Kỳ 43
 
Loài người có những mâu thuẫn không thể lý giải.
Một trong những mâu thuẫn ấy là vừa cứng đầu vừa nhẹ dạ, vừa cương ngạnh vừa mềm yếu; tỏ ra cứng lòng tin rồi lại dễ tin như trẻ nít. Ta thường nghe có người luôn cảnh giác với hết mọi người nhưng vẫn bị lừa dễ ợt. Bạn của cha tôi là một ông Chệt (người Tàu) chủ tiệm thuốc Bắc lớn, tinh như cáo già, đến cả vợ con chưa chắc ông đã tin… vậy mà một anh chàng thư sinh “khố rách áo ôm” từ đâu đến và bằng cách nào đó đã chiếm được lòng tin của ông; chẳng lâu la gì, ông Chệt to sầm ấy lần lượt “dâng” cho hắn nhiều tiền, của… và để kết thúc, ông “dâng” nguyên một cô con gái rượu xinh đẹp của mình cho hắn để gia nghiệp sụp đổ tan tành..
Chỉ riêng việc tin-không tin mà cũng còn nhiều mâu thuẫn, ví dụ cái đáng tin, người đáng tin thì không được tin, việc giả tạo, người giả dối thì được “tin sái cổ” chỉ vì “tốt sơn, tốt gỗ”… Nhưng có lẽ mâu thuẫn “kỳ vĩ” nhất là phần lớn người Công giáo nhầm lẫn về đức tin của mình.
 
 
Nói những điều trên để dẫn đến chuyện đức tin của số đông giáo dân là đức tin không thật.
Đức tin không thật à? – Thưa phải! Đúng là đức tin không thật.
Không thật ở chỗ có hình thức mà không có nội dung. Nghĩa là giáo dân chỉ giữ đạo nhà thờ mà không giữ đạo Lời Chúa. Lẽ ra họ phải hiểu rằng tin Chúa là thực hiện mọi điều Chúa dạy thì số đông giáo dân đã hiểu tin Chúa là đi lễ thật siêng, đọc kinh thật nhiều, xin lễ nhiều tiền nhiều lần, sinh hoạt hội đoàn, tham dự phong trào, rước xách, hành hương, dâng cúng, làm từ thiện… Từ cách hiểu sai ấy đã nảy sinh biết bao rối rắm dây chuyền, trí khôn ra mông muội không sao hiểu Lời Chúa và những diễn biến chung quanh, theo đuôi rồi mù quáng đến độ sống ngược lại với cả Phúc âm và v.v…
Sau đây là một mẫu chuyện nhỏ trong đại chủng viện lúc tôi đang theo học.
Trong giờ học tín lý, một đại chủng sinh đứng lên xin phát biểu:
- Thưa cha, cho phép con đặt nghi vấn. Đó là: có thể đức tin của chúng ta ngày nay rất khác với đức tin người Do Thái, hơn nữa, với đức tin của những người ngoại đạo lúc ấy như phụ nữ Samaritana bên bờ giếng Giacóp chẳng hạn? Cũng là tin Đức Chúa Giêsu Kitô, nhưng 2 loại đức tin rất khác nhau.
Cha giáo gõ gõ nhẹ ngón tay trên mặt bàn trong tâm thế có vẻ thú vị; trong khi đó, cả lớp gần 80 thầy bỗng như tỉnh ngủ, cựa mình nhìn về phía phát ra tiếng phát biểu.
Cha giáo mỉm cười hỏi:
- Khác làm sao? Thầy cứ nói tiếp xem nào!
Thầy “Vân đù” -vì cận thị nặng, đi đứng lù đù nên bạn bè đùa giỡn đặt tên như vậy- thưa:
- Thưa cha, khác nhau về bản chất và về chiều sâu cạn. Nghĩa là bản chất đức tin ngày hôm nay của chúng ta không phải là bản chất thật của đức tin; từ đó sinh ra nông cạn và nông nổi.
Cả lớp lao xao, kẻ cười cợt người bàn tán.
Cha giáo thích thú ra mặt. Nhìn cả lớp một lượt xong cha hỏi:
- Thầy nói có cơ sở chứ?
Có vẻ như đã chuẩn bị đâu vào đó, thầy “Vân đù” nghiêm chỉnh trình bày:
- Thưa cha! Con nghĩ rằng nếu đức tin của những người xưa là đức tin vận động, thì đức tin của chúng ta ngày nay là đức tin thụ động; nghĩa là chúng ta tin kiểu bị cuốn đi mà chẳng có chút gì gọi là phấn đấu, lựa chọn… nói trắng ra chúng ta ngày nay tin mà chẳng bỏ ra một “xu” máu, mồ hôi hay nước mắt… nào cả! Tin dễ ợt!
Cha giáo mà còn bật cười thành tiếng.
Một vài thầy khác đứng lên xin phản bác. Nói là phản bác, thực ra cũng chỉ giống như người ta lượm đá cuội ném vào xe tăng, vì thói thường trong các lớp học ở đại chủng viện, chẳng ai đối thoại gì với giáo sư thì thôi, hễ có ai lên tiếng thì lập tức nhiều người hùa nhau đến như tranh nói.
Cha giáo chẳng mấy để ý đến những gì khác ngoài những lời phát biểu của thầy “Vân đù”, bằng chứng là ngài cứ chốc chốc lại nhìn cái tay “lù đù vác bảy tám cái lu” kia. Chờ cho có được một khoảnh khắc im ắng nhỏ nhoi, cha giáo nói:
- Thầy nghi ngờ có cơ sở, và cơ sở khá tốt. Tôi đồng ý. Chính vì thế nhiều vấn đề về đức tin cần phải được đặt lại. Thật vậy! Tin Chúa đâu phải chuyện chơi.
...
Câu chuyện còn dài, nhưng cho thấy giáo dân thụ hưởng chiến lợi phẩm của đức tin thời cha ông, hoàn toàn không phải là đức tin tự mình phấn đấu, trả giá mà có được. Chiến lợi phẩm do tiền nhân, gần đây nhất là 117 vị thánh và biết bao anh hùng tử đạo thầm lặng khác, đã chiến đấu đổ máu. Vì tin Chúa không phải là chuyện dễ. Không phải trả giá, sẽ không có đức tin.
Trong đại chủng viện lúc đó có một số thầy chạy theo phong trào Cấp tiến, đêm ngày chẳng chịu lo học hành cứ lo tiếp xúc với những linh mục và những trí thức cấp tiến bên ngoài… sau đó họp bàn, cho ra những tuyên ngôn, tuyên bố, gửi những yêu sách, thỉnh cầu, kiến nghị này nọ lên hết ban giám đốc đại chủng viện, đến các đức giám mục… vì đi đến chỗ quá đà nên cả nhóm hơn mười thầy đều bị đuổi khỏi đại chủng viện. Ngày xách va-ly ra về, nhóm này gặp anh em còn ở lại tuyên bố một câu xanh rờn:
- Các cậu ở lại mà hưởng những thành quả của tụi tớ làm nên nhé!
Đó là một kiểu làm linh tinh. Tin Chúa đúng nghĩa không làm những chuyện khờ dại như thế.
Thêm một chuyện nữa.
Thông lệ năm nào cũng vậy, các thầy thần học năm I được ban giám đốc cho tổ chức một buổi hội thảo mang tên: “Chuyện những người lính từ tiền tuyến trở về”. Buổi hội thảo là dịp để các thầy vừa đi giúp xứ (gọi là những người lính) 2 năm trở về bắt đầu nhập học thần học, kể lại chuyện mình đi giúp xứ để làm kinh nghiệm cho các thầy triết học chuẩn bị đi giúp xứ tiếp theo. Sau phần trình bày, các thầy triết học thi nhau đặt câu hỏi.
Suốt buổi hội thảo, tất cả hội trường chỉ xoay tới xoay lui quanh những chuyện vui buồn giữa thầy giúp xứ với cha sở, với bà bếp và với giáo dân, thậm chí nêu lên những mánh khóe đối phó với cha sở và những người vừa kể… Thật là vô bổ! Lẽ ra phải trao nhau những kinh nghiệm sống đức tin, làm chứng niềm tin vào Chúa trong cuộc sống…
Đó cũng là một kiểu linh tinh khác. Tin Chúa thật sự sẽ thấy rõ việc gì cần làm, việc gì không. Việc cần làm là hết mình lo thực thi Lời Chúa.
Tôi chỉ kể vài điển hình của người có đức tin không thật.
Kẻ tin thật vừa không rảnh rỗi, vừa phải trả giá đắt cho niềm tin của mình. Ví dụ vì tin vào Lời Chúa dạy nên thực thi sự hiền lành; vì hiền lành là lội ngược dòng với thế tục nên bị dập vùi; vì bị dập vùi nên thua thiệt, bị hàm oan, bị đau đớn; dẫu thế vẫn kiên gan làm theo Lời Chúa. Đó là tin Chúa. Đó là đức tin có thật. Ngược lại, người giữ đạo hình thức luôn xuôi dòng với thế tục (có khi còn ở trong một phe nhóm như thế tục vẫn làm) bình ổn, trơn tru, may mắn và an lành… Tin như thế thật dễ! Ai mà không tin được! Tin như thế không trả giá gì! Nhưng đó không phải là tin Chúa. Tin Chúa sao có thể dễ đến như vậy! Không! Tin Chúa phải khó nhọc, nhục tủi và gian truân.
Nguy hơn! Ma quỷ khôn ngoan dụ dẫn, đưa dắt và ru ngủ người ta đi vào con đường tin Chúa hình thức: con đường tin Chúa lót hoa trải thảm, trơn tru, êm ái, dễ chịu, vinh sang… ngay từ trong chủng viện, để sau này các chủng sinh cũng sẽ dắt theo bao nhiêu giáo dân cùng đi con đường dễ dãi đó.
 
 
 
Trong khi kể lại câu chuyện quỷ xưng tội, cha Luca tự thuật chuyện riêng đời mình:
Đang ở một giáo xứ nhỏ vùng ngoại ô sau khi chịu chức linh mục được 5 năm, một đêm kia tôi bị đánh thức tầm 1 giờ sáng để “đi kẻ liệt” tức đi giải tội, trao Mình Chúa và xức dầu cho bệnh nhân hấp hối.
Khi đến nơi tôi làm các phép bí tích một cách qua quýt cho mau để về còn ngủ tiếp; mai là một ngày nhiều việc. Về đến nhà tôi phóng vô giường chìm ngay vào một giấc ngủ sâu.
…
Đang ngủ say, tôi nghe tiếng đập cửa và nói:
- Ông cố ơi! Tôi mất linh hồn rồi!
Tôi giật mình nhưng cứ tưởng mình nằm mơ.
Tiếng đập cửa kèm theo tiếng nói lặp lại với âm thanh vừa như ở gần vừa như từ xa vọng lại:
- Ông cố ơi! Tôi mất linh hồn rồi!
Theo phản xạ tôi vừa vùng dậy tốc mùng xỏ chân vào dép vừa hỏi:
- Ai đó? Ai kêu…
Nhưng mới chỉ vừa hỏi tới đó tôi đã kịp định thần với câu nói đầy ấn tượng: “tôi mất linh hồn rồi!”. Tôi khựng lại. Cùng lúc, tiếng đập cửa và tiếng nói lại oang oang lần nữa:
- Tôi là Ba Nhơn! Tôi mất linh hồn rồi! Tôi mất linh hồn rồi ông biết không?
Nghe đến đây tôi rút hai chân lên giường, thụt lui chui nhanh vào trong mùng, tim đập mạnh và người bắt đầu run… trí óc dần nhớ ra mình vừa “đi kẻ liệt” cho một người đàn ông tên Ba Nhơn.
Tôi không dám lên tiếng nữa mà chỉ biết ngồi thu lu một góc. Tôi run đến nỗi giường chiếu mùng mền đều như run theo bần bật.
Tiếng nói bắt đầu đổi sang giọng kể lể xen lẫn tiếng khóc nức nở:
- Tại tôi hết! Hm. Hm. Hm… Tôi đọc kinh xem lễ mà vẫn chạy theo bùa phép. Tôi tin Chúa mà làm theo ma quỷ. Hm. Hm. Hm… Tại tôi hết! Hm. Hm. Hm… Tôi đọc kinh xem lễ mà vẫn chạy theo bùa phép. Hm. Hm. Hm… Tôi tin Chúa mà làm theo ma quỷ. Tại tôi hết! Hm. Hm. Hm… Tôi đọc kinh xem lễ mà vẫn chạy theo bùa phép. Tôi tin Chúa mà làm theo ma quỷ… Hm. Hm. Hm…
Ba Nhơn cứ lặp đi lặp lại tới lui những câu ấy. Sau đó có vẻ như ông ta bị ai đưa đi, nên tiếng nói nhỏ lại và xa dần.
Tôi cứ ngồi ở góc mùng cho tới sáng, giáo dân phải đến dẫn tôi qua nhà thờ dâng thánh lễ.
Tôi sợ đến nỗi từ hôm đó, đêm không dám ngủ một mình suốt một thời gian dài.
Dẫu sợ, nhưng tôi thấy mình đã học được một bài học quý giá về đức tin. Đó là có hai cách tin: tin bằng hành động và tin bằng hình thức. Nếu ai tin bằng hành động thì sẽ không hình thức; nếu ai tin bằng hình thức thì sẽ không hành động. Tin bằng hành động là làm theo Lời Chúa dạy. Tin bằng hình thức là chỉ đọc kinh xem lễ… rồi hết.
 
 
 
Cha Luca truyền lại cho tôi bài học đó, tôi sống theo và hai năm giúp xứ của tôi là hai năm đầy sóng gió gian truân, nhiều lúc tưởng chừng bị gãy đổ. Trở về đại chủng viện, bằng cái nhìn ấy, tôi nhận ra, ngay trong nơi đào tạo linh mục rõ ràng có hai loại đức tin, một là đức tin thật và hai là đức tin không thật. Đức tin thật là thực hành Lời Chúa để rồi phải trả giá đắt bằng mọi đau khổ; đức tin không thật là không thực hành Lời Chúa -chỉ sống hình thức- để rồi an nhàn, thảnh thơi trôi theo thói đời và ngày càng bị chính hình thức cuốn trôi. Thú thực, trong những năm học ở đây, tôi không tìm ra được ai tin Chúa thật. Cũng phải! Vì người có đức tin thật thì thầm lặng và kín tiếng, khó lòng nhận ra họ.
Người Công giáo thì đông, nhà thờ lúc nào cũng tấp nập, hội đoàn hoạt động luôn rôm rả, nhưng ít người có đức tin thật, vì đời sống của những người có đức tin thật thì lặng lẽ, không ồn ào, không gây chú ý cho ai và không hấp dẫn ai, đã vậy có khi họ còn là những người bị lên án, bị rẻ rúng và vu khống… thậm chí có khi còn bị loại trừ.
Ma quỷ đã thành công trong việc kéo lôi người Công giáo đi theo hướng hình thức để tránh xa đức tin thật, rồi sau cùng sẽ rơi vào quỹ đạo của chúng.
Tôi có thử đề cập như vậy với hai người bạn cùng lớp, nhưng một người nghe xong thì ậm ừ cho qua, người kia thì quyết liệt phản bác quan điểm của tôi với lý do rất buồn cười là: “chả lẽ đông người đi con đường ấy mà lại là sai quấy hay sao?" 
 
 
 
Xin hãy nghe cha Luca kể tiếp một câu chuyện nữa.
Có một lần Ông Lực lượng hỏi tôi:
- Ông có chắc giáo dân của ông thật sự tin Chúa không?
Vì câu hỏi rơi vào đúng vấn đề tôi trăn trở từ lâu, nên tôi hiểu ngay cụm từ “tin Chúa” hàm nghĩa gì. Nhưng tôi nhanh trí quyết chộp lấy cơ hội này để học hỏi. Tôi giả vờ đáp:
- Nếu không tin Chúa, họ đi lễ ì xèo làm chi? Họ đọc kinh um sùm làm gì? Và nếu không tin Chúa thì miệng họ đâu thể lúc nào cũng lấy danh Chúa và kêu cầu danh kêu tên Chúa?
Ông Lực lượng quét cặp mắt sắc như dao cạo trên người tôi. Tôi nghĩ: loài người ai mà có cặp mắt như thế ấy là người rất… rất…thông minh. Tôi tự nhủ: không được coi thường!
Ông ta nhún vai nói:
- Đó là tin… sao?
Tuy vậy tôi vẫn hơi có chút bất ngờ. Nhưng đã có ý thăm dò, nên tôi tiếp tục đẩy đưa câu chuyện trong sự vu vơ và ám chỉ, tuyệt nhiên không để lộ điều gì mình biết:
- Chắc Chúa cũng nhân từ chấp nhận.
Ông Lực lượng nói ngay:
- Không đâu! Những người ấy sớm muộn gì cũng thuộc về Chúng ta.
Tôi vui mừng nghĩ: Phải vậy chứ! Ma quỷ thì ma quỷ! Phải có lúc thua trí con người! Ông ta rơi vào bẫy của tôi. Tôi làm bộ không chịu:
- Chúa rất nhân lành, thợ đến muộn cũng được trả công 1 đồng như thợ đến sớm.(1)
Ông Lực lượng lại rơi vào bẫy lần nữa khi Ông cười gằn đắc thắng:
- Ông lão gàn dở khó ưa! Đến giờ chết những người không tin Chúa thật sẽ cảm thấy điều gì biết không?... Họ cảm thấy thua đến trắng tay. Thế là nuối tiếc! Thế là thất vọng! Thế là họ chỉ còn biết lao theo Chúng ta. Hm… hm… hm…
Cha Luca giải thích cho tôi hiểu rằng, trong câu chuyện của cha với Ông Lực lượng, cha muốn tìm biết điều cha suy nghĩ có đúng hay không.
Một là: toàn thể người Công giáo được chia làm 2 loại, loại tin Chúa thật và loại tin Chúa không thật.
Hai là: số phận của những người tin Chúa không thật mai này khi chết sẽ ra sao?
Nhưng nếu hỏi thẳng, đời nào Ông Lực lượng nói thật. Cha Luca phải dùng mưu mẹo để khai thác Ông ấy, và cha đã thành công.
Tôi nghĩ trong Ngày Chung thẩm, thiên thần chia đôi nhân loại ra làm hai.
- Những người tin Chúa thật ở một bên, vì họ thực thi Lời Chúa: “khi Ta đói các con cho Ta ăn…” và những người không tin Chúa thật sẽ ở một bên: “vì khi Ta đói các người không cho Ta ăn…” (2)
- Những người tin Chúa không thật và những kẻ không có đức tin ở một bên là vì họ không tin Chúa hoặc tin bằng miệng lưỡi “Lạy Chúa! Lạy Chúa…” (3)
Bất giác tôi nhớ lại Lời Chúa phán:
- Nhưng khi Con Người ngự đến, liệu Người còn thấy lòng tin trên mặt đất này nữa chăng? (4)
Câu nói thật ý nghĩa và thấu thị! Chúa nhìn thấy trước nên ngao ngán phán như vậy.
Tôi quyết tâm, sẽ tìm mọi cách cho bằng được, đứng vào số những người tin Chúa thật.
 
   Chú thích:
(1) Mt 20:1-16.
(2) Mt 25:35-36.
(3) Mt 7:21.
(4) Lc 18:8.
 
Đã mang đến chương này

Kỳ 44
(Phần đầu của kỳ 44)

Công giáo là đạo yêu thương. Đó là điều Giáo hội hằng dạy và mọi người hằng nghe, vì Chúa Kitô xuống trần lập đạo yêu thương bằng cách rao giảng lòng yêu thương, đề ra giới luật yêu thương, ban những huấn lệnh yêu thương, luôn nhắc nhở yêu thương và nhất là chính Người đã trở nên hiện thân lòng yêu thương của Thiên Chúa.
Người Đức nói đúng: “Con đường từ trí óc đến bàn tay là con đường dài nhất”, nghĩa là nghĩ thì hay nhưng đôi khi khó hành động; ý tôi muốn nói biết rõ, hiểu rành, thông quán về bản chất đạo mình, là đạo yêu thương, nhưng thử hỏi có được bao nhiêu người Công giáo sống đúng yêu thương?
Đừng nói rằng họ biết yêu thương nhưng không biết cách sống yêu thương! Không! Tôi không chịu! Bởi vì kẻ đã yêu thương tự khắc biết muôn ngàn vạn ức cách sống yêu thương. Thánh Augustinô nói: “Cứ yêu đi rồi muốn làm gì thì làm”. Không sống yêu thương tức là không yêu thương. Cho nên thật đau lòng mà nói: Công giáo là đạo yêu thương gồm chứa những tín đồ không sống yêu thương. Nói như vậy vì người các đạo khác sống yêu thương hơn người Công giáo.
 
