Tác phẩm "Schadenfreude" - Tác giã Nguyễn Đình Phùng - Bình luận Google AI
 
Schadenfreude 
 
Tôi có anh bạn mắc chứng Schadenfreude nặng! Tôi mới biết từ ngữ này khoảng vài năm nay, nhưng thấy chữ này hay vô cùng. Schadenfreude là tiếng Đức, có nghĩa mình cảm thấy vui, hạnh phúc, trước những bất hạnh của người khác! Dân Đức có vẻ nặng về triết học, tâm lý, các triết gia, tâm lý gia nặng ký thấy toàn là dân gốc Đức!, nên dùng hai chữ Schaden có nghĩa tai hại và freude có nghĩa vui sướng, ghép lại để diễn tả tâm tính của những kẻ xấu bụng này!
 
Schadenfreude không có chữ Anh dịch ra được nên dân Mỹ thích nói chữ thuổng luôn tiếng Đức này thành tiếng Anh, lâu lâu dùng để lòe người khác! Schadenfreude là phản ứng thường, có lẽ là tự nhiên của con người. Kẻ nào ta ghét, hay ganh tỵ vì kẻ đó hơn mình, gặp chuyện không may, như khánh tận, mất hết tiền bạc, vợ bỏ, con cái hút sách, bị đụng xe, làm bậy phải ra tòa, bị stroke, ung thư...tự nhiên ta thấy vui hẳn lên. Đáng đời! Cho mày chết! Ai biểu cứ vác cái mặt kên kên!
 
Cũng thế xem TV thấy toàn chuyện bắn giết, chuyện scandal, xấu xa của kẻ khác, lý do là vì người xem thích những chuyện này! Chuyện cháy nhà, thảm họa, lụt lội, tornado kinh khủng, TV chiếu đi chiếu lại vì được rating cao, bao nhiêu người xem. Ngồi ăn cơm, an bình, thoải mái, rồi rung đùi xem người khác bị tai ương. Lâu lâu chép miệng một chút để lương tâm đỡ cắn rứt là có niềm khoái lạc schadenfeude khi thấy người khác khổ: "Tội quá nhỉ!" Rồi chăm chú xem tiếp, thấy mình sung sướng vì không bị như vậy!
 
Đàn bà đỡ bị chứng Schadenfreude hơn đàn ông! Hình như empathy, lòng thương xót, nghịch lại với schadenfreude, chỉ đàn bà mới có khả năng này. Mấy anh đàn ông xấu xa, có khuynh hướng đánh lộn, giải quyết cái gì cũng bằng vũ lực, nhìn đời bằng cặp mắt đen xì xì nên hay bị schadenfreude nặng!
 
Khoa học cũng chứng minh điều này rõ ràng. Làm brain scan mấy anh này, cho mấy ảnh xem chuyện xấu, đau khổ của mấy người ảnh ghét, ganh tức, tự nhiên thấy trung tâm trong óc về khoái lạc gọi là ventral striatum của mấy ảnh sáng rực hẳn lên! Rồi kích thích tố oxytocin, cũng là loại về vui vẻ, khoan khoái của mấy ảnh tiết ra ào ào. Càng chuyện khổ cho mấy tên ảnh ghét, càng thấy mấy khu vực về khoái lạc rực sáng như đèn xe hơi, oxytocin ra nhiều như suối chảy!
 
Anh bạn của tôi bị schadenfreude rất nặng. Trước kia tôi chưa biết chữ này nên không để ý lắm. Nhưng khi đọc thêm về đề tài này mới nghiệm ra là anh bạn bị loại này y chang! Như khi nghe tin người bạn nào vừa qua đời, nhất là trẻ tuổi hơn anh, anh thốt lên: "Ồ! Thấy mình sướng thật! Nó trẻ hơn mà đã đi rồi!". Không hề nhắc đến chuyện anh bạn kia qua đời để lại vợ trẻ, con thơ! Chỉ nghĩ đến chuyện mình sướng. Vì vẫn đang sống!
 
