ xa...

                          
                                              2/1996


   Người thiếu nữ ấy: đôi mắt nàng như cả bầu trời mùa thu gió và trong những đêm trăng mơ mộng. Đó là những kỉ niệm êm đềm, tha thiết của một thời, đã trở thành lưỡi dao cào xé tim anh. Thật đẹp đẽ biết bao:

                Những đêm không chiếu không màn  

Những đêm trăng hồ em đã từng hát để ru anh, là những đêm của tình yêu! Đời đẹp nhất, hạnh phúc nhất là những năm tháng… anh với em sống trong màn trời, chiếu đất. Tiếng hát mà nhà thơ bàng hoàng nghe của người yêu xưa vọng đến trong những đêm không chiếu, không màn ấy: một tình cảm vừa lãng mạn, vừa hoang xơ. Ta đã thấy ngay ở đoạn thơ đầu:                                  
                 Anh vọng nghe tiếng hát bỗng bàng hoàng
                     Đôi mắt mùa thu ru êm ả


  Tuy chỉ là những hình ảnh gợi lại , nhưng nó đã vẽ lên một phông cảnh thật máu thịt và đam mê. Sang đoạn thơ hai:

               Tiếng hát ấy vẳng xa đã vào bụi cát
                    Em mãi còn kỉ niệm trong anh
                    Như hạnh phúc đời anh: Cái thực là hư cả,
                    Cái đã hư xưa mới chính thực là mình.


  Trong bụi cát… năm tháng qua đi vùi nó vào quá khứ. Nhưng vẫn còn đây hơi thở, đôi môi êm ấm của em . Trái tim anh đang sống lại một thời với người con gái. Nếu như ở đoạn thơ đầu - Tác giả ghi lại những cảm xúc, sự thổn thức khi nhớ đến người yêu: Từ đôi mắt như cả một mùa thu xanh, rồi những đêm ân ái không chiếu, không màn, thì đến đoạn thơ hai lại đi vào triết lý về mối quan hệ tình yêu và cuộc sống. Thực tại và ảo ảnh. Hiện tại và quá khứ. Cái quá khứ lại trở thành tồn tại trong tâm hồn và cuộc sống của chàng:

               Như hạnh phúc đời anh: Cái thực là hư cả,

  Còn cuộc sống anh đang sống hôm nay chỉ là hư vô, trống rỗng. Anh đang tồn tại chính là tình yêu một thời đã có với em. Cái triết lý so sánh ấy tạo nên một thứ lôgíc nhấn mạnh về ý nghĩa của tình yêu! Người đọc cũng dễ dàng cảm đồng với nhà thơ.

  Anh Vọng Nghe Tiếng Em Hát Bên Hồ là một bài thơ tương đối hay. Dù chỉ có 3 khúc thơ nhưng liên kết với nhau, xoắn xít trong cảm xúc mà triết lý tạo nên sự sâu sắc của tình thơ. Ta hãy nghe trong đoạn kết  tác giả đã nói gì:

                Cuộc đời như bóng mây qua vũ trụ
                     Chiếu ở rất xa,
                                      qua hồn ta,
                                                    trong mộng ủ.


  Nghĩa là: trên bầu trời xanh cao vời vợi kia - Hạnh phúc của đời anh với người con gái cũng chỉ như những bóng mây thoáng trôi qua. Nó trở thành giấc mơ sống mãi, ấp ủ trong cuộc đời anh. Như những vì sao xa  chiếu rọi xuống tâm hồn và trái tim anh. Để cuối cùng nhà thơ đã thốt lên giữa cảnh đêm tàn, hoang vắng:

               Ôi, hư vô - Sao quặn xiết lòng ta,
                    Hỡi đêm tàn!
                    Có nghe tiếng em vẫn hát tận hồ xa...


  Anh chỉ còn sống trong mộng ảo cùng với nỗi cô đơn!
 
 
 
 
 
                        NGƯỜI ĐÀN BÀ TRẮNG                                   

                                 Người đàn bà đi trong mưa rơi
                                     Chứa một trời thầm như hoa vậy...

                                                      
                                                         *

Chiếc mũ trắng mềm em đội bàu trời
Khóm mây trắng bay nghiêng trôi trên tóc
Đôi mắt em đong những áng mây
Người đàn bà trắng!...

Em đi - về... chao những hàng cây
Hồ gió thổi lệch vành mũ đội
Thấm đẫm mình em cả thềm nắng gội
Xoã ngang vai mái hất tơi bời.

Nỗi niềm thao thức
Những đêm trăng nước...
Chùm trinh em hát: Đấy chỗ thiên thai!
Người đàn bà ai mà định nghĩa?

Đường xưa đó về đây em ơi!
Những con đường đã đầy xác lá rơi
Xác ve, xác gió và xác của mưa.

Em không biến thành đá để hoá Vọng Phu
Anh cũng không làm chàng Trương Chi
                                       suốt đời chèo sông vắng
Ta không đi theo Con Đường Lông Ngỗng Trắng
Dẫu hình hài khắc mãi tim nhau!

Vết thương lòng không dễ đã lành đâu
Những đêm sao buồn, những đêm gió khát,
Khúc thơ tình anh lại viết về em!
Người đàn bà... ngậm cả vầng trăng...

 
                                            ( những năm 90 )
 
        Nhà thơ gọi em bằng cái tên Người Đàn Bà Trắng (NĐBT), thực ra khi ấy em vẫn còn là một thiếu nữ:

                Chiếc mũ trắng mềm em đội bàu trời
                      Khóm mây trắng bay nghiêng trôi trên tóc


  Từ chiếc mũ vải trắng mềm em thường đội trên đầu lẫn vào trong khóm mây, và khóm mây kia nghiêng trôi trên mái tóc em. Nghĩa là: bóng em đi hiển hiện dưới một bàu trời cao vời vợi. Ấn tượng nhà thơ về em cứ vờn bay cùng trời mây, gió cuốn. Đến đôi mắt của người yêu:

                Đôi mắt em đong những áng mây
                     Người đàn bà trắng!...


  Đó là đôi mắt của mùa thu êm ái, ngọt ngào, trong xanh và xa thẳm. Bích Khê trong bài thơ Tranh Loã Thể cũng đã tả về đôi mắt người mỹ nữ:

               Mắt ngời châu rung ánh sáng nghê thường

  "châu" ở đây là châu ngọc - Đôi mắt đẹp của người đàn bà được thi nhân mô tả ấy mang tính mỹ học (châu ngọc, nghê thường). Thân thể nàng cũng trinh trắng bay ra như hương, như tuyết. Khoé mắt nàng lung linh ánh sáng kỳ ảo, dị thường. Còn NĐBT - đôi mắt em lại đẹp một cách hiền dịu , mộng mơ. Nhà thơ đã lấy những hình ảnh từ trong vũ trụ, trời đất qua cảm xúc mà tả về em.

"...đong những áng mây" : Đôi mắt người yêu vừa huy hoàng lại vừa nhân ái, anh đã phiêu du trong đôi mắt ấy. Nó chìm ngập một thế giới...chiếu rọi vào những ngõ ngách làm cho cuộc đời anh sáng bừng lên, nhưng nó cũng từng làm tan nát trái tim anh! Đôi mắt người yêu mang đầy sự huyền ảo như Xuân Diệu đã viết:

               Đến tan cả đất trời
                    Anh mới thôi dào dạt


  Em thật hiền! Ta đã yêu em từ đôi mắt ngời lên như một trời châu báu, là cánh cửa tâm hồn của người đàn bà, mà thăm thẳm bao la cả bể ái tình. Sang đoạn thơ hai hình ảnh người thiếu nữ hiện lên đi giữa cuộc đời, qua một khung cảnh thiên nhiên rực rỡ:

               Em đi - về... chao những hàng cây
                    Hồ gió thổi lệch vành mũ đội
                    Thấm đẫm mình em cả thềm nắng gội...
       

Cả thềm nắng hắt lên mình em như tơ lụa của đất trời có gió thổi, cây đưa...Vẫn chiếc mũ vải trắng mềm xưa mà em thường đội lệch, che lên khuôn mặt đẹp như một vầng trăng mọc. Cái bờ hồ gió thổi ấy chứng kiến bao nhiêu kỷ niệm của nhà thơ đã có. Những tháng năm anh đã sống trong êm đềm và hạnh phúc của tình yêu. Giờ đi lại những con đường đã qua, anh như nghe thấy cả một khúc tình ca đang sống lại. Ở đó, mái tóc người con gái xưa vẫn xoã tung bay trên đôi vai trần trắng của nàng :

                 Xoã ngang vai mái hất tơi bời

     "tơi bời" ở đây có ý nghĩa của sự chói loà, chói ngợp...bởi sự chinh phục thời con gái.  Là tình yêu tơi bời, mãnh liệt và sấm sét của nàng. Tơi bời là tơi bời xuống sự sống, là bão tố phong ba, là sức mạnh phóng túng của con người Nàng có thể làm say đắm , ngả nghiêng cả tâm hồn, trí não và trái tim ta!