 
Đại chủng viện là nơi đào tạo các linh mục, những cán bộ cao cấp và ưu tú của đạo Công giáo, vậy mà không rốt ráo dạy sống bác ái yêu thương.
Tôi nói có bằng chứng.
Bằng chứng thứ nhất: Chủng viện không luôn nhấn mạnh căn cơ của “giữ đạo” là sống bác ái.
Tôi học võ thuật đạo gia Thái cực quyền suốt 9 năm liền. Vừa vào học đã được dạy thuộc câu: “Thái cực quyền trước để tu tâm dưỡng tính, kế đến nâng cao sức khỏe, sau cùng mới kỷ kích phòng thân”. Ngày nào cũng được sư phụ nhắc và nhấn mạnh hoài đến nỗi người nội lực càng thâm hậu, thần thái càng giống “tiên phong đạo cốt” (phong thái của tiên ông, cốt cách của đạo sĩ) tức sức khỏe sung mãn, thần khí hiền hòa.
Học hết đại chủng viện mà đại chủng sinh vẫn không biết rõ “giữ đạo” tức theo Chúa, theo Chúa tức làm theo Lời Người trong Phúc âm, làm theo Lời Người tức sống bác ái; cũng không biết chính vì vậy mà ngày chung thẩm Chúa chỉ lấy bác ái ra mà phán xét. Đại chủng sinh không nắm vững điểu cốt thiết đó, nên không hiểu câu Chúa nói: “kẻ được gọi thì nhiều, kẻ được chọn thì ít” (Mt 22,14) áp dụng cho ơn cứu độ: nhiều người “giữ đạo”, nhưng ít kẻ làm theo Lời Chúa sống bác ái để được cứu độ… hoàn toàn không phải áp dụng cho việc đi tu: vào chủng viện thì đông, tốt nghiệp linh mục thì ít (lầm tưởng như vậy nên cứ hãnh diện hão rồi giải thích bậy cho giáo dân để rồi truyền nhau ý tưởng sai ấy mà tôn vinh linh mục lên quá mức).
Dịp hè năm 1972, nhân giúp xứ 1 tháng ở họ đạo lớn và cổ kính kia, tôi ghé thăm nhà ông Biện sở Hậu, người nổi tiếng văn hay chữ tốt, nho học uyên thâm, giáo lý thông thạo... được cha sở lẫn giáo dân trong họ đạo kính nể và tín nhiệm. Thấy tôi còn trẻ, ông nói năng luôn ra vẻ mình là một giáo sư. Tôi lại một mực lễ độ lắng nghe nên ông càng thích thú “tuôn ra” hết những gì ông tâm đắc. Ông kể nhiều chuyện, trong đó có câu chuyện này.
Xưa có đoàn truyền giáo gồm 2 linh mục và 1 thầy trợ sĩ người Bồ Đào Nha (1), người nào người nấy râu tóc xồm xoàm… vào nước ta. Giảng đạo một thời gian, vua nghe lời gièm pha nên muốn đuổi. Nhưng để đuổi cho khéo, vua cho vời cha bề trên vào rồi đưa ra 3 câu hỏi với điều kiện sau 3 ngày nếu giải được trót lọt hết 3 câu thì ở, giải không được, dù một câu, phải bị trục xuất.
Cha bề trên ghi chép cẩn thận 3 câu hỏi:
- Câu hỏi thứ nhất: “Mặt trời nặng bao nhiêu cân?”.
- Câu hỏi thứ hai: “Đương kim Thánh thượng giá bao nhiêu tiền?”.
- Câu hỏi thứ ba: “Nói xem hiện Thánh thượng đang nghĩ gì trong đầu?”.
Lãnh 3 câu hỏi trở về, cả cha bề trên lẫn cha phó bề trên đều vò đầu bứt tóc suy nghĩ thâu đêm suốt sáng, suy nghĩ đến bỏ cả ăn uống quên luôn cả ngủ nghỉ. Riêng ông thầy nấu bếp vì luôn bị coi là ít học, địa vị trợ sĩ thấp bé, ở trong đoàn truyền giáo chẳng qua như người giúp việc để lo các bữa ăn và làm những việc chân tay mà thôi… nên thầy không được ai hỏi ý kiến; sở dĩ biết được sự việc kèm theo nội dung 3 câu hỏi chẳng qua nhờ nghe loáng thoáng lúc 2 cha bàn bạc với nhau; vì vậy thầy tự nghĩ không phải phận sự của mình; dẫu cùng chung nỗi âu lo, nhưng thầy không dám hó hé lấy nửa lời.
Đến gần hết ngày thứ ba, ngày cuối cùng của hạn định vua ra, cơm trên bàn 5 lần 7 lượt bị bỏ phế lạnh tanh vì chẳng ai ngó ngàng tới, hai cha cứ thay nhau đi tới đi lui, lắc đầu, thở dài… đến giữa khuya rồi mà chẳng ai tìm ra lời giải dù chỉ để trả lời cho một câu trong 3 câu hỏi quá hóc búa.
Khi trời gần sáng, thầy nấu bếp vì thức theo nên ngủ gà ngủ gật… bỗng thầy cảm thấy quá bức xúc không chịu nổi nữa nên quyết định thức dậy hẳn, dụi hai mắt, bước lên nhà trên gặp hai cha thưa:
- Bẩm hai cha!... Việc này xin hai cha giao con lo liệu có được không?... Họ hỏi cối chày thì chúng ta phải đáp lại bằng chày và cối; mà chày… cối… là việc của con, không đến lượt quý cha phải bận tâm đâu ạ!... Sáng nay xin cho một mình con đi trả lời cho nhà vua. Con hứa sẽ hoàn thành nhiệm vụ. Giờ xin hai cha ăn chút gì rồi đi nghỉ kẻo đổ bệnh.
Thoạt nghe, hai cha giẫy nẫy lên kêu:
- Không được! Không thể được!... Đừng có mà nói liều! v.v…
Nhưng nghĩ kỹ một hồi thấy không còn cách nào khác; Thật vậy! Suy cho cùng, đàng nào cũng bị đuổi. Còn tí hy vọng gì cứ thắp hết lên.
Cha bề trên lột áo mình ra mặc cho thầy nấu bếp, lấy đai lưng của mình thắt cho thầy, lấy mão gậy mình trao cho thầy ấy luôn... Nhìn qua không ai có thể ngờ đó là thầy nấu bếp.
Trời đã thật sáng, thầy nấu bếp đến gặp vua thật đúng giờ như đã hẹn. Vào sân rồng thầy nấu bếp trông thấy các quan văn võ, ai nấy đều ung dung chễm chệ, vừa quạt phe phẩy vừa vuốt râu trê rung đùi cười nói ra cái điều đắc ý, cộng thêm vẻ khinh khi thách thức làm sao!…
Hiệu lệnh nổi lên, vua ra.
Thầy nấu bếp rón rén quỳ gối giữa sân chầu xin trả lời 3 câu hỏi. Cứ mỗi câu được một vị quan to tiếng xướng lên để nhắc lại cho có đầu có đuôi; dứt tiếng thì thầy nấu bếp mới trả lời. Viên quan xướng câu đầu tiên:
- Câu thứ nhất: “Mặt trời cân nặng nhiêu cân?”
Thầy nấu bếp trả lời:
– Muôn tâu Thánh thượng, mặt trời cân nặng 6 cân.
- Ồ!!!... - cả triều đình ngạc nhiên “ồ” lên to tiếng kèm theo là những cặp mắt trợn ngược.
Vua cũng thế. Nhưng sau một lúc bình tĩnh, vua đập long án chỉ tay vào thầy nấu bếp quát:
- Láo! Đừng nói liều!... Nhà ngươi đã cân chưa mà biết? Ngươi khá giải thích cho tường tận!... Không xong ta chém bay đầu!
Thầy nấu bếp có vẻ đã không run sợ thì chớ, lại còn tỉnh rụi như không. Ông thưa ngay chẳng thèm suy nghĩ:
- Muôn tâu Thánh thượng! Vì cứ 6 giờ sáng nó mọc lên, rồi thì 6 giờ chiều nó lại lặn xuống. Không 6 cân thì nặng nhiêu cân đây! Nếu bệ hạ và quý quan ai không tin cứ cân thử!
Có đến cả… giờ đồng hồ cho vua lẫn đám quan lại mặc tình chụm đầu vào nhau thì thào luận đàm, bàn bạc, lắm lúc còn có tiếng cãi cọ, gầm gừ… nữa.
Mãi vẫn không xong. Thấy không cách gì bẻ lại cái lý luận cối chày kia, nhà vua đành miễn cưỡng chấp nhận câu trả lời. Đến đây thì vẻ hống hách đe dọa, vẻ cao ngạo thách thức của vua quan lúc đầu mười phần giảm đi năm. Ông quan to bụng kia tuyên đọc câu thứ hai:
- Câu hỏi thứ hai: “Đương kim Thánh thượng giá nhiêu tiền?”
Đúng là hỏi để bắt chết; tuy nhiên thầy nấu bếp vẫn không hề hấn gì, trái lại còn ung dung thoải mái là khác! Thầy dõng dạc thưa:
- Muôn tâu Thánh thượng! Thánh thượng giá 29 đồng.
Cả triều thần hoảng hốt kêu ầm lên “Khi quân đại tội!... Khi quân đại tội!...”; còn vua thì bật đứng lên, mặt đỏ bừng, mắt lộ thần, lông mày vốn đã xếch giờ như dựng ngược cả lên… đập long án “chát chát ầm ầm” quát to như sấm nổ:
- Khi quân phạm thượng! Bây đâu! Chém!
Các quan hùa theo. Nhưng có vài vị quan già quỳ gối:
- Xin hãy khoan!
- Xin bệ hạ bớt giận!
- Xin hãy để hắn giải thích rồi chém cũng chưa muộn.
Vân vân…
Vua ngồi xuống, từ từ rồi cũng bớt giận, cho nói.
Thầy nấu bếp giập đầu xuống đất -giấu cái cười trong hàng râu rậm xì- nhưng vẫn còn nguyên cái phong thái coi chốn “đạn lạc tên bay” này chẳng ra cái thá gì. Ông tâu:
- Muôn tâu! Hạ thần nói có căn cơ sách vở. Đó là vì Chúa của hạ thần kính thờ đích thị là Thiên Chúa, Chúa tể trời đất và muôn loài... thế mà người ta bán Người chỉ với giá 30 đồng sách sử còn ghi rành rạnh. Thánh thượng chỉ là vua có một cõi, giá sao bằng. Bất quá 29 đồng mà thôi. Thế là được giá lắm rồi ạ!
Vì chẳng ai hiểu ất giáp, mặt cứ ngơ ngơ, nên thầy nấu bếp chộp lấy cơ hội làm thêm một ‘tăng” giảng đạo giữa triều đình ngoại giáo, khiển được vua quan im ắng lắng nghe. Họ nghe mà lòng hừng hực nộ khí bởi không ai chịu nổi sự đánh giá nhà vua rẻ bèo như thế, càng tức hơn khi chẳng ai có nổi một lý lẽ gì để đánh bạt, để xóa bỏ, để dập tắt dù biết rằng lý lẽ thầy nấu bếp đưa ra chỉ là thứ lý lẽ chày cối. Tức nhất là tội khi quân nặng thế mà chẳng cách nào bắt tội cho được.
Rồi thì mọi sự cũng dần lắng dịu, bá quan văn võ ai nấy đều hy vọng tiếp theo đây nhất định bắt bí được để tống cổ nhóm Tây dương bạch quỷ này. Vị quan độc chúc trừng trừng cặp mắt đọc tiếp câu thứ ba:
- Câu hỏi thứ ba: “Hiện Thánh thượng đang nghĩ gì trong đầu?”
Câu hỏi thứ ba vừa được ban ra, các quan lập tức xì xầm tiên đoán “Phen này hắn không thoát khỏi tội chết!”, “lần này cho mầy chết nhé!”, “đừng có mà khua môi múa mép!” v.v… kèm theo là những tiếng cười gằn nghiến răng trèo trẹo đe dọa.
Thầy nấu bếp không chút nao núng lo âu, thần sắc vẫn an định như thường, xin trả lời:
- Muôn tâu bệ hạ! Bệ hạ đang nghĩ thần là cha bề trên.
Nhà vua nói:
- Thì đúng vậy!
- Muôn tâu! Dù hạ thần chỉ là một ông thầy nấu bếp, mà Thánh thượng vẫn nghĩ thần là cha bề trên. Đó không phải là hạ thần đã đọc được ý nghĩ của Thánh thượng sao?
Cả triều đình im phăng phắc. Thầy nấu bếp tâu:
- Muôn tâu Thánh thượng! Trước triều đình chúng thần không nói sai điều gì, tất sẽ không đem những điều tà mỵ mà giảng dạy cho dân chúng. Cúi xin Thánh thượng anh minh xét định cho chúng thần được tự do giảng đạo như bệ hạ đã minh hứa.
Sau đó ngót một triều đại dài trước khi nhà vua băng hà, đoàn truyền giáo ấy được giảng đạo tự do không ai làm khó. Số người tin Chúa ngày một tăng.
Câu chuyện không mang lại điều gì sâu sắc để học hỏi, nhưng lại được ông Biện sở đắc ý vì cho rằng Công giáo là đạo khôn ngoan hơn hẳn vua quan v.v... trong khi lẽ ra phải truyền dạy mọi người Công giáo là đạo bác ái yêu thương, ai theo đạo phải sống bác ái, đó mới thật là theo Chúa.
 
 
Bằng chứng thứ hai là: chủng viện không dạy chủng sinh làm gì để có bác ái mà sống.
Chủng viện chỉ dạy kiến thức triết lý, thần học, tín lý, giáo luật, thánh kinh, giáo sử, tu đức… mỗi chiều tối có giờ huấn đức, tuy nhiên giờ huấn đức cũng chỉ dạy nhân bản. Mỗi đại chủng sinh khi nhập đại chủng viện phải chọn cho mình một cha giáo sư làm linh hướng, kỳ thực những vị giáo sư đó chưa đủ sức hướng dẫn một người thật sự khao khát và quyết tâm sống trọn lành bằng bác ái. Chưa có một vị chân sư dạn dày kinh nghiệm về đường thiêng liêng, nhất là về tu đức Phúc âm để dạy dỗ, hướng dẫn, dìu dắt các đại chủng sinh. Lý lẽ của bằng chứng này là: không ai dạy và không ai nêu tấm gương để chỉ đường bác ái.
Tôi có 1 người bác ruột và 2 người cậu ruột đều làm linh mục. Đó là những cha sở đầy uy quyền. tôi còn nhớ những năm của thập niên 50, khi vùng quê tôi vô cùng biến động vì loạn lạc, linh mục là những quan lớn, vì kính trọng linh mục nên ngôi nhà tôi ở, ai đi ngang qua cũng đứng lại cúi chào, ít lắm cũng giở nón… vì đó là nhà có người làm linh mục; giữa đêm khuya chỉ linh mục mới được đi từ làng này qua quận nọ mà không hề sợ băng nhóm nào bắt nạt; một số linh mục lúc đó có cả ôtô con nhập từ nước ngoài vào. Từ nhỏ đến lớn, tôi chỉ biết có một điều: đi tu cho giống bác và hai cậu, đi tu là sang trọng, tuyệt nhiên tôi không hề biết bác ái là tất cả.
May mắn làm sao tôi được gặp cha Luca! Từ đó trở đi tôi mới biết từ gốc rễ cho đến ngọn ngành mọi việc. Từ đó tôi mới biết không thể đi tu như bác và hai cậu. Nhưng các bạn của tôi thì sao?
 
 
Bằng chứng thứ ba là: chủng sinh không sống bác ái và coi nhẹ bác ái.
Như tôi đã thưa, các chủng sinh không biết rằng mình phải sống bác ái; nhưng đó chưa phải là vấn đề; vấn đề là nếu có biết đi nữa, các chủng sinh cũng không sống bác ái. Lý lẽ thuyết phục nhất của bằng chứng này là các đại chủng sinh, như tôi nói ngay từ đầu, không biết và có biết cũng không muốn đi vào đường trọn lành bằng sống đức bác ái; tại sao? - Vì một lẽ đơn giản: đi vào đường trọn lành này là đi ngược dòng với những người khác; mà hễ đi ngược tất khó “sống còn”. Chuyện này không hẳn chỉ do con người mà còn do chính ma quỷ; ma quỷ đã cố quyết ngăn chặn ngay từ đầu. Tôi biết ma quỷ ngăn chặn nhờ nghe được câu chuyện sau đây:
Người bạn cùng phòng cũng dân lục tỉnh như tôi, một hôm không có chỗ ra ngoài đi chơi (2), anh ta ở lại phòng. Trong phòng lúc này chỉ còn 2 đứa, anh ta và tôi. Anh ta tâm sự:
- Mình thấy anh có cái gì đó làm mình thích, nhưng tính mình nhút nhát chưa có dịp tâm sự với anh như 2 người bạn thân. May sao hôm nay được dịp.
Người bạn, tên Hiền, hỏi tôi:
- Anh có sợ ma không?
Thấy tôi có vẻ chưa hiểu mục đích của câu hỏi, Hiền giải thích:
- Ý mình muốn hỏi để xem có nên kể chuyện này hay không. Thôi kệ! Mình cứ kể đại nó đi, vì mình ấm ức để trong lòng không yên, mà kể ra bừa bãi sợ bạn bè có đứa nhạo cười.
Đổi tư thế ngồi, Hiền bắt đầu kể:
- Tính mình thì nhút nhát đối với người ta, nhưng không nhát lắm đối với ma quỷ hoặc với những hiện tượng siêu hình; trái lại mình rất tò mò là đàng khác. Trong năm giúp xứ đầu tiên có một dạo cha sở sai mình đến thăm viếng, ủi an và săn sóc ông cậu của cha đang rất cô đơn trong cảnh bệnh hoạn sắp chết… ở cách đó hơn 10 cây số. Tới lui hoài đâm ra mình rất được lòng ông già. Kêu là ông già nhưng ông tuổi chỉ ngoài 60, hiền lành, bị vợ con bỏ đi đâu mất –mình không dám hỏi- để mặc ông sống cô độc trong yếu đau. Ông già thấy mình chăm sóc chu đáo và hết tình nên coi mình như con. Cũng đáng! Vì cứ 3 ngày mình chạy xe gắn máy sang với ông già. Thế rồi bạo bệnh khiến ông già chết sau đó không lâu. Biết mình sẽ chết, ông già trối trăn lung tung. Đặc biệt trước khi ông già từ giã cõi đời khoảng một hai tuần, mình có xin ông già một điều.
Vừa nói tới đó Hiền ngưng lại nhìn tôi một lúc rồi hỏi:
- Nè! Có tin những gì mình nói không đó?
- Hỏi gì kỳ vậy ông! –tôi cười thân mật- Không tin mà chịu ngồi đây nghe ông kể…!
Hiền gật đầu tỏ vẻ yên tâm, kể tiếp:
- Liêu có biết mình xin điều gì không?... Mình nói với ông già: “Khi nào về với Chúa, bác xin Chúa cho bác được về thăm con và nói con nghe chuyện bên ấy”. Ông già hứa. Đã vậy ông còn đùa: “Nếu Chúa cho về thiên đàng, bác nhất định về thăm con rồi mới về trên ấy”. Mình còn căn dặn: “Nhưng khi về thăm con, bác đừng làm con sợ nghe! Sợ là con chạy đó!”… Hai bác cháu xiết tay nhau cam kết thật chắc chắn.
Nhìn Hiền tôi nghĩ cái anh chàng gầy yếu này coi vậy mà “bạo gan bạo phổi” hơn tôi nhiều. Tôi mỉm cười chăm chú nghe anh kể tiếp:
- Mai táng ông già xong, nhằm lúc mình quá nhiều việc khiến quên khuấy chuyện ông già hứa về thăm. Nhẩm tính đã gần hai tuần. Mình nghĩ đơn giản chắc Chúa không cho phép nên ông già không về thăm mình. Nhưng rồi mình nghĩ tiếp: sao không tạo cơ hội thử xem, vì những ngày qua bận rộn và ì xèo quá làm sao ông già về thăm cho được. Nghĩ là làm, mình liền xin phép cha sở chạy xe về nhà ông già bất chấp trời chiều đang mưa dầm ướt đẫm.
Tôi chợt rùng mình:
- Anh quả là gan dạ! Tôi chịu thua anh luôn!
Hiền kể tiếp:
- Đến trước ngôi nhà hoang vắng nằm tách biệt hẳn với hàng xóm, quanh nhà cây cối rậm rạp um tùm… vả lại đang mưa dầm nên mình cảm thấy bầu không khí lạnh lẽo thê lương. Vừa dựng xe ở hàng hiên, mình đã nghe có tiếng động như nhà đang có người ở bên trong. Mình cố tự trấn an bằng ý nghĩ nhà vắng thì ắt có mèo quậy chuột phá. Ngần ngại một lúc lâu, mình lấy hết can đảm tiến đến cửa chính, tra chìa khóa vào ổ khóa, sau đó từ từ mở cửa nhà. Anh đoán xem mình thấy gì khi mở cửa ra…?
Tôi lắc đầu ra hiệu không đoán nổi. Hiền tiếp:
- Mình thấy giữa bóng tối thâm u của căn nhà có một vệt sáng ở sát cạnh bàn thờ giữa nhà. Ban đầu mình ngỡ là ánh sáng từ mái nhà dọi xuống… nhưng khi định rời mắt đi thì bỗng thấy vệt sáng ấy động đậy… Tim mình đập mạnh, nhưng vì chủ đích muốn được gặp ông già nên mình đứng nán lại ở cửa nhìn cho kỹ… Lạy Chúa! Bóng một người đang như mặc áo dòng trắng đứng thù lù ra đó. Phản xạ tự nhiên, mình phóng một cái… bay ra đến tận ngõ.
Khi đã đứng đó thở hào hển một lúc, mình thấy xấu hổ liền quay vào. Vừa đi vài bước mình nghe văng vẳng tiếng gọi:
- Hiền!... Hiền!... Hiền ơi!…!
Mình thu hết bình tĩnh, lần mò từng bước đi vào. Vào giữa sân lại nghe tiếng ông già:
- Bác Bảy đây! Bác cháu mình hứa với nhau rồi mà!
Tôi mở miệng nhưng miệng nói lập cập và giọng nói thì cứ run lẩy bẩy:
- Bác Bảy đừng làm con sợ nghe!... Bác đừng làm con sợ nghe!
Ông già đáp lại bằng giọng nói nho nhỏ như hồi còn trên giường bệnh:
- Không! Bác cháu mình mà! Bác không làm gì con đâu!
Dần dần, tính tò mò bên trong trỗi dậy, mình đã vào được quá giữa sân, đứng tại chỗ run lập cập không phải vì lạnh mưa, mà vì lạnh sợ….
 
(còn tiếp phần cuối của kỳ 44)
 
 
(1) Bồ Đào Nha: tên chính thức là Cộng hòa Bồ Đào Nha (tiếng Bồ Đào Nha: República Portuguesa), là một quốc gia nằm ở Tây Nam châu Âu trên bán đảo Iberia
(2) Ra ngoài tự do: Mỗi tuần 2 lần vào chúa nhật và thứ năm, đại chủng viện mở cửa cho các thầy ra ngoài tự do (sortie libre).

Kỳ 44
(Phần cuối của kỳ 44) 
 
 … 
Tiếng ông già nói tiếp, tuy khẽ khàng nhưng rất rõ: 
- Bác về thăm con như đã hẹn với nhau. Bác vẫn bình thường chỉ là ở thế giới khác thôi! 
Mình đã vào được sâu hơn, đứng dưới đất ở hàng hiên mà lòng vẫn còn sợ lắm; tuy nhiên mình hơi bình tĩnh hơn trước. 
Hiền nhận xét thêm: Con người tự nhiên không chịu nổi cái gì thuộc về siêu nhiên vô hình...
Ông già lặng thinh. Vì run sợ nên mình hỏi mà tự nghe giọng mình nó lạc…lạc… làm sao!:
 - Bác đang ở đâu? Thiên đàng hay luyện ngục? 
Ông già lặng thinh như có điều gì đó không tiện nói. Mình đoán mò:
 - Bác đang ở luyện ngục phải hôn? 
Hỏi đến đây gai ốc ở sống lưng cứ từng cơn, từng cơn rợn lên dồn dập. Mình cắn chặt hai hàm răng trấn áp nỗi sợ để không bỏ chạy lần nữa… nhưng do nghĩ đây là cơ hội hiếm có, chỉ lần duy nhất này mà thôi nên mình ráng. Mình gạn hỏi thêm:
 - Ủa sao con hỏi mà bác không trả lời? Khó nói lắm hả? 
Không có tiếng trả lời. Mình nghĩ: Ông già đã im lặng như thế thì chính là xác nhận rồi còn gì! 
Mình bỗng cảm thấy cám cảnh cho ông già, vì trước khi chết, ông đã chịu quá nhiều đau đớn thể xác do bệnh tật, đau đớn linh hồn do bị vợ con và người thân bỏ rơi trong đơn côi thui thủi… lẽ ra bây giờ đừng nên chịu đau khổ thêm ở luyện ngục nữa! Không biết nói lời gì để an ủi ông già, mình đành nói lảng tránh qua chuyện khác. 
Còn tôi thì vẫn đang miên man suy nghĩ về chuyện thiên đàng luyện ngục:
 - Phải rồi Hiền ạ! Nếu đã ở thiên đàng thì phải toát ra một thứ ánh sáng rực rỡ gì đó chứ đâu tối mù… rồi còn đứng im thù lù một góc như nhát ma người ta…! Phải không?... 
Hiền gật đầu lia lịa. Đột nhiên thay đổi giọng kể. 
Thì đó! Liêu biết không! Bỗng dưng mình nghe có một thứ tiếng động rất kỳ dị! Tiếng ấy hiện giờ tuy đã hơn 1 năm qua, vậy mà mình vẫn còn nhớ như in. Tiếng động ấy giống như tiếng một thanh kiếm dài mài liếc rất mạnh tay trên tảng đá sần sùi to lớn; nhưng tiếng ấy lại còn vừa nghe giông giống tiếng xé một mảnh lụa dài… Tiếng động kỳ dị khiến mình giật thót cả tim gan và lòng bỗng cảm thấy rất sợ. Nhưng liền sau sự sợ hãi khủng khiếp ấy là sự bình yên trở lại, mình bớt sợ dần đi vì phát hiện gian nhà nhỏ u ám lạnh lẽo của ông già bỗng sáng trưng lên như ta bật đèn nê-ông, - Hiền cười - dù nhà ông già chẳng có lấy một bóng đèn điện (1). Liêu thử nghĩ xem cái gì vậy? - Hiền im lặng chờ tôi suy nghĩ. 
Hiền lại đổi tư thế và kể tiếp khi thấy tôi tỏ ra bất lực. 
Mình hỏi ông già liền:
 - Bác Bảy ơi! Có chuyện gì vậy? Hồi nãy tối bây giờ bỗng dưng sáng choang…? 
Giọng ông già đang rầu rĩ đổi thành vừa vui, vừa thật so với giọng hồi còn sống, ông già lại còn nói to hơn, dõng dạc hơn và thân mật hơn hồi đầu đến giờ; tắt một điều là ông già đổi giọng nói khác trước đây mấy phút… hoàn toàn:
 - Bác vừa đánh đuổi bọn “giới linh” (2). Từ nãy giờ chúng quấy phá con đó!
 - Ủa! “Giới linh” là cái gì?
 - Là những người chết oan khuất, chết tức tưởi vì chưa đến giờ Chúa định… ví dụ những người tự tử, tai nạn vô ưng… họ chưa được Chúa phán xét, số phận đời đời của họ chưa được định đoạt nên cứ phải đi rong ruổi lang thang khắp chốn, rồi làm chuyện này chuyện nọ mà người đời ưa gọi là “ma”, “hồn ma”… với mong muốn được mọi người nhớ đến họ. 
Mình quá đỗi ngạc nhiên. Không đợi ông già nói thêm, mình hỏi ngay:
 - Ủa! Có cả những linh hồn như vậy nữa sao? Những linh hồn ấy vừa mới quấy phá con… vậy thì trong lúc đó Bác đang ở đâu và làm gì?
 - Bác vừa đánh đuổi họ đi rồi! Con yên tâm đừng sợ nữa! Bác từ thiên đàng về với con đây! 
Không hỏi thêm ba cái vụ lung tung ấy nữa, vì từ lâu trong trí mình có sẵn hàng trăm thắc mắc nên bây giờ mình cứ để mặc chúng tuôn ra, bụng cứ nơm nớp sợ ông già đi mất: 
 - Thiên đàng ra sao thưa Bác?
 - Thiên đàng là tình trạng đứa con đi lạc tìm lại được cha mẹ yêu thương mình.
 - Luyện ngục ra sao?
 - Luyện ngục là nơi “hy vọng - chắc chắn” (3), nên dù khổ đau mấy người ta cũng chịu được!
 - Hỏa ngục thì sao?
 - Đó là nơi không còn một chút hy vọng nào, ngược lại chứa toàn sự tuyệt vọng (4), cho nên đau khổ lại càng đau khổ hơn… một tình trạng cuồng điên đi tới mãi. 
Lúc đó mình thấy hiểu rõ và hiểu cạn, nên không hỏi gì thêm. – Hiền cười bẽn lẽn - Mình quả vội vàng hấp tấp! Bây giờ lại thấy tiếc! Giá như hỏi cho kỹ cho rõ có hay hơn không!... 
Giọng ông già rất thân thương ngọt ngào hơn cả trước kia làm cho mình không còn sợ hãi gì nữa! Mình hỏi tiếp:
 - Chết ra sao? Bác có thể nói sơ cho con biết được không?
 - Thế giới vật chất là ngục tù, đau khổ phần hồn hay phần xác cũng là ngục tù, thậm chí nếu có hạnh phúc, những thứ hạnh phúc trần gian sơ sài bèo bọt ấy cũng chỉ là một thứ ngục tù khác mà thôi. Còn chết là được ra tù, được phóng thích, được đi vào thế giới tự do, về nhà, tất cả ví như từ trong khoang hầm chật chội, u tối, ngột ngạt và bức bách… bỗng được vuột thoát, bay ra bầu trời lồng lộng ánh sáng, không khí trong lành của sự sống. 
Mình hỏi:
 - Vậy chết là sướng chớ đâu là ghê rợn! 
Ông già giải thích:
 - Vì hình ảnh của sự chết là hủy diệt, tiêu vong, không còn tồn tại, chia lìa… nên ai cũng hiểu lầm và sợ hãi. Tuy nhiên với kẻ ác thì chết đúng là đi xuống, nhưng đối với người lành chết là đi lên, đã chẳng những sống tiếp mà còn thăng hoa. 
Ông già nói năng lưu loát như một tay có ăn có học. Khác trước như trời vực! Dân ở thiên đàng về có khác! Mình hỏi tiếp:
 - Bác có bị phán xét không? Phán xét ra sao?
 - Bác có chịu phán xét. Phán xét là thức dậy, là mở mắt tỉnh dậy khỏi giấc ngủ mê muội của vật chất để tự thấy ra mọi tư tưởng, lời nói và hành vi tốt xấu của mình từ thuở tuổi khôn cho đến khi chết. Tất cả được phơi bày minh bạch; thậm chí dù chỉ một lời nói ức hiếp người khác, cũng sẽ phải trả giá đến cùng. Phán xét tương tự như một tấm màn chiếu phim trắng khổng lồ (5), bất kỳ một lỗi dù rất nhỏ nào cũng đều được phóng lớn và chiếu lại trên tấm màn ấy không sai không sót một chi tiết.
 - Chúa ra sao hở Bác? 
Ông già hơi ngập ngừng… rồi trả lời bằng một giọng xúc động:
 - Không thể tả Chúa được con ơi! Nhưng không phải chết xong mới thấy được Người, mà có thể thấy được Chúa ngay ở trần gian khi con còn đang sống. Đó là mỗi khi lòng con yêu thương, quảng đại, nhân ái, thứ tha… cho người khác, lòng con xúc động và bồi hồi yêu thương. Chúa là lòng yêu thương đó đấy con ạ! 
Mình bỗng nhìn thấy Chúa ngay sau lời ông già vừa nói:
 - A! Vì vậy mà Chúa mới lập đạo yêu thương là đạo Công giáo mình… 
Ông già nói tiếp theo:
 - Chỉ bác ái yêu thương là đủ một đạo; có đức tin hay không có đức tin, thiên đàng hỏa ngục, ơn cứu độ, ân sủng v.v… thảy đều nằm ở chỗ có bác ái hay không… 
Mình nghe giọng ông già trầm hẳn:
 - Rất tiếc hồi còn sống, không ai dạy Bác điều đó, Bác đã không xem bác ái yêu thương là điều cốt yếu trong việc giữ đạo, cho nên trên thiên đàng, bác chỉ là một người rất nhỏ. May mà Bác chịu nhiều đau khổ và biết quên điều ác vợ Bác gây cho. 
Mình bạo dạn hỏi:
 - Vậy ai không sống bác ái yêu thương đều xuống hỏa ngục hết phải vậy không? 
Ông già nói:
 - Chúa là lòng yêu thương, thiên đàng là nơi yêu thương, ai không có lòng yêu thương bác ái làm sao vào chốn đó được? 
Nói đến đây Hiền vung tay đấm vào không khí với vẻ bực tức:
- Coi như mình đã nắm rõ được vấn đề. Đạo là đường dẫn ta đến Chúa. Toàn bộ đạo Công giáo là yêu thương. Toàn bộ đức tin Công giáo là bác ái yêu thương. Chu mẹ! Học đến thần học mới biết điều “cốt tử” ấy; lại biết do người chết dạy! 
Tôi an ủi Hiền:
 - Dù gì… biết còn hơn không! Tội cho nhiều người không biết! Tội hơn nữa cho người biết mà không làm! 
… 
Thầy Hiền bạn tôi còn kể tiếp; qua anh, tôi càng hiểu rõ: đức tin là sống yêu thương như Chúa đã xuống thế giảng dạy. Yêu thương là tất cả, đến nỗi ai đọc kinh ra rả sáng chiều, ai đến nhà thờ siêng năng, ai cúng nhiều tiền cho nhà thờ, hay dù ai có bạt núi lấp biển… không bác ái thì mọi việc trở thành không. 