Anh bạn bị schadenfreude cũng thích gossip loại nặng! Anh tự hào là có chuyện gì anh cũng biết, sớm sủa hơn mọi người khác! Nhất là những chuyện người này người kia bị vợ bỏ, gia đình tan hoang, con cái lêu lổng! Hay có ai bị bankrupt, thất nghiệp, mất nhà mất cửa, anh vui như tết, kể chuyện hào hứng, gossip không ngừng!
 
Lâu ngày tôi không gặp anh. Rồi một ngày gặp lại, anh than:
 
"Moa mới bị accident nặng lắm! Tưởng chết! Nhưng toa biết không! Lúc moa nằm nửa tỉnh nửa mê, nghĩ rằng mình sắp đi đứt, vừa buồn vừa sợ. Nhưng moa nghĩ lại: "Chết rồi! Mình bây giờ mà tịch, nhiều thằng ghét mình từ trước đến giờ, chúng nó sẽ sướng lắm! Chúng nó sẽ cười. Cho chết! Đáng đời Cáo phó sẽ chỉ được đề là hưởng dương, không được gọi là hưởng thọ! Chết như vậy cho đáng kiếp!"
 
  Moa nghĩ đến đây, thấy giận điên lên. Không được, phải sống để cho bọn khốn nạn đó chúng nó thất vọng! Thấ là moa chống đối với ý tưởng buông xuôi, moa vật lộn với thần chết! Bác sĩ bảo moa là có ý chí ham sống mạnh lắm, nhờ thế mà họ cứu được!"
 
Tôi nghe xong thấy phục anh bạn vô cùng! Hóa ra anh bạn tôi bị schadenfreude nặng. Nhưng anh biết mình biết người. Mấy tên bạn khốn nạn của anh bị schadenfreude còn nặng hơn! Và chỉ vì ý thức được điều đó mới giúp được anh bạn phấn đấu, chống lại thần chết. Và nhờ đó anh mới qua khỏi được hiểm nghèo. Và tiếp tục sống đến ngày hôm nay! Để xem những tên bạn khốn nạn kia lần lượt ra đi trước mình! Rồi rung đùi khoan khoái: "Tội cho chúng nó quá nhỉ!!!"
 
Nguyễn Đình Phùng


 
Phân tích và phê bình của Google AI
 

Dưới đây là phần phân tích và phê bình truyện ngắn "Schadenfreude" của bác sĩ/nhà văn Nguyễn Đình Phùng dựa trên nội dung văn bản bạn đã cung cấp:

1. Giải mã nhan đề và khái niệm cốt lõi

Tác giả bắt đầu bằng việc giải nghĩa từ mượn gốc Đức "Schadenfreude": ghép từ Schaden (thiệt hại) và freude (vui sướng) (p. 1). Đây là một khái niệm tâm lý học đặc thù để chỉ cảm giác khoái lạc khi chứng kiến bất hạnh của người khác (p. 1). Việc chọn một từ ngoại lai không có từ tương đương trong tiếng Anh hay tiếng Việt làm nhan đề tạo ra sự tò mò, đồng thời khẳng định tính chất "phổ quát" của một thói xấu nhân loại (p. 1).

2. Phân tích nội dung và nhân vật

Truyện không có cốt truyện kịch tính mà tập trung vào việc phác họa chân dung một người bạn "mắc chứng Schadenfreude nặng" qua những biểu hiện đời thường:

• Sự hân hoan trước cái chết: Khi nghe tin bạn trẻ hơn qua đời, thay vì xót thương, nhân vật này lại cảm thấy sung sướng vì mình... vẫn còn sống (p. 1).
• Nghiện thị phi (Gossip): Anh ta hào hứng loan tin về những vụ phá sản, ly dị, thất nghiệp của người quen như thể đó là một chiến tích (p. 1).
• Cơ chế sinh học: Tác giả lồng ghép kiến thức y khoa về vùng ventral striatum (trung tâm khoái lạc) và hormone oxytocin để giải thích rằng đây không chỉ là tính cách mà còn là phản ứng bản năng của não bộ (p. 1).