"Xoã ngang vai mái hất tơi bời" -  Nó tôn vinh thêm sự rực rỡ bởi quyền năng thời con gái của em. Em đi…vẫn bàu trời trong xanh, mĩ miều, mềm mại với chiếc mũ vải mềm xưa và khóm mây trắng nghiêng trôi trên mái tóc. Nhịp thơ trải dài ra như những làn mây, lớp lớp trên những dòng thơ. Bồi hồi trong kí ức xưa, hồn nhà thơ như con đò mộng lạc vào nơi bến vắng, cô đơn! Chỉ còn nghe thấy tiếng gió táp mưa sa, cùng những lá vàng tháng năm rơi phủ xuống trời đất. Trong cảm xúc, tiếng lòng nhà thơ đã cất lên gọi vọng tình em:

                 Đường xưa đó về đây em ơi!
                    Những con đường đã đầy xác lá rơi
                    Xác ve, xác gió và xác của mưa


  Những con đường ấy giờ đây thật là hoang dã trong qui luật bụi cát của thời gian. Con đường mà người con gái đã đi qua cuộc đời nhà thơ ấy, dù cuộc sống có bao nhiêu trăn trở, năm tháng cứ trôi đi nhưng.hình bóng em không phai nhoà. Thân thể của người yêu như một vườn đầy tiếng chim và hoa thơm.  Tình yêu em  đang làm xa xót trái tim anh!...Người con gái năm xưa  cũng đang phiêu dạt nơi nào trong gió mưa phủ táp cuộc đời? Dông bão sẽ dội xuống mà em như một đoá hoa thơm rực rỡ đang bị nhấn chìm , vò xé ở trong đó! Hình ảnh đoạn thơ nghe như trong giấc mộng : xác gió, xác mưa, đã đầy xác lá, xác ve...trôi . Nghĩa là: lớp lớp năm tháng chồng lên nhau phủ xuống nấm mồ tình! Những kỉ niệm êm đềm và những tối yêu em đã rất xa...nhưng vẫn lẩn khuất trong tâm tư của lòng chàng. Khi những ánh điện đêm thành phố, bàu trời sao giăng chiếu qua khoảng trống của những tán lá cây soi lên mình em...khuôn mặt em tha thiết biết bao. Đôi má em  mịn mà như một miếng trăng thơm, anh chỉ muốn cắn hôn lên đó.

    Mắt em nhìn thân thương, trìu mến. Anh khẽ kéo em vào hôn đắm đuối trên đôi môi nàng ngọt ngào như thể trái cây. Bóng cây mờ tỏ che khuất đi những cử chỉ thèm muốn của nỗi đam mê (?) Anh lần qua làn áo mỏng xoa trên thân thể nồng cháy, đặt lên bộ ngực êm mát của nàng - Hai bàu trái cũng nóng hổi xúng xính trong tay anh. Mắt em nghiền nhắm lại đưa hồn vào cõi ru mê!...Ôi, cái của người thiếu nữ mãi mãi là báu vật mà nàng mang tặng nó cho ta! Bàn tay anh chỉ muốn đi tìm vào cõi thiên thai - Đi từ trên xuống dưới tới tận chỗ cuối cùng để vào tận nơi thẳm sâu ở trong em. Bà Hồ Xuân Hương đã tả về cái đó của em thế nào:

                 Cỏ gà lún phún leo quanh mép
                      Cá diếc le te lách giữa dòng...


   Anh lại gọi đó là những sợi lông tơ tiên, là những cánh hoa kim. Anh đã xoa lên những sợi lông tơ như những cánh hoa kim ấy. Anh khẽ vén búi cỏ gà để vuốt ve hai bên mép thiên tạo. Đôi chân trần trắng như ngà em giương cao như đôi cánh hạc, để lộ ra cả một vòm điện ngọc : Đó là cổng trời!...Ở nơi ấy vào cung nguyệt, một động ngọc ngà tuyệt đẹp! Khe vào cổng sâu thẳm để đón tình yêu của anh vào với em. Nơi giáp gianh giữa trời đất, âm dương tận cùng gặp nhau. Như trong bài thơ NĐBT đã viết:

                 Chùm trinh em hát: Đấy chỗ thiên thai!
                      Người đàn bà ai mà định nghĩa?


    Cụ Nguyễn Du cũng đã tả về cái của nàng Kiều:

                Dầy dầy sẵn đúc một toà thiên nhiên

  Khi ta ngả mình lên em...thân thể em như cả một bàu trời đang toả ngợp  đầy ánh sáng. Sức hút nơi ấy của em còn mạnh hơn sức hút của trái đất. Một núm con con... Nhưng đây là vòm cửa của cả một động thiên thai! Cái vòm cửa vũ trụ tạo hoá đã dầy công để tạo ra gắn lên tấm thân người đàn bà. Nơi ở giữa, khi hai bên kẹp đùi em khẽ nép lại, đã loá ra những ánh sao thần tiên và tuyệt mĩ biết bao! Vũ trụ ấy của em đã sinh ra tất cả các kiệt tác của nhân loại này, cao vời vợi và bất tử! Chính tình yêu và tấm thân em đã sinh ra cả mùa xuân bất diệt đầy hoa thơm, trái ngọt cho cuộc sống. Sinh ra mùa thu trong xanh êm đềm, với những đêm đầy những mộng mơ. Của mùa hè gió mát và tiếng chim ca rộn rã. Nhưng đồng thời em cũng sinh ra cả mùa đông giá lạnh băng hàn...

  Giờ đây nhà thơ chỉ còn nghe thấy tiếng gió mưa phủ lên những con đường ấy, đã đầy xác lá, xác ve...trôi. Cái bờ hồ gió thổi  ngàn năm sau vẫn còn quyến luyến bóng hình em ở đó. Mãi mãi ở trong anh...      

  Tôi xin trở lại phân tích sâu thêm về đoạn thơ ba:

                Nỗi niềm thao thức
                     Những đêm trăng nước...
                     Chùm trinh em hát: Đấy chỗ thiên thai !
                     Người đàn bà ai mà định nghĩa ?


  "Chùm trinh em hát..." : Hình ảnh thơ đã được cách điệu hoá. Trong bài thơ Bẽn Lẽn của Hàn Mặc Tử : Vào một đêm trăng sao lòng những cô đơn - Thi nhân đã mơ đến những giây phút được vui vầy với người trinh nữ . Ông mường tượng ra cả cái của nàng cũng giống như vành nguyệt đang in soi trong khe nước. Lòng thi nhân bồi hồi thảng thốt kêu lên:

                 Ô kìa! Bóng nguyệt trần truồng tắm
                      Lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe...


Đó là một áng thi tuyệt tác, có thể coi đó là những câu thơ vàng. Ông run rẩy mê man đắm nhìn cái vầng trăng của người trinh nữ ấy:

                Tiếng lòng ai nói? Sao im đi?

    Chính bởi thế Bẽn Lẽn đã trở thành một trong số bài thơ hay nhất của ông. Còn cái ấy của NĐBT thì sao?

                Chùm trinh em hát: Đấy chỗ thiên thai!

  Hình ảnh thơ mô tả lại mang màu sắc trừu tượng và gợi cảm.

  " Chùm trinh em hát...": Nó đã mang cái của nàng bay lên! Suy cho cùng vũ trụ và thế giới đều tồn tại và sinh ra ở đó! Nó vừa vĩ đại vừa man dại. Nếu không có cái chỗ thiên thai ấy của người đàn bà thì không có thế giới, không có cả linh hồn lẫn sự sống và cũng không có ý nghĩa gì về lịch sử của thế gian này. Với câu thơ:

               Người đàn bà ai mà định nghĩa ?

  Tôi nhớ đã được đọc những trang sách viết về thân thế và sự nghiệp của Đại văn hào Nga vĩ đại Lép Tônxtôi - Ông là một thiên tài xây dựng hàng trăm tính cách về đàn bà có những mẫu mực khác nhau. Người từng nói những câu đại ý rằng: Không thể đưa ra những luân lý có tính khuôn mẫu nhất định đối với người đàn bà, mà chỉ có những sự tìm tòi, tìm tòi và tìm tòi mãi...

  Nàng không thể nào định nghĩa được trong sự tồn tại của đời ta? Câu thơ treo trên đầu ta như một câu hỏi vĩnh cửu, lại như thể một định mệnh!

  "Chùm trinh em hát: Đấy chỗ thiên thai!" - Đoạn thơ tả khúc triết này đã đưa thi phẩm NĐBT bay vào cõi vô biên và là bài ca bất hủ , huyền bí viết về đàn bà.     Mỗi khi " chùm trinh em hát ": Dường như cả vũ trụ dạo nhạc quanh ta. Cái vòm cửa thiên thai ấy lại mở ra để cất cao bản xô-nát tuyệt hảo nhất thế gian:             

                 Người đàn bà ai mà định nghĩa ?
                      Người đàn bà ai mà định nghĩa  ?


Đó là những câu thơ về đàn bà hay đạt đến độ đẳng cấp. Tôi cho rằng: viết về tình yêu và đàn bà – Bài thơ NĐBT  rồi  sẽ trở thành một tượng đài lộng lẫy của thi ca...

  Tôi xin bình sang đoạn thơ 5 - Đây lại là một mảng thơ đời. Nó đã triết lý về tình yêu và cuộc sống giữa nhà thơ với nàng:

                 Em không biến thành đá để hoá Vọng Phu
                     Anh cũng không làm chàng Trương Chi
                                                       suốt đời chèo sông vắng
                     Ta không đi theo Con Đường Lông Ngỗng Trắng
                     Dẫu hình hài khắc mãi tim nhau (!)