Sau đó không bao lâu, thầy Hiền xuất tu mà không nói lý do - chỉ anh và cha linh hướng của anh biết mà thôi. Anh lập gia đình, sống giản dị và thầm lặng cho đến hôm nay. 
Tất cả những dòng trên đây đều được anh xem qua.. 
 
(hết phần 44, sẽ tiếp phần 45 vào kỳ tới) 



(1) Thời kỳ này điện chưa về đến nông thôn, nhà nhà còn thắp đèn dầu lửa. 
(2) “Giới linh” là cách gọi các cô hồn, oan hồn, âm hồn, âm binh… của linh mục nhạc sĩ Gioan Minh (Gioan Nguyễn Văn Minh, chánh xứ Hiển Linh, gp.Tp.HCM). Ở các tôn giáo khác, người ta gọi là cô hồn rồi ân cần lập miếu mạo bên vệ đường hoặc những nơi họ chết… để an ủi họ. 
(3) Ở trần gian, mọi hy vọng đều không chắc chắn, ví dụ hy vọng thi đậu, hy vọng trúng số, hy vọng giàu sang, hy vọng sống lâu… bởi vì “đời là phù vân”. 
(4) Đang sống, không ai thiếu sự hy vọng; nếu không còn gì để hy vọng, - dù hy vọng không chắc chắn - người ta sẽ sống như chết. 
(5) Ngày xưa để chiếu phim ở ngoài trời cho đám đông, người ta căng một tấm màn rất lớn màu trắng ở đằng xa và trên cao, rồi dùng máy chiếu phim to kềnh chạy sè sè chiếu hình ảnh động đậy lên trên tấm màn ấy. 



LTS - Vì là tiểu thuyết, nên những gì trên đây không cần phải tin.

Kỳ 45 


Sau khi thầy Hiền xuất tu, tôi cảm thấy mất đi một người bạn để sớm tối chia sẻ tâm tư một cách ưng ý. Trong nỗi tiếc nuối, thoạt đầu tôi nghĩ quấy: thầy Hiền đã phạm một sai lầm gì đó kín đáo đến nỗi không thể nói cho tôi biết. Nhưng càng ngày tôi càng hiểu ra mình đã nghĩ sai! Vì khoảng hơn một tháng sau đó, tôi nhận được thư của anh, trong nhiều lá thư, anh viết rất dài để tôi thấy rằng người chết trở về còn nói nhiều điều gì đó khiến anh lo âu cho cuộc sống mai sau hơn là cuộc sống hiện tại, vì có câu anh viết thế này: “… Liêu cứ tu tiếp nếu thấy hạp; riêng mình, tự liệu sức không thể nên thánh qua con đường làm ‘cha thiên hạ’… mình coi là quan trọng lắm cuộc sống sau, cuộc sống bây giờ thì ăn nhằm gì!...” . Lúc đầu tôi cho suy nghĩ đó là lập dị, nhưng chiêm nghiệm nếp sống tu luyện thực tế trong đại chủng viện và soi nếp sống của các linh mục khắp nơi, ngày tôi càng nghĩ Hiền có lý, vì chỉ cần lấy một điều sau đây ra mà nói, sẽ đủ thấy ra nhiều điều khác rất đáng suy nghĩ. 



Đó là điều không mấy ai, từ đại chủng sinh cho đến các linh mục, chịu học bài học đơn giản, rõ ràng, dễ hiểu nhất do Chúa Kitô, Thầy Chí Thánh, đã ân cần dạy bảo:
 - Hãy mang lấy ách của Ta và hãy học cùng Ta, vì Ta hiền lành và khiêm nhượng trong lòng, và tâm hồn các ngươi sẽ gặp được bình an. Vì ách của Ta thì êm ái và gánh của Ta thì nhẹ nhàng (1). 
Có phải Chúa Kitô là Vị Giáo sư trên hết mọi giáo sư hay không? Có phải bài học của Người cao siêu, trọng đại, tuyệt vời, vô cùng giá trị và vô cùng cần thiết… hơn hết mọi bài học (về thần học, tín lý, triết lý, tu đức, giáo sử, giáo luật, Kinh thánh…) hay không? 
Vậy tại sao chẳng đại chủng sinh nào chịu học, thậm chí còn không nhắc đến bài học lớn lao, cao trọng và tiên quyết ấy đến nửa lời, trong khi xuýt xoa khen ngợi, chăm chăm chú chú ghi chép giữ gìn, học đi học lại và nhắc tới nhắc lui những bài học khác do người đời giảng dạy…? Thật là một nghịch lý! Nghịch lạ kỳ quái đến chướng tai gai mắt không thể tưởng! Tôi nghĩ: chắc là thầy Hiền bỏ tu vì lý do đó (!?) 
Quả thật! Vì khinh thường, lảng tránh bài học cao vời của Chúa Kitô, nên các đại chủng sinh - sau này ra làm linh mục - luôn là những người hung dữ và kiêu ngạo, đối nghịch với những lời dạy trong bài học của Chúa; hơn nữa, trở thành những “phản-nhân-chứng-Phúc âm”. 
Tôi trộm nghĩ: Chỉ cần là một người dân bình thường, nếu chúng ta chưa biết gì về một tập thể hay tôn giáo nào đó, nhưng nhìn xem bộ phận nòng cốt của tập thể hay tôn giáo ấy biểu hiện sự hung dữ và kiêu ngạo, ắt chúng ta sẽ xa lánh ngay. Vậy nếu bộ phận nòng cốt và ưu tú của Công giáo hung dữ và kiêu ngạo, chúng ta sẽ nghĩ sao? Xa hơn, liệu chúng ta có dám đề cập việc truyền giáo nữa hay không? 
Về vấn đề này, khi giảng cho tôi về bài học của Chúa Kitô, cha sở Luca kể một câu chuyện đúng ngay vào trọng tâm. Cha kể: 
Một hôm Ông Lực lượng đến xưng tội. Ông nói:
 - Gán cho Chúng ta tội luôn rình rập cám dỗ loài người thì đúng là loài người các ông chẳng hiểu ất giáp gì! Vì loài người các ông bản chất quá cứng đầu cứng cổ! Đây! Chúng ta chỉ cho ông thấy. Ông Chúa từng dạy và nêu gương sống hiền lành và khiêm tốn, thế mà giáo sĩ các ông đã không theo thì thôi, lại còn đi ngược; từ đó khiến giáo dân đi lạc đường tất cả… Thế thì việc gì Chúng ta phải cám dỗ! Cứ ngồi xem giáo sĩ đầu mục “mù dắt mù cả hai rơi xuống hố” thôi! 
Dứt lời Ông Lực lượng cười vang với vẻ thỏa thê khoái chí. 
Quả thực lúc đó tôi rất bất ngờ trước thông tin này, và chỉ thoáng nghĩ là tôi thấy hết sự việc. Đúng là các “cố đạo” nhà mình đều hung dữ và kiêu ngạo cách này hay cách khác! 
Không dám gật đầu công nhận ngay, nhưng tôi cũng chẳng cách gì biện bạch hay tránh né. Ông Lực lượng đề nghị:
 - Muốn không? Chúng ta sẽ đưa ông đi gặp vài kiểu mẫu sống động? 
Tôi chưa kịp trả lời gì thì Ông Lực lượng rời khỏi tòa cáo giải nhanh như lúc Ông ấy đến. 
… 
Sáng sớm hôm sau, dâng lễ xong, lúc vừa bước ra cửa sau phòng thánh, tôi bỗng thấy có một người đứng chờ; thấy tôi, người ấy trao một phong thư có con niêm của tòa giám mục. Mở ra xem. Tôi quày quả về nhà điểm tâm qua loa rồi vội vã khăn áo lên đường về tòa giám mục. 
Bước vào phòng đức giám mục, tôi thấy ngài đang chờ sẵn. Ngài nói:
 - Anh Luca! Tôi nhờ anh đi CT và RG thay tôi! Có xe chờ sẵn dưới nhà. Anh đi ngay cho! 
Đứng lên như giục đi cho lẹ, đức giám mục còn trao tôi thư giới thiệu và một sơ-mi dày cộm giấy là giấy… ngài bảo:
 - Ngồi trên xe anh có giờ mà đọc hết những thứ này; đọc xong anh sẽ hiểu anh phải thay tôi làm gì. 
Ngồi trên xe - chiếc Peugeot màu mỡ gà êm như ru của đức giám mục - tôi tự hỏi: Việc gì thì việc! Còn có nhiều “đấng bậc sang cả” và giỏi giang hơn mình, sao đức giám mục lại sai mình? Ấy là vì lúc đó tôi quên biệt những gì Ông Lực lượng nói với tôi vừa mới hôm qua. 
Tôi lần lượt đọc hết những lá đơn giáo dân của họ đạo lớn ở tỉnh CT và ở vùng RG kiện hai cha sở của họ, kèm theo mỗi lá đơn là những lời đe dọa đại loại nếu tòa giám mục không hoặc giải quyết không tới nơi tới chốn, họ sẽ bỏ đạo theo Việt Cộng. 
Phần lớn thời gian còn lại ngồi trên xe tôi chỉ biết cầu nguyện xen lần chuỗi và moi cái trí khôn bé bỏng thấp hèn của mình ra mà nghĩ xem phải làm gì khi đến với hai “ông cha” từng nổi tiếng “trời ơi đất hỡi” này. 
Quá trưa tôi đến giáo xứ HG tỉnh CT. Đi vào khu vực nhà thờ được xây dựng như một khu quân sự (doanh trại quân đội), dù nhiều người nhận ra xe của đức giám mục, nhưng tôi vẫn bị chặn đi chặn lại nhiều lần mất bộn giờ mới vào được đến nhà xứ. Cha sở, bạn học cùng lớp của tôi, mặc quân phục sĩ quan với quân hàm cấp tá trông rất oai vệ, đón tôi không được vui vẻ tự nhiên như mọi khi… Có lẽ anh ta “đánh hơi” chuyện chẳng vui… khi thấy một tay “nhà tu quèn” như tôi bỗng ngồi xe đức giám mục đến đại bản doanh của anh. 
Tôi lưu lại ba ngày, nắm được tổng quát sự việc. Sự việc ấy là: cha sở lập tiểu khu tuyển thanh niên họ đạo “đi lính” để họ vừa được khỏi bị bắt quân dịch (2) vừa tự bảo vệ được giáo xứ. Nhưng như người đời đúc kết kinh nghiệm: “Quyền lực càng cao, người sẵn tính nóng càng nóng dữ”, anh bạn tôi vốn tính đã nóng nảy, nên giờ đây anh trở thành một hung thần khét tiếng khắp vùng; giáo dân kể lại nhiều việc nghe thương tâm, ví dụ mới đây anh tiện tay chộp lấy một khúc gỗ mới, to đến 10 phân vuông, đánh một anh lính đến vào quân y viện rồi tử thương luôn trong đó v.v… 
Suốt ba ngày tôi chỉ nghe mà không biết phải nói gì, làm gì. Sáng ngày thứ ba, thấy ở lại cũng chẳng ích gì, tôi ra về. Lúc bắt tay từ biệt anh, tôi nói nhỏ kiểu… vớt vát:
 - Anh biết mình đến đây không phải để thăm anh chứ? 
Cha sở-thiếu tá-bạn tôi nhướng đôi lông mày rậm như hai con sâu róm… thay cho gật đầu. Tôi nói:
 - Đồng ý chứ? 
Anh bỗng choàng tay qua vai tôi. Im lặng vài mươi giây… anh nói với giọng nhỏ như con gái:
 - Về thưa lại với “Ông già” (3) giùm: Ông già đừng lo! Mình sẽ tự thu xếp tất cả. 
Bạn tôi cho lính mang ra xe đủ thứ linh tinh quà cáp gửi “Ông già” có lẽ để… làm tin; tôi cũng được anh tặng cho một cây thuốc lá Dunhill sang trọng và một hộp quẹt Zippo mới cáu. 
Ngồi vào xe tôi nghĩ: Công vụ này là thế, công vụ sắp tới không biết ra sao đây? 
… 
Tài xế cho xe trực chỉ vùng RG không bình yên. 
Gần trưa tôi đến nơi; xe phải đi thật chậm qua nhiều chốt kiểm soát quân sự mới vào được khu vực họ đạo, giáo dân nhìn thấy xe tưởng lầm đức giám mục đến, nên tụ tập ngày càng đông dần rồi kéo nhau chạy theo xe, vừa chạy, họ vừa vung giơ biểu ngữ, miệng la lối:
 - Đả đảo cha xứ!
 - Đả đảo cha xứ ác ôn côn đồ!
 - Trả cha xứ về tòa giám mục đi!
 - Cha xứ cút đi! 
… 
Tôi cảm thấy chóng mặt, ù tai, hoa mắt. Dù rất khó khăn, nhưng xe cũng dần dần vào được trước cổng nhà xứ. Nhưng khi nhìn thấy tôi bước xuống xe mà không phải là đức giám mục, đám đông giáo dân kêu “Ồ!” lên một tiếng tỏ vẻ thất vọng. Tôi bắt tay một vài người đứng gần vừa tự giới thiệu:
 - Tôi là linh mục Luca… được đức cha sai đến. 
Đám đông giáo dân tỏ vẻ hung hăng, nóng nảy tranh nhau nói, kể, trách, chất vấn, chửi và hăm dọa… cha sở bằng nhiều lời lẽ nặng nề, số khác trao những bức thư, những tờ đơn; số đông người còn lại giương biểu ngữ “Đuổi xéo cha xứ”, “Cha xứ cút đi!”, “Cha xứ là chó sói ăn thịt chiên non!” v.v… 
Tôi không dám nói gì khi chưa gặp mặt chủ nhà. Sau một lúc bị giáo dân vây chặt để van vỉ, thuyết phục, trách móc, xỏ xiên, thách thức, hăm dọa… tôi bắt đầu bị họ dùng đến tay chân, kẻ nắm áo, người lôi kéo, kẻ xô đẩy… May mà tài xế được sự giúp đỡ của những anh lính gác gần đó dùng hết sức lực giúp tôi từ từ thoát khỏi đám đông để vào nhà xứ. 
Đón tôi bằng ánh mắt lạnh như băng và cử chỉ gượng gạo, cha xứ - thuộc lớp đàn anh - hất hàm hỏi:
 - Ông xuống đây làm gì? Bắt tôi phỏng? 
Tôi trao thư giới thiệu của đức giám mục và cố tỏ ra cứng rắn thưa lại:
 - Thưa anh! Không phải vậy! Đức cha bảo em xuống anh thì em xuống; ngài có bảo em nói gì hay làm gì đâu…! 
Cha sở nhìn tôi với ánh mắt có vẻ hơi ấm lại, sau đó ngài xé thư, đọc lướt thật nhanh rồi hơi mím môi giấu một nụ cười, mời tôi:
 - Ngồi! Ngồi đi! Tưởng mấy ông làm khó tôi chứ! 
Nói xong chìa thư đức giám mục ra cho tôi xem. Tôi cũng tranh thủ vội vàng liếc nhanh: thư chỉ có vài dòng ngắn ngủn, nét chữ lại to như con gà mái -đức giám mục thường viết thư như thế, chữ thì to kềnh, lời thì gọn lỏn-, vài dòng chữ ấy nếu tôi không lầm thì là: “Cha khỏe chứ? Luca đến chơi với cha. Liệu mà vui vẻ mí nhau!”. 
Mặc cho giáo dân la hét bên ngoài rồi tan dần, cha sở từ từ vui vẻ với tôi khi thấy đức giám mục viết thư vẫn xuề xòa, còn tôi thì chẳng mang theo bất cứ sứ mạng gì. Tuy nhiên lòng tôi vẫn ấm ức, không biết phải nói gì với giáo dân, không biết làm gì để hòa giải cha sở và bổn đạo. Buổi chiều tôi đọc hết những lá thư và các tờ đơn giáo dân dúi vào tay, vào túi áo tôi lúc trưa mới đến, tôi bàng hoàng nhận ra cha xứ đã làm nhiều chuyện kinh thiên động địa, nói chung là ngài như một lãnh chúa ở vùng này. Tôi tin vào những lá thư và những đơn thưa ấy khi nhìn thấy một điều nhỏ diễn ra trước mắt: đó là hiện tượng giáo dân chỉ đến được nhà thờ bằng một lối nhỏ duy nhất vào đúng giờ “mở cửa”, ngoài ra không ai có thể mon men đến gần nhà xứ. 
Sau hai ngày lưu lại, tôi từ biệt ra về với lòng buồn rười rượi khi thấy mình chẳng làm được điều gì cho giáo dân tội nghiệp. 
Nghe tôi kể lại mọi việc và thú tội “chẳng làm được việc gì!” đức giám mục chẳng những không nổi giận mà còn cười cười rồi nhẹ nhàng an ủi:
 - “Đem an hòa vào nơi tranh chấp”. Thánh Phanxicô đã cầu nguyện như thế! 
Trao tôi cây bút Parker ngài đang dùng:
 - Thưởng cho Luca! Đem về mà viết bài giảng! 
… 
Chẳng cần phải chờ đợi, ngay chiều hôm tôi về đến nhà, Ông Lực lượng đến “xưng tội”. Nhếch mép cười mỉa Ông ta nói như một người rất có tinh thần trách nhiệm:
 - Còn rất nhiều giáo sĩ dữ tợn và kiêu căng như vậy hoặc hơn… Họ dắt giáo dân đi ngược chiều Phúc âm. Đúng không? 
Tôi chống chế cách yếu ớt:
 - Thời buổi… chiến tranh… mọi sự đều... bất ổn… 
Không để tôi nói hết, Ông ta chặn liền:
 - Đừng xạo! Xưa nay giáo sĩ đều như thế! Làm ngược với những điều chính miệng họ rao giảng. Chúng ta đây chẳng cần gì cám dỗ. Ông không thấy à? 
Tôi có cảm giác buồn lo, giống y cái cảm giác lúc trưa khi ngồi trong phòng đức giám mục. Tôi hỏi:
 - Ông tỏ cho tôi biết tất cả chuyện này để làm gì? 
Ông Lực Lượng cười cách cay độc xong trợn mắt nhìn thẳng vào mặt tôi, gằn giọng:
 - Để… nhạo… các ông!... Giả hình!... Dị hợm!...  
… 
Những lá thư sau, thầy Hiền có đề cập nhiều điều, trong đó điều làm tôi suy nghĩ nhất là: 
Sức người có hạn; mỗi người chỉ nên chuyên một việc; ai ôm đồm nhiều việc cùng lúc chắc chắn sẽ không hoàn tất việc nào. Cha ông từng dạy: “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” (một nghề mà tinh xảo, ắt một đời hiển vinh); “Một nghề thì kín, chín nghề thì hở”... 
Linh mục chuyên lo việc phần hồn; nếu chuyên chú chỉ một việc ấy, việc ấy sẽ được hoàn tất mà chính linh mục cũng sẽ lành... 
Nhưng linh mục đã “coi xứ”. “Coi xứ” là việc hành chánh – đúng ra đó là việc phần hồn, nhưng từ lâu những việc phần hồn ấy đã bị hành chánh hóa, cơ chế hóa, thủ tục hóa… ví dụ lo cho trẻ em học giáo lý để lãnh nhận các bí tích v.v.; việc hành chánh (4) khiến chức linh mục trở thành một chức quan nhỏ; đã là nhân viên hành chánh, hơn nữa, đã là một viên quan thì nhiều lúc hoặc vĩnh viễn không thể giữ tác phong của một người hướng đạo tinh thần, của một người chuyên lo việc phần hồn; nói tóm, linh mục không thể giữ “hiền lành và khiêm nhượng trong lòng” như Chúa dạy. Từ đó nảy sinh nhiều chuyện bất ổn, trái khoáy khác không kể xiết. 



(1) Mt 11:25-30. 
(2) Bắt quân dịch: trước năm 1975, thanh niên tới tuổi 17 hay 18 phải vào quân đội theo lệnh tổng động viên; vì thế, các lực lượng cảnh sát ngày đêm lùng sục khắp nơi để “bắt lính” còn gọi là “bắt quân dịch”. Vì chiến tranh khốc liệt, nên ai đi quân dịch sẽ dễ chết, hoặc khổ vì bị đưa đi thật xa khiến cha mẹ đau xót… cho nên “bắt quân dịch” bị người dân xem là một tai họa cho gia đình. 
(3) Vì đức giám mục giáo phận sống rất có tình có tình nghĩa, nên các linh mục thường gọi bằng “Ông già” hàm ý tôn kính ngài như một người cha. 
(4) Một khi việc phần hồn bị biến thành việc hành chính, Đạo Mới Chúa Kitô thiết lập đã trở thành Đạo Cũ với quân Pharisêu là hình tượng, từ đó, giáo dân cảm thấy “ách” Chúa không còn êm ái, “gánh” Chúa không còn nhẹ nhàng; vì “hành… là chánh” nên giáo dân thường thở than với nhau: “luật đời gánh đã nặng, luật đạo còn đè nặng thêm”.

Kỳ 46 
 
Ai nghĩ sao thì nghĩ, phần tôi, tôi cứ nghĩ sự ngộ nhận là một căn nguyên gây nhiều hậu quả tai hại nhất; vì sự ngộ nhận dẫn dắt con người đi theo hướng lệch lạc – có khi đi ngược sự thật - đồng thời từ đó phát sinh nhiều tội lỗi. 
Có người tự ngộ nhận; có người do người khác làm cho ngộ nhận hoặc do cả một hệ thống ngộ nhận rồi kéo mình theo. Có kẻ ngộ nhận mà vô tư không biết mình đang sai lầm, nhưng cũng có kẻ biết mình đang ngộ nhận mà vẫn cứ để mặc sự ngộ nhận ấy liên tiếp xảy ra vì thấy mình đang được lợi lộc. 
Đọc Phúc âm tới chỗ Đức Mẹ Maria và Thánh Cả Giuse lên đền thờ Giêrusalem để dâng Chúa Hài Nhi vào đền thánh theo luật định, người ta thấy ngay đoạn tiên tri Simêon tiên đoán về Chúa Hài Nhi; trong lời tiên đoán ấy có một câu rất đáng chú ý:
 - …Thiên Chúa đã đặt cháu bé này làm duyên cớ cho nhiều người Israel phải vấp ngã hay được chỗi dậy… (1) 
Lời tiên tri trên rõ ràng đã được ứng nghiệm! Chẳng những bản thân Chúa Kitô, mà cả những lời Người dạy trong Phúc âm cũng làm cớ cho nhiều người vấp phạm hay được chỗi dậy. Vì trong khi có người tìm thấy trong Phúc âm sự sáng soi để chỗi dậy đến với Nước Trời, thì có rất nhiều người chẳng những đã không chịu mở mắt ra để thấy và chỗi dậy, lại còn bằng tà dục, “đập dập bẻ cong” Lời Chúa theo hướng kiêu căng, ích kỷ, cầu danh cầu lợi, làm cho mình và cả những người khác hiểu lầm (ngộ nhận) luôn Lời Chúa. Chính vì vậy nên thánh Gioan Tẩy Giả mới có những lời kêu gọi vô cùng thực tiễn:
 - Hãy dọn con đường cho Đức Chúa; sửa lối cho thẳng để Người đi; mọi thung lũng, phải lấp cho đầy; mọi núi đồi phải bạt cho thấp; quanh co phải uốn cho ngay; đường lồi lõm, phải san cho bằng (2) 
“Dọn con đường cho Đức Chúa; sửa lối cho thẳng để Người đi” có nghĩa là đọc hay nghe và đón nhận Lời của Chúa dạy trong Phúc âm: nếu đọc hay nghe Phúc âm với lòng đã được dọn kỹ khiêm tốn, vô tư, ngay lành như thánh Gioan Tẩy Giả đã bảo, thì lập tức sẽ thông hiểu Chúa nói gì và thích thú thực hành chăm chỉ, Lời Chúa lúc này khiến họ chỗi dậy và thẳng tiến đến Nước Trời; còn ngược lại, nếu đọc hay nghe Phúc âm với lòng không được dọn dẹp – không bạt núi kiêu căng, không lấp hố tham, không sửa ý gian trá tà mỵ - như thánh Gioan Tẩy Giả đã rao thì có đọc nhiều, nghe nhiều bao nhiêu cũng sẽ chẳng hiểu, chẳng thông và chẳng biết Chúa nói gì, hoặc hiểu nhưng cắt nghĩa sai rồi đi sai và lôi kéo nhiều người cùng sa xuống vực sâu tăm tối với mình. 


May mắn cho tôi làm sao! Được cha sở Luca dạy dỗ, uốn nắn, cho nên trong những tháng ngày tuy còn học tập ở đại chủng viện, nhưng tôi đã sớm nhận ra được rằng: tu sĩ, giáo sĩ của chúng ta mắc nhiều ngộ nhận; đặc biệt những ngộ nhận về Lời Chúa trong Phúc âm (3). Với nhiều ngộ nhận lớn nhỏ, chúng ta đã đi lệch đường, rồi kéo theo những thế hệ giáo dân cùng đi lệch theo với chúng ta – phải cậy vào lòng nhân hậu Chúa tôi mới tin nổi nhiều thế hệ giáo dân vô tội vẫn được hưởng ơn cứu độ dù ngộ nhận đủ điều. 
Rõ ràng đại chủng viện không dạy, nhưng chẳng hiểu sao từng lớp từng lớp người cứ mãi theo nhau mà ngộ nhận; tôi xin kể đại khái vài ngộ nhận phổ biến như sau: 
Ngộ nhận linh mục là “cha dưới đất” trong kinh Lạy Cha. 
Ngộ nhận mình là người thánh. 
Ngộ nhận về đức tin. 
Ngộ nhận người đi tu là theo Chúa, giáo dân không phải và cũng không thể theo Chúa. 
Ngộ nhận chỉ có giáo sĩ mới là môn đệ, tông đồ, là thợ gặt, là ngư phủ đánh cá người, là men, là muối… còn giáo dân chẳng là gì hoặc chỉ là những thứ còn lại. 
Ngộ nhận ý mình là ý Chúa. 
Ngộ nhận để được rỗi linh hồn phải giữ đạo, mà giữ đạo gồm: siêng năng đi lễ, rước lễ và chịu các phép bí tích, năng xin lễ cho các linh hồn và lần chuỗi, đọc kinh hôm và kinh mai, vào hội đoàn... 
Ngộ nhận phạm đến giáo sĩ là phạm đến Chúa, gọi tội ấy là phạm thượng. 
Ngộ nhận ơn kêu gọi. 
Ngộ nhận Giáo hội là tập thể giáo sĩ gồm linh mục trở lên. 