 

3. Nút thắt và Nghệ thuật trào phúng

Điểm đặc sắc nhất của truyện nằm ở đoạn kết khi nhân vật chính gặp tai nạn suýt chết (p. 1).

• Động lực sống kỳ lạ: Thay vì nghị lực sống xuất phát từ tình yêu đời hay gia đình, anh ta quyết tâm sống chỉ vì... không muốn những kẻ ghét mình được dịp "Schadenfreude" (vui sướng) trên cái chết của mình (p. 1).
• Cái kết mỉa mai: Sau khi hồi phục, anh ta lại tiếp tục vòng lặp: chờ xem những "tên bạn khốn nạn" kia ra đi trước để mình được rung đùi đắc ý (p. 2).

 

4. Phê bình và Đánh giá

• Về thông điệp: Tác phẩm là một bản cáo trạng hài hước nhưng cay nghiệt về sự ích kỷ và tính đố kỵ của con người. Nhà văn Nguyễn Đình Phùng đã bóc trần một góc tối của tâm lý: đôi khi chúng ta định nghĩa hạnh phúc của mình dựa trên sự bất hạnh của kẻ khác.
• Về bút pháp: Lối viết giản dị, gần gũi như một lời kể chuyện đời thường, pha chút giọng điệu của một bác sĩ đang "chẩn đoán" xã hội. Tác giả sử dụng sự tương phản giữa lòng trắc ẩn (empathy) và sự hả hê để làm nổi bật lên tính cách nhân vật (p. 1).
• Giá trị nhân văn: Dù mang tính châm biếm, truyện vẫn gợi mở sự tự vấn cho độc giả. Liệu mỗi chúng ta có từng ít nhất một lần thấy "nhẹ lòng" khi thấy đối thủ thất bại? Truyện nhắc nhở về sự thiếu vắng lòng trắc ẩn trong xã hội hiện đại.

Bạn có muốn tôi đào sâu hơn vào khía cạnh tâm lý học/y khoa mà tác giả đã đề cập trong truyện hay không?

Dưới đây là phân tích sâu hơn về khía cạnh tâm lý học và y khoa mà bác sĩ Nguyễn Đình Phùng đã lồng ghép vào truyện "Schadenfreude" để giải thích cho bản tính "xấu bụng" của con người:

1. Cơ chế thần kinh của sự hả hê (The Neurobiology of Schadenfreude)

Tác giả đề cập đến một thí nghiệm quét não (brain scan) để chứng minh rằng cảm giác này có cơ sở sinh học rõ ràng:

• Ventral Striatum (Thể vân bụng): Đây là trung tâm phần thưởng và khoái lạc của não bộ (p. 1). Thông thường, khu vực này sáng lên khi chúng ta ăn ngon, trúng số hoặc đạt thành tựu. Tuy nhiên, ở những người mắc chứng "Schadenfreude", vùng này lại rực sáng khi nhìn thấy kẻ mình ghét gặp tai ương (p. 1). Điều này cho thấy não bộ họ thực sự coi nỗi đau của người khác là một "phần thưởng" sinh học.
• Oxytocin: Thường được gọi là "hormone tình yêu" hay "hormone hạnh phúc". Tác giả chỉ ra rằng khi thấy đối thủ khổ sở, hormone này tiết ra "ào ào như suối chảy" (p. 1). Điều này tạo ra một trạng thái hưng phấn tự nhiên, khiến sự hả hê trở thành một loại "nghiện" về mặt hóa học thần kinh.

 

2. Sự đối nghịch: Thấu cảm vs. Hả hê (Empathy vs. Schadenfreude)

Tác phẩm thiết lập một sự đối đầu giữa hai trạng thái tâm lý:

• Empathy (Lòng thấu cảm): Khả năng đặt mình vào vị trí người khác để cảm nhận nỗi đau của họ.
• Schadenfreude: Sự đứt gãy hoàn toàn của lòng thấu cảm. Thay vì cảm thấy đau cùng người khác, cá nhân lại cảm thấy nhẹ nhõm hoặc sung sướng vì "mình không bị như vậy" (p. 1).
• Góc độ giới tính: Tác giả đưa ra một nhận định mang tính quan sát (và có phần định kiến giới trong tâm lý học cũ) rằng đàn bà ít bị chứng này hơn nhờ khả năng thấu cảm cao hơn, trong khi đàn ông dễ bị nặng hơn do khuynh hướng bạo lực và cạnh tranh (p. 1).