  Mâu thuẫn giữa cuộc sống và tình yêu là vậy - Đó cũng là hai mặt nghịch lý của cuộc đời:

                Em không biến thành đá để hoá Vọng Phu

  Còn anh cũng không đầy mình để cứ làm mãi cái anh chàng Trương Chi suốt đời chèo thuyền trên con sông quạnh vắng cô đơn, rồi tương tư nàng Mỵ Nương mà chết! Thực ra… chảy trong tình thơ thì anh cũng đã thầm tương tư em suốt đời rồi.

   Mối tình  của nhà thơ với NĐBT cũng chỉ là một bi kịch tình. Vết thương trái tim đôi trai gái ấy tháng năm vẫn không hàn gắn lại được, như câu thơ đã viết:

               Vết thương lòng không dễ đã lành đâu  

  Nhưng cái Con Đường Lông Ngỗng Trắng mà nàng Mỵ Châu đã rắc cho chàng Trọng Thuỷ theo, thần tượng thì rất đẹp… nhưng để cuối cùng chàng cũng nhảy xuống biển mà chết, hoá thành ngọc trai giữ tình son sắt với nàng. Nó bi ai quá! Cái hay của khúc triết lý  trong bài thơ NĐBT là nó đã được viết như đời. Trong tấn bi kịch tình yêu ấy: dẫu mối tình bị tan vỡ phải chia lìa năm tháng, nhưng tình thơ đã không kết thúc bằng sự bi thảm như một định mệnh - Đôi trai gái vẫn phải sống và tồn tai! Dù là theo chiều gió cuốn của cuộc đời...Phải chăng đó cũng là một cuốn tiểu thuyết "cuốn theo chiều gió" như bao bi kịch Tình - Đời trên bờ bến nhân gian? Cả đoạn thơ thấm đẫm giọt lệ, nó như những tiếng than bật ra trong đời sống đầy mất mát và đau đớn của tình yêu!

  Đây là một trong hai mảng thơ xương cốt lõi nhất - Mảng thứ nhất như trên đã nói, chính là đoạn thơ ba: "Chùm trinh em hát: Đấy chỗ thiên thai!"... Làm thành nền tảng , như tim óc, như tuỷ sống, như cái cây đã được kết thành trái chín cho cả tình thơ NĐBT này.   

     Trên con đường vô định... nhà thơ vẫn thiết tha, khao khát gặp lại người thiếu nữ. Trong những đêm hoang vắng và sâu thẳm của không gian mênh mông, lòng anh lại âm thầm khắc khoải:

                 Những đêm sao buồn, những đêm gió khát,
                      Khúc thơ tình anh lại viết về em!


  Những ngôi sao trên vòm trời xa xôi kia, nó cũng hiu hắt như nỗi vắng vẻ, trống lạnh của nhà thơ. Những ngọn gió đêm vô tình bay qua, như thể vẫn còn cất giữ ngọn lửa tình mà người thiếu nữ xưa từng sưởi ấm trái tim anh! Để rồi bài thơ đã được kết thúc bằng một câu thơ tuyệt bút đẹp nhất về nàng:

               Người đàn bà... ngậm cả vầng trăng...

  Cái vầng trăng ấy của nàng quen quen mà vẫn lạ! Nó cứ nguyên thuỷ như hang động thời tiền sử, lại huyền bí như thánh linh... Đây là một câu thơ siêu thực chứa đầy trầm tích đã được thăng hoa. Một thiên tạo vĩ đại đang nép trong tấm thân người đàn bà hay chính nàng là một vầng trăng? Nhưng chao ôi, dù gì thì nàng cũng đã "ngậm" cả cái vầng trăng của nàng để rời bỏ nhà thơ để đi rồi! Những tháng năm buồn nhớ về em: Anh đã viết thiên tình ca NĐBT bất diệt này để lại cho thế gian.

Cuối cùng xin mượn cụ Nguyễn Du đôi câu thơ mà Người đã kết trong Kiều để khép lại bài viết bình về thi phẩm NĐBT ở đây. Nhưng nếu chẳng may có ai đó không ưa cách bình tán thơ như tác giả ở trên, xin cũng được miễn thứ! Đó chẳng qua cũng chỉ là những tiếng nói tri âm thôi mà... Thiết nghĩ: trong cái bể khổ trầm luân này, nếu có thể mang lại được cho nhau những phút giây cảm khoái - Thì âu đó cũng là một điều có nghĩa:

                 Lời quê chắp nhặt dông dài
                      Mua vui cũng được một vài trống canh./.

                                                      
 
 
 
                                   MỘT GÓC HỒ TÂY
    
   
   Anh đến mình anh trong chiều muộn
     Nhặt thơ tình ở một góc Hồ Tây
     Ngắm mặt gương hồ vào chập tối
     Mặt trời lại ngỡ bóng trăng soi.
    
     Lơ đễnh đọt mây qua phớt trắng
     Vừa đơn côi mà không đơn côi!
     Thiếu vắng em nên anh lẻ bóng
     Lá vàng rơi thay vào chỗ em ngồi.
   
     Chiều lễnh loãng bóng đa gù bên phố
     Mõ chùa buông thay tiếng nói của tình yêu!!!
     Trong sân gạch sư già quét lá
     Bước người đi thầm lặng cõi hư hao.
   
     Chiều Hồ Tây-Chiều Tây Hồ lộng gió
     Ta và người: Cõi mộng khác chi nhau?
     Người quên hết! Còn ta yêu tất cả,
     Trong tiếng lá bay...chầm chậm bóng ta theo...

 
                                                        1/1994
 
        Thỉnh thoảng ta bất chợt bắt gặp cái bóng mặt trời khuất muộn trong cảnh chiều chập choạng - Giống như bóng trăng sáng trắng… vừa hơi viên mãn, vừa như ảo. Tác giả đến bên hồ, một người một cảnh trăng nước vơi đầy :

                 Anh đến mình anh trong chiều muộn
                      Nhặt thơ tình ở một góc Hồ Tây
                      Ngắm mặt gương hồ vào chập tối
                      Mặt trời lại ngỡ bóng trăng soi.


  Rõ ràng cái bóng mặt trời như bóng trăng sáng hơi bàng bạc kia  đã hòa điệu với tâm hồn và nỗi lòng u uẩn của nhà thơ. Khi anh nhìn lên ,cái đọt mây bay ngang qua ấy cũng mang màu phớt trắng:

                 Lơ đễnh đọt mây qua phớt trắng

   Nhưng tại sao lại "lơ đễnh"? Bởi vì tâm trạng của nhà thơ lúc ấy:

               Vừa đơn côi mà không đơn côi!

Nó chơi vơi, nửa vời... vừa hơi cô lẻ lại vừa muốn tĩnh tâm. Cảnh người buồn buồn, lơ đễnh đấy mà đâu có phải là lơ đễnh? Tình thơ trở nên da diết như muốn níu kéo một hồi ức nào đó đã xa xăm , vẫn còn đầm đìa tha thiết ở trong anh.

Sau đó tác giả có nhắc đến một người con gái nào đó,nhưng hình như không phải là một cô gái cụ thể, hay một cái tên cụ thể? Đó là khát vọng tình yêu!...Trong niềm hiu hắt của một con người đang bước vào tuổi hoa niên:
 
                Thiếu vắng em nên anh lẻ bóng
                    lá vàng rơi thay vào chỗ em ngồi


Nó không chỉ còn là cảnh chiều hoàng hôn của trời đất nữa, mà là buổi chiều hoàng của cuộc đời nhà thơ. Hình ảnh chiếc lá vàng lại rơi vào đúng chỗ ngồi của người con gái năm xưa...nó đằm thắm mà xót xa. Gợi đến một mối tình, một thuở tình của những năm tháng đã qua đi. Thì có mấy ai đã vui mãi, yêu mãi được suốt đời? Hạnh phúc gái trai mà nhà thơ đã từng có trong cuộc đời, theo thời gian nay đã úa tàn đi. Cuộc sống không có tình yêu đã trở nên vô vi, hư ảnh. Nhà thơ đi giữa cuộc đời như một cái bóng không hồn. Tất cả sự sống cùng thế giới này với anh đã trở thành vô nghĩa rồi chăng? Hình ảnh: Lá vàng rơi thay vào chỗ em ngồi /-  là một câu thơ hay!

Nhưng buồn hơn nữa... Trong cảnh chiều tà người nước vơi đầy ấy, thì tiếng cửa chùa lại vang lên :

                 Mõ chùa buông thay tiếng nói của tình yêu !!!     

  Từ chiếc lá vàng rơi thay vào chỗ ngồi của người yêu đến tiếng mõ chùa… như một bản xám hối kinh kệ cuộc đời,  tạo cho bài thơ Một Góc Hồ Tây (MGHT) thành  một bản tình xô- nát của buổi chiều hoàng không kém vẻ thê lương. Đáng lý ra tiếng nói bên nhà thơ phải là tiếng nói âu yếm của một người con gái ngọt ngào, tha thiết yêu đương, thì giờ đây chỉ còn vẳng lên tiếng cầu nguyện của kinh chùa:

               Chiều lễnh loãng bóng đa gù bên phố
                    Mõ chùa buông theo tiếng nói của tình yêu !!!
                    Trong sân gạch sư già quét lá
                    Bước người đi thầm lặng cõi hư hao.