Sau khi thầy Hiền xuất tu được khoảng vài ba tháng, trong đại chủng viện có xảy ra một chuyện nho nhỏ, nhưng cũng đánh thức được một số thầy. 
Lớp Triết Hai bên dưới tôi 3 lớp có một đại chủng sinh tên Giảng. 
Đang tu học bỗng dưng Giảng trở chứng: có những lời nói, cử chỉ và hành động bất thường không giống ai. Những biểu hiện lạ ấy ngày càng kỳ hơn cho đến một hôm, giữa đêm khuya lúc mọi người đang ngủ, Giảng thức dậy đạp đổ lung tung rồi chạy xồng xộc đi khắp nơi trong khuôn viên đại chủng viện, vừa chạy Giảng vừa la hét kèm theo hành vi xé quần xé áo, bứt tóc bứt tai. 
Sau khi vất vả đưa Giảng đến được bệnh viện, các bác sĩ giúp ổn định, khám chữa và săn sóc cho cậu ta được hơn 3 ngày thì bỗng dưng Giảng trở chứng với những biểu hiện còn lạ kỳ hơn: không ăn không uống, cặp mắt đỏ ngầu, nhìn trừng trừng, hai tay luôn khua khoắng vẽ trong không khí những hình thù khó hiểu, tự xưng mình là Hitler (4) tái thế, có lúc thuyết giảng huyên thuyên về nòi giống loài người. 
Đại chủng viện là nơi đông người; đông người thì có nhiều ý kiến; nhiều ý kiến góp lại thành sáng kiến. Sau khi kể cho các cha giáo nghe lý lịch sơ sơ: thầy Giảng là một người rất đam mê luyện võ và khí công, nhưng là luyện võ và khí công qua tiểu thuyết kiếm hiệp của tác giả Kim Dung, qua những thông tin về thần tượng võ thuật lừng danh bấy giờ là Lý Tiểu Long, và qua những thầy dạy cùng nhiều tài liệu có vẻ rất bí ẩn ngay từ khi còn ở tiểu chủng viện v.v… mọi người được các cha giáo cho phép tức tốc đi tìm một thầy võ nổi tiếng để đến thử thăm bệnh cho thầy Giảng. 
Sau khi xem xét, vị võ sư cho biết thầy Giảng luyện khí công sai phương pháp nên bị tắc huyệt và loạn khí ở thể rất trầm trọng. Vị võ sư được các bác sĩ cho phép, dành 3 ngày vừa chữa trị vừa ở kề bên theo dõi thật sát. Tuy nhiên mới sau hơn một ngày, vị võ sư cho biết mình đã làm hết sức; trước khi rút lui ông để lại một lời khuyên gây nhiều kinh ngạc:
 - Nên tìm thầy bùa. 
Ban Giám đốc hội ý rất nhanh và quyết định không mời thầy bùa, nhưng mời linh mục K., một linh mục lão thành nức tiếng thánh thiện, đến với thầy Giảng. 
Vừa thấy vị linh mục già bước vào phòng, thầy Giảng nói ngay:
 - Ta là Hitler tái thế. Làm gì được ta? Làm gì được ta? 
Linh mục K. mỉm một nụ cười hiền khô:
 - Hitler hả? Hitler hả? Quá rồi…! Quá rồi…! Đọc sách Hitler (5) nhiều quá sinh “lậm thuốc” phải hôn? 
Cuộc đấu khẩu mất đến năm ba phút, xoay quanh chỉ một việc: việc thầy Giảng mắt long lên bảo mình là Hitler còn linh mục K. cứ tưng tửng giễu cợt và phủ nhận. 
Đến một lúc giống như không còn kiên nhẫn được nữa với ông linh mục già cứng đầu, thầy Giảng nhào vô xiết cổ linh mục K. 
Với tất cả sức lực trai tráng của một anh y tá và 3 đại chủng sinh, bốn người hì hục vất vả lắm mới gỡ được tay thầy Giảng ra khỏi cổ linh mục K, đưa thầy Giảng về lại giường và giữ chặt ở đó. Sự việc tồi tệ đến như thế… vậy mà lạ thay! Linh mục K. vẫn cứ tỉnh rụi, lại còn bảo chúng tôi:
 - …Nhẹ nhẹ tay! Đừng làm thầy ấy đau tội nghiệp! 
Vuốt lại áo xống, ngồi xuống ghế, mắt không nhìn vào thầy Giảng, ngài nói với phong thái vẫn bình thản tự nhiên như chưa từng xảy ra chuyện gì.
 - Ừ thì mầy là Hitler! Khỏe vậy thì đúng là Hitler thật rồi còn gì! Được!... Nhưng mầy muốn gì? 
Thật trái ngược! Một bên thì nóng như lửa lò, dữ như “chằn tinh”, còn một bên thì nguội như hồ nước lặng, hiền như cục đất, linh mục K. đã làm cho… đến quỷ… cũng phải tức điên; rồi vì không đe nẹt gì được đành phải chịu xuống nước dịu lại và ngồi yên. Tuy nhiên thầy Giảng vẫn còn trừng trừng cặp mắt đỏ ngầu nhìn linh mục K. vừa gầm gừ trong cổ họng:
 - Tao muốn trả thù! Tao muốn trả thù!
 - Hm! Mầy muốn trả thù ai? Trả thù vì cái gì?
 - Tao muốn trả thù hết mọi người…
 - Trả thù sao được? Mầy từng giết hại quá nhiều người rồi còn gì! Mầy đã ăn tươi nuốt sống bao nhiêu triệu người Do Thái rồi còn gì! Mầy đã khiến, dễ chừng có đến, cả triệu thanh niên phải chết trong thế chiến thứ II rồi còn gì! Còn nữa, còn nhiều nữa! Làm sao có thể kể hết số người mầy đã giết hại trong các trại tập trung! (6) 
Linh mục K. nói như tuôn, không để cho thầy Giảng kịp nói. Lạ một điều! Giọng nói của ngài vừa êm nhẹ như ru chuyện, vừa có vẻ đanh thép như quan tòa tuyên án. Chúng tôi chứng kiến và thầm thán phục ngài làm sao! Tự hỏi: Ngài là người từng trừ quỷ nhiều lắm hay sao mà gan dạ, mà dày dạn, mà khiến cho quỷ phải ngồi thu lu chịu nghe một nước? Khi chúng tôi còn đang thắc mắc thì linh mục K. vẫn dịu dàng nói, nói tỉnh bơ, nói có pha trò chút ít, nói như khinh dể chẳng coi ma quỷ hay Hitler ra cái giống gì… thầy Giảng vẫn im nghe, về sau thỉnh thoảng lại còn rút chân lên giường, có lúc lùi lùi một tý vào hướng vách tường. 
Bỗng linh mục K. hỏi:
 - Mầy “gieo gió thì phải gặt bão”, còn về đây khuấy động mọi người để làm gì?
 - … 
- Nhân danh Đức Chúa Cha, Đức Chúa Con và Đức Chúa Thánh Thần, mầy phải trả lời, mầy trở về đây để làm gì? … 
Mãi một lúc sau thầy Giảng mới hé môi; cậu ta nói lí nhí rất khó nghe:
 - Tao về đây để tạo thêm sự ngộ nhận. 
Vừa nghe không rõ, vừa nghe chữ nghĩa không phổ thông cho lắm, nên linh mục K. gặng hỏi:
 - Mầy nói cái gì? Ngộ nhận là ngộ nhận làm sao? Ngộ nhận cái gì?... 
Thầy Giảng trả lời vẫn với giọng nói khó nghe:
 - Tao gieo nhiều sự ngộ nhận để phá hại chúng bây. Giáo sĩ sẽ ngộ nhận mình là Chúa. 
Linh mục K. quan tâm đến chuyện khác, nên ngài hỏi:
 - Nhưng sao lại nhập vào một con người trẻ tuổi vô tư chỉ biết có tu hành thế này? 
Thầy Giảng trả lời:
 - Vì tao thấy thần hồn này thích hợp với tao (7).
 - Bây giờ mầy có chịu rời xa người này không?
 - Không! Không! Không! –thầy Giảng hét to dần.
 - Chứ mầy muốn gì mà không chịu rời đi?
 - Tao muốn tiếp tục giết cho được nhiều người.
 - Đã chết rồi mà mầy vẫn còn khao khát làm chuyện đó lắm sao? Vậy thì mầy sẽ giết người bằng cách nào?
 - … 
Chúng tôi thấy câu hỏi nào âm hồn Hitler khó trả lời thì hắn im. Linh mục K. nói tiếp:
 - Mầy phải rời xa người này! Không có cách nào khác. Người này đang đi theo Chúa… 
Thầy Giảng vừa nghe xong chữ “đi theo Chúa” thì rú lên một tràng cười nghe hơi lạnh sống lưng; cười đã đời xong cậu ta nói:
 - “Đi… theo… Chúa” à? Ngộ nhận! Sai lầm! Láo khoét!
 - Tại sao là ngộ nhận, là sai lầm, là láo khoét?
 - … (8)
 - Thôi thì mầy cũng phải chừa đừng nhập vào những người tin Chúa, vì… 
Linh mục K. chưa dứt lời, thầy Giảng lại cười rú lên và nói:
 - Ngộ nhận! Sai lầm! Láo khoét nữa! (9) 
Linh mục K. nói:
 - Ừ thì mầy biết hết rồi còn gì! Biết như một người đắc đạo Phúc âm vậy! Thôi đủ rồi! Mầy rút lui đi! Càng ở lại càng chuốc thêm oán ghét mà thôi! Trước kia cũng tại mầy mà ngày nay ra nông nỗi. Việc mình làm sao mình lại muốn đổ trút trên đầu người không liên can? Mầy hãy đi đi! 
Linh mục K. đứng lên với dáng vẻ cương quyết. Ngài tiến đến gần thầy Giảng vừa giơ cây thánh giá ra vừa nói:
 - Rút đi ngay! Tao và mọi người không muốn mầy ở lại đây nữa! 
Khi cây thánh giá gần đến người thầy Giảng thì cậu ta ngã vật xuống giường, giãy giật lên mấy cái rồi nằm im. Linh mục K. đặt thánh giá vào môi cậu, đặt lên trán, lên người cậu. Thầy Giảng nằm im và từ lúc đó ngủ một mạch cho đến sáng hôm sau. 
Thật là dễ dàng! Thật là êm thắm! 
Khỏi phải nói, chúng tôi thuật đi thuật lại cho nhau nghe đến mỏi cả miệng, kèm theo là sự ngưỡng mộ linh mục K. không thể tưởng! Chúng tôi, tuổi trẻ hăng như ngựa non, còn rủ nhau bầy đoàn… kéo đến chỗ ở của ngài. Đến để biết ngài sống khổ hạnh. Nhìn ngoài nhà xứ thì cũng tươm tất như mọi nhà xứ, nhưng vào đến phòng riêng của ngài thì mới thấy quá sơ sài, giản dị. Chợt nghĩ cha Luca cũng thế! Hình như vị nào có ân đức cao dày thì không cần gì nữa thì phải. Khi chúng tôi hỏi:
 - Thưa… cha làm cách nào mà quỷ sợ đến riu ríu vâng lời một nước? 
Linh mục K. đáp:
 - Có đức tin thật… 
Ngài giải thích ngay:
 - Đức tin thật là thực hiện lời Chúa dạy… cho đến nơi đến chốn. 
Linh mục K. còn khuyên chúng tôi:
 - Phải biết sợ điều này: Ai cũng có thể bị ma ám quỷ nhập bất kỳ lúc nào, chỉ là nhiều hay ít, nặng hay nhẹ, lâu hay mau, thấy được hay không nhận ra… Giết người, cướp của, “đánh vợ đợ con”, mưu hại hàng xóm, ăn gian nói dối, kiêu ngạo bạo ngôn… đều có thể là những cơn ma ám quỷ nhập mà ta không hay biết. 
Linh mục K. nói không khác gì cha sở Luca:
 - Quỷ không phải là một nhân vật cụ thể cho bằng một thể chất. Khi các anh tàn độc, gian manh, ngạo mạn, ích kỷ, ngộ nhận… các anh đã có chất quỷ trong mình rồi vậy. 



Thật là một chuỗi những bài học quý giá! 
Câu chuyện trên chỉ động đến vài điều như ngộ nhận về quỷ ám, về việc “đi theo Chúa”, về đức tin mà thôi, nhưng từ đó, tôi thấy ra được người Công giáo chúng ta còn ngộ nhận rất nhiều điều. Mọi ngộ nhận phải có nguyên nhân, nguồn gốc. 



(1) (Lc 2:22-35) 
(2) (Lc 3:1-6) 
(3) Thời này rất khó tìm mua được sách Phúc âm, nếu được thì giá khá cao so với túi tiền của các đại chủng sinh vì Giáo hội Công giáo lúc bấy giờ không tha thiết lo chuyện đó, cho nên các đại chủng sinh thường tìm đến các Hội thánh Tin Lành để xin, vì họ ấn hành sách Phúc âm cách đại trà để bán rẻ hoặc sẵn sàng biếu không. 
(4) Adolf Hitler (1889-1945) Quốc trưởng của Đức quốc xã với chế độ phát xít cực kỳ tàn bạo; là tên đồ tể sát hại khoảng 6 triệu người Do Thái cùng một số nhóm chủng tộc, tôn giáo, chính trị khác; cuộc Đại đồ sát dân Do Thái có tên là Holocaust; hắn đẩy nhân loại đến thế chiến II khốc liệt để cuối cùng thua nhục và cùng vợ tự sát. Những gì Hitler đã làm hoàn toàn là tàn ác đến độ hắn được mệnh danh là con quỷ. Thực vậy; hắn kéo tụt quá trình phát triển của nhân loại trong một thời gian dài. 
(5) Những năm đó, các nhà sách bày bán nhan nhản hàng loạt rất nhiều sách viết về Hitler khai thác trí tò mò của mọi người để thu lợi, khiến các nhà luân lý lúc đó phải hoảng hốt kêu lên: “Người ta đang đầu độc xã hội”. 
(6) Trại tập trung thời Phát-xít Đức, Hitler dùng để thực hiện cuộc Đại đồ sát dân Do Thái từ năm 1933 đến 1945. 
(7) Linh mục K. sau này có dịp đã giải thích cho chúng tôi về việc này tóm trong một lời khuyên: “Có 3 trường hợp khiến cho ma quỷ và các âm hồn xấu dễ ám nhập:
 - Một là đã tin Chúa, nay lại không tin Chúa nữa.
 - Hai là tinh thần hoảng loạn và yếu đuối vì lý do gì khác.
 - Ba là tin theo ma quỷ hoặc có tinh thần giống ma quỷ theo luật “đồng thanh tương ứng đồng khí tương cầu” 
Vậy cứ luôn tin Chúa, tin cách mạnh mẽ thì chẳng quỷ ma nào ám nhập được”. Ngài còn nói đùa: “Kẻ tin Chúa mạnh mẽ có muốn cũng không thể gặp ma nữa là…”. 
(8) Sau này linh mục K. bảo rằng, theo Chúa là khi nào thực hiện Lời Chúa dạy: anh dũng bỏ ý riêng để sống yêu thương tha nhân. Làm đúng như vậy thì người giáo dân nghèo, khổ, tật, bệnh… đều có thể theo Chúa, vì Chúa kêu gọi mọi người theo Chúa. Hitler mắng ngài “ngộ nhận, sai lầm, láo khoét” là đúng. Dù không chắc âm hồn nhập vào thầy Giảng có phải là Hitler hay không, nhưng sự hiểu biết đó không phải của những âm hồn tầm thường thất học. 
(9) Linh mục K. còn giải thích thêm: “Nó mắng mình vậy là đúng, vì tin Chúa là làm theo lời Chúa qua sống bác ái yêu thương, không làm theo lời Chúa là đức tin giả, đức tin môi mép”.

 
Kỳ 47  

Dân gian có câu nói tục mà thanh, nghĩa là câu chữ nghe thô, nhưng ý nghĩa có chất triết lý nhìn dưới nhiều góc cạnh. Câu nói ấy là: “Làm người có tột đỉnh tứ khoái là ăn, ngủ, đ., ỉ.”. Thực chất đó là 4 nhu cầu thuộc bản năng động vật. Ăn là nạp năng lượng để nuôi sống thể xác… nhưng mang lại rất nhiều cảm giác thích thú vì hành vi ăn động viên nhiều cơ quan trong con người cùng làm và cùng khoái theo. Ngủ là nhắm mắt nghỉ ngơi để phục hồi thể xác nhất là não bộ và phục hồi cả tinh thần… nhưng còn mang lại nhiều cảm khoái vì hành vi này “xả stress” cho hết mọi cơ quan trong người. Đ. là nam nữ giao phối để sinh sản con cái mà lưu truyền nòi giống… nhưng mang lại sự sung sướng tột đỉnh gọi là cực khoái đồng thời thỏa mãn nhiều mặt khác nữa vì hành vi này làm cho mọi cơ quan trong con người đều được sung sướng chứ không phải chỉ một bộ phận nào đó mà thôi. Ỉ. là đại tiện tức xả thải cho thân xác… nhưng đem lại cảm giác thích thú của sự phóng thích cặn bã trong con người ra bên ngoài vì hành vi này mang lại cảm giác sạch sẽ cho nhiều cơ quan trong con người. 
Ở các loài động vật khác, đó chỉ đơn thuần là 4 nhu cầu bản năng; những nhu cầu này cần phải được giải quyết nhanh gọn, hồn nhiên đến thô bỉ, ở bất cứ nơi đâu và không có gì phải e thẹn, lén lút… nhưng ở loài có trí năng và tâm hồn như con người, 4 nhu cầu này được giải quyết khác hẳn: có nhu cầu được giải quyết cách công khai ồn ào, có nhu cầu được giải quyết cách kín khéo v.v… tuy nhiên tất cả mọi giải quyết đều có tính chất thông minh, có văn hóa, đúng chỗ và đúng lúc đặc biệt là có suy tính đến độ không ngừng ngày càng nâng cao, biến thành 4 niềm cảm khoái; thậm chí có cái còn được nâng lên cao hơn nữa đến biến thành nghệ thuật (1) đã vậy còn đi kèm với biết bao công cụ hỗ trợ, ví dụ nghệ thuật ẩm thực, nghệ thuật tính dục (ví dụ trên bức tường của một đền thờ Ấn giáo có bức tranh điêu khắc mô tả đến 3.000 tư thế giao phối)… 
Ở giới tu sĩ giáo sĩ, vì các nhu cầu khác bị khéo giấu hoặc bị tránh lánh, nhu cầu ăn uống được phát huy tối đa dường như để bù qua sớt lại. Chính vì thế, hàng giáo sĩ và một số đông tu sĩ (hiện nay thì trong nhiều nhà dòng) từ hồi giờ đặc biệt chú trọng đến nhu cầu ăn uống, dẫn đến việc họ ăn uống dồi dào và sang trọng. Không ai có thể phủ nhận điều này bởi vì nghe thấy hoặc chứng kiến nhiều hiện tượng. Xin tạm kể 3 hiện tượng mọi người nghe và thấy nhiều nhất: 
Hiện tượng 1: Bất kỳ sau một thánh lễ (trừ thánh lễ hằng ngày) đều có ăn uống; thánh lễ đồng tế càng đông ăn uống càng lớn. 
Hiện tượng 2: Các linh mục ở giáo xứ mỗi tuần tham dự ít nhất vài tiệc, tiệc của giáo dân trong giáo xứ, tiệc của thân nhân nơi khác, tiệc của bạn bè linh mục nào là tiệc lễ mở tay (2), tiệc lễ kỷ niệm 4, 5, 6, 7, 8… năm linh mục, tiệc lễ bạc, tiệc lễ vàng, tiệc bổn mạng luân phiên, tiệc đặt viên đá, tiệc khánh thành, tiệc an táng, tiệc giỗ kỵ… và còn bao là thứ tiệc khác không thể kể hết; tiệc nhiều đến nỗi mọi linh mục đều phương phi ra ngay sau chỉ vài tháng “làm linh mục”, đồng thời rất nhiều linh mục mắc những chứng “bệnh nhà giàu” như: tiểu đường, gout, cao huyết áp, tim mạch, mỡ trong máu, gan nhiễm mỡ… 
Hiện tượng 3: Đa phần các linh mục đều biết uống rượu, một số không nhỏ uống rượu thiện nghệ như dân nhậu chuyên nghiệp, sành rượu như giới đại gia, tửu lượng cao thuộc hàng “đệ tử lưu linh”(3), có vài linh mục chết vì nghiện rượu. 
Nói về việc ăn uống của giáo sĩ và tu sĩ, tôi có 2 chuyện kể. 
Chuyện thứ nhất. 
Năm 1972, khi tôi đang giúp xứ ở họ đạo Cao Đằng, cha sở là người luôn bỏ họ đạo đi chơi xa suốt tuần, để mặc tôi, một thầy giúp xứ, ở nhà giải quyết nhiều việc trong đó thường xuyên dạy giáo lý tân tòng và giáo lý hôn nhân; dạy xong đúng ngày thì tự động đi mời linh mục nào đó thường là ở chủng viện, đến rửa tội, dâng lễ cưới… khi mọi sự đã xong đâu vào đấy, tôi phải thay mặt cha sở đến nhà đám dự tiệc cưới. 
Một lần kia, nhân đám cưới một cô gái họ đạo lấy tân tòng gốc Phật giáo; sau lễ cưới ở nhà thờ, tôi bắt buộc phải đến dự tiệc cưới vào ban trưa. Tiệc bắt đầu được năm mười phút, thình lình có 2 vị sư mặc áo vàng bước vào chúc mừng đôi tân hôn; sau khi chúc mừng xong, 2 vị sư thấy tôi mặc áo dòng đen (4) ngồi lù lù ở gần đó, họ tiến đến chào. Sau khi đã trao đổi xã giao với nhau năm ba câu xong, tôi lịch sự đứng lên tiễn họ ra cửa; vị sư trẻ chắc tầm cỡ tuổi tôi với phong thái thông minh sắc sảo bất ngờ hỏi tôi một câu:
 - Thầy cũng dùng tất cả mọi thứ như người đời thì sao gọi là tu? 
Vị sư già đi bên cạnh thúc cùi chỏ vị sư trẻ để ra hiệu nhắc nhở, rồi thay mặt tôi, vị sư già trả lời:
 - Mô Phật! Mỗi đạo có một cách tu khác nhau ấy mà! Có gì đâu! 
Vị sư trẻ láu lỉnh với vẻ ngứa miệng bất chấp sự nhắc nhở, chắp tay lên ngực và lim dim đôi mắt, vừa xá tôi lia lịa miệng vừa nói:
 - Thiện tai! Thiện tai! Tu giả! Tu giả! (5) 
Vị sư già miệng vừa kêu liên hồi “mô Phật“ tay vừa thân mật nắm lấy tay tôi với vẻ thay cho lời xin lỗi và an ủi. Cả hai xá xá rồi ra đi. 
Từ đầu đến cuối cuộc trao đổi ngắn ngủi, tôi không có cơ hội kịp nói lên điều gì; mà nói cho ngay! Giả như có cơ hội tôi cũng chẳng biết phải nói gì vì trí khôn tôi vốn không được linh lợi. 
Về nhà càng nghiệm càng đau; đau điếng cả một thời gian dài. 



Chuyện thứ hai. 
Vì bị nhiều di chứng của bệnh sốt rét rừng hành hạ, nên tôi tìm đến với dưỡng sinh Thái cực quyền (vào thời điểm 1983 đó là phong trào). Không lâu, tôi được cử làm phụ tá cho huấn luyện viên; một thời gian sau, lại được cử đi học khóa đào tạo huấn luyện viên và rơi vào tầm ngắm của võ sư Tô Thiếu Kiệt người Tàu. Trong thời gian học võ Đường lang với ông, các bạn đồng môn lôi kéo tìm học nội công với vị võ sư danh tiếng trọng tuổi. Sau vài tháng, các bạn đồng môn lần lượt bỏ học, để lại chỉ mình tôi thụ giáo suốt 9 năm với vị thầy vừa uyên bác kiến thức, vừa uyên thâm tri thức. Trong 9 năm, tôi được thu huấn nhiều bài học tu đức vô giá. 
Một hôm trước khi dạy về phép tiết dục để luyện khí, biết tôi đang là tu sĩ Công giáo, thầy hỏi:
 - Bên Công giáo, quý linh mục và tu sĩ làm cách nào để tiết dục? 
Vừa nghe xong câu hỏi, tôi biết ngay mình sẽ không có câu trả lời, bởi vì học suốt 8 năm tiểu chủng viện, 8 năm đại chủng viện, cộng với gần mười năm chờ đợi xin được chịu chức linh mục… có bao giờ tôi được học cách tiết dục? Còn không được nghe nhắc đến! 
Suy nghĩ vài mươi giây, tôi trả lời thầy một cách gọi là để vớt vát thể diện:
 - Thưa thầy! Có 2 cách: Cầu nguyện và tránh xa “dịp tội”.(6) 
Ông thầy với đôi mắt hiền từ và bao dung, nhìn tôi một lúc rồi nói:
 - Bên Phật giáo cũng dùng 2 cách đó… 
Nói đến đó thầy im lặng. Tôi có cảm giác thầy tránh nói ra một điều gì đó làm tôi ngượng ngùng. 
Một lúc sau, giống như đợi cho câu chuyện lắng xuống, thầy dạy:
 - Thân xác và tâm hồn là đôi bạn tri kỷ, muốn gì thì cả hai phải cùng làm mới mong đạt được ý muốn. Vậy muốn tiết dục, chỉ tụng kinh và tránh xa “dịp tội” là mới chỉ tiết dục tâm hồn; phải kèm theo việc ăn uống có tiết chế và thiền tịnh (7) mới tiết dục được cả con người. Người ta còn dùng rau răm để khống chế sự cường dương của phái nam vào mỗi buổi sáng, hay thực hiện bài tập sau đây… 
Lúc ấy tôi mới hiểu được, tu sĩ các đạo khác ăn chay trường để tiết dục; trong khi các linh mục tu sĩ ăn uống “thả giàn”, đã vậy lại còn uống bia rượu… thử hỏi năng lượng dồi dào từ thịt và rượu, cùng các gia vị đi kèm, sẽ dùng vào việc gì? 
Trả lời câu hỏi ấy cũng là trả lời rằng các linh mục tu sĩ “cầm tù” linh hồn mà thả rông thể xác thoải mái muốn làm gì thì làm. Tiết dục như thế là không tưởng! 