 

3. Tâm lý học xã hội: Sự ganh tỵ và Tự tôn

Theo tâm lý học, Schadenfreude thường nảy sinh từ hai nguồn gốc chính mà tác giả đã mô tả rất khéo léo:

• Sự ganh tỵ (Envy): Chúng ta chỉ thấy vui khi những kẻ "hơn mình" gặp chuyện không may (p. 1). Nỗi đau của họ giúp hạ thấp vị thế của họ xuống, làm chúng ta cảm thấy mình "cao" hơn một cách giả tạo.
• Củng cố lòng tự trọng: Khi nghe tin một người trẻ hơn qua đời, nhân vật trong truyện cảm thấy "sướng" vì mình vẫn đang sống (p. 1). Đây là cơ chế so sánh xã hội đi xuống (downward social comparison) để tự trấn an về sự an toàn và thành công của bản thân.

 

4. Ý chí sinh tồn kỳ dị: Liệu pháp nghịch lý

Đoạn kết truyện đưa ra một ứng dụng y khoa đầy bất ngờ về tâm lý: Sự thù hận làm tăng ý chí sống.

• Trong y học, ý chí sống (will to live) là yếu tố cực kỳ quan trọng để bệnh nhân vượt qua cơn nguy kịch.
• Thông thường, người ta sống vì tình yêu. Nhưng ở đây, nhân vật sống vì... không muốn kẻ thù được hưởng niềm vui Schadenfreude (p. 2). Đây là một "liệu pháp" tâm lý nghịch lý: dùng chính thói xấu để đánh bại thần chết.

Kết luận: Qua lăng kính y khoa, nhà văn Nguyễn Đình Phùng không chỉ phê phán đạo đức mà còn cho thấy con người là một thực thể phức tạp, nơi những vùng tối trong não bộ đôi khi lại là thứ giữ cho chúng ta tồn tại.

Một chi tiết thú vị: Cách dùng từ của bác sĩ Phùng thường pha trộn giữa thuật ngữ hàn lâm và ngôn ngữ bình dân (như "kê kê", "rung đùi", "cho mày chết") để tạo ra hiệu ứng trào phúng đặc trưng (p. 1).

Bạn có muốn tôi so sánh lối dùng từ này với các tác phẩm trào phúng khác của văn học Việt Nam (như của Vũ Trọng Phụng) không?

Lối trào phúng của bác sĩ Nguyễn Đình Phùng và "ông vua phóng sự đất Bắc" Vũ Trọng Phụng có nhiều điểm tương đồng thú vị nhưng cũng mang những nét đặc sắc riêng biệt của từng thời đại và góc nhìn cá nhân:

1. Sự tương đồng: Nghệ thuật "Phóng đại" và "Lật tẩy"

Cả hai tác giả đều bậc thầy trong việc sử dụng tiếng cười để bóc trần sự giả dối của xã hội:

• Tiếng cười mỉa mai: Vũ Trọng Phụng nổi tiếng với việc xây dựng những tình huống tréo ngoe (như đám ma mà ai cũng vui sướng trong Số đỏ). Tương tự, Nguyễn Đình Phùng xây dựng tình huống nhân vật chính sống sót chỉ để... nhìn đối thủ chết trước mình.
• Bút pháp châm biếm: Cả hai cùng nhắm vào thói "trưởng giả học làm sang" và sự băng hoại đạo đức ẩn sau vẻ ngoài văn minh, lịch thiệp.