   Cái bóng đa bên phố cũng trở nên "gù", thật đầy bóng phật đền. Phố xá trong thời buổi kinh tế thị trường mà cảnh chiều cứ như chiều thôn quê. Lòng nhà  thơ đã bay vào chốn cõi thiền!... Rồi lại hiện ra bóng của nhà sư già đang quét lá sân chùa - thì giữa hai cảnh đời: Một bên là anh thi sĩ cô đơn, với những người đi tìm vào tu tĩnh trong cảnh chùa  trốn tránh nơi trần thế - Hai mà là một! cùng về nơi mà cuộc sống đã hư hao,  thật mà không. Đến hàn huyên nơi cửa phật nhưng lòng vẫn cô lẻ vì tình trai gái:   

               Trong tiếng lá bay... chầm chậm bóng ta theo...

   Mặt sau của thơ chứa cả một khát vọng tình yêu! Lòng anh cũng mênh mang, u hoài như những chiếc lá đang bay.

   Những hình ảnh trong thơ : Cảnh chiều lễnh loãng, bóng đa bên phố lại gù, mặt trời cũng giống như vầng trăng sáng nhạt, bóng người hư hao... đến đọt mây bay qua cũng mang màu phớt trắng và lơ đễnh, v.v... Những hình ảnh ấy đã tạo cho bài thơ MGHT tựa như một bức tranh thủy mạc. Dùng cảnh để họa tình, hồn thơ đầm đìa mà phong thái vẫn thanh tao.

  Đến cuối bài thơ - Cảnh Hồ Tây đã được tác giả nhắc lại  để khắc họa thêm một lần nữa khoảng không gian ban đầu của tình thơ:

               Chiều Hồ Tây- Chiều Tây Hồ lộng gió
                    Ta và người: Cõi mộng khác chi nhau?
                    Người quên hết ! Còn ta yêu tất cả,
                    Trong tiếng lá bay... chầm chậm bóng ta theo...


Đời mà tình, tình mà vẫn đời là vậy. Tất cả đều quyện trong một buổi chiều hoàng ở bên hồ. Nó ẩn náu trong một trái tim, một tâm trạng buồn tẻ chênh vênh... Bởi cõi lòng nhà thơ đang cô đơn vì thiếu vắng bóng em yêu./.
    
    
 
                                         

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
<bài viết được chỉnh sửa lúc 16.09.2009 12:45:14 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 15.09.2009 12:27:55
.


                NGƯỜI CON GÁI SÔNG XƯA                                    

                           ( Nhớ lại thời chiến sĩ qua làng )

Sông Hồng chảy muôn năm vẫn đỏ
Bãi ngô non xanh gió chân mây
Người con gái anh gặp thời chiến sĩ
Cái buổi qua làng lâu bấy đến nay.

Một làng bé quanh con nước lớn
Với quê hương thầm dịu thuở chiến tranh
Lòng thôn nữ như vầng trăng tỏa sáng
Lại trở về man mác trái tim anh.

Làng em lũy tre xanh bất tử
Mới gặp một đêm mà...đã thấy thương thương...
Bóng nhìn anh mắt theo giờ còn biếc
Như phù sa cứ bồi mãi khôn cùng.

Lá tre rụng bao mùa trôi dĩ vãng
Và quê em...đời sống có nâng cao?
Người năm ấy, em ơi! Giờ tóc trắng,
Đang bồi hồi thao thiết...giữa trăng sao...

Người con gái sông xưa, ơi có biết!
Một thời trai bão táp cuộc hành quân...
Đêm thành phố nhớ em buồn da diết
Em bây giờ có hạnh phúc không em ?

 
                                             1995


      Tôi không còn nhớ tên em, nhưng hình ảnh em từ đôi mắt tới dáng hình thì tôi vẫn còn man mác nhớ. Đó là vào một buổi trong những tháng năm còn chiến tranh, đơn vị của chúng tôi hành quân qua một ngôi làng nhỏ ở bên ven sông Hồng. Thuở ấy tôi mới chỉ là một anh chiến sĩ binh nhì chưa đầy hai mươi tuổi:

                Sông Hồng chảy muôn năm vẫn đỏ
                    Bãi ngô non xanh gió chân mây
                    Người con gái anh gặp thời chiến sĩ
                    Cái buổi qua làng lâu bấy đến nay.


    Chúng tôi đã dừng lại nghỉ tại làng và "tổ ba ba" của tôi được bố trí ngủ ở nhà em. Tối đó tôi ngồi nói chuyện với em khuya lắm, trong một mái bếp xóm quê. Bên bếp lửa bập bùng...khuôn mặt em tươi trẻ, người em đậm đà, tiếng nói cũng nhỏ nhẹ dễ thương. Nhìn nhau bên bếp lửa, đôi mắt em ánh lên trong sáng lạ thường. Bên em lòng tôi không khỏi dấy lên những cảm xúc bồi hồi...

    Phía trước của người chiến sĩ là chiến trận. Chỗ đứng của người chiến sĩ là nơi còn đang trong bom đạn. Yêu thương đến mấy thì cũng phải dứt áo mà đi…để không bao giờ còn gặp lại. Mối tình đời lính chớp nhoáng của tôi chỉ vẻn vẹn có vài tiếng đồng hồ như thế ! Ấy vậy mà mấy mươi năm chiến tranh qua lâu rồi, tôi cũng đã quên đi nhiều thứ… nhưng hình ảnh về người con gái thì tôi vẫn còn nhớ mãi:

                Lá tre rụng bao mùa trôi dĩ vãng
                    Và quê em... đời sống có nâng cao?
                    Người năm ấy, em ơi! Giờ tóc trắng,
                    Đang bồi hồi thao thiết...giữa trăng sao...


    Để rồi vào một đêm buồn thành phố -  lại nhớ về những kỉ niệm ngọt ngào của thời xa,  tôi đã cầm bút viết bài thơ Người Con Gái Sông Xưa này !
 
 
 
 
                    EM BÉ CẦU BƠ


Tối ba mươi lò than phở đã nguội rồi
Em bé cầu bơ không nơi ngồi sưởi ấm,
Đêm giao thừa người chúc nhau nhiều may mắn...
Dưới gốc cây già... một bóng nhỏ nhuộm màu đen.

 
                                 - Đêm xuân 1991


    
  Hình ảnh đứa bé cầu bơ cầu bất trong một đêm giao thừa. Cái đêm cuối năm chuyển sang năm mới, trời giá lạnh. Đứa bé không nhà, không cửa… ngày đi xin ăn, khuya về ngủ nhờ vào hơi ấm của cái lò phở để qua đêm. Nhưng đêm ba mươi - Hầu hết các cửa hiệu đều đóng cửa, lò than cũng không còn được đốt nữa, đứa bé không còn chỗ nào để sưởi ấm tấm thân còm.

   Rồi giao thừa qua... mọi người đi lễ đêm ba mươi về gặp nhau, chúc tụng nhau những lời tốt đẹp nhất ! Chỉ có cái bóng nhỏ, như một bóng đen đang co quắp vì giá lạnh dưới một gốc cây già. Cái hình ảnh cũng được gọi là  sự sống ấy, nhưng nó vật vờ nhỏ nhoi… nhuộm trong cả màu đen của kiếp người.  Nó là những thân phận thấp hèn của chốn dân gian.

   Em Bé Cầu Bơ là một bài thơ chứa chất nỗi tình đời sâu sắc,  tuy chỉ ngắn có bốn câu  mà vẫn rung động sâu xa.
 
 
 
 
                   KHÓC BÊN HỒ NÚI CỐC


 
Anh đã đến bên Hồ Núi Cốc
Gửi hồn theo dòng nước trôi thây...
Gió gào thét trong lặng chìm tim óc
Em khoả thân nằm trên bóng bến xưa bay.

Nước mắt nàng Công khóc tan ra suối
Cốc chết bên sồi lại hoá thành non...(*)
Nhưng để làm gì khi tình vô vọng ?
Chút hương nàng vẫn ấm khoảng đời con.

Bóng ngàn than huyền thoại tang trắng phủ
Mà miệng còn muốn cắn vú người yêu !
Ôi, hồ núi cứ xanh rì muôn thuở
Máu ta đổ đầy cho tạo hoá tạc phù điêu.

Anh đến bên Hồ Núi Cốc giữa chiều
Thơ rỏ đôi hàng, lệ tràn một chén
Khóc chuyện tình xưa là khóc mình lắm lắm
Mai chết rồi làm nước tắm cho em...

 

                                       -  Đêm 9/7/1997

(*)  Huyền thoại kể: Nàng Công ( con gái quan lang dân tộc ) thương nhớ chàng Cốc khóc mà chết! Nước mắt nàng chảy thành suối nay biến ra hồ. Chàng Cốc (chỉ là một tiều phu đốn củi) thương nàng Công cũng chết dưới gốc cây sồi, hoá thành non bao bọc lấy hồ… nên mới có tên gọi: Hồ Núi Cốc!
-------------------------
 
 
   Vào một đêm mưa gió, không gian hồ núi huyền thẳm, hoang dại và vô tận.Con người cô đơn! Từng làn gió rít vút qua ngàn, mưa táp trên mặt hồ nước mênh mang màu xanh thẫm. Niềm hạnh phúc lớn nhất của đời anh là được sống bên nàng: một niềm đam mê man dại. Trời ơi! Có phải chăng con người sinh ra trên thế gian này, chỉ có tình yêu gái trai là bất diệt? Toà Thượng Đài ngự trị cả trên triết học và chính trị! Tâm hồn và thể xác hoà quyện nhau đưa anh về cõi cực lạc vô biên ! Bài thơ Khóc Bên Hồ Núi Cốc (KBHNC) được dựng lên bên câu chuyện tình cổ của nàng Công, chàng Cốc bất hủ trong truyền thuyết vọng về. Và - chính giữa đêm mưa gió đó tình thi diễm lệ ấy đã ra đời !