Khi còn ở Long Thạnh, tôi có kể trường hợp ông Ba Búa chuyên nghề làm thịt chó, ông đi đến bất kỳ nơi đâu thì từ xa nhác thấy bóng, ngửi thấy hơi ông… mọi con chó trong một vùng một bán kính rộng đều sủa ầm lên với vẻ tức tối… sủa lớn và sủa dai đến nỗi ông đã đi khuất xa và lâu rồi chúng mới chịu dần dần “nguôi giận” bằng cách sủa lục ục trong họng như vẫn còn tức lắm, kèm theo nét mặt như muốn nói: “Đồ yêu tinh! Nếu còn ở đây tôi còn sủa nữa cho mà biết!” Dân cả vùng này mỗi lần thấy thế ai cũng phì cười. Tôi hỏi Tư Cô tại sao có hiện tượng ấy, Tư Cô giải thích:
 - Tất cả do trường năng lượng. Chỉ cần em giận ghét ai, năng lượng xấu từ em phóng ra bao trùm người ấy dù người ấy ở xa; nếu có thêm những lời nguyền rủa đi kèm, năng lượng càng xấu và càng tác hại hơn nữa. 
Tôi hỏi thêm:
 - Như vậy những lời cha mẹ rủa sả con cái có làm hại chúng không?
 - Có! Có chứ! Ghim ghét thôi đã đủ gây hại, nói chi đến rủa sả! 
Tôi kêu thầm trong bụng: “Lạy Chúa! Thảo nào Chúa dạy hãy cầu nguyện cho kẻ thù (8). Thảo nào chửi rủa hoài người xấu chỉ khiến họ ngày càng xấu hơn”. 
Tôi thắc mắc:
 - Ông Ba Búa đi đến đâu chó cũng sủa…
 - … là do năng lượng căm hận, uất ức, sợ hãi, đớn đau… của những con chó bị ông ta sát hại luôn bao phủ ông ta… loài chó là loài có khả năng “thấy được” những năng lượng đó. 
Tôi đi xa hơn:
 - Hình như ăn nhiều thịt chó cũng bị tương tự.
 - Không phải chỉ ăn thịt chó! Ăn nhiều thịt động vật khó lường được rằng sẽ có lúc ăn luôn cả những năng lượng xấu như sợ hãi, giận dữ, uất hận, tức tối, căm thù, bi thương… do chúng phát ra khi bị giết thịt. 


Tôi còn một câu chuyện khác để kể: 
Khi còn ở An Biên, có lần cha Luca dắt tôi đi thăm một linh mục ở một họ đạo nằm trong thành phố. Cha con choáng ngợp trước khung cảnh nhà xứ nguy nga. Cha sở mời cha Luca “ăn trưa đạm bạc”. Tuy cha sở ấy nói “ăn trưa đạm bạc” nhưng khi ăn xong tôi nghĩ thầm bữa ăn này phải nói là “ăn trưa bộn bạc” mới đúng! Vì có tới 7 món ăn ngon lành và quý hiếm chưa kể món tráng miệng là món gây bỡ ngỡ cho tôi vô cùng. Nói ra xấu hổ! Được dịp, tôi đã ăn “đến nơi đến chốn”. 
Ra về, tôi hỏi cha Luca:
 - Thưa cha! Tại sao cha chỉ ăn qua loa? 
Cha Luca trả lời đơn giản:
 - Cha không thấy đói con ạ! 
Trả lời xong ngài nói sang chuyện khác ngay. 
Về nhà vài hôm sau, trong câu chuyện gì đó… cha Luca dạy tôi:
 - Cha X có lý do gì thì cha không biết, nhưng với cha, ăn như thế thì năng lượng dùng vào đâu cho hết? Thế là bản năng được dịp nổi loạn, dục tình dấy lên… 
Lúc đó tôi chưa hiểu ra, vì tuổi trẻ cần năng lượng để tăng trưởng, để cung cấp cho sự năng động; sau này tôi dần hiểu ra cần phải biết ăn gì và ăn làm sao… nhất là phải hiểu việc ăn uống có thể làm hại linh hồn và trí năng con người. 
Tục ngữ Việt Nam có câu: “Đi với bụt mặc áo cà-sa, đi với ma mặc áo giấy” trong trường hợp này nghĩa là nếu coi trọng việc ăn uống, suốt ngày và mọi việc… người ta cũng chỉ nghĩ được đến đó mà thôi. 



(1) Nghệ thuật có 3 đặc tính: a/ hoạt động, b/ khéo léo, c/ có ý đồ. 
(2) Lẽ ra, vì tự cho mình là môn đệ của Chúa Kitô, thì linh mục nên bắt chước Thầy, tức cũng vào sa mạc hoang vắng, ăn chay 40 đêm ngày để tĩnh tâm trước khi bắt đầu ra hoạt động công khai. Đàng này bắt đầu “làm linh mục”, và đánh dấu mọi chặng đường “làm linh mục” luôn bằng cỗ tiệc. 
(3) Lưu Linh (tự Bá Luân), một trong bảy hiền sĩ đời nhà Tấn bên Tàu, tức là vào thời Tư Mã Chiêu con của Tư Mã Ý trong truyện Tam Quốc. Bảy hiền sĩ thường tụ tập trong rừng trúc ở Sơn Dương, cùng uống rượu, ngâm thơ, gảy đàn, nói chuyện triết học Lão Trang nên được mệnh danh là nhóm Trúc Lâm Thất Hiền. Riêng Lưu Linh hay uống rượu, nổi tiếng về rượu hơn hết trong Trúc Lâm Thất Hiền, uống rượu bao nhiêu cũng không say. Ngày nay ai uống rượu nhiều hoặc say sưa tối ngày đều được gọi là “đệ tử Lưu Linh”. 
(4) Ngày xưa linh mục tu sĩ ra ngoài đều nghiêm chỉnh mặc tu phục giống như tu sĩ các đạo khác ngày nay. 
(5) “Thiện tai” là tiếng lóng bên nhà Phật hàm nghĩa mong cho tai ách trở nên tốt lành. Chữ “giả” vừa có nghĩa là “người” (ví dụ: học giả, diễn giả, độc giả), vừa có nghĩa “ấy là…”, quái ác thay lại còn vừa có nghĩa là “dỏm”, “không có thật” nếu muốn chơi chữ; vì vậy “tu giả” vừa hàm nghĩa khen ngợi “người tu”, “ấy là người tu”, “người tu đây mà”, đồng thời vừa có nghĩa mắng mỏ “đồ tu dỏm!”. Trong trường hợp này chỉ có thể hiểu câu “Thiện tai! Thiện tai! Tu giả! Tu giả!” theo nghĩa không tốt. 
(6) “Dịp tội”: là từ ngữ nhà đạo do các cố Tây cố Việt thời xưa đặt ra để chỉ những nguyên cớ gây cho ta phạm tội, ví dụ nghe nói lời tục tĩu, nhìn trộm cảnh khỏa thân hay làm tình… là nguyên cớ gây cho ta thèm muốn dẫn đến hành động tính dục ngoài hôn nhân. 
(7) Có 2 lối thiền: thiền tịnh là ngồi yên; thiền động là đi bài Thái cực quyền hay làm những động tác Yoga… 
(8) Chúa phán: “Anh em đã nghe luật dạy xưa rằng: Chớ giết người; ai giết người thì đáng bị đưa ra tòa. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: Ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra tòa. Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Hội đồng. Còn ai chửi anh em mình là quân phản đạo, thì đáng bị lửa hỏa ngục thiêu đốt” (Mt 5:21-23). “Còn thầy, Thầy bảo: Hãy yêu kẻ thù và hãy cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi các con” (Mt 5:44).

Kỳ 48 


Nói về việc đi chùa tu, ông bà xưa dạy: “Tu đâu cho bằng tu nhà, thờ cha kính mẹ hơn là đi tu”, ý nói muốn tu thì chỉ cần ở nhà chuyên chăm hiếu thảo với cha mẹ là đủ, không cần đi tu (1). Đánh giá về đời sống tu, người xưa đúc kết kinh nghiệm: “Thứ nhất là tu tại gia, thứ hai tu chợ thứ ba tu chùa”, ý nói tu tại gia là đời tu khó nhất, do phải giáp mặt luôn với người trong nhà thì khó mà bác ái, nhịn nhục… tu ngoài chợ là đời tu dễ hơn một bậc do đối diện chốc lát với những người xa lạ có bác ái, nhịn nhục… cũng dễ hơn; còn tu ở chùa là đời tu dễ nhất do ở cùng những người đồng tâm lo việc tu sửa, bác ái và nhịn nhục… với họ dễ như chơi. Nói về hiệu quả của việc tu, cổ nhân chỉ rõ: “Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”, ý nói muốn làm việc đại sự, phải khởi từ việc “tu thân” (sửa mình), thiếu nó sẽ không thể được. Ba câu trên, cùng nhắn nhủ muốn đi được đường dài phải chăm lo từng bước nhỏ. Đường dài là làm việc lớn, bước nhỏ là tu sửa bản thân.
Ba câu trên đều nói về tu; vậy tu là gì? – Là sửa (2). Vì tu là sửa, mà sửa là hành vi của kẻ khiêm tốn, chân thành; sửa còn là việc diễn ra trong âm thầm, kín đáo, lặng lẽ –không ai đánh trống la làng cho mọi người biết mình đang sửa; cũng không ai đem việc sửa chữa ra giữa đường giữa xá, bày biện công khai- sửa xong thì tốt hơn chưa sửa; người sửa là người rất mực quyết tâm, chịu đựng, nhẫn nhịn, không lên mặt hoặc cao giọng dạy đời… 


Vì vậy tôi nhận ra mình đã đi hết quãng đường tiểu chủng viện 8 năm, đại chủng viện 8 năm và nhất là mất thêm 17 năm để xin lãnh chức linh mục… mà chưa được ai dạy cho biết mình đang tu, tu là sửa mình, sửa mình làm sao, sửa đến đâu, sửa để làm gì, cần phải cật lực tu sửa mỗi ngày liên tục và thái độ của người đang tu sửa ra sao. 
Lúc còn ở tiểu chủng viện, mọi tiểu chủng sinh đều có chung một linh mục làm linh hướng. Vị này lo việc tĩnh tâm hằng tháng, giải tội hằng tuần, huấn đức hằng ngày (3), tư vấn cho chủng sinh nào có vấn đề nội tâm, cố vấn cho ban giáo sư trong việc quyết định chủng sinh nào đó tu tiếp hay hồi tục... 
Ở đại chủng viện thì khá hơn, mỗi đại chủng sinh được tự do chọn cho mình một cha giáo làm linh hướng; vị linh hướng này có nhiệm vụ mỗi tháng tiếp “con linh hồn” một lần đến gặp để trình bày “việc linh hồn”, cố vấn ban giáo sư để có quyết định phù hợp mỗi khi “con linh hồn” sắp lãnh chức nhỏ chức lớn. Sau khi “con linh hồn” chịu chức linh mục, các vị linh hướng hết việc với người đó. 
Như vậy có thể nói các vị linh hướng ở tiểu, đại chủng viện chỉ là những vị “linh hướng công cộng”, bởi vì vị linh hướng đúng nghĩa (4) phải:
 - Là người thông thạo tu đức cách trổi vượt.
 - Là người dày dạn kinh nghiệm tu đức hơn người, thậm chí đang sống thánh.
 - Là người hướng đạo với 3 nhiệm vụ: Chỉ đường tốt nhất và ngắn nhất “hợp khẩu vị” của “con linh hồn”. Cùng đi và cùng đến nơi với con linh hồn. Sau cùng là biết và dạy cách giải quyết vấn đề, tiên liệu mọi khó khăn, ứng phó mọi tình huống trên đường tu cho “con linh hồn”. 
Cho nên nói các vị linh hướng ở tiểu, đại chủng viện là những vị “linh hướng công cộng” là nói có cơ sở. 
Từ đó các tiểu, đại chủng sinh đều không biết tu; dần dần mất ý thức tu; việc tu tập chút ít trong chủng viện của họ chỉ là việc tu sửa tính nết cho đúng một thứ tiêu chuẩn rất chung chung; tiêu chuẩn ấy được tóm gọn trong cụm từ “hạnh kiểm tốt”. Do vậy mà khi đạt xong mục đích (làm linh mục) mọi việc kể như xong, không còn gì phải “tu với tác” nữa; chẳng lạ gì họ còn đầy dẫy những tính xấu như mọi người. Tóm lại, chủng viện chỉ đào tạo cán bộ tương tự như học viện hành chánh đào tạo cán bộ công quyền, trường võ bị đào tạo sĩ quan chuyên nghiệp… không thể nào gọi là tu đích thực? 
Vì linh mục không được dạy tu đích thực nên không biết tu thì cũng chẳng phải là người tu đích thực. Tu đích thực là sửa mình theo Phúc âm. 
Biết vậy nhưng không thể trách, do chức vụ, công việc lẫn lối sống của linh mục hoàn toàn không thích hợp để tu sửa đích thực, nên dần mất ý thức tu là sửa. 
Vào dịp tết năm thần học II, về ghé thăm cha Luca, trong lúc rảnh rỗi, tôi hỏi:
 - Thưa cha, giới linh mục có thật tu không ạ? 
Vừa nghe tôi hỏi, cha sở Luca im bặt một lúc lâu, sau đó ngài hỏi:
 - Tại sao con hỏi như vậy? 
Tôi trả lời:
 - Thưa vì một hôm tình cờ thấy trong từ điển giải nghĩa “tu” là “sửa”, con ngẫm nghĩ mình có tu, nhưng không có sửa; như vậy đâu phải là tu thật. Nhìn quanh, con cũng thấy tương tự như thế nên hỏi cha cho biết vậy thôi. 
Cha Luca giải thích:
 - Ai sửa mình hằng ngày theo Phúc âm, ấy là người tu thật dù người ấy có mặc áo nhà tu hay không. Con cứ lấy đó làm thước đo để biết xem ai tu thật, ai không tu thật. 
Tôi đáp nhanh:
 - Con đã đo rồi! Chẳng có được mấy người thực tu!  
Cha Luca gật đầu:
 - Đó là tất cả vấn đề! 
Cha Luca nói đến đó rồi thôi, không đề cập gì nữa. Thấy cha không nói tiếp, tôi không dám hỏi thêm. Đến hè năm đó, tôi ghé thăm cha và đặt lại vấn đề cũ:
 - Thưa cha, con muốn tu thực sự. 
Lúc đó cha Luca và tôi đang ngồi ở bàn ăn trong gian bếp nhà xứ, cha đi vào kho lấy ra một đoạn dây thừng ngắn; cha bảo tôi cầm một đầu dây, còn cha cầm đầu kia của đoạn dây, rồi cha bắt đầu ví dụ:
 - Con khởi đầu tập nhỏ bé ở đầu dây này và kết thúc bằng bác ái ở đầu dây kia. Con hiểu không? 
Tôi lặp lại:
 - …Đầu dây là nhỏ bé, cuối dây là bác ái... Nhưng tại sao nhỏ bé có thể biến thành bác ái thưa cha? 
Cha Luca ôn tồn giải đáp:
 - Rồi con sẽ hiểu! Đây cha nói tiếp: Để nhỏ bé, con có 2 phương pháp Chúa Kitô dạy, một là hiền lành hai là khiêm nhượng trong lòng. Muốn hiền lành con phải khiêm nhượng, muốn khiêm nhượng con phải hiền lành. Với 2 phương pháp đó, con sẽ mau chóng trở nên nhỏ bé. 
Tôi nôn nóng:
 - Rồi làm sao… bác ái? 
Cha Luca phì cười vì sự nóng nảy trẻ con của tôi:
 - Khi đạt đến nhỏ bé, con sẽ lập tức thấy ngay bác ái. Nói cách khác, chính con là bác ái. Bác ái lúc đó không phải là cái gì bên ngoài con, nhưng nó là chính con giống như Thiên Chúa là Tình yêu vậy. 
Chờ cho tôi thâm nhiễm xong, cha Luca mới nói tiếp:
 - Thiên Chúa nhỏ nhất cũng vừa vĩ đại nhất. 
Nói đến đó cha Luca nối hai đầu dây lại thành một vòng tròn, ngài thuyết minh:
 - Khi đã đến nước này rồi, nhỏ bé là bác ái, bác ái là nhỏ bé… chẳng còn ranh giới, chẳng còn phân biệt đâu là đâu nữa. 
Tôi hỏi:
 - Thưa cha! Còn những nhân đức khác như quảng đại, nghèo khó, trong sạch, công bình, nhân hậu…? 
Cha Luca giơ đoạn dây thừng lên cao:
 - Nằm cả ở trong này. Đó chẳng qua là tên gọi để biệt phân. Biệt phân là lối dạy sơ yếu bước đầu đối với những ai chưa biết gì. 
Tôi hối hận với câu hỏi vừa xong. Nhưng thôi! Có như vậy sự hiểu biết mới thêm chắc chắn. 
Không đợi cho tôi hỏi tiếp, cha Luca mở rộng thêm tầm nhìn:
 - Nhưng điều gì xảy ra nếu con tu sửa thật sự như thế? 
Tôi trố mắt nhìn cha Luca; ngài chậm rãi nói:
 - Con phải trả giá đắt! Quá đắt là đàng khác! Chính vậy mà “gọi thì nhiều, chọn thì ít” (5); người đi tu đông, kẻ thực tu ít. Lại còn phải trả giá quá đắt ngay từ đầu mới bước vào, vì để nhỏ bé, con sẽ mất tất cả, thậm chí cả nhân phẩm, nhân quyền, công lý… 
Cha sở Luca còn nói tiếp, nhưng tôi mãi lo sợ, nên không nhớ hết những điều sau đó. 
… 
Trở về nhà, rồi trở về đại chủng viện tôi suy nghĩ liệu mình có tu nổi không. Tuy nhiên lúc còn đang trăn trở, bỗng xảy ra một chuyện mà tôi tin mình không thể nào quên. 
Đó là trong đại chủng viện, lớp thần học III được xếp 4 người một phòng. Trong phòng tôi có một anh bạn tên Đổi hầu như một tuần có đến 4 đêm ngủ mớ (6), nghĩa là đang ngủ anh ta nói đủ thứ chuyện giống như đang thức. Vì nói chuyện sõi như không nên một hôm khi Đổi đang mớ, một anh bạn khác tên Hoàng bắt chuyện. Nhờ Hoàng khéo léo bắt đúng mạch chuyện Đổi đang nói, khiến cho hai bên đối đáp với nhau xuôi chảy rất lâu giống như hai người cùng đang thức. Nhiều lúc 2 anh em còn lại trong phòng rón rén bước đến gần để xem Đổi ngủ hay thức, ngủ thật hay chỉ đóng kịch. Xem xét và thử đủ cách vẫn thấy đúng là Đổi nói chuyện trong giấc ngủ. Chắc chắn nhất là sáng hôm sau, ba anh em cùng phòng rủ nhau khéo léo kiểm tra; biết đúng là Đổi không hề hay biết những gì mình đã nói trong giấc ngủ đêm hôm trước. 
Chính vì bắt được bí quyết nói chuyện với người đang ngủ, Hoàng có ác ý muốn khai thác những chuyện đời tư thầm kín của Đổi. Ba anh em còn lại kịch liệt phản đối cho đó là nhẫn tâm… Cuối cùng Hoàng bỏ ác ý ấy. 
Hoàng chơi trò chơi nói chuyện với Đổi nhiều lần, đôi khi có chúng tôi tham gia. 
Nhưng vào một đêm kia, Hoàng cũng nói chuyện với Đổi giống như những đêm trước, lần này Hoàng quyết định chủ động dẫn dắt câu chuyện. 
Khi Đổi mở đầu mớ bằng một tràng tiếng La-tinh:
 - “Natura in minima maxima”. “Natura in minima maxima”. “Natura in minima maxima” (7). 
Hoàng khéo léo nhắc lại:
 - Đúng! Cậu nói đúng! “Natura in minima maxima”. Nhưng câu này nghĩa là gì nhỉ? 
Đổi nói với giọng khinh dể:
 - Gi…ời…! “Thiên nhiên là to nằm co trong bé”. Có thế mà không hiểu! Kém thế! 
Hoàng trả treo:
 - Sao lại “cái to nằm co trong cái bé”? Thế là thế nào? 
Thấy Đổi hơi cựa quậy như sắp trở mình, Hoàng vội vàng dùng cả hai tay đè lên ngực cố ngăn lại để Đổi còn có thể tiếp tục câu chuyện (8). Bị đè dí xuống giường, Đổi đành chịu nằm im một nước rồi nói tiếp:
 - Gi…ời…! Lại không hiểu! Cái kém to nằm co trong cái kém bé. –nói xong Đổi cười sặc sụa- Cậu không thấy Chúa tể càn khôn trong Hài Nhi bé nhỏ ở hang đá Bêlem à? 
Hoàng đưa đẩy:
 - Cậu là ai mà cậu hiểu Chúa rõ thế? 
Đổi trả lời:
 - Mình là Satan! 
Minh, Hoàng và tôi, cả ba người cứ ngỡ Đổi đùa giỡn, nhưng Hoàng là đứa láu lỉnh nhất trong 4 anh em ở cùng phòng với đôi mắt lúc nào cũng sáng quắc và sắc lẻm, hỏi gặng:
 - Cậu là ai? Nói lại xem!
 - Mình là Satan! Mình là Satan! 
Hoàng cần nghe lần nữa, nên hỏi:
 - Cậu nói lại lần nữa đi! Cậu là ai?
 - Tao là Satan! Tao chẳng bạn bè gì với chúng mày! 
Hoàng và Minh ra sao tôi không rõ, chỉ biết hai “đấng” ấy nhìn trân vào nhau, mồm há hốc, còn tôi thì tóc cứ dựng đứng lên. Trời khuya, sương lạnh nhưng mồ hôi trong tôi cứ toát ra. Dầu vậy Hoàng là đứa có thần kinh thép, anh ta hỏi tiếp:
 - Mày nhập vào thằng Đổi lúc nào thế?
 - Tao là thằng Đổi, thằng Đổi là tao. Chúng mày sợ à? 
Khi cả 3 đồng loạt phát hiện Đổi vẫn nằm trong tư thế cũ, nhưng bây giờ thì mở cặp mắt thao láo có pha chút tia lửa, nhìn thẳng vào chúng tôi một cách như thù oán muốn ăn tươi nuốt sống… thì đứa nào cũng rụng rời rồi chẳng ai bảo ai, cùng chạy dồn vào một góc phòng đằng xa để trốn. Thấy vậy Đổi cười rú lên bằng một giọng cười không giống giọng cười của anh ta thường ngày; cười một hồi rồi anh ta bảo:
 - Tu gì chúng mày! Tu à? Tao cũng tu đây ai biết đâu vào đâu! Gian trá à? Tao là sự gian trá khủng khiếp đây! Nhớ nhé! Nơi nào có gian trá là có tao. Tao phá cả lũ chúng mày bằng sự gian trá lớn nhỏ… ai biết đâu vào đâu! Hứ! Ai biết đâu vào đâu! 
Nói xong Đổi cười rú lên lần nữa. Cười xong thản nhiên bảo:
 - Ngủ đi! Mai còn học. 
Lắc đầu nhẹ sang một bên, Đổi ngủ vùi từ đó cho đến 5 giờ sáng chuông báo thức. 
… 
Sáng hôm sau Đổi vẫn là Đổi như ngày nào; gặp mặt chúng tôi anh không có vẻ gì là e ngại; tất cả coi như không có chuyện gì xảy ra. Chỉ riêng ba chúng tôi, vừa sợ hãi âu lo vừa hoài nghi bối rối; chúng tôi tự hỏi nhau có phải mình nằm mơ, có phải Đổi bị quỷ nhập như Giảng hồi nào, có phải Satan đội lốt Đổi hay gì gì nữa… 
Qua hơn một ngày sống trong sợ hãi và nghi nan bối rối, ba chúng tôi cùng kéo nhau lên gặp linh mục X, giáo sư tu đức, trình bày hết mọi nỗi cho ngài. Nghe xong ngài cũng không giấu nổi vẻ ngạc nhiên, khuyên chúng tôi cứ bình tĩnh và tuyệt đối giữ kín chuyện để ban giám đốc dễ giải quyết. 
Chúng tôi mòn mỏi chờ đợi thái độ của ban giám đốc trong khi mọi việc không có gì khác lạ. 
Sau một thời gian không chờ đợi được nữa, chúng tôi lại kéo nhau lên gặp cha tu đức, ngài bảo:
 - …Thứ nhất dẫu cho có tới 3 người làm chứng cho nhau, nhưng không có gì là rõ ràng và chắc chắn. Thứ hai thầy Đổi vẫn chứng tỏ là một đại chủng sinh tốt trên cả trung bình, nhất nữa khi các cha giáo thay nhau kiểm tra vẫn không phát hiện bất kỳ một dấu hiệu gì bất thường. Thứ ba cha giáo luật nói: “Nulla poena sine lege” (9)… 
Chúng tôi vâng lời bề trên trở về phòng; vì vâng lời nên tuyệt đối giữ kín mọi việc đến nay đã gần 40 năm. 
… 
Có một lần tôi kể cho cha sở Luca trong tòa giải tội. Nghe xong ngài nói:
 - Chính vì tình trạng không thực tu, nên ma quỷ cũng có thể trà trộn giữa chúng ta để giả tu. 



(1) Dương Phủ bỏ mẹ già để đi tìm Phật. Dọc đường một cao tăng nói: “Phật tại nhà đi đâu cho mệt! Cứ về gặp ai mang dép ngược đó là Phật!” Dương Phủ quay về. Nửa đêm mẹ già nghe con kêu cửa mừng quá xỏ vội chân vào dép ra mở cửa. Cửa mở, Dương Phủ thấy mẹ mang dép ngược liền ôm chầm lấy mẹ mà khóc. Từ đó, Dương Phủ sớm hôm nuôi mẹ già, nhất quyết không đi đâu nữa. (Cổ học tinh hoa). 
(2) Vì chữ tu nghĩa là sửa, nên người ta ghép chữ tu với nhiều chữ khác như: tu sửa, tu tỉnh, tu chỉnh, tu chính, trùng tu, đại tu, tu bổ, tu tạo… … 
(3) Huấn đức: dạy về tu đức. 
(4) Các vị thánh xưa đều chọn cho mình một vị linh hướng đến suốt đời, cho nên mới có nhiều trường hợp cả 2 linh hướng và con linh hướng đều làm thánh; ví dụ cha con thánh Vincent de Paul và Louise de Marillac; các vị giáo hoàng nói chung đều có một cha giải tội, vị này gần như một linh hướng. 
(5) “Vì kẻ được gọi thì nhiều mà người được chọn thì ít” (Mt 22:14). Câu này bị nhiều người hiểu sai rằng vào chủng viện đông, nhưng làm linh mục ít. Chúa Kitô không nói trong bối cảnh đi tu, nhưng trong toàn cảnh Nước Trời: nhiều người nghe, biết, hiểu Tin Mừng, nhưng kẻ thực thi để vào được Nước Trời chẳng có mấy ai. 
(6) Mớ: là nói năng không ý thức khi đang ngủ. 
(7) “Natura in minima maxima”. Ngạn ngữ La-tinh có nghĩa: “thiên nhiên là điều lớn nhất ở trong điều nhỏ nhất”. 
(8) Người ta thường mớ khi đang nằm ngửa. Đang mớ, nếu tự trở mình (đổi thế nằm), họ sẽ tỉnh lại đôi chút và ngưng mớ. 
(9) “Nulla poena sine lege”. Ngạn ngữ La-tinh có nghĩa: “không có hình phạt ngoài lề luật”. Điều gì lề luật đã quy định, vi phạm điều đó mới có thể chịu phạt. 
 