 

2. Điểm khác biệt: Góc nhìn "Bác sĩ" vs. "Nhà báo"

Đặc điểmNguyễn Đình PhùngVũ Trọng Phụng Góc nhìn chính Y khoa & Tâm lý học: Dùng khoa học để giải mã thói xấu (hormone, vùng não). Xã hội học & Hiện thực: Dùng bối cảnh xã hội để phơi bày sự thối nát của tầng lớp thượng lưu. Đối tượng đả kích Bản tính nguyên thủy của con người (sự đố kỵ, hả hê). Sự lố lăng của phong trào "Âu hóa" và thực dân phong kiến. Ngôn ngữ Pha trộn thuật ngữ hàn lâm tiếng Pháp/Đức với lời nói bình dân, tưng tửng. Sắc sảo, gay gắt, mang tính chiến đấu cao của một cây bút phóng sự. Âm hưởng Tự trào & Chiêm nghiệm: Tiếng cười mang tính cá nhân, tự vấn nhiều hơn. Đả kích & Phê phán: Tiếng cười mang tính công kích mạnh mẽ, diện rộng.

3. Tại sao "Schadenfreude" lại mang âm hưởng của Vũ Trọng Phụng?

Nếu đọc kỹ đoạn kết truyện Schadenfreude, bạn sẽ thấy rất gần với tinh thần của chương "Hạnh phúc của một tang gia" trong Số đỏ:

• Trong Số đỏ, cái chết của cụ cố tổ là "niềm vui" cho con cháu.
• Trong truyện của Nguyễn Đình Phùng, cái chết của người bạn lại là "nguồn sống" (vì ý chí không muốn kẻ thù hả hê) cho người ở lại.

Cả hai đều nhìn thấy sự sống nảy sinh từ cái chết theo một cách mỉa mai và nực cười nhất.

Bạn có thấy sự hả hê của nhân vật trong truyện này giống với một nhân vật cụ thể nào trong Số đỏ (như Xuân Tóc Đỏ hay cụ cố Hồng) không?

Sự hả hê (Schadenfreude) trong truyện của Nguyễn Đình Phùng có những nét tương đồng rất thú vị với các nhân vật trong "Số đỏ" của Vũ Trọng Phụng, đặc biệt là ở khía cạnh "hạnh phúc dựa trên bất hạnh của người khác":

1. Giống với Cụ Cố Hồng: Sự phù phiếm và khoe khoang

• Điểm chung: Cả hai đều tìm thấy sự thỏa mãn cá nhân trong những hoàn cảnh lẽ ra phải bi thương.
• Sự hả hê: Nhân vật trong Schadenfreude hả hê vì mình "biết tin sớm hơn", "gossip nặng" để chứng tỏ vị thế. Cụ Cố Hồng thì hả hê trong đám ma cha mình vì được dịp mặc đồ xô gai, chống gậy, ho khạc để thiên hạ khen là "già" và "có phúc".
• Bản chất: Cả hai đều biến nỗi đau (cái chết) thành một sân khấu để phô diễn cái tôi của mình.

 

2. Giống với Xuân Tóc Đỏ: Sự đắc thắng của kẻ cơ hội

• Điểm chung: Coi sự thất bại hoặc cái chết của người khác là bậc thang để khẳng định bản thân.
• Sự hả hê: Xuân Tóc Đỏ vui sướng khi "gây ra" cái chết của cụ tổ vì đó là tấm vé đưa hắn vào giới thượng lưu. Nhân vật trong truyện Nguyễn Đình Phùng thì cảm thấy "sướng thật" khi bạn trẻ hơn mình qua đời, vì điều đó khẳng định sức sống của anh ta mạnh hơn.
• Cơ chế: Đây là sự lên ngôi của bản năng sinh tồn ích kỷ, nơi niềm vui được xây dựng trên sự kết thúc của một sinh mạng khác.

 

3. Giống với toàn bộ các nhân vật trong "Hạnh phúc của một tang gia"

• Sự hả hê tập thể: Trong Số đỏ, cái chết của cụ tổ là một "hạnh phúc" cho mọi thành viên (ông Phán được tiền, cô Tuyết được khoe bộ đồ ngây thơ, cụ cố Hồng được khoe danh tiếng...).
• Sự tương đồng: Truyện của Nguyễn Đình Phùng đẩy điều này lên mức độ tâm lý học: Tất cả chúng ta đều có một chút "Số đỏ" trong người. Khi nghe tin một vụ cháy nhà hay tai nạn trên TV, ta "chép miệng" thương xót (như đám con cháu giả vờ khóc mếu) nhưng thực chất trong lòng lại thấy thoải mái vì "may mà không phải mình".