    Lamartin - thi sĩ thuộc trường phái thơ lãng mạn Pháp (1790-1869) đã viết bài thơ tình Hồ -A-Đờ nổi tiếng thế giới! Hình ảnh người đàn bà rền xéo lên tâm hồn và trái tim thi sĩ mà vang động khắp không gian:

    “ Xin giữ lại trong hiu hiu ngọn gió / Trong âm vang xao động mãi hai bờ / Trong gương mặt nguyệt hằng có vầng trán bạc / Đang toả lan dìu dịu sáng trên hồ/...Hay là: Ôi thời gian, hãy ngừng bay. Và những giờ tươi đẹp / Vội vàng chi, thôi cuồn cuộn đi nào / Cho ta kịp hưởng trọn niềm diễm tuyệt / Của những ngày ta kì diệu ngọt ngào/…”.

    Sở dĩ tôi trích một số trong bài thơ dài 52 câu của ông, để bạn đọc nhìn ra dung dáng và phong cách cảm xúc - Khi phân tích về bài KBHNC ta sẽ thấy: tuy cùng thuộc loại thơ tình lãng mạn, tình yêu với người đàn bà rền xiết trên hai mặt hồ...nhưng giữa hai bài thơ đã được ra đời cách nhau đến hơn hai trăm năm này, thi pháp thơ của chúng cũng rất khác biệt nhau.

    Gọi là KBHNC nhưng bài thơ không phải là một tiếng khóc, nó là khúc tình ca! Dù khúc tình ca ấy trào ra từ một nỗi tình bi. Viết thế cho có vẻ đượm màu sắc lâm ly mà thôi:

                   Anh đã đến bên Hồ Núi Cốc
                       Gửi hồn theo dòng nước trôi thây...


    Hồn chàng theo dòng nước cuốn đến với nàng. Thiên nhiên đang bao trùm sự lạnh lẽo hoang vắng. Giờ anh đứng đây nhìn ra dòng nước mênh mang trôi dạt kia, chỉ còn lại một thế giới trong anh vô vi và trống rỗng. Mà cái "thây" nó cũng đang trôi về phía vĩnh cửu đấy chứ? Biểu tượng "trôi thây" đã dược thăng hoa từ trong cảm xúc mãnh liệt của nhà thơ, để mở đầu cho bản tình luyến ái gái trai… ngàn năm vô bến, vô bờ. Xin bình tiếp câu ba:

                  Gió gào thét trong lặng chìm tim óc

    Trong cái tiếng gió mưa cào xé đất trời kia (bên ngoài) , lại đang bao bọc cả một thế giới tĩnh lặng đến rùng mình của tim óc con người (bên trong) : chúng cùng chứa đựng một khát vọng mãnh liệt tột cùng cả thể xác và tâm hồn tình yêu trong nó! Để đẩy nỗi thơ đi đến điểm cực đại, mà bắn vọt ra một bức tranh hoành tráng, hoàn bích nhất về nàng:

                 Em khoả thân nằm trên bóng bến xưa bay...

   Ta chạnh nhớ tấm thân nàng Kiều được Nguyễn Du mô tả :
                  Rõ màu trong ngọc trắng ngà
                      Dầy dầy sẵn đúc một toà thiên nhiên.


    Nhưng bức tranh Nguyễn Du mô tả là bức tranh mĩ miều có thật của Kiều đang khoả thân trong khi tắm, còn bức tranh khoả thân của KBHNC chỉ là bức tranh ảo: bởi ấn tượng từ trong kí ức, nỗi cồn cào của trái tim nhà thơ mà bật ùa ra. Ta thấy tác giả không tả một nét gì trên thân thể nàng, thế mà nàng vẫn hiển hiện lên vẻ đẹp không kém kiêu sa. Hình ảnh người đàn bà đã được tháo gỡ, bóc ra nõn nà trong trắng khắc hoạ trên nền trời Hồ Núi Cốc: "...trên bóng bến xưa bay" - thần sắc ảo mà vẫn sống động và man dại.Tình thơ tuy có bạo loạn nhưng trong sáng. Rõ ràng đây là một khúc tình ca chứ đâu phải là một bi kịch tình? Đó là sự bùng nổ của ánh sáng và sự sống muôn đời.

    Những yếu tố cảm xúc này theo thi pháp của dòng thơ tượng trưng hiện đại Pháp cuối thế kỉ XIX sang đầu thế kỉ XX hoà phối trong dòng thơ lãng mạn...để hình ảnh ngôn ngữ, ý tình thơ được hàm xúc cô đọng. Chứ không viết chảy tràn theo tình cảm...mà các trào lưu của các trường phái thơ lãng mạn đã có ở châu Âu từ thế kỉ XVIII về trước đó (Người tiêu biểu là nhà thơ Lamartin như đã trích dẫn trên. Tuy nhiên bài thơ Hồ-A-Đờ của ông cũng đã lấp lánh không ít những hình ảnh tượng trưng ).

    Sang đoạn thơ hai là sự gắn bó giữa câu chuyện huyền thoại xưa với câu chuyện tình nay , nói về cái chết chung tình của một đôi trai gái:

                   Nước mắt nàng Công khóc tan ra suối
                       Cốc chết bên sồi lại hoá thành non...


    Mối tình đôi trai gái ấy đã bị các quan lại và lễ giáo phong kiến ngăn cấm. Họ đã quyết quên sinh để giữ trọn lòng chung thuỷ sắt son. Nàng thì biến ra hồ nước, còn chàng lại hoá thành non! Không có tình yêu tất cả trở nên vô nghĩa. Tình yêu gái trai là nơi trú ngụ , ý nghĩa tồn tại của cuộc đời ta:

                  Nhưng để làm gì khi tình vô vọng ?
                      Chút hương nàng vẫn ấm khoảng đời con!


     Tôi xin phân tích đôi nét về ba chữ " khoảng đời con " - Nhà thơ Chế Lan Viên đã viết bốn câu thơ:

                Lũ chúng ta ngủ trong giường chiếu hẹp
                    Giấc mơ con đè nát cuộc đời con
                    Hạnh phúc đựng trong một tà áo đẹp
                    Một mái nhà yên rủ bóng xuống tâm hồn.


    Cách nhìn như vậy của ông xuất phát trong một hoàn cảnh lịch sử xã hội nhất định. Ba chữ "cuộc đời con" mang theo những quan niệm của hệ thống tư tưởng đang bao trùm lúc đó –  Bởi vậy, ba chữ “ khoảng đời con “ của bài thơ KBHNC này vì thế đã ra đời : để phản ảnh một quan niệm khác… về nhân sinh quan cùng thế giới quan của nó!

   Trong bài thơ tình nổi tiếng của nhà thơ Thổ Nhĩ Kỳ F.K.Đaglargia, với nhan đề
 “ Tình yêu “ chỉ vẻn vẹn có bốn câu thơ ngắn:

                Yêu, có nghĩa
                    Là cùng người yêu
                    Chia đều
                    Trái đất thành hai nửa.


    Nghĩa là, hai người yêu nhau là cả trái đất, là tất cả! Còn nhà thơ Nga M.Lermôntốp (1814-1841) bằng một cách nói khác trong thi ca, đã ví về tình yêu bất hủ đối với người đàn bà:

                  Tượng thờ dù đổ vẫn thiêng
                      Miếu thờ bỏ vắng vẫn nguyên miếu thờ


    Lật mặt kia của hình ảnh thơ thì cũng có nghĩa như:
           Chút hương nàng vẫn ấm khoảng đời con!

    Không có sự ấm áp trong tình yêu của người đàn bà mang lại cho những "khoảng đời con" ấy!... thì thử hỏi: sự sinh tồn trên trái đất này để làm gì? Không có sự phát quang, bùng nổ hay tiến bộ xã hội nữa! Nó tạo thành máu chảy, sáng tạo và cả huỷ diệt. Mặc dù tác giả có đặt câu hỏi:

                  Nhưng để làm gì khi tình vô vọng ?

    Đó chẳng qua chỉ là  tiếng than thở hắt ra mà thôi. Người than cho câu chuyện tình trong trời đất của nàng Công, chàng Cốc hay là than cho mình? Mượn tình xưa để nói nỗi đời nay, ý tình cứ rền xiết lên nhau như hai câu thơ khác trong đoạn thơ bốn:

                  Thơ rỏ đôi hàng, lệ tràn một chén
                      Khóc chuyện tình xưa là khóc mình lắm lắm

     
       Cảm xúc thơ cứ tràn ứa mà đẫm lệ - Tôi bình sang đoạn ba, là đoạn thơ máu thịt nhất của bài:

                Bóng ngàn than huyền thoại tang trắng phủ
                    Mà miệng còn muốn cắn vú người yêu!
                    Ôi, hồ núi cứ xanh rì muôn thuở
                    Máu ta đổ đầy cho tạo hoá tạc phù điêu.