Đã mang vào đến kỳ 48

Kỳ 49 
 
Có những điều thường xảy ra, đáng ghê sợ và đáng quan tâm, nhưng người ta cứ bình thản; mỗi lần chứng kiến nó thì sợ hãi nghĩ đến số phận mình mai đây cũng vậy; nhưng chỉ sợ hãi thoáng qua rồi quên ngay, và cuối cùng thì mọi chuyện đâu cũng lại vào đó. Tôi muốn nói đến cái chết, hay muốn đề cập thân phận nay còn mai mất của con người. Rõ là ai cũng sợ chết khi thấy nó! Nhưng sợ thì sợ, cuộc sống có sức quyến rũ mạnh mẽ, đến nỗi vẫn cứ coi cuộc sống trên đời là trên hết không còn có gì khác quan trọng bằng, vẫn cứ đầu tư toàn bộ tim óc, khả năng và sức lực vào đó. Đang khi chết chấm dứt tất cả; nhà cửa, đất đai, sản nghiệp, chức tước, danh tiếng, cha mẹ, vợ (chồng) con, người thân, bạn hữu… tất cả đều trở nên vô nghĩa. Vì thương thân phận bọt bèo và vì thương tính tình hời hợt nông nổi của con cái trước sự bọt bèo ấy nên Chúa mới nhắc đi nhắc lại bằng nhiều dụ ngôn và lời khuyên như: “Các con hãy sẵn sàng vì chính giờ phút các con không ngờ, thì Con Người sẽ đến”(Mt 24,14). Nhưng rồi… có mấy ai tỉnh thức?
 
 
Dịp Xuân năm thần học II (xin kể lại chuyện cũ) trong kỳ nghỉ Tết 12 ngày, tôi có một chuyến đi chơi rất bổ ích, vì trong chuyến đi đó tôi học được nhiều bài học vô cùng quý giá.
Tôi đang ở quê chờ đón Tết.
Trước Tết 7 ngày, 5 anh em, trong đó có tôi, gồm 2 đại chủng sinh và 3 tiểu chủng sinh đệ nhị cấp (tức từ lớp 10 đến lớp 12 hiện nay) trong cùng họ đạo rủ nhau, lén lút giấu gia đình và mọi người xung quanh, tổ chức đi chơi núi Cấm (1). Đây là ngọn núi ít người dám nghĩ đến nói chi là lui tới. Vì sống trong thời kỳ giặc giã khắp nơi, không thể biết nơi nào bình yên, nơi nào nguy hiểm… nên chúng tôi dự định cứ 2 người chở nhau trên một chiếc xe Honda, tất cả “ù chạy” cho lẹ đến nơi rồi quay ngay về và nhất là tất cả đều “nhất trí” khi đến chân núi, chỉ được phép đứng bên dưới nhìn lên mà thôi, miễn sao làm dịu được trí tò mò.
Đi từ 5 giờ trời còn mờ tối đến khoảng 8 giờ sáng chúng tôi đã đến nơi.
Tuy nhiên có sự thay đổi theo hướng tốt hơn lúc đầu dự định. Người địa phương chỉ dẫn rằng có thể leo trèo thỏa thích chỉ ở một triền núi phía Đông, nơi thường có người lên xuống làm ăn sinh sống.
Suốt buổi sáng say sưa với bao là mới lạ, đến trưa khi đã thấm mệt và đói bụng, chúng tôi bàn nhau đi tìm một tảng đá bằng phẳng vừa có bóng mát để ngồi ăn trưa và ngắm cảnh. Chỉ một lúc sau, chúng tôi đã tìm được một nơi lý tưởng đúng như ý muốn: chẳng phải là một tảng đá lớn bằng phẳng sạch sẽ, mà cả một khoảng sân được một cây cổ thụ che mát. Tất cả háo hức giở thức ăn thức uống bày ra để ăn. Khi mới vừa ăn được vài miếng thì một anh phát hiện ở một góc cuối sân còn có một hốc đá hơi âm u; nhìn vào hốc đá chúng tôi thấy một đôi mắt to và đen đang thao láo nhìn chúng tôi. Phản ứng tự nhiên đứa nào cũng sợ, bởi chúng tôi đã từng nghe quá nhiều huyền thoại kỳ bí trên núi Cấm, nào là núi Cấm là nơi của những “ma y thần tướng”, nào là núi Cấm là thiên đàng của những “dị nhân cao thủ” kể cả những hạng “đầu trộm đuôi cướp” khét tiếng tìm về đây để “mai danh ẩn tích”, nào là núi Cấm đầy dẫy những mãnh long ác thú to lớn phi thường và cực kỳ hung dữ, nào là núi Cấm là nơi tích chứa đầy những câu chuyện linh thiêng huyền bí đáng kinh sợ.
Tuy không đứng lên bỏ chạy, nhưng lòng đứa nào cũng cảm thấy thấp thỏm sợ sệt và lo âu, chỉ muốn rời khỏi chỗ này cho nhanh. 5 anh em miệng vừa nhai mắt vừa lấm lét liếc nhìn về hốc đá với tư thế luôn sẵn sàng phóng chạy. Tuy nhiên ăn gần xong mà thấy đôi mắt vẫn nhìn thao láo về chúng tôi, không có vẻ gì đe dọa.
Tôi suy nghĩ. Đôi mắt hiền lành mà không hề có chút dữ dằn; đôi mắt chỉ nhìn mà không tỏ vẻ gây hấn, xua đuổi; đôi mắt như có vẻ như muốn làm quen.
Sau khi thận trọng suy tính, ném miếng bánh đang ăn dở, tôi đứng lên tiến lại gần hốc đá. Khỏi phải nói! Các bạn đồng loạt nắm tay tôi kéo lại can ngăn; nhưng tự tin nên tôi cứ tiến tới.
Khi đến gần hốc đá tôi thấy một người đàn ông ngồi trong bóng tối của hốc đá nhìn tôi cách thân thiện. Ông ta mặc áo nâu, gầy gò hốc hác. Khi còn cách ông ta khoảng 5, 10 bước, tôi đứng lại dò xét. Thấy yên tâm tôi bèn ngồi xuống, miệng lí nhí:
- Chúng con kính chào thầy!
Tôi nhác thấy gương mặt ông ta tươi tỉnh hẳn lên, cười một cách ngây thơ và đáp lại:
- Chào… mấy… chú!
Tôi thấy vững dạ. Các bạn cũng thế nên tất cả mò đến đứng ở sau lưng tôi. Tôi nói tiếp:
- Chúng con vô tình quá! Không biết có thầy ở đây. Chúng con có làm phiền lòng thầy điều gì không ạ? Thầy cho phép chúng con ăn xong rồi đi… được không ạ?
Người đàn ông lớn tuổi bằng tuổi cha tôi nếu Người còn sống, gật đầu:
- Đâu có gì… phiền. Mấy chú đến đây… làm tôi vui… lắm! Cứ… cứ… ở lại đây…
Tiếng nói có vẻ rất khó khăn nặng nhọc trái ngược hẳn với cung cách vui tươi, hồn nhiên và hiền lành. Một anh bạn tiểu chủng sinh nói:
- Dạ! Bây giờ thầy có đuổi chúng con cũng không đi nữa!...
Tiếp theo đó là những lời nói khôi hài có phần nghiêng về chọc ghẹo khiếm nhã, có lẽ thấy không có việc gì phải sợ, nên các bạn làm như thế, phát xuất từ nền giáo dục “chỉ mình là đúng là hay” ở các chủng viện… Tôi cố vừa nín nhịn vừa “đỡ gạt” những câu nói đùa không đúng chỗ, cho tới khi nghe được câu:
- … hay để chúng con xuống núi mua vài xị “ba-xi-đế” (2) lên lai rai với thầy…
Tôi bật đứng dậy quyết liệt phản đối ngay lập tức:
- Không được đâu! Không được như thế đâu các anh em! Chẳng lẽ chúng ta được giáo dục như thế sao? Không biết ai là ai nữa thì cũng nên kính trọng người lớn tuổi hơn mình chứ!
Họ giận tôi ra mặt và kéo nhau đi ra xa để mặc tôi ngồi nói chuyện với người đàn ông. Chúng tôi giận nhau nên chuyến đi chơi không còn vui vẻ hứng thú nữa; Chương trình kết thúc sớm. Khoảng 14 giờ 30 trưa mọi người xuống núi và ra về trong không khí ảm đạm.
…
Về nhà tôi cứ ray rứt nhớ hoài ánh mắt của người đàn ông; ánh mắt ấy có một sức hút lạ kỳ; hình như ánh mắt ấy dù rất hiền dịu, rất đơn sơ chân chất nhưng tha thiết ước muốn thổ lộ điều gì. Vì thế ngay sáng hôm sau tôi một mình một xe lặng lẽ quay trở lại núi Cấm, dù đường đi xấu và chẳng ngắn ngủi, lại đi đơn độc, ai mà biết được chắc chắn đều cho tôi là đứa liều.
Lên núi tôi tìm ngay đến hốc đá. Người đàn ông gặp tôi cũng bằng ánh mắt như trước. Tôi tặng ông 2 đòn bánh tét nhân chuối do chính tay Má tôi làm; ông mừng rỡ và cám ơn một cách chân tình.
Tôi nói rõ lý do quay lại gặp ông, ông cười nói:
- Tôi biết trong số người hôm qua, chú là người có tâm có đạo. Tôi hết sức muốn nói chuyện nhiều với chú, khi thấy chú ra về, tôi rất thất vọng ngỡ rằng chúng ta không còn có thể gặp nhau nữa. Nhưng thật là bất ngờ! Hôm nay tự nhiên chú quay lại. Chúng ta nằm trong cơ duyên trời định rồi chú ơi!
Ông bảo tôi gọi ông bằng anh Tư cho thân mật. Nhưng một lúc sau tôi không làm theo ý muốn của ông được nữa, mà gọi ông bằng thầy Tư, rồi xưng bằng con, vì xét về tuổi tác lẫn đức độ, ông đáng để làm cha hay làm thầy của tôi. Ông kể:
- Tôi là một vị sư, phát nguyện đi tu từ thuở nhỏ. –Ông lặng thinh một lúc rồi tiếp-  Cách đây hơn một tháng, tôi chết vì mắc bệnh lao phổi, trong ngôi chùa BS…
Nói đến đó thầy Tư đứng lên rời hốc đá dẫn tôi ra triền núi chỉ ngôi chùa mái ngói đỏ thắm nằm cách chỗ hai thầy trò đứng không xa. Đưa tôi trở vào gần hốc đá, thầy Tư kể tiếp:
- Hai ngày sau, lúc giữa đêm khuya thanh vắng, nghe tiếng tôi cục cựa trong quan tài, mọi người bỏ chạy. Cũng may áo quan bằng ván gòn (3) vừa mỏng vừa mềm nên tôi tự phá tung rồi đi ra. Mọi người càng hoảng vía, cứ núp ở xa nhìn. Họ đều cho tôi là quỷ nhập tràng (4) Họ cho người xích tôi lại ở lùm cây xa xa kia; nhưng tôi tự giải thoát và về đây sống...
Tôi hỏi:
- Nghĩa là thầy vẫn chưa chết thật?
Thầy Tư lắc đầu:
- Tôi đã chết thật, đã chết gần 3 ngày. Đó chính là chuyện tôi sắp nói với chú.
Tôi chỉ thắc mắc sao thầy Tư lại chọn tôi để tâm sự mà không chọn ai khác. Nhưng thôi! Tôi nghĩ chuyện ấy cứ gác lại sau này rồi cũng sẽ rõ. Thầy Tư kể tiếp:
- Dần dần mọi người để yên cho tôi sống như một bóng ma, nhưng nuôi tôi mỗi ngày 2 lần cơm chùa và một ấm nước để tôi sống lây lất chờ ngày chết lại lần nữa.
Tôi nhìn thầy Tư với ánh mắt cảm thông; đáp lại, thầy nhìn tôi với ánh mắt vẫn cứ hồn nhiên hiền lành như trẻ nhỏ, giống như trong lòng thầy không vương vấn nỗi đau khổ hay oán hận gì khi bị người cùng tu nhẫn tâm đối xử như thế. Tôi chợt hiểu thầy Tư không cần ở tôi sự thương cảm, mà thầy cần cái gì khác hơn. Thầy Tư bỗng hỏi:
- Các chú là người theo đạo Chúa?
Tôi gật đầu đáp:
- Thưa đúng ạ!
Thầy Tư nói:
- Vì hôm qua khi một chú trượt chân, tôi nghe kêu “Chúa ơi!”… Vậy tôi hỏi…
Tôi không đợi thầy Tư hỏi xong, đáp ngay:
- Chúng con đều là đi tu bên Công giáo.
Thầy Tư càng lộ vẻ mừng rỡ hơn và có vẻ như đang khóc. Thầy kêu lên lần nữa:
- Đúng là cơ duyên tiền định thật rồi! Chúng ta nằm trong cơ duyên trời định rồi chú ơi!
Nhưng thầy Tư tỏ vẻ lo lắng ngay sau đó, nên hỏi:
- Chú có thể giúp tôi một chuyện được không?
Tôi hăng hái hỏi chuyện gì và hứa nếu trong khả năng có thể, tôi sẽ hết lòng. Thầy Tư nói:
- Giúp tôi theo đạo Chúa. Tôi phải bỏ đạo Phật mà theo ngay đạo Chúa. Vì tôi đã thấy rõ tất cả mọi sự việc khi vừa chết.
Tôi đã từng nghe thầy Hiền bạn tôi thuật lại những gì Bác Bảy kể về chuyện sau khi chết, nhưng tôi cũng chưa thỏa mãn lắm nên muốn nghe tiếp qua thầy Tư. Tôi hỏi ngay:
- Thầy có thể kể cho con nghe được không? Còn chuyện giúp thầy theo Chúa thì con có thể làm được, nhưng phải mất một thời gian học giáo lý, rồi thầy cũng phải chuyển nơi ở cho gần nhà thờ…
Tôi còn đang loay hoay với mớ điều kiện không dễ đối với hoàn cảnh thầy Tư thì thầy Tư ngắt lời:
- Tôi chỉ cần được theo đạo. Theo đạo xong tôi sẽ chết trở lại ngay vì tôi biết cơ thể mình không thể tồn tại lâu trên đời này.
Tôi ái ngại nhìn thầy Tư rồi suy tính: sẽ nhờ đến cha Luca; hoặc tôi sẽ nhờ người bạn đàn anh mới nhận chức linh mục… Sau khi suy xét, thấy có thể được, tôi gật đầu đồng ý và cam kết với thầy Tư ngay chiều nay về đến nhà tôi sẽ xúc tiến ngay việc hệ trọng này. Thầy Tư còn dặn thêm:
- Miễn sao tôi theo đạo, còn việc sau đó xin chú cứ để tôi lo. Thật ra tôi từ cõi chết trở về chỉ để làm cho được việc này.
Sau khi thỏa thuận xong mọi việc, thầy Tư bắt đầu kể chuyện.
- Tôi mắc bệnh lao phổi sau một thời gian dài thì tôi chết vào khoảng 3 giờ trưa. Khi đang bị cơn bệnh hành hạ đau đớn thì cái chết thật là sự giải thoát dịu êm không thể tả. Tôi bị sốt cao liên tục, và chính cơn sốt cuối cùng đã nhẹ nhàng đưa tôi về bên kia thế giới. Tôi chết nhẹ nhàng đến độ không hề hay biết mình chết, vì trong cơn mê sảng, sự sống sự chết như nhau thôi, chỉ khác bỗng nhiên tôi thấy mình nhẹ lâng dễ chịu, khoan khoái như đã hết bệnh tự lúc nào. Tôi hiểu thêm một điều, đó là khi người ta quá đau khổ bên này thế giới, họ sẽ có một cái chết rất dễ chịu, vì họ được giải thoát khỏi ngục tù; còn khi người ta quá sung sướng no đủ ấm êm bên này thế giới, cái chết trở nên đau đớn lắm lắm! Từ đó tôi thấy được những vị hoàng đế, vương tôn công tử, tướng lãnh, kẻ phú hào, người đầy quyền thế, người luôn có bộ hạ “tiền hô hậu ủng” sẽ có cái chết rất khổ đau và sẽ cảm thấy rất cô đơn trơ trọi đáng sợ sau khi chết. Vậy nếu ai nghèo khó, khổ đau, cô độc, bất hạnh… nhất ở đời này, cái chết là sự vô cùng êm dịu, sự giải thoát nhẹ nhàng và sung sướng tuyệt vời.
Tôi buột miệng nói, nhưng là nói theo trí óc nông cạn và ngu muội của mình:
- Vì luật nhân quả!
Thầy Tư miễn cưỡng gật đầu, nhưng sau đó đính chính:
- Nói chính xác: vì thế giới bên kia hoàn toàn khác với thế giới bên này như trắng khác với đen. –Thầy Tư mỉm cười- Vì vậy nhà chùa và các sư đối xử với tôi ra sao, tôi chỉ cười trong lòng mà chẳng hề oán giận. Vì lẽ: đời này nào có nghĩa chi đâu!?
Tôi xin thầy Tư cho tôi ghi chép vào sổ tay những gì cảm thấy hay vì sợ rằng không thể nhớ. Thầy Tư gật đầu. 
- Nói thuyết nhân quả là nói cho dễ hiểu! Nhưng để mọi người dễ bị đánh động hơn, phải nói đó là vì 2 cuộc sống: bên này và bên kia thế giới quá khác biệt đến tương phản, cho nên mọi thứ đều tương khắc. Nếu chết đang khi “có” quá nhiều –có tiền, có của, có chức, có nhiều vợ, có nhiều con nhiều cháu, có quá nhiều bạn hữu người thân, có nhà cửa sang trọng, có bổng lộc và quyền uy thế giá…, khi chết sang bên kia thế giới lập tức trở nên trắng tay. Vậy chẳng phải đau đớn lắm sao? Nếu chết đang khi “là” quá nhiều –là ông này bà kia, là vua, quan, tướng lãnh, là ông bà chủ, là dân biểu nghị sĩ, là tiến sĩ bác học, là hòa thượng, đại đức, ông cha bà phước ông thánh ông thần… khi chết sang bên kia thế giới tức khắc mình trần như nhau, không còn là gì nữa cả! Sạch sẽ như một tội nhân run rẩy trước tòa án. Vậy chẳng phải là ô nhục, bẽ bàng, mắc cỡ lắm sao! Tất cả chỉ vì hai thế giới khác biệt nhau hoàn toàn, thế giới bên này như đêm, thế giới bên kia như ngày. Những gì khuất lấp, giấu giếm ở thế giới bên này, vừa sang thế giới bên kia bị lộ tẩy, phơi bày, vạch trần; mọi giả bộ, mọi kiểu cách, đóng kịch đều hạ màn.
Tôi nghĩ mình đang gặp đúng chân sư rồi đây. Vị chân sư này thấy và chứng kiến tận mắt mà nói lại chứ không phải học qua người này nghe qua người kia, rồi “nói thánh nói tướng”. Tôi mừng lắm và tự nhủ: cứ im lặng để thầy Tư tuôn ra những gì mà thầy muốn. Thầy Tư nói tiếp:
- Những gì con người “có” ở đời là giả dối, những cái con người “là” trong cuộc sống đều là ảo tưởng. Càng “có” nhiều, càng “là” nhiều, khi chết xong, càng cảm thấy trơ trẽn, buồn cười, thất vọng và xấu hổ vì bỗng dưng trong phút chốc trở nên quá trần truồng, và sự trần truồng ấy ghê sợ ở chỗ trần truồng tận xương tận tủy.
 
(còn tiếp kỳ 49)
 
 
(1) Núi Cấm còn được gọi là Núi Ông Cấm hay Thiên Cấm Sơn, Thiên Cấm Sơn; tên Khmer: Pnom ta piel hay Pnom po piêl; là một ngọn núi tại địa phận xã An Hảo, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang, Việt Nam. Núi Cấm có độ cao 705m, chiếm chu vi 28.600m, là một ngọn núi cao nhất trong Thất Sơn và cao nhất tỉnh.
(2) Ba-xi-đế là kiểu nói miền Tây Nam bộ chỉ rượu trắng.
(3) Ở miền Tây, cây Gòn là loại cây cho trái to và thuôn dài như con thoi dệt vải, to bằng bắp tay người lớn, bên trong chứa bông gòn trắng nuốt, người ta dùng làm gối nằm, thân gòn mau to nhưng nhẹ và mau mục nát. Nhà nghèo mới dùng quan tài bằng gỗ gòn là thứ gỗ bỏ đi. Làm củi còn bị chê.
(4) Quỷ nhập tràng là hiện tượng một xác chết bỗng sống lại bằng một cuộc sống khác rất ghê rợn ví dụ không còn tình cảm, xé xác gia súc ăn đồ lòng v.v…

Kỳ 49
 
(Phần 2 của kỳ 49)
 