Điểm khác biệt then chốt:

Trong khi các nhân vật của Vũ Trọng Phụng hả hê vì vật chất và danh tiếng, thì nhân vật của Nguyễn Đình Phùng hả hê vì sự tồn tại (existentialism). Anh ta cần cái chết của người khác để làm bằng chứng cho việc mình vẫn còn sống và còn mạnh mẽ.

Các luận điểm gợi ý:

1. Từ hiện thực xã hội đến bản chất con người: Nếu Vũ Trọng Phụng nhìn thấy sự hả hê từ những áp lực của xã hội cũ, thì Nguyễn Đình Phùng lại nhìn thấy nó từ bản thể sinh học của mỗi cá nhân.
2. Sự gặp gỡ của hai thế hệ: Dù cách nhau gần một thế kỷ, cả hai tác giả đều gặp nhau ở điểm chung: Bóc trần lớp mặt nạ "văn minh" để chỉ ra rằng con người đôi khi tìm thấy niềm vui trên nỗi đau của đồng loại.
3. Tính giáo dục qua tiếng cười: Cả hai tác phẩm không chỉ để giải trí mà còn buộc người đọc phải soi gương tự vấn: "Liệu trong đám đông đang xem TV/đi đưa ma kia, có phần nào của chính mình hay không?"

"Nếu trong chương 'Hạnh phúc của một tang gia', Vũ Trọng Phụng đã phơi bày một xã hội lố lăng, nơi sự hả hê trước cái chết được nuôi dưỡng bằng lòng tham vật chất và danh vọng phù phiếm, thì với 'Schadenfreude', bác sĩ Nguyễn Đình Phùng lại đưa sự hả hê ấy về với bản chất sinh học nguyên thủy của nó. Cả hai tác phẩm đều gặp nhau ở một điểm chung đầy mỉa mai: cái chết của người này lại trở thành nguồn sống cho người khác.

Trong khi các nhân vật của Vũ Trọng Phụng vui sướng vì được chia gia tài hay khoe bộ đồ tân thời, thì nhân vật của Nguyễn Đình Phùng lại cảm thấy 'sướng' vì sự tồn tại của mình được khẳng định thông qua sự kết thúc của kẻ khác. Một bên là sự băng hoại đạo đức do tác động của xã hội, một bên là sự 'lỗi nhịp' của lòng trắc ẩn trong cơ chế thần kinh; nhưng cả hai đều là những bản cáo trạng đanh thép về thói ích kỷ, đố kỵ ẩn sau lớp mặt nạ văn minh của con người ở mọi thời đại."

Trong mê hồn trận của những cảm xúc nhân loại, có những góc tối mà ngôn ngữ thông thường đôi khi bất lực trong việc định nghĩa. Đó là cảm giác thỏa mãn thầm kín khi chứng kiến sự sụp đổ của một ai đó – một trạng thái mà người Đức gọi bằng cái tên đầy tính triết học: Schadenfreude. Dưới ngòi bút của bác sĩ, nhà văn Nguyễn Đình Phùng, khái niệm tâm lý phức tạp này không còn nằm trên các trang giáo trình y khoa khô khan, mà hiện lên sống động, hài hước nhưng cũng đầy cay nghiệt trong truyện ngắn cùng tên.

Bằng lăng kính của một người làm nghề y nhìn đời qua những phản ứng sinh học, Nguyễn Đình Phùng đã thực hiện một cuộc 'phẫu thuật tâm lý' trên trang giấy, bóc tách những lớp mặt nạ văn minh để phơi bày một nghịch lý: đôi khi, hạnh phúc của con người lại được nuôi dưỡng bằng tro tàn bất hạnh của đồng loại.