    Khi mưa gió phủ táp xuống miền hồ núi, ta nghe như tiếng câu chuyện tình xưa nghiền xé vang lên: Bóng ngàn than huyền thoại tang trắng phủ /-  Tình đời là một dải băng tang trắng ư? Tình yêu gái trai cho ta bao nguồn suối yêu thương hạnh phúc, song cũng gieo lên cuộc đời những bất hạnh đớn đau.

      Chẳng thế mà Lamartin (cũng trong bài thơ Hồ-A-Đờ ) đã thốt lên:

                Hãy yêu nhau, hãy yêu! Khắc giờ đang vụt biến
                    Vội vàng lên cho hưởng trọn giờ vui
                    Thời gian không có bờ, con người không có bến
                    Thời gian trôi đi, đời người mau qua thôi!


    Trong bài thơ KBHNC tác giả khoác lên cả không gian kia một dải băng tang trắng. Nghĩa là, trời đất cũng để tang linh hồn và trái tim son sắt của tình yêu! Nói về thi pháp của cả 4 câu thơ trong đoạn thơ ba này: ba câu thơ ảo (câu 1-3 và 4) là thơ trừu tượng, để nuôi một câu thơ thật, thật và rất đời! Chính là câu thơ 2 trong đoạn:

                   Mà miệng còn muốn cắn vú người yêu!

    Hình ảnh thơ đã động tới cái chốn linh thiêng ấy, có thể sờ mó, xoa nắn được. Nhưng tôi xin tạm dừng ở đây để bình những câu thơ ảo trước, (câu 1 đã bình trên):

                  Ôi, hồ núi cứ xanh rì muôn thuở
                      Máu ta đổ đầy cho tạo hoá tạc phù điêu.


    "Máu ta đổ đầy..." là biểu tượng nói về tình yêu! Thơ ngả sang màu siêu thực: cái bóng xanh rì muôn thuở của non ngàn, với "bức phù điêu" đã được tạc lên trên nền thiên nhiên kì vĩ kia, là bởi máu và nước mắt tình của những đôi trai gái tắm vào trong nó ! Nghĩa là thơ không dừng lại để than vãn cho sự tan vỡ của cuộc tình, cả trong bất hạnh đau thương nó cũng tô đẹp, là bản tình ca bất hủ trong vũ trụ cũng như cuộc sống con người. Chỉ có tình yêu trường cửu mãi không già - Đoạn thơ ba như một bức hoạ dựng sững giữa trời, trên nền thảm xanh ảo huyền của hồ núi, có cả băng tang và máu chảy.

      Bằng một cách định nghĩa thi ca Chế Lan Viên đã viết:

                  Anh phải mang tiếng hát từ bờ này sang bờ kia đấy
                      Bờ bên kia hư ảo - Bờ thơ.

                                       (trích di cảo - Bờ bên kia )

    Nhưng sự hư ảo ở đây phải là cái hư ảo thấm đầy huyết, đầy hồn, đầy sự sống và ma lực trong thế giới thơ của nó!

   Xin trở lại để nói tiếp về câu thơ 2 của đoạn - Nếu không có Vú Người Yêu thì thử hỏi: Hồ núi có xanh thắm hơn thế nữa, thiên nhiên có đẹp hơn thế nữa... để làm gì? Cả chiến tranh và hoà bình trong thế giới này, nếu không có Vú Người Yêu thì loài người gây ra nó cũng để làm gì? Cắn Vú Người Yêu là một hình tượng rất đời được đưa vào trong thơ, hình ảnh thơ đọc vẫn không thô, không sượng...(như trên đã nói: ba câu thơ ảo để nuôi một câu thơ thật) - Viết được câu thơ như thế là một thành công trong thi ca của tình thơ KBHNC ! Nỗi tình , hình ảnh thơ như tia lửa hạt nhân bùng nổ để cháy cả hoàn cầu. Nó sẽ còn sống mãi để đưa bài thơ đi xa trên bến bờ Thi!...Viết xong bài thơ KBHNC này, tôi biết rằng: Tôi đã đi đến tột đỉnh thi ca của đời tôi mất rồi ! Cứ cho là tôi vẫn còn có thể viết ra những tình thơ hay khác, Nhưng hay hơn Hồ Núi Cốc thì chắc là không !? KBHNC sẽ mãi mãi là bản tình ca man dại, bất hủ và… tôi cũng đã hoàn thành sứ mạng của sự nghiệp Thế Giới Thơ Tôi!

    Đến đây tác giả chỉ xin nói thêm đôi chút nữa về câu thơ cuối cùng của bài:
                    Mai chết rồi làm nước tắm cho em...

    Xuân Diệu thì nói rằng:
                    Anh không xứng là biển xanh
                         Nhưng cũng xin làm bể biếc


    Còn đây, tác giả lại viết : "Mai chết rồi”… thậm chí cả kiếp sau nữa, chỉ làm một dòng nước tắm cho em! Con người có thể làm bao chuyện phi thường - lên cả vũ trụ mà chinh phục sao Hoả, sao Kim cùng các vì sao. Bao nhiêu phát minh khoa học vĩ đại, sáng chế ra cả những tên lửa xuyên lục địa, bom nguyên tử đầu đạn hạt nhân để tiêu huỷ hoàn cầu... Ấy thế mà! Phải, ấy thế mà: liệu có gì còn có thể cao xa hơn là làm một dòng suối mát, một hồ nước xanh, hay thậm chí chỉ là một bồn nước trong nho nhỏ...để mà  kì cọ, tắm rửa thoả thuê cho cuộc đời và thân thể của người yêu?

    Đấy, nhà thơ của bài Khóc Bên Hồ Núi Cốc này chỉ xin được kết tình thơ ở đó !!!
 
<bài viết được chỉnh sửa lúc 16.09.2009 12:36:40 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 15.09.2009 12:51:46
.


             TIẾNG HÁT ĐỜI THƯỜNG

                                 . Tặng vợ
 

Trong một phố nghèo có người vợ trẻ
Vẫn đón con đi - về... như thường lệ,
Vóc em thanh cũng thể mùa xuân
Đôi mắt em : đôi mắt ấy màu đen.

Ngôi nhà nhỏ bên đền
Gốc đa, quán báo
Nơi ngày xưa ai bán chiếu gon
Đêm hồ nước trăng soi
Chiều lá me, lá sấu
Cung thành xưa dấu đại bác còn. (*)

Ôi quê hương!
Cái phố nhỏ cứ mưa là lầy lội
Cháu gái nhà bên tuổi không đoán nổi
Chưa tối đã khêu đèn bê mẹt thuốc rao đêm
Ngày hai bữa, bữa nào cũng vội.

Miền đã theo tôi vào suốt Trường Sơn
Hành quân rừng già, võng treo sườn gió...
Ai biết chiều nay người vợ trẻ
Đứng mong chồng bên đứa con thơ
Giọt lệ cháy xót lòng mang sắc xanh thu!

Tuyết bạc quê người... xứ sở mưa cau...
Đi đâu, đến đâu: Nhớ về phố ấy!

Đôi mắt em buồn cho bài hát anh ca
Con sẻ hót mênh mông đồng nước
Người hát rong hát vui sân ga
Tiếng Hát Đời Thường thường lẫn vào bụi cát
Anh hát cho đời !...
Anh hát em nghe!...


                            ( nước Đức , tháng 2/1989 )

(*)  Dấu đại bác tại cổng thành Thăng Long phía Bắc - Khi quân Pháp đổ bộ vào đánh chiếm Thủ Đô.

------------------
 
 
           Truyền kể lại rằng trong một khu phố nhỏ, có một người vợ trẻ cùng với đứa con thơ, ngày tháng chờ người chồng nay ra đi nơi đất khách quê người vì miếng cơm manh áo - Tiếng Hát Đời Thường (THĐT) là một bài thơ về quê hương! Những hình ảnh quê hương được gợi lên rất thân thuộc, nhưng vẫn mang được tính điển hình khái quát. Như ở đoạn thơ hai: Từ hình ảnh căn nhà bên ngôi đền cổ quanh năm rợp bóng đa chùa, cái quán báo thường ngày trong phố, đến cảnh sóng nước hồ Tây... đã được gợi lại bằng câu chuyện cổ của nàng Thị Lộ từng bán chiếu gon đã gặp ông Nguyễn Trãi...
    
   Những hình tượng mà người ra đi ở phương trời xa thường hay nhớ về chốn quê nhà. Những đêm trăng hồ, những chiều lá sấu, lá me rơi...cả chiếc cổng đá của cung thành cố đô xưa vẫn còn in dấu đại bác từ thời bọn giặc Pháp bắn vào - Thành Thăng Long thất thủ, tổng đốc Hoàng Diệu đã phải thắt cổ để tuẫn tiết. Đó là một bức tranh quê, tiết tấu thơ đầy chất trữ tình. Rồi những hình ảnh sinh sống hàng ngày trước đây cũng được nhà thơ nhớ lại:

                Cái phố nhỏ cứ mưa là lầy lội
                    Cháu gái nhà bên tuổi không đoán nổi
                    Chưa tối đã  khêu đèn bê mẹt thuốc rao đêm
                    Ngày hai bữa, bữa nào cũng vội.


         Người chồng ấy dẫu tận phương trời xa nhưng lòng vẫn nhớ về nơi có người vợ trẻ và đứa con thơ đang trông đợi:

                   Tuyết bạc quê người... xứ sở mưa cau...
                        Đi đâu, đến đâu: nhớ về phố ấy!