Tôi hỏi thầy Tư vì không kiềm chế được thắc mắc: 
 - Thưa thầy, chẳng lẽ chỉ vì sự khác biệt đến mức tương phản giữa hai thế giới mà số phận của mỗi người bị định đoạt theo hướng tương phản… sao? 
Thầy Tư trừng mắt tỏ vẻ xác quyết:
 - Còn gì nữa? Chính là như vậy! Tôi không nói khác. Chú sống lành bên này, sẽ được bù đắp ở bên kia; vì sống lành là chịu thiệt mà! Phải không?  
Thầy Tư ngưng nói một chút để chờ xem tôi có phản ứng gì hay không. Nín lặng một lúc thầy nói tiếp:
 - Chú sống ác sống dữ bên này, sẽ bị “lột da” ở bên kia; vì sống ác là đàn áp, đè bẹp, hiếp đáp người khác cách này cách khác!... – thầy Tư ngưng nói, nhìn chòng chọc vào mắt tôi như thách đố; thầy cười mỉa mai rồi nói tiếp - Sự “báo thù trả đũa” của Trời Đất khủng khiếp đến như thế này: là cho dù hà hiếp người khác nhỏ nhặt đến đâu… sẽ bị “báo thù trả đũa” đến đó, không quên sót dung thứ dù một chút xíu kín ẩn. Sự công bình đến chi li tận triệt, nhiệm nhặt đến tàn nhẫn… đừng mong được châm chế cho qua dẫu một cọng tóc… Chẳng có ai đứng ra làm sự phân xử ấy, mà là tự xảy ra như guồng máy; liệu ai bênh đỡ chúng ta lúc đó? 
Đã định giữ im lặng và chỉ lắng nghe, nhưng tôi lại ngứa miệng:
 - Thưa… làm sao thầy biết được tất cả những điều ấy?   
Hỏi xong tôi sợ thầy Tư giận vì tỏ ý nghi ngờ; nhưng thầy Tư cười nhẹ nhàng trả lời:
 - Chết xong ý nghĩ của chúng ta không bị bộ óc hữu hình giam nhốt nữa, mà bung ra như hoa nở; điều ấy làm chúng ta tự nhiên thấu hiểu không cần ai dạy, nhiều điều trước đây không thể hiểu bây giờ được thấu đáo tận gốc; đàng khác chính tôi kinh nghiệm: lúc còn sống có những lần tôi nói hiếp một chú tiểu mà chẳng ai biết, khi chết, tôi thấy lại được điều đó, thấy cả cảnh chú tiểu khổ sở như thế nào, thấy lại được sự bắt nạt rất ư tiểu nhân của mình… tôi cũng phải trả giá cho bằng hết chuyện cỏn con thầm kín ấy cho tới tận cùng mới được buông tha. 
Tôi hỏi thêm:
 - Thưa thầy! Thế nào là “thấy” sau khi chết? Vì mình không còn đôi mắt để nhìn…
 - Chú cứ nghĩ khi mình ngủ nằm chiêm bao ra sao, sau khi chết chúng ta cũng thấy như vậy; khác ở chỗ thấy tỏ tường minh bạch sáng rõ trong bằng ý thức sáng suốt và nhận định tỉnh táo; giống ở chỗ thấy mà không còn làm gì được. 
Tôi lại hỏi:
 - Thưa thầy! Thầy thấy điều gì trước nhất sau khi linh hồn thoát ra khỏi xác?
 - Tôi thấy ánh sáng chói lòa rực rỡ, và trí khôn cho tôi biết đó là ông Trời, là Đức… Chúa. Tôi không thấy ngay Phật tổ mà tôi vẫn theo khi còn sống, phải sau đó rất lâu tôi mới thấy Ngài và biết Ngài là loài thụ tạo như tôi, chỉ khác: Ngài là một trong số những bậc đại thánh. Chỉ có Đức… Chúa – tôi nhắc thầy Tư đọc cho đúng là Thiên Chúa - là tất cả điều mà tôi thấy đầu tiên sau khi hồn vía ra khỏi xác. 
Tôi bồn chồn nóng nảy hỏi:
 - Thiên Chúa ra sao?... Thưa thầy? 
Thầy Tư im lặng không trả lời ngay nhưng có vẻ như đắn đo; một lúc sau đó thầy trả lời:
  - Thiên Chúa thì… - thầy hươ một tay, rồi hai tay như muốn diễn tả, nhưng ấp úng mãi không nói được - thì… thì… vô cùng… vô cùng… 
Chưa nói xong, sắc mặt thầy Tư bỗng biến đổi, mắt nhìn lên, trợn trừng… rồi đang ngồi thì thình lình ngã vật ra nằm ngửa trên tảng đá; ngã mạnh đến nỗi đầu thầy va xuống đá cứng nghe “bụp” một tiếng, rồi nằm ngay đơ bất động. 
Tôi rất hoảng sợ; phản ứng lúc ấy chỉ là lay chân, lắc tay thầy vừa kêu: “Thầy ơi! Thầy Tư ơi!” liên hồi; nhưng thầy Tư vẫn nằm im như chết. 
Tôi nghĩ có lẽ thầy Tư chết trở lại cũng nên; nghĩ vậy nên tôi cuống cuồng vừa muốn rút lui êm thắm cho yên chuyện vừa cảm thấy rút lui là bất nhẫn…Thật phân vân vô cùng! 
Tôi cứ ngồi im trong sợ hãi như thế chừng năm mười phút; khi thấy đã hơi bình tĩnh trở lại, tôi đứng lên đi tìm nước; đi loanh quanh tìm, nhưng chưa thấy nước thì tôi đã đến gần ngôi chùa BS mái đỏ thắm nơi thầy Tư trước đây đã từng ở - theo lời thầy Tư kể; tôi liều mon men bước vào xin nước… Không khó! Tôi trở lại chỗ thầy Tư nằm với một tô nước mưa mát lạnh.  
Nhưng vui làm sao! Khi tôi trở lại thì thầy Tư nhúc nhích, động đậy nhẹ; cử động thêm nhiều lần nữa rồi ông hé đôi mắt, sau đó mắt mở dần ra.  
Vừa kêu rối rít tôi vừa chờ cho thầy Tư tỉnh hẳn, tôi đỡ ông dậy và cho ông uống một ngụm nước. Thầy Tư uống hết gần nửa tô nước cách ngon lành.  
Sau khi thấy thầy Tư đã trở lại bình thường, tôi rụt rè hỏi:
 - Vừa rồi… thầy chỉ chết giấc thôi… phải không?... Hay là… hay là thầy lại chết thật vậy… thưa Thầy? 
Thầy Tư tròn xoe mắt, nhìn tôi cũng với vẻ hồn nhiên như em bé, miệng vẫn cười kiểu bẽn lẽn, ngơ ngác hỏi lại:
 - Chú nói sao?... 
Tôi kể lại mọi việc vừa xảy ra… nhưng càng kể, tôi càng tin thầy Tư chỉ chết giấc mà không ý thức được điều gì; vì vậy thay vì đề cập đến chuyện đó, tôi im lặng để thầy nghỉ ngơi. Cả hai ngồi nhìn xuống cánh đồng, dòng sông và làng mạc trải dài thật xa dưới chân núi. 
Sau vài mươi phút nghỉ ngơi trong thinh lặng; thấy ông đã bình thường hẳn, tôi hỏi nhỏ:
 - Thưa thầy! Hồi nãy thầy mới nói Thiên Chúa vô cùng… vô cùng… Thưa thầy! Vô cùng gì ạ? 
Thầy Tư quay ngang nhìn tôi bằng cái nhìn kỳ lạ rất khó hiểu. Bất chấp ra sao, tôi cứ hỏi tiếp:
 - Chắc Thiên Chúa đẹp lắm phải không? Thưa thầy! 
Thầy lại nhìn tôi cũng bằng ánh mắt kỳ lạ rất khó hiểu, nụ cười hồn nhiên trên môi chợt tắt nhưng hoàn toàn không có vẻ gì giận, ghét… trái lại vẫn vô tư như trẻ thơ. Đắn đo một lúc thầy lại huơ một tay, hươ cả hai tay… trả lời:
- Thiên Chúa thật là vô cùng…vô cùng…  
Vừa nói tới đó gương mặt vốn tái nhợt của thầy Tư bỗng lại biến sắc thành ửng đỏ, thầy hơi ngước nhìn lên trong tích tắc rồi trợn trừng đôi mắt, lại ngã vật ra một lần nữa xuống tảng đá, trông rất đau đớn xót xa.  
Tôi bớt hốt hoảng. Không biết làm gì hơn, tôi đành ngồi bóp tay bóp chân cho thầy Tư, bụng nghĩ người đã qua một cái chết vì bệnh nặng, có sống lại chắc chỉ sống dật dờ qua ngày đoạn tháng rồi chết lại. Tuy nhiên trí tôi bỗng đặt nghi vấn: ngộ nhỡ lần này thầy Tư chết luôn thì sao? Tôi buông thầy ra và từ từ đứng lên. Nhìn đồng hồ cũng thấy đã quá 2 giờ trưa, tôi do dự nửa ở lại nửa ra về. Sau một hồi suy nghĩ, tôi chọn giải pháp nán lại tới 3 giờ. 
Gần đến 3 giờ chiều, thầy Tư cựa mình và tỉnh lại dần, mặt tươi rói với nụ cười bẽn lẽn trên môi. Tôi ngạc nhiên hỏi:
 - Thưa… thầy có thấy mệt không? 
Thầy Tư lắc đầu. Tôi hỏi tiếp:
 - Thầy cứ chết đi sống lại hoài như thế này… nhắm có mệt lắm không? Phải làm sao đi...! Cứ thế này con thấy không được! – Nghĩ đến một người chú họ đang sống một mình, tôi nảy ra ý định - Con đưa thầy về sống chung với chú họ của con, thầy thấy sao? 
Thầy Tư lắc đầu vẫn với nụ cười bẽn lẽn:
 - Mạng sống tôi giờ đây là của Chúa. Đã là như vậy rồi, tôi lại còn không thiết sống ở cõi này nữa chú ơi! – Thầy Tư nhìn tôi cười thật hiền - Tôi rất biết ơn lòng tốt của chú, vì thương mà muốn lo cho tôi; nhưng chú nghĩ coi, đã thấy được cuộc sống tốt đẹp bên kia thế giới rồi, thử hỏi có ai còn muốn trở về sống ở thế giới bên này nữa hở chú? 
Có lẽ lúc đó trông tôi rất buồn cười nên thầy Tư đập nhẹ vào tay tôi cách thân mật rồi cười vui:
 - Chú đừng bận tâm chút xíu nào về tình trạng của tôi, bởi tôi rất mong một cơn chết giấc nào đó sẽ đưa tôi lại về với Chúa; nghĩa là tôi mong được chết lại lắm lắm, miễn là tôi được vô đạo. 
Tôi sực nhớ, liền nắm tay thầy Tư và hứa sau Tết tôi sẽ đưa một linh mục lên tận đây rửa tội cho thầy. 
Nghĩ rằng hôm nay tuy trò chuyện không được bao nhiêu, nhưng tôi cảm nhận được không ít điều hay lạ và quý giá. Xin phép thầy Tư, tôi đi xuống núi và ra về.   
… 
Mấy ngày Tết, đối với riêng tôi lúc ấy, trôi qua thật rề rà, chậm chạp và vô nghĩa.  
Thật vậy! Không chờ nổi cho xong “ba ngày tư ngày tết”, mới mồng 3 tôi đã xông đến nhà xứ của họ đạo cha T, đang làm cha phó;  
T. là một người bạn thân thiết nhưng lớn hơn tôi 5 tuổi thuộc lớp đàn anh vừa mới chịu chức linh mục non 10 tháng nay. Vừa gặp anh tôi trút hết toàn bộ câu chuyện về thầy Tư. Với ai không biết nhưng với T. bạn tôi, một “anh chàng” nhiệt tình như lửa cháy, đầu óc “cấp tiến” (1), ăn nói văng mạng, khôi hài, thẳng đuột và nhanh lẹ… tôi đã không khó rủ rê lôi kéo mà ngược lại, anh còn thúc hối tôi phải đi ngay kẻo “hối hận thì đã muộn”. Chúng tôi hẹn nhau ngay hôm sau cùng đi. 
Sáng hôm sau. Trời còn tối om vì mới 4g30 sáng mồng 4 Tết, cha phó T. đã cùng với chiếc xe Goebel cũ mèm – xe gắn máy có từ thời Đức quốc xã - ầm ầm như xe tăng lao vào nhà tôi.  
Hai anh em tận dụng vừa ăn sáng vừa - dè ý dè tứ - thuật lại đầu đuôi câu chuyện cho Má tôi nghe. Thật ngạc nhiên! Má tôi không la mắng tội giấu giếm của tôi gì hết, ngược lại Má tôi còn tỏ ra rất cảm động; do đó, một mặt thúc giục chúng tôi đi cho nhanh, một mặt lẹ tay gói ghém chút đỉnh thức ăn gửi thầy Tư.  
Trong câu chuyện, khi nghe tôi kể thầy Tư bị ngã vật ra chết giấc hai lần, Má tôi thương cảm đến không cầm được nước mắt. Má tôi hỏi:
 - Có khi nào vì đã được nhìn thấy Thánh Nhan Chúa cao sang đẹp đẽ quá sức suy tưởng của con người, nên bây giờ mỗi khi nghĩ đến chịu không nổi phải chết giấc… hay không? 
Cha T. bảo tôi kể lại lần nữa từng chi tiết. Tôi kể xong, T. nói với Má tôi:
 - Bác nghĩ vậy là đúng rồi! – Quay sang tôi T. cự - Chuyện đến như vậy tại sao hôm nay mầy mới kể tao (2) nghe? 
Tôi đính chính: 
 - Em thấy chuyện đó quá chi tiết. 
T. rầy tôi lần nữa:
 - Mầy ngu quá! – T. kêu lên với Má tôi - Thôi! Đúng người này thấy Chúa rồi Bác ơi! Đã được nhìn thấy Thánh Nhan Chúa nên mới như vậy!... Còn gì nữa! 
Đến đây tôi mới thấy mình thật sự là ngu. Nếu tôi thông minh lanh lợi thì đến lần thứ hai khi thầy Tư ngã ra chết giấc; tôi sẽ biết ngay.   
Cha T. nêu ý kiến với Má tôi:
- Bác thấy con có nên thử lần nữa hay không? 
Má tôi đồng ý nhưng khuyên nên dự trù sao cho thầy Tư ngã vật ra cách nào được êm ái. 
Ăn sáng xong hai chúng tôi lên đường lúc hơn 5g, mỗi người một xe để cha T. tiện cho việc trở về họ đạo trước 4g chiều; đến nơi vừa đúng 8g, 
Khi đưa cha T. đến nơi thầy Tư tạm trú, chúng tôi không thấy ông có mặt ở đó. Để cha T. ngồi nghỉ trên tảng đá quen thuộc, tôi táo tác đi tìm ông.  
Núi Cấm nổi danh nơi “rừng thiêng nước độc”, chốn “thâm sơn cùng cốc”, nơi “u mê ám chướng” quả không oan! Tôi chỉ đi xa một quãng độ vài chục mét bán kính, đã thấy rờn rợn trong lòng nên vội quay trở lại để đổi hướng khác, tuyệt nhiên không dám đi xa hơn. 
Quần tới quần lui có đến non nửa giờ, vừa đi vừa kêu vừa réo vang động vẫn không thấy tăm hơi gì của thầy Tư, tôi quay trở lại ngồi nghỉ với cha T. để trò chuyện, để thử chờ đợi cầu may và để nghĩ ra cách gì đó…  
Đang trò chuyện bỗng nghe có tiếng động khá lớn của cây cối bị xô ngã và bẻ gãy; chúng tôi cứ tưởng thầy Tư xuất hiện, nào ngờ, một con rắn màu đen mun khổng lồ so với những con rắn chúng tôi được nhìn thấy trước nay, thân hình nó to ước lượng bằng đùi của một người đàn ông; con rắn trườn ra từ lùm cây rậm rạp bên phải cách chúng tôi khoảng hơn mười mét…  đang bò, thấy chúng tôi, nó ngóc đầu lên cao thở phì phì vừa nhìn chúng tôi vừa thè lưỡi như để thăm dò… ngó nghiêng ngó thẳng, mổ tới thụt lui một lúc, nó quay đầu bò sang đám cây rậm rạp khác bên trái về phía dốc núi. Con rắn đi khuất đã lâu, mà mùi hôi tanh khủng khiếp của nó vẫn còn phảng phất khắp nơi. 
Quá kinh hãi cha T. nói:
 - Có mầy tao mới dám đến đây. Một mình thôi thì tao xin vái. Ở đây hãi hùng quá! Mọi người đã từng nói thế mà! 
Tôi còn sợ hơn cả cha T. nữa. Anh lại rên rỉ tiếp:
 - Ôi! Nếu nó “đợp” hai thằng mình thì cũng dễ ợt, vì có thằng nào nhấc chân lên nổi mà chạy trốn đâu, phải không? 
Tôi nói với giọng còn run:
 - Vậy mà người ta nỡ bỏ mặc thầy Tư sống một mình như thế này. Càng nghĩ em càng thấy thương ổng anh T. ơi! 
Cha T. bỗng nhìn tôi một cách khác lạ, hỏi:
 - Suốt từ khởi đầu tiếp xúc ông ấy đến giờ, có khi nào mầy nghĩ… tất cả chỉ là “mưu ma chước quỷ” không? 
Suy nghĩ một lúc, hồi tưởng lại theo thứ tự diễn tiến từng sự việc, tôi khẳng định với cha T.
 - Không! Linh tính mách bảo em tất cả đều là sự thật.  
Nói chưa dứt câu, lòng tôi tự dưng hơi chao đảo. Tôi dáo dác nhìn quanh rồi nói thêm:
 - Nhưng… hôm nay mời được anh cùng đến đây để chứng kiến, em tin nếu có điều gì thâm u khuất lấp thế nào cũng bị anh phát giác ra cho mà coi! 
Cha T. chẳng những đã không bị “phổng mũi” trước lời nịnh nọt không còn tác dụng của tôi mà ngược lại, còn nhìn quanh cách lấm lét:
 - Mầy không biết là anh mầy đang “run như run cầy sấy thấy nước sôi” (3) đây hay sao? 
Tưởng anh nói đùa, tôi cũng ráng đùa lại để tự trấn áp nỗi sợ đủ thứ:
 - Trời đất! Anh mà sợ hả? Cái gì có thể làm cho anh sợ chứ? 
Tôi tưởng anh sẽ cười như mọi khi, nào ngờ anh nói khe khẽ:
 - Trong Thánh Kinh, con rắn là hình ảnh của ma quỷ… 
Cha T. nói đến đó thì im bặt. Một cơn lạnh toát, nổi lên rần rần từ dưới sống lưng của tôi, chạy dài lên tận đỉnh đầu. 
 
(còn tiếp phần 3 của kỳ 49) 
 
 
(1) Cấp tiến: có tư tưởng chính trị, xã hội… tiến bộ vượt hẳn mọi người. 
(2) Bọn trẻ lớp dưới chúng tôi thích cái kiểu ăn nói “mầy–tao mi-tớ” vừa tức cười vừa thân tình của cha T. Có lẽ chỉ vì cái bụng tốt của anh.    
(3) Bài thơ tuyệt tác “Ave Maria” của thi sĩ Hàn Mạc Tử, trong đó có câu “Maria, linh hồn tôi ớn lạnh, run như run thần tử thấy long nhan”… đã được bọn chủng sinh chúng tôi đổi thành câu: “run như run cầy sấy thấy nước sôi” để chọc ghẹo anh nào vừa đọc vừa run khi bị cha giáo khảo bài. (“Run như cầy sấy” cũng là thành ngữ sẵn có trong dân gian).

Kỳ 49 
 
(Phần 3 của kỳ 49) 
 
Khi chúng tôi ngồi đó chưa biết phải làm gì; bởi vì, ngồi mà chờ đợi thầy Tư như vậy kể cũng mông lung; ngược lại, đứng lên đi về thì coi như chuyến đi thăm thầy Tư mà không gặp được ông ta chẳng còn ý nghĩa gì, đàng khác, liệu có mời được cha T. đi với tôi thêm một lần nữa vào dịp khác hay không… vả lại, cứ “suy bụng ta ra bụng người” tôi nghĩ: cha T. cũng như tôi, thấy rằng: con rắn vừa bò xuống đúng hướng chúng tôi phải ra về, giờ đây nếu ra về, ngộ nhỡ đang đi xuống chúng tôi gặp lại nó thì số phận hai anh em sẽ ra sao?… Cho nên 2 anh em chẳng ai bảo ai, cứ ngồi im như thế mà chẳng biết tính sao. 
… 
Lại có tiếng động của cành cây bị rung chuyển. 
Chúng tôi thót tim. Cả hai dáo dác nhìn quanh. 
Nhưng không! Không phải một con rắn nữa mà là một người đang di chuyển trên các nhánh cây; người đó chuyền từ cành cây nầy sang cành cây khác nhanh nhẹn và khéo léo như người rừng trong phim Tarzan đang nhắm hướng chúng tôi thoăn thoắt đu nhảy… tới. 
Hai anh em chưa kịp định thần thì người ấy đã nhảy “phịch” xuống đất gần chúng tôi một khoảng cách chừng bảy tám mét. Đó là một thanh niên trạc tuổi tôi –hơn hai mươi tuổi một tý- đầu cạo trọc, gương mặt có vẻ thông minh sáng sủa, nhất là có vẻ hiền lành lương thiện ra dáng một vị sư, tuy cách ăn mặc lại như một võ sư võ sĩ gì đó với quần áo luyện võ màu đen, lưng thắt đai cũng màu đen, chân không mang giày dép. Người ấy có vẻ người sống ở đây, nên tự tin và thoải mái lên tiếng chào chúng tôi, trước khi chúng tôi kịp mở miệng:
 - Chào hai huynh! (1) 
Chẳng màng xem chúng tôi có đáp lại lời chào hay không, người thanh niên trẻ tuổi khá đẹp trai ấy nói tiếp với giọng nói sang sảng, phong thái khí phách nhưng không kiêu mãn, cũng không tạo khoảng cách chủ khách:
 - Trời đất! Hai huynh từ đâu mới tới đây nên không biết đây là đâu… đúng không! - Đứng dạng chân chống nạnh cách rất tự nhiên, chàng trai nói tiếp: - Như chúng tôi đây đều có võ nghệ, ở ngay chùa này – chỉ tay về ngôi chùa BS mái đỏ - mà còn kiêng dè, chẳng ai liều mạng lui tới nơi này. – Cười khịt một tiếng như để chế nhạo và thương xót - Thôi! Đứng lên đi! Mời “nhị vị anh hùng” rút nhanh cho tôi nhờ! 
Dường như không nhịn được cười trước hai gã mặt cứ thộn ra vì ngớ ngẩn, cho nên vừa nói dứt câu, chàng trai cười rộ lên làm chúng tôi cũng buồn cười lây cho sự dại khờ của mình. 
Vừa quay đi chàng trai vừa khoát tay ra hiệu gọi chúng tôi đi theo. Chúng tôi đi như chạy… theo người thanh niên trẻ tốt bụng ấy mà không hề hỏi xem anh ta là ai… đủ biết anh ta có tài khiển người khác làm theo chỉ bằng vài câu nói không cần phải nghiêm trọng… của mình. 
Khi đã đến một nơi khác thoáng đãng hơn, người thanh niên dừng chân nói tiếp:
 - Vì mới đây thôi! Nơi đó xuất hiện một cặp rắn dữ. Chúng thường nằm phơi nắng trên tảng đá hai huynh đệ vừa ngồi… - nói tới đây lại nheo nheo một mắt với ý chọc ghẹo chúng tôi - để tự nộp mạng… 
Chàng ta lại cười ầm… 
Nhưng nói có Chúa, chúng tôi không hề thấy hờn giận tức ghét gì cái anh chàng này tý nào mặc dù nãy giờ chúng tôi có nói được lời gì đâu! Chỉ mình anh ta nói thôi! Cha T. và tôi thỉnh thoảng còn nhìn nhau, miệng “ú ớ”… Bây giờ thì cha T. mới cất được tiếng nói, anh nói với người thanh niên có khí chất hào sảng kia:
 - Hèn chi! Chúng tôi cũng vừa mới gặp một con rắn đen khổng lồ. Tim của hai chúng tôi vừa mới đập trở lại bình thường đây! 
Cha T thuật lại mọi chi tiết. Người thanh niên thích thú lắng tai nghe và hỏi han rất kỹ, sau đó nói thêm:
 - Hên cho hai huynh! 
Chàng ta quay lại nhìn về hướng đó với vẻ… cung kính. Bỗng hỏi:
 - Trước khi đến đây sao hai huynh không hỏi thăm dân ở đây cho kỹ? Sao không nhờ người ta chỉ đường đi của nhà chùa? Dân ở đây muốn lên núi đều bắt buộc phải đi theo con đường nhà chùa, chớ có ai dám trèo leo… “vô lễ” như hai huynh đâu! Không nghe biệt danh Núi Ông Cấm à! 
Người thanh niên tóm tắt thêm rằng chính vì địa thế quá hiểm trở, chính vì ít người lui tới, chính vì sản vật quá phong nhiêu và chính vì khí hậu ôn thuần tuyệt vời… nên các loài cầm thú rất đa dạng chủng loại, được bảo vệ, được tha hồ tự do, sống khỏe, tồn tại, phát triển đến mức chúng trở nên bá chủ nơi này; điều ấy khiến sản sinh nhiều quái thú rất dễ sợ; lính tráng với võ khí “trang bị tận răng” mà còn không dám mạo hiểm lên đây; còn người ở trên núi này hả? Nếu không phải những bậc kỳ nhân dị sĩ, các bậc lão sư thâm năng cố lực, các thầy bùa thầy ngải cao phép… thì cũng phải là những tên tướng cướp cùng đường, những tay hảo hán coi trời bằng vung… tệ lắm cũng là những hạng người như chúng tôi, tức là một nhóm các sư sãi, ai cũng nuôi ý chí bỏ đời thật sự bằng chí quyết tu sao cho thành Phật… Có như vậy mới sống nổi ở đây… 
Lúc này chúng tôi mới nhận ra hết mọi điều. Tôi vừa rùng mình vì lâu nay mình nhởn nhơ ở một nơi không nên làm như thế… nhưng bỗng cảm thấy mừng vì con rắn khổng lồ vừa rồi không phải là biểu tượng của ma quỷ như cha T. lo xa, và như vậy có nghĩa tôi cũng chưa hẳn đã sa vào “mưu ma chước quỷ” gì. 
Khi đã cảm thấy thật bình tĩnh, cha T. tự giới thiệu ngắn gọn:
 - Chúng tôi là những người tu bên Công giáo từ LX. lên núi để đi tìm thăm một người. 
Tôi nhắc lại chuyện cũ:
 - Dưới chân núi rất ít người, thậm chí hôm nay bỗng dưng chúng tôi không gặp được ai tại chính nơi vẫn thường gửi xe; chúng tôi đành lủi đại xe vào căn nhà vắng người không khóa cửa (2). Vả lại trước Tết năm bảy hôm, người dưới núi vẫn không cảnh báo chúng tôi điều gì khi thấy chúng tôi xồng xộc leo lên leo xuống… núi. 
Người thanh niên tự giới thiệu:
 - Tôi cũng là người tu, đang tu ở chùa BS – chỉ tay về ngôi chùa mái đỏ. - Hai huynh đi thăm ai ở núi này? 
Với tất cả sự dè dặt có thể, tôi kể mọi chuyện từ đầu đến cuối và tả luôn nhân dạng thầy Tư; nhưng giấu tiệt những gì liên quan đến việc thầy Tư muốn vào đạo, việc hôm nay cha T. trong tư thế sẵn sàng rửa tội cho ông. 
Vị tu sĩ rất ngạc nhiên và thỉnh thoảng lại kêu lên:
 - Cơ duyên! Ôi đúng là cơ duyên thiên hộ!... 
Có lẽ thấy chúng tôi vô hại hay sao đó, vị tu sĩ trẻ ngập ngừng giây lát rồi cởi mở:
 - Tôi cũng tu ở chùa BS với thầy Tư; ông ấy tên là Đạo Tâm. Đúng là ông ấy có nhiều đặc dị so với mọi người trong chùa, ví dụ sống bằng gì thì tôi không biết, nhưng nhất định không phải do ăn cơm uống nước, vì ổng coi rẻ việc ăn uống; kế đến, ổng có tài chịu nhịn, chịu thua, chịu thiệt trước bất kỳ ai; kế tiếp, ông này tuy mắc bệnh lao phổi thật, nhưng vẫn cứ “sống nhăn” cho đến hôm nay là đã gần bảy mươi tuổi; rồi đang sống bỗng ổng lăn ra chết như ta đi ngủ, vài hôm lại sống dậy; sống dậy cũng đã là kỳ quái lắm rồi, nhưng dường như chưa đủ, thử hỏi sức lực ở đâu ra mà tự “phá banh” cái quan tài, đi ra khỏe re làm tụi tôi sợ hết vía, cả “bọn” kéo nhau chạy hết ra sân; nay thì sống như không khác gì “quỷ nhập tràng”… 
Kể đến đây vị tu sĩ bỗng hạ giọng nói khẽ khàng như ngại sợ ai đó lén nghe được:
 - Chuyện sống dậy như thế tưởng cũng đã quá đủ khi cả chùa một phen “ruột gan lộn tùng phèo” rồi. Không đâu! Thầy Tư còn gây thêm một vụ lớn, lạ… tầm cỡ… bom nguyên tử nổ giữa chánh điện lận ông nội! Đó là sống dậy xong, thầy ấy “chê” luôn… không thèm tụng kinh niệm Phật gì ráo! Thế là càng củng cố thêm lên cho án quyết “quỷ nhập tràng” của Hòa thượng trụ trì. Bị đuổi ra khỏi chùa, bị xa lánh và bị mọi người mong sớm làm mồi cho thú dữ… thầy Tư nhẫn nhịn, thinh lặng và dật dờ sống như một bóng ma… như hai huynh thấy. 
Như đoán được câu hỏi, vị tu sĩ trẻ trả lời chúng tôi:
 - Tôi cũng không thể làm ngược với mọi người; có điều thấy một người như vậy thì thương, nên ngày có ngày không, ngày nào tiện thì lén gói một nắm cơm vào lá chuối đem cho thầy ấy, gặp mặt thì trao tận tay, không thì để vào một hốc cây đã hẹn. 
Vị tu sĩ trẻ kể tiếp với giọng nói sang sảng trở lại:
 - Ba ngày Tết vừa qua, không gặp được thầy Tư, cũng chẳng thấy ổng lấy cơm trong hốc cây; tôi đi tìm thì thấy thầy ấy nằm liệt ở chỗ rắn dữ thường lui tới. May mắn! Ổng nằm trong hốc đá thấp hẹp và hiểm hóc, vì nếu chỉ cần nằm ngoài hốc đá thôi thì bọn rắn “mần tiệc” Tết ổng rồi! Tôi cõng ổng về giấu ở đây… 
Vị tu sĩ trẻ nắm tay cha T. và khoác vai tôi đi đến chỗ thầy Tư. 
Chỉ một đoạn đường ngắn chừng non một trăm mét, nhưng vì leo lên nhiều dốc, nên có vẻ khá xa. Khi vị tu sĩ trẻ dừng chân, chúng tôi thấy một tán cổ thụ xum xuê cành lá, tươi tốt lạ thường; đi vòng qua bên kia của gốc cây quá là to, chúng tôi nhìn thấy thầy Tư đang nằm, mắt nhắm chặt… phía bên trong bọng cây. Vị tu sĩ trẻ lên tiếng:
 - Thầy Tư ơi có khách! 
Mở mắt ra vừa nhìn thấy tôi, thầy Tư ngồi dậy mừng rỡ nở một nụ cười thật tươi. Định đứng lên để đón tiếp, nhưng có vẻ như thầy không còn sức để làm việc đó. Tôi đỡ thầy ngồi lại và vui mừng nói:
 - Con tìm thầy từ sáng, đến giờ mới gặp được! Mừng làm sao! Thầy ơi! Thầy có bị làm sao không? 
Thầy Tư lịch sự chào từng người. Sực nhớ, tôi giới thiệu cha T. cho thầy Tư. Nhưng vì mừng quá nên tôi nói toạc:
 - Thưa thầy! Đây là linh mục T., bạn của con. 
Thầy Tư nhìn cha T. bằng một ánh mắt long lanh vui mừng dường như không thể tả. Hai người chào nhau cách thân thiện như đã quen nhau từ lâu. 
Đang đứng cách đó vài mét để quan sát động tĩnh, vừa nghe tôi giới thiệu anh T. là linh mục, vị tu sĩ trẻ xáp lại gần ngay lập tức, ngạc nhiên kêu lên với tôi:
 - Ô! Huynh nói sao? – Chỉ vào cha T. - Huynh này là linh mục à? Ông cha đạo bên Công giáo sao? 
Cứ xem cái cách ngạc nhiên thú vị thì biết vị tu sĩ trẻ chưa từng gặp linh mục. Dầu vậy, anh ta vẫn tỏ ra không có gì là bất lợi cho những dự định của chúng tôi đối với thầy Tư. 
Cha T. thì khỏi nói! Chớp mắt đã quên hết mọi điều không được tốt lắm vừa qua; máu me “bang giao tầm quốc tế”, tính “xởi lởi cởi cho không”, kiểu ăn nói bán mạng… của anh bạn tôi giờ đã trở lại đầy đủ… Cha T. lập tức làm cho chàng tu sĩ trẻ tuổi đầy hào khí và phóng khoáng kiểu dân “miền Tây núi Cấm” chỉ có nước “từ khoái chí khoái” mà thôi. 
Nếu không có tiếng kêu kỳ lạ cất lên nghe rờn rợn từ xa vọng tới thì chàng tu sĩ trẻ còn “đối khẩu đối thiệt” với cha T. không biết đến bao giờ mới thôi. Chàng tu sĩ trẻ dễ mến lập tức phóng người đu lên một cành cây rồi phóng đi nhanh chóng như lúc mới đến. 
Cha T. quan sát, hỏi han thầy Tư để thẩm định tinh thần, trí năng, lòng ước muốn, sự hiểu biết đạo, hiểu biết Chúa, lý do và mục đích muốn trở thành Kitô hữu… để tin chắc rằng không cử hành bí tích thánh tẩy cách bừa bãi và vô ích. Nhưng thầy Tư càng trả lời, tôi càng có cảm tưởng người hỏi phải là thầy Tư, vì những điều ông trả lời, tôi – nói lén mà nghe, có lẽ cả cha T. nữa cũng nên - đều cảm thấy mới, lạ và đáng ngạc nhiên. Ví dụ khi cha T. hỏi thầy Tư:
 - Thầy có thật lòng ước muốn trở thành Kitô hữu không?
 - Thưa cha! Con trở về từ cõi chết chỉ để làm việc ấy.
 - Thầy biết Công giáo là đạo gì?
 - Thưa, đạo của tình yêu thương.
 - Vào đạo Công giáo, làm Kitô hữu để làm gì?
 - Để sống và quảng bá yêu thương như ý Chúa muốn.
 - Nhờ đâu thầy biết những điều đó?
 - Thưa, nhờ bước vào cõi chết.
 - Tất cả những ai bước vào cõi chết đều hiểu được điều đó sao?
 - Thưa cha! Con không biết. Chỉ biết một điều, khi bước vào đời sau, không ai không hối tiếc; tất cả đều hối hận chỉ khác nhiều hoặc ít mà thôi; thánh nhân “hối tiếc” sao mình không thánh hơn, kẻ đạo đức “hối tiếc” sao mình không làm thánh, kẻ vô đạo “hối tiếc” sao mình không có đạo… 
… 
Tôi kể lại sẽ không sao đầy đủ, linh hoạt và thú vị cho bằng ai được trực tiếp tham dự cuộc trao đổi này. Cha T. rất giỏi pha trò. Trong suốt cuộc trao đổi giữa anh và thầy Tư diễn ra bằng hỏi đáp nghe rất vui, rất thú vị. Tôi thật không muốn kết thúc dù nắng trưa đã ngả màu báo hiệu giờ cha T. phải có mặt tại nhiệm sở lúc 16g. 
Cha T. hỏi một câu rất “xuất thần”:
 - Thiên Chúa toàn năng và nhân hậu có thể không cần phép rửa, vậy tại sao Người bắt buộc và chỉ cho phép một mình thầy trở về để chịu phép rửa?
 - Thưa cha! Vì con còn cần lắm cho một người. Người đó là thầy Tám Thuần Phát, người vừa đưa cha và chú đến đây. Cũng có thể không phải chỉ thầy Tám Thuần Phát, mà nhiều người trong chùa BS.
 - Nghĩa là Chúa cũng thương thầy Tám Thuần Phát và những người trong chùa BS dù họ chẳng hề màng biết Chúa?
 - Thưa cha! Chúa thương hết mọi người không trừ ai. Thương vô cùng là khác! Tại chúng ta vô tình thôi! Chúa để ý riêng từng người chứ không chung chung, nhưng lại luôn tôn trọng sự tự do của mỗi người.
 - Rất có thể thầy biết hơn cả chúng tôi là những người đương đạo? Tại sao vậy?
 - Thưa cha! Biết thì dễ, cảm được tình Chúa mới khó và ít người đạt được. Muốn cảm phải có ân huệ của Người ban. Ân huệ lại chỉ đến cho những ai ước ao khao khát mãnh liệt. 
Cha T. vừa chuẩn bị nước lấy ra từ trong túi xách Air France (3) vừa tranh thủ hỏi thêm:
 - Nhận bí tích Rửa tội xong, thầy sẽ chết trở lại đúng không?… Thầy không sợ à? 
Thầy Tư vẫn với vẻ mặt hồn nhiên, nụ cười bẽn lẽn, trả lời:
 - Thưa nếu Chúa muốn con sống, con sống tiếp. Mọi sự xin tùy Người. 
Chợt thầy Tư nhìn cha T. và tôi vài giây rồi hỏi:
 - Đã vào được chốn ấy (4) rồi, liệu có ai còn muốn trở về trần lụy này nữa? 
Nụ cười bẽn lẽn cố hữu trên môi thầy Tư, bỗng biến thành nụ cười thông minh hóm hỉnh. 