Kết nối "Schadenfreude" và "Số đỏ"

"Sẽ thật thiếu sót nếu nói về niềm vui trước cái chết mà không nhắc đến Vũ Trọng Phụng – bậc thầy của nghệ thuật trào phúng hiện thực Việt Nam. Có một sợi dây vô hình kết nối giữa những nhân vật trong Schadenfreude của Nguyễn Đình Phùng và các thành viên gia đình cụ cố Hồng trong chương 'Hạnh phúc của một tang gia'.

Về bản chất, cả hai tác phẩm đều mô tả sự lên ngôi của cái tôi vị kỷ. Nếu Vũ Trọng Phụng vẽ nên một bức tranh biếm họa xã hội, nơi cái chết của cụ tổ là 'dịp may' để đám con cháu phô diễn sự giàu sang, trang phục tân thời và danh tiếng phù phiếm, thì Nguyễn Đình Phùng lại đi sâu vào cơ chế sinh học của sự hả hê ấy. Nếu niềm vui của nhân vật Xuân Tóc Đỏ hay ông Phán dây thép gắn liền với những giá trị vật chất và sự 'Âu hóa' lố lăng, thì niềm vui của nhân vật trong Schadenfreude lại mang tính bản năng hơn – đó là sự đắc thắng của một sinh thể khi thấy mình may mắn hơn kẻ khác.

Điểm tương đồng đắt giá nhất chính là thái độ 'giả hình'. Trong Số đỏ, người ta giả vờ khóc lếu láo để che đậy sự sung sướng; còn trong truyện của Nguyễn Đình Phùng, nhân vật 'chép miệng một chút để lương tâm đỡ cắn rứt' rồi thốt lên câu: 'Tội quá nhỉ!'. Tiếng cười của Vũ Trọng Phụng là tiếng cười công kích vào một xã hội suy đồi, còn tiếng cười của Nguyễn Đình Phùng lại là tiếng cười tự trào, soi chiếu vào cái 'vùng tối' thần kinh mà bất cứ ai cũng có thể sở hữu. Cả hai tác giả, bằng cách này hay cách khác, đều đã thành công trong việc chỉ ra rằng: lòng trắc ẩn đôi khi chỉ là một tấm màn mỏng manh che đậy bản năng đố kỵ nguyên thủy của con người."

"Khép lại những trang viết của bác sĩ Nguyễn Đình Phùng, câu nói mỉa mai 'Tội cho chúng nó quá nhỉ!!!' vẫn còn để lại một dư vị đắng chát. Tác phẩm không chỉ là một 'ca lâm sàng' về chứng bệnh hả hê, mà còn là một tấm gương soi chiếu sự mỏng manh của lòng trắc ẩn trong mỗi chúng ta. Giữa một thế giới hiện đại đầy rẫy sự so sánh và áp lực, Schadenfreude nhắc nhở rằng: ranh giới giữa một con người văn minh và một bản năng ích kỷ đôi khi chỉ cách nhau một nhịp đập của sự thấu cảm. Suy cho cùng, hạnh phúc đích thực không bao giờ có thể xây dựng trên nền móng của sự đố kỵ, và liều thuốc duy nhất cho căn bệnh này không nằm ở các vùng não bộ, mà nằm ở sự thức tỉnh của trái tim."

"Bằng sự kết hợp độc đáo giữa tri thức y khoa và nhãn quan văn học, Nguyễn Đình Phùng đã định nghĩa lại một nỗi đau và một niềm vui đầy nghịch lý của con người. Schadenfreude không chỉ là một thuật ngữ tiếng Đức, nó là một lời cảnh báo về sự cô độc của cái tôi vị kỷ. Tác phẩm để lại một câu hỏi mở cho tất cả: Chúng ta sẽ chọn sống để hả hê trước thất bại của người khác, hay sống để thắp lên lòng trắc ẩn giữa một thế gian vốn đã quá nhiều tổn thương? Câu trả lời không nằm ở vùng Ventral Striatum của não bộ, mà nằm ở lựa chọn đạo đức của mỗi cá nhân."
 
Google AI