   Cái miền quê một thuở nào đã từng theo anh ra trận, trên bước đường của người chiến sĩ giải phóng quê nhà:

                 Miền đã theo tôi vào suốt Trường Sơn
                      Hành quân rừng già, võng treo sườn gió...


   Và bài thơ đã được kết thúc trong nỗi lòng hiu hắt của người đang lưu lạc nơi đất khách quê người, như những tiếng nói dân gian để làm cho tình thơ quê hương càng tha thiết:

                 Đôi mắt em buồn cho bài hát anh ca
                    Con sẻ hót mênh mông đồng nước
                    Người hát rong hát vui sân ga
                    Tiếng Hát Đời Thường thường lẫn vào bụi cát...


   Cái tiếng hát đời thường ấy - Đó có thể là một khúc đàn dạo của người hát rong trên sân ga, tiếng rao của một em bé bán báo, hoặc tiếng gọi đò trên quãng sông trong một đêm thanh vắng. Cái tiếng hát đời thường ấy máu thịt như người vợ quê ta, như bà mẹ già tóc bạc, như nồi khoai, củ sắn ngày tám tháng ba… và cũng có khi ánh lên niềm vui bên bếp lửa hồng cùng những người thân, ngày ngày ta vẫn từng nghe ở đâu đấy vọng lên thảng thốt, để rồi bay đi lẫn vào trong cát bụi cuộc đời !...
 
 
 
 
 
 
 
                     THÀNH PHỐ MƯA RƠI

 
Em hãy gảy bản tình lên chút nữa
Và có nghe trong thành phố mưa rơi?
Hãy đắm làn hoa thơm trinh nữ
Dòng suối tinh mai khoả tắm chân trời.

Gió ru khẽ mơn man cây trước cửa
Chúng dập dìu tựa thể đang yêu!
Trong tình ấy… gió cây đều ướt cả
Đầm đìa muông dại biết bao nhiêu.

Em hãy thả mảnh hồn con bướm trắng
Mà phiêu diêu quên thực tại nhọc nhằn,
Ở giữa lưng trời, tận miền xa vắng
Lòng nhớ nhung em anh cũng thương thầm.

Gió nhè nhẹ! Em ơi, mưa nhè nhẹ!
Chỉ riêng lòng anh bão không thôi,
Cứ để hồn anh trong nước lạnh
Với màu mây hoang trôi đến xa vời...
 

                                   10/1996

 
 
 
 
 
                        ĐÊM TÓC ĐÁ
      
                              Thơ dân gian.


Nửa đời tóc hoá thành đá cả
Rụng vãi thềm...đầy phủ quanh trăng...
Nhớ một thuở cùng bao thiếu nữ
Mà nay gò mả, ma rừng.

Tai nghe tóc ve bên bà gái goá
Nhặt câu thơ rơi, lệ lã chã mùa thu !
Có của nhà, vẫn còn ham tơ nhú…
Ngồi chẳng yên - Hồn dạ cứ vi vu.

Trên kia nguyệt không quần như đã
Đêm thơm chùa...trắng dã tấm thân nga...
Trinh tiết thời nay em mở cửa:
Ngai vàng còn dưới cái em ta!

 
                                     1994


      Ta hãy nghe câu thơ thứ năm:
                    Tai nghe tóc ve bên bà gái goá

   Thực ra nó chỉ là câu thơ viết chơi cho sướng, cho thích thơ - Cái mái tóc một thuở  trẻ nào đã cùng dan díu với bao nàng thiếu nữ xinh đẹp! Giờ đây đành phải rời bỏ, chỉ còn biết ve vãn bên các bà gái goá, hay gái dòng gì đó? Buồn đến chảy nước mắt mà đau xót. Nhưng nối tiếp với câu thơ sau đó, thì lại thật là thi ca :

                    Nhặt câu thơ rơi, lệ lã chã mùa thu!  

   Lời thơ khá uyển chuyển và  phong hoa. Tuy nó mô tả những dòng nước mắt đang rơi lã chã  xuống mùa thu của đất trời, nhưng lại tạo thành tứ thơ hay:

                    Tai nghe tóc ve bên bà gái goá
                        Nhặt câu thơ rơi, lệ lã chã mùa thu!


   Sự chuyển đổi giọng và nhịp của những câu thơ như thế mang nhiều tính nhạc, kết hợp với nghĩa thơ để gây một âm hưởng xôn xao, chứa chất từ trong rung cảm của trái tim, đưa thi phẩm trở thành một bản thơ trữ tình. Những câu thơ rơi... được tác giả nhặt lên ấy, hoà với dòng lệ đời chảy xuống mùa thu xao xiết buồn . Một mùa thu của  tình yêu muốn được mơn trớn và vuốt ve. Đêm Tóc Đá là một bài thơ lãng mạn, vừa mang phong cách viết chơi vừa ẩn chứa một nỗi lòng hiu hắt và khát vọng của buổi hoa niên - Nhưng nếu ngẫm kỹ  trong câu thơ cuối cùng:     

                 Ngai vàng còn dưới cái em ta!
    
    Thì thế giới của tình thơ này còn ngụ cả ý triết lý về nhân tình thế sự!...


                         
<bài viết được chỉnh sửa lúc 18.09.2009 12:45:59 bởi Nhân văn >
nhanvan

Nhân văn
  • Số bài : 507
  • Điểm thưởng : 0
  • Từ: 08.12.2007
RE: Một Huyền Thoại Thi Ca - 18.09.2009 12:36:45
.


           EM ƠI! THÀNH PHỐ LẠI MƯA
     
                            -Tặng một bông hoa Núi  


Nghe không em lại mưa lên phố!
Bao năm rồi chiều ấy cũng mưa rơi...
Gió se sắt đưa anh vào nỗi nhớ
Mối tình thời trinh nữ xa xôi.

Thưở xưa ấy , em ơi! Như hoa nở
Say như mơ và mộng như thơ,
Anh đã gặp em những tháng năm cát bụi…
Khi trái tim yêu trong cõi vắng vật vờ.

Thành phố lại mưa…
Có nghe không em? Con chim trời, cá nước
Khúc nhạc chiều dìu dặt bay qua.
Tình êm dịu bên em mơ màng quá
Thôi hết rồi! Tan vỡ bến bờ xa.

Tiếng mưa rơi não nề thao thức
Bóng hoàng hôn đỏ cũng xua tan
Bèo dạt sông trôi buồm anh không bến đỗ
Chân trời vương vấn dải mây lan.

Ôi, cuộc sống! Tình chỉ như màn kịch,
Nào phải lỗi do anh? Đâu phải lỗi do em?
Anh đứng giữa trời mưa làm những vần thơ xao xác
Người con gái năm nào về như một bóng chim hoang...

 
                                       31/7/2005

 
 
 
 
 
            CÔ QUÉT LÁ ĐÊM HỒ
 
 

Một đêm hồ nước đầy sương gió
Người đi không rõ mặt người
Liễu ru nhè nhẹ quanh bờ vắng
Em thầm thì quét lá, bên tôi!

 
Em quét lá lẫn đời lẫn kiếp
Tiếng chổi mòn kêu xiết vào tim!
Em hóa thành thơ rơi lặng lẽ
Trong cõi lòng tôi buồn triền miên.

 
Trăng như đứa không nhà trôi lạc lõng
Con nai vàng chết bóng thu xưa…
Tôi đứng trông em mịt mờ ảnh vọng
Cô quét lá đêm hồ khe khẽ vào khuya.

         

                - viết bên bờ hồ Gươm 1994
 
 
           Vào một đêm trời đầy sương gió bên hồ nước, tác giả đã gặp cô quét lá… chính là người quét rác trong phố khuya. Đó là những con người lao khổ. Cuộc sống cũng giống như những chiếc chổi tre, ngày tháng quét lê trên đường để mòn vẹt dần đi:

                     Em quét lá lẫn đời lẫn kiếp
                     Tiếng chổi mòn kêu xiết vào tim!


      Cái tiếng chổi đời, chổi kiếp ấy đã kêu xiết vào trái tim người thi sĩ, để những giọt thơ từ trong anh rơi ra. Thông qua bức chân dung về Cô Quét Lá Đêm Hồ (CQLĐH), nhà thơ muốn phản ánh cuộc sống cũng như nhân ảnh những con người lao động , cõi dân gian truyền đời, truyền kiếp. Giữa khối lòng buồn, tình buồn của nhà thơ… nhưng lại ở trong cõi mộng. Nó mơ mộng đến mức hình ảnh cô quét lá trên đường hóa thành như tiên nữ từ trong tranh bước ra, lặng lẽ đi vào bến bờ thi:

                   Em hóa thành thơ rơi lặng lẽ
                   Trong cõi lòng tôi buồn triền miên.

 
       Tấm hình của bức chân dung trở thành siêu thực. Siêu thực theo nghĩa của nó: thực mà đã siêu trần. Nghĩa là - cái thực thăng tới đỉnh hiện ra từ trong tâm linh. Cảm giác vừa xa xót, vừa mộng mơ hòa quyện trong tâm hồn tác giả - như ở đoạn thơ hai mà ta vừa phân tích, đã tạo thành nhân cốt của bài thơ - Nhưng đây là Nhân Cốt Đời!

Sở dĩ tôi nói “ nhân cốt đời “ bởi vì: Nếu ta phân tích tới hai câu thơ đầu của đoạn thơ thứ ba, ta sẽ lại gặp một nhân cốt  khác nữa của bài thơ. Nhưng nó đã là những hình ảnh mang tính tượng trưng – Vì những câu thơ ấy dẫu vẫn toát lên chất đời nhưng rung cảm lại ra khỏi bến trần ai thường tình               

                     Trăng như đứa không nhà trôi lạc lõng
                     Con nai vàng chết bóng thu xưa..
     
 

        Nhìn sâu vào trong đêm đó, giữa nhà thơ và cô quét lá bên hồ như có hai khoảng đời cách biệt: một đằng anh thi sĩ mộng mơ, còn em lại đang quét. Nói một cách khác, em đang lao động kiếm sống vì miếng cơm manh áo, còn tâm trí nào mà cảm đồng với tâm hồn xúc cảm, lãng mạn của nhà thơ? Chung quanh tiếng lá cây reo nghe bình thản một cách rờn rợn, lạnh lùng. Bóng trăng trên đầu trở nên nhợt nhạt, côi cút trong cả khoảng không gian vô tận, vô bờ. Em quét lá có cô đơn không? Nhà thơ không biết! Em cứ thầm thì lặng lẽ quét… chẳng hề để ý đến sự có mặt của anh lúc đó, đứng gần ngay ở bên em. Nhưng nhà thơ thấy chính lòng mình cô đơn! Câu thơ:

                    Trăng như đứa không nhà trôi lạc lõng  

  Đã ra đời như thế! Trong thi ca: Từ xúc cảm truyền sang cảnh, để rồi nhân cách hóa - Thí dụ như bài Mùa Xuân Chín của Hàn Mặc Tử có câu thơ:
 
                    Hổn hển như lời của nước mây

     Lúc ấy lòng thi nhân đang hổn hển đấy chứ! Khi nhìn cảnh các thiếu nữ xinh xắn vui say đi trên đồi, lòng Ông bồi hồi cảm xúc, thế là cả đất trời cùng rung lên hổn hển... Còn ở trong bài CQLĐH này thì bóng trăng đã được hóa thân, nó kết hợp với câu thơ dưới:

                    Con nai vàng chết bóng thu xưa...

Tạo nên những hình ảnh đồng điệu. Nhưng nguyên nhân vì sao lại có cảnh con nai vàng bị chết giữa bóng của rừng thu? Từ nỗi đời ra mà thôi! Hình ảnh cô quét lá cứ quét ngày, quét tháng, đời này qua kiếp nọ... cũng như chiếc chổi tre  năm tháng  mòn vẹt dần  - Còn con người thì lại "không nhân ảnh! Vậy những con người bần khổ ấy làm gì có tâm hồn mà mộng với sầu như cố thi nhân Lưu Trọng Lư, để mơ đến cảnh bóng con nai vàng của Tiếng Thu kia? Thế là từ cảnh đời ấy nảy ra ý ngược thơ - Con nai vàng phải chết!

     Con nai vàng ngơ ngác đạp trên lá vàng khô... như trong thơ của cố thi nhân, bọc chứa cả thế giới huyền ảo như cổ tích  nằm bên trong tình thơ. Còn hình ảnh "con nai vàng chết" của bài thơ CQLĐH này…ý nghĩa xã hội của nó nằm bên ngoài tình thơ -  Để phản ánh tới sự mất mát cả giá trị đời sống thẩm mĩ và tinh thần của những kẻ bần hàn. Họ là những con người lao động trong đáy cùng xã hội.   Đây là hai câu thơ hay nhất bài, nâng tình thơ cao lên! Ý nghĩa câu thơ còn rộng rãi… tùy theo người đời suy xét khác nhau mà khai phá nó.   

    Giờ xin quay trở lại với những câu thơ mở đầu:

              Một đêm hồ nước đầy sương gió
                     Người đi không rõ mặt người
                     Liễu ru nhè nhẹ quanh bờ vắng
                     Em thầm thì quét lá, bên tôi!

    
 Miêu tả cảnh trời sương gió – nghĩa đen , nhưng chính để phản ánh những cảnh lầm
lụi gió sương của những con người lao động đang lặn lội ở đó - nghĩa bóng. Thông qua không gian thơ: Hình ảnh hồ nước là nước non xứ sở, mảnh đất mà mồ hôi họ đã tắm vào trong đó. Câu thơ:

                     Người đi không rõ mặt người…

    Những gương mặt bị nhòe đi không còn nhìn rõ ấy - Đấy chính là nhân ảnh của nhân gian! Phải chăng họ cũng chỉ vất vưởng, nhạt nhòa như những kiếp phù du? Nghĩa là bài thơ không dừng lại ở thân phận cô quét lá. Nhà thơ đã chạnh lòng nghĩ về những kiếp đời của chốn nhân quần! Cái lớp người bần khổ… thời nào mà họ chẳng phải chịu những bất công? Sống vật vã suốt đời chỉ để lo miếng cơm, manh áo. Đến cuối bài thơ cái nhân ảnh mờ mịt này còn được tác giả nhắc lại một lần nữa:

                     Tôi đứng trông em mịt mờ ảnh vọng

      Suốt dọc bài thơ từ không gian gió sương hay cuộc sống, mặt người, cái chổi tre, vầng trăng đến cả bóng con nai vàng... đều là những hình ảnh dẫu thực vẫn hàm ý biểu tượng. Nó phản ánh nhân sinh quan xã hội của nhà thơ. Ta hãy nghe tác giả tả về cảnh liễu hồ:

                    Liễu ru nhè nhẹ quanh bờ vắng
                     Em thầm thì quét lá, bên tôi!


Cái tiếng liễu đìu hiu ru quanh hồ vắng , bên những bước đi âm thầm của cô quét lá - cảnh ấy, đời ấy!...Như Nguyễn Du đã viết :

                     Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ

  Đã được hòa tấu bằng một giọng thơ  trầm lắng và hơi hiu hắt. Có lẽ chỉ những rặng liễu kia đã cùng thức và cảm đồng với nhà thơ mà lặng lẽ ru cuộc đời cô quét lá? Đưa ta vào khoảng không gian thật mơ hồ, êm ả, nửa thực, nửa không...Nhà thơ thương cô , xót với nỗi đau đời mà hóa buồn chăng? Chính trong tâm trạng ấy, cô quét lá thành thơ rơi vào cõi lòng anh.  Đến câu thơ kết nhịp thơ đã được kéo dài ra, hạ xuống êm đềm như một khúc nhạc du dương:

                    Cô quét lá đêm hồ khe khẽ vào khuya.

Ở ngoài kia, xa kia...cô quét lá đêm hồ vẫn đang lặng lẽ quét, lặng lẽ đi, khuất dần vào trong màn sương tối. Em không còn đây nữa! Khoảng không gian giờ đây chỉ còn lại mình anh nhà thơ ở đó, với một bóng trăng ngàn thu cô đơn soi mãi trên đầu đi vào cõi muôn năm!...
 
 
 
 
 
                     ĐÊM THIẾU NỮ
 
 

Tiếng ếch chùa động vỡ “ Đêm thiếu nữ “
Mây từng đàn trôi nổi phận thiên nhiên
Ta khỏa lòng ta đằm sương gió
Sau chuyện tiền nong với áo cơm.

 
Ôi, thân thiết chặng đời gió bụi
Những tháng năm đá, sỏi... đến cùng em,
Em đã nuôi ta bằng nhị hoa phấn dại
Một chặng đời sôi nổi giống bướm ong.

 
Làn tóc ướt, môi thơm chùm ớt ngọt...
Nhớ thương nhau nhưng chẳng thể đi tìm!
Mặt nguyệt đêm này nhòe sương bạc
Anh một mình ngồi hát ru em!...

 

                                        1992
 
 
      Cái đêm có tên là “ Đêm thiếu nữ “ ấy, nhà thơ đã ngồi ru em bên bóng một ngôi chùa hiu hắt:

                      Tiếng ếch chùa động vỡ “ Đêm thiếu nữ “

Ngay câu thơ đầu tiên đã khuấy đảo lên trong cái đêm thanh vắng, nó gợi nhớ về một thuở đã xa xưa:

                      Ôi, thân thiết chặng đời gió bụi
                      Những tháng năm đá, sỏi... đến cùng em,


Nhưng để rồi thực tại vẫn cứ là thực tại, nhà thơ lại phải trở về với cái bóng cô đơn của mình lặng lẽ ngồi ru hát người yêu:

                     Mặt nguyệt đêm này nhòe sương bạc
                      Anh một mình ngồi hát ru em!...


Nói theo cách nói về nữ sĩ Hồ Xuân Hương: bài thơ như một tiếng thở dài hắt ra...mà vẫn tha thiết đằm đìa,vào cái đêm trăng bạc và hình như còn có cả tiếng gió táp, mưa sa.
 
 
 
 
 
            UỐNG CẠN MUÔN HỒN



Một mình nói chuyện với một mình
Vợ lại bảo rằng anh hơi hâm
Ta cười khà cái rồi nâng chén
Uống cạn muôn hồn cả thế nhân.

Một tay vuốt nhẹ thơm tóc Phật
Bên này sờ soạng
                                 vén váy tiên...



                               22/2/1995


                             
<bài viết được chỉnh sửa lúc 20.09.2009 12:41:27 bởi Nhân văn >
nhanvan

Thay đổi trang: < 123456789 > | Trang 4 của 9 trang, bài viết từ 91 đến 120 trên tổng số 260 bài trong đề mục