(còn tiếp theo phần 4 của kỳ 49) 



(1) Huynh: (Hán ngữ) nghĩa là anh. 
(2) Vùng này ít xảy ra trộm cắp. 
(3) Túi xách nhỏ gọn, bình dân… bằng simili là thời trang của giới giáo sĩ, tu sĩ Công giáo thời bấy giờ. 
(4) Cha T. lẫn tôi đều hiểu “chốn ấy” là thiên đàng.

Kỳ 49 
 
(Phần 4 của kỳ 49)
 
Thầy Tám Thuần Phát, tức người thanh niên trẻ tuổi hào sảng, lúc ra đi cách nào thì khi trở về cũng bằng cách ấy; vừa nghe tiếng lá xào xạc đã thấy thầy ấy buông mình từ trên cành cây cao xuống “phịch” một cái đã đứng ngay trước mặt tôi… chứng tỏ võ nghệ của thầy ấy đã đến bậc có thể gọi là kỳ tài. Mọi người chưa kịp định thần thì thầy Tám nói luôn:
 - Tôi về rồi đây!... Lạ quá! Không biết con thú gì mà tiếng hú nghe ghê rợn quá! 
Tựa như để trả lời thầy Tám, hai ba tiếng hú liên tiếp và dồn dập vọng lại. 
Cha T. đỡ thầy Tư ngồi thẳng lên, thầy Tám cũng sà vào cùng với cha T. và tôi, cả 3 người ngồi gần như vây quanh thầy Tư. Cha T. nói với thầy Tư, nhưng hình như anh có chủ ý nói cho thầy Tám nghe và hiểu, để thầy ấy đừng có hành động gì cản trở thầy Tư lãnh bí tích rửa tội:
 - Thiên Chúa có Ba Ngôi, Ngôi Thứ Nhất là Đức Chúa Cha, Ngôi Thứ Hai là Đức Chúa Con, Ngôi Thứ Ba là Đức Chúa Thánh Thần. Ba Ngôi nhưng là Một Thiên Chúa. Khi Thiên Chúa thấy loài người bị bản năng lấn át, thúc ép và lôi kéo ngày càng xa rời khỏi Người, chắc chắn sẽ có ngày lạc mất đường về Trời, Ngôi Thứ Hai liền hạ mình xuống thế trở thành một con người thật sự lấy tên là Giêsu hiệu là Kitô; Kitô có nghĩa là cứu thế. Đức Chúa Giêsu Kitô ở thế gian 33 năm để dạy loài người biết Thiên Chúa là Cha nhân hậu của loài người và dạy loài người đường trở về Trời bằng yêu kính Thiên Chúa như cha, đồng thời loài người biết yêu thương nhau như anh em. Một số kẻ xấu bắt giết Người, Người sẵn lòng tự chịu và đã chết thật sau khi bị đánh và bị đóng đinh trên cây thập giá. Nhưng tuyệt vời! Chưa đến 3 ngày, Người tự sống lại, sau đó tự về trời trở lại. Ý tứ mọi việc Đức Chúa Giêsu Kitô làm ở trần thế là: cho loài người biết rằng, hễ ai đi theo đường Người dạy: tức là sống yêu thương; sống yêu thương ắt đi ngược thói đời; mà đã đi ngược lại với thói đời thì cũng sẽ bị đời làm cho khổ đau, khổ đau có khi đến chết... nhưng bảo đảm rồi sẽ sống lại như Người và được về trời như Người, về trời để được quây quần với Thiên Chúa… 
Thầy Tám Thuần Phát tức người thanh niên trẻ tuổi đẹp trai, ngồi xếp bằng gọn lỏn, mắt nhìn cha T. không chớp, tai lắng nghe với khuôn mặt sáng trưng phản ánh sự đĩnh ngộ (1). Riêng cha T. và thầy Tư, cả hai nhìn nhau chằm chằm như xuyên như thấu. Cha T. nói tiếp với thầy Tư:
 - Mãi cho đến ngày thế trần tận mạt, ai vâng nghe Lời Đức Chúa Giêsu Kitô, đi đường Người chỉ dạy, người đó được tắm rửa trong ơn cứu độ… Ơn cứu độ là ơn được nghe, được biết lắng nghe, được nghe mà thấu hiểu và được biết làm theo Lời Chúa dạy... người được ơn cứu độ đó sẽ được cứu thoát và được vào Nước Trời... Vậy thầy Tư có muốn đi theo đường của Đức Chúa Giêsu Kitô dạy và kêu gọi... như tôi vừa kể không?
 - Dạ muốn! 
Lạy Chúa! Những tưởng tiếng trả lời nhanh gọn và dứt khoát kia phát ra từ miệng của thầy Tư. Không đâu!… Đó là tiếng của thầy Tám Thuần Phát trả lời... Trả lời như thế thật không khác gì “phỏng tay trên” thầy Tư. Ai có mặt ở đó vào lúc ấy bảo đảm sẽ không khỏi phì cười. 
Cha T. lại quên khuấy mình là ai, ở đâu và đang làm gì… nữa rồi! Cái “bổn tính đốp chát” lại trỗi dậy, anh cười hắc hắc... một tiếng rồi quay sang thầy Tám “phán” gọn:
 - Tao hỏi ổng chứ hỏi mầy à? 
Thầy Tám cười bẽn lẽn cho sự “phản ứng nhanh không cần thiết” của mình. Dường như cha T. ân hận vì cái cách ăn nói “lỗ mỗ đầy tính chém chặt” của mình nên dịu giọng với thầy Tám:
 - Ờ! Thì thầy cũng muốn đi đường Đức Chúa Giêsu Kitô dạy… nữa, phải không? 
Nhưng thay vì trả lời “có”, hay gật đầu tỏ vẻ ưng thuận, thì bất ngờ thầy Tám nằm duỗi ngay đơ ra, ưỡn người rồi giẫy giụa, chân đạp đá, tay khua chiêng, mắt trợn ngược… Khi chúng tôi chưa kịp tìm hiểu xem thầy ấy định làm gì thì… nhanh như chớp, thầy Tám phóng mình ra bãi đất trống vừa múa võ, miệng vừa la hét vang trời bằng những thứ tiếng lạ nghe chẳng hiểu gì... 
Cả ba người, Cha T. thầy Tư và tôi, chúng tôi không ai hiểu chi ất giáp; cả ba cứ nhìn trân trối và đành bó tay để mặc thầy ấy múa may quay cuồng như điên. 
Lạ một điều, cây cối cả một vùng xung quanh chúng tôi, lúc này đây, bỗng đồng loạt xào xạc và run rẩy cả lên, những cành cây dường như bị uốn cong nghe răng rắc dù lúc ấy không hề có một chút gió. 
Múa võ tuyệt đẹp, la hét ầm ĩ đến chán chê trong một thời gian khá lâu, thầy Tám bất ngờ bẻ gãy 2 cành cây to bằng cổ tay người lớn, rồi dùng 2 cành cây ấy tự quất lên khắp thân thể mình liên tục, ai nhìn thấy chắc chắn không khỏi xót đau giùm. Thầy ấy cứ quất mình như thế cho đến khi 2 cành cây từ có lá đến trụi lá, rồi từ từ giập tưa ngọn cả ra… đủ biết thầy ấy tự đánh mình nhiều và mạnh như thế nào. 
Chúng tôi không dám can ngăn, chỉ biết kêu la yếu ớt xin thầy ấy dừng tay lại. 
Chừng như không còn hơi sức nữa, thầy Tám từ từ yếu dần, buông cây, lảo đảo rồi quỵ xuống và ngã ra, nằm sóng soài trên mặt đất bừa bộn lá cây tươi rơi rụng tơi tả; trên thân mình thầy Tám, nhiều chỗ tóe máu. 
Đến lúc này thầy Tư mới kêu lên:
 - Xong rồi! Bọn nó rút đi rồi! 
Nói xong thầy Tư lắc đầu thương cảm:
 - Tội nghiệp quá! Ôi!... 
Thấy cha T. và tôi ngơ ngác không hiểu gì, thầy Tư giải thích:
 - …thầy Tám Thuần Phát được một vị sư vừa dạy võ, vừa dạy luyện bùa luyện ngải. Nhưng nặng nhất có lẽ thầy ấy mắc phải một lời thề gì đó với quỷ ma hoặc âm binh thần tướng nào đó, nên khi thầy ấy muốn theo Đức Chúa… Giê…su; muốn như vậy tất nhiên phải bội ước vong thề chống lại bọn chúng, nên bọn chúng kéo đến và vây đánh thầy ấy đến như vậy đó… thưa cha! 
Thầy Tư nói với vẻ ái ngại:
 - Chắc thầy ấy sẽ còn bị “ăn đòn” nhiều trận như vậy hay hơn nữa! “Chậc!”… Có lẽ không phải chỉ bấy nhiêu đây thôi đâu! Thề hứa với Thiên Chúa mà bội ước thì Chúa sẵn lòng tha, thế nhưng thề hứa với bọn sa tăng ác quỷ ma tà hung tợn mà bội phản chỉ có nước chết…! 
Khi cả 3 người còn đang tư lự, tôi chợt nhớ ra một điều: đó là như trước đây đã từng chứng kiến, tôi thấy cha Luca khi gặp trường hợp tân tòng bị ma quỷ khuấy phá vào lúc sắp được rửa tội, ngài lập tức rửa tội cho người tân tòng ấy, tà thần sẽ rút lui ngay. Tôi nói suy nghĩ đó với cha T. 
Sau vài giây suy nghĩ, cha T. nhận thấy hữu lý nên nói:
 - Được lắm! Vì chính miệng thầy ấy vừa xong đã nói “muốn” bằng cả sự thức tỉnh; nghĩa là thầy ấy đã ý thức, đã tin vào Chúa Kitô và đã muốn theo Chúa... Vậy là đủ điều kiện để được chịu phép rửa tội. 
Tôi gật đầu lia lịa. Thầy Tư cũng tỏ vẻ tán thành. 
Cha T. lập tức tiến hành làm phép rửa tội trước tiên cho thầy Tư. Khi thầy Tư lãnh nhận bí tích Thánh tẩy xong, chúng tôi sốt sắng đọc vài kinh để kéo dài thời gian hạnh phúc cho thầy Tư; sau đó cùng tiến ra bãi đất trống, cha T. tiếp tục rửa tội cho thầy Tám đang nằm thoi thóp. Hai anh em chúng tôi cũng đọc vài kinh tạ ơn Chúa. 
Tôi lấy một ít nước thánh còn dư, vừa nâng đầu thầy Tám lên vừa đút từng ngụm vào miệng thầy ấy; kiên nhẫn làm từ từ như vậy, một lúc lâu thầy Tám tỉnh dần và hé mắt ra. Chờ cho đến khi thầy ấy tỉnh hẳn, tôi đỡ thầy ấy đứng lên rồi cùng với cha T., cả hai dìu thầy Tám vào ngồi cạnh thầy Tư. 
Thầy Tư mừng như người vừa được chia gia tài, nói với thầy Tám:
 - Thầy ơi! Chúng ta được phúc lớn không thể tả… đó là được phúc trở thành những người chính thức đi theo Đức Chúa… Giê… su… Thầy ráng từ nay chịu đựng mọi khổ đau trên đường theo Chúa. Tôi thì dễ, phần thầy thì từ nay trở đi sẽ… khó… rất khó rồi đây! Ráng đi thầy! 
Thầy Tám lặng thinh, gương mặt còn phờ phạc chứng tỏ chưa tỉnh táo trở lại như thường khi. Thầy Tư nói với cha T. và tôi:
 - Chúng con thật vô cùng cám ơn cha và cám ơn chú… 
Nén cảm xúc một lúc, thầy Tư nói tiếp:
 - Thưa cha! Bọn xấu ở bên kia thế giới nhiều vô kể. Hễ ai ở đời mắc tội… phạm đến người khác như xâm hại thể xác hay tinh thần người khác dưới bất kỳ hình thức nào, từ nói xấu, ganh ghét, oán thù, vu vạ, hiếp đáp, áp bức, lừa gạt, gian lận, ăn lời quá đáng, hãm hại… cho đến đánh người, giết người, hại người… tất cả đều sẽ bị án phạt rất nặng. Thưa cha!... Rất nặng!... Ghê rợn nhất là những kẻ hỏi cung, tra tấn tội nhân, những vua chúa độc tài, kẻ có quyền ức hiếp người dưới, những đao phủ, lý hình… tất cả những kẻ đó đều phải hóa thành như quỷ dữ, ma độc, ác thần ngay sau khi chết với đủ mọi thứ hình thù cực kỳ kinh khiếp. 
Thầy Tư nhìn thầy Tám rồi nói tiếp:
 - Thầy Tám vừa bị bọn đó đấy thôi! Chính bọn đó chứ chưa phải đích thân bọn quỷ dữ đâu!... Xin cha xem có cách nào giúp thầy ấy mau thoát khỏi bọn chúng; đừng để bọn chúng đến với thầy Tám một lần nào nữa!…- Thầy Tư lắc đầu tỏ vẻ ngao ngán, nói thêm - Chúng ta đây đang bình thường, chỉ cần tin bọn chúng thôi là có chuyện; vì vừa tỏ ý đặt niềm tin vào bọn chúng, bọn chúng liền kéo đến vây quanh ủng hộ hết mình… chứ chưa cần đi theo bọn chúng; vì tin vào ai người đó sẽ ủng hộ; tin vào Chúa, Chúa sẽ hộ phù, tin vào ma quỷ, ắt ma quỷ sẽ kết bè kết lũ ám nhập dây dưa, dắt díu cả bè, liên tục lôi kéo và hùa hập giúp đỡ; vậy nên bỏ Chúa thì dễ, bỏ ma quỷ thì không dễ! 
Cha T. rút từ trong túi ra một chuỗi tràng hạt, hơi do dự, rồi đeo vào cổ cho thầy Tám. Thấy vậy tôi cũng lấy tràng hạt luôn mang theo bên mình, tặng cho thầy Tư. Cha T. giải thích cho hai thầy – thầy Tám lúc này đã khá tỉnh - về Đức Mẹ Maria một cách tóm tắt… sau đó anh cũng chỉ cách lần chuỗi cho hai người. Cha T. nói thêm:
 - Hai thầy chưa thể thuộc kinh “Lạy Cha, Kính mừng, Sáng danh”… để lần chuỗi, vậy thì làm thế này: cứ mỗi khi dùng ngón tay bấm vào một hột kinh, hai thầy kêu tên “Lạy Mẹ Maria, lạy Mẹ Maria…” là đủ! Mục đích lần chuỗi là: giúp chúng ta gần gũi với Đức Mẹ Maria. Theo nguyên lý “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”, chúng ta càng được gần gũi với Đức Mẹ Maria, chúng ta được sáng lây. Sáng lây chẳng những sẽ xua tan bóng tối của quỷ ma, mà còn được ơn Đức Chúa Thánh Thần từ Đức Mẹ Maria thông đổ sang cho chúng ta. Ý nghĩa của lần chuỗi là vậy đó! Nếu lần chuỗi thường xuyên, ma quỷ sẽ không còn cơ hội đến gần chúng ta. 
Thầy Tư mân mê chuỗi tràng hạt một lúc rồi xuýt xoa nói:
 - Trời ơi! Có ngờ đâu đây là phương pháp giúp người đạo Chúa được gần kề bên Chúa Mẹ mà con không biết. Bây giờ thì biết rồi! 
Cha T. nhìn đồng hồ và tỏ ý muốn ra về. 
Thấy đã gần 16g, nếu có về, cha T. sẽ không còn kịp nữa với công việc đã ước hẹn; tôi đề nghị anh cùng với tôi, cả hai nên ở lại với hai ông thầy tu vừa mới trở thành Kitô hữu, để hỗ trợ tinh thần và có thể chỉ dẫn thêm cho họ được nhiều điều, đặc biệt thầy Tám, người sẽ trở nên rất trơ trọi với bao là khó khăn khi quay lại chùa BS, đồng thời thầy ấy giống như một tấm bia cho ma quỷ “nhắm bắn”. Suy nghĩ nhanh trong tích tắc, cha T. đồng ý ở lại. 
Tuy nhiên, ngồi lại mới chỉ chừng đôi mươi phút, cha T. đổi ý; dù biết về đến nhà sẽ trễ việc và trời tối, nhưng tính chừng mực đúng giờ đã ngấm vào máu của anh từ lâu rồi, nó khiến lòng dạ anh không yên. 
Chào mọi người, cha T. xuống núi ra về, còn tôi, tôi đã quyết ở lại. 
Suốt đêm đó thầy Tám cũng không quay lại chùa BS. Với những đòn bánh tét, bánh ú nhân thịt mỡ, những chiếc bánh ít mình ngọt nhân trắng to tướng… do Má tôi gói ghém để gửi cho thầy Tư, giờ đây đủ cho ba người, thầy Tư, thầy Tám và tôi, dùng ... thoải mái có đến nhiều ngày mới hết. 
Tôi không ngủ là bao trong đêm hy hữu này, chỉ thỉnh thoảng ngả đầu vào gốc cây thiếp đi ít phút, bởi vì khi cha T. xuống núi ra về, tôi lập tức bắt đầu trò chuyện với thầy Tư cho thỏa – tôi vẫn còn háo hức vì tò mò muốn biết phía bên kia tấm màn của sự chết, đời sau ra làm sao. Trọn một đêm tôi đã hỏi thầy Tư rất nhiều về những gì thầy Tư biết được sau khi chết. Phải nói, đó là những điều rất lạ lùng, mới mẻ, quý giá và bổ ích không ai khác có thể dạy cho tôi được. Từ những hiểu biết đó, tôi “ngộ” ra thêm nhiều điều và nhìn rõ được nhiều thực tại không ai có thể ngờ. 
Đáng mắc cỡ! Nói rằng mình ở lại để giúp đỡ hai tu sĩ kia, ngờ đâu chính họ là những người giúp đỡ tôi qua sự truyền dạy và chia sẻ kiến thức lẫn kinh nghiệm của họ. Tôi tận dụng rốt ráo trọn một đêm quý báu. 
Sáng hôm sau tôi ra về.
 ... 
Má tôi vui mừng từ hôm qua khi nghe cha T. ghé ngang thông báo hết mọi chuyện. Phần tôi, về đến nhà ngủ vùi một giấc thật no nê, xong rồi mới từ từ thuật lại tất cả, từ mọi chi tiết của sự việc đến những bài học quý giá mà thầy Tư truyền thụ. 
Ba ngày sau tôi trở lại đại chủng viện để học tiếp. 
Từ đó tôi đành để mất hẳn mối giây liên lạc với hai tu sĩ dễ mến kia, dù đã hai lần một thân một mình tôi leo lên núi Cấm – lúc này chiến sự diễn ra rất ác liệt quanh núi Cấm - để tìm họ trong dịp nghỉ hè tiếp liền theo đó. Thú thật tôi rất... rất... khao khát muốn biết sau khi trở thành Kitô hữu thì bao lâu sau thầy Tư mới được Chúa gọi về, hay là... Chúa lại cho thầy sống thêm vài mươi năm nữa? Tôi cũng khao khát không kém muốn biết số phận của thầy Tám giờ ra sao sau khi dám bội ước với ma quỷ để lãnh bí tích Rửa tội và đi theo Chúa? 
Khao khát thì khao khát! Việc học hành ở đại chủng viện đã chẳng giúp tôi thỏa lòng khao khát mà ngược lại còn khiến tôi quên dần đi mọi chuyện. 
Cuối kỳ nghỉ hè cũng trong chính năm đó, tôi được về thăm nhà, Má tôi kể một hôm trời nhá nhem tối, có một anh lính trẻ vai mang balô ghé nhà hỏi thăm tôi; người lính trẻ ấy nhắn tin rằng, anh ta là “thầy Tám Thuần Phát” ở núi Ông Cấm, đã hồi tục đi lính, hiện đơn vị đóng ở Núi Trầu, Kiên Giang v.v... 
… 
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, thầy Tám lại đến nhà tìm tôi thêm vài lần nữa, nhưng không lần nào có tôi ở nhà. Cuối cùng vào năm 1980 chúng tôi gặp được nhau; thầy Tám – cho đến giờ tôi vẫn thích gọi như vậy - giờ trở thành một nông dân sống gần một ngọn núi không xa núi Cấm là mấy. Tuổi đã ngoài ba mươi, nhưng thầy ấy vẫn ở độc thân phụng dưỡng mẹ già và chăm sóc cô cháu gái bị bệnh hiếm. 
Vừa gặp nhau, sau vài câu thăm hỏi, tôi đã nêu ngay thắc mắc chuyện thầy Tư, thầy Tám kể:
 - Năm đó sau khi cha T. và huynh ra về, thầy Tư chỉ sống vỏn vẹn được một tuần rồi chết; ông chết một cách nhẹ nhàng như ta nhắm mắt đi vào giấc ngủ. Đệ chôn thầy Tư ở ngay trong bọng cây nơi chúng ta từng ngồi cùng với thầy ấy, bằng cách lấy đất đá lấp bọng cây lại, trên thân cây khắc đôi dòng chữ để ghi dấu. 
Thầy Tám kể thêm:
 - Tuy chỉ sống một tuần, nhưng đệ được thầy Tư dạy cho nhiều điều rất quý để sống đạo đến hôm nay; hiện mẹ và cháu gái của đệ cũng đã trở thành Kitô hữu thuộc họ đạo NS. 
Không đợi tôi hỏi, thầy Tám tự kể:
 - Còn đệ ư? Chuyện về đệ thì vừa dài vừa hy hữu. Chúng ta phải thức mấy đêm liền mới có thể kể nhau nghe hết mọi nỗi. 
Để thuyết phục tôi tin chuyện của anh dài và hy hữu, thầy Tám cởi chiếc áo bà ba đen đang mặc trên người ra cho tôi xem. 
Lạy Chúa lòng lành! Tôi không thể tin nổi nếu chỉ nghe ai đó kể lại; nhìn thấy thân thể thầy ấy ra nông nỗi tôi thật không thể hiểu tội tình gì thầy ấy phải chịu như vậy? Tôi gật đầu hẹn vài hôm sau sẽ đến. 
 
(còn tiếp theo phần 5, tức phần cuối của kỳ 49) 


(1) Ai từng làm thầy giáo đứng bục nhìn xuống giảng bài, sẽ bắt gặp những khuôn mặt học trò bên dưới sáng trưng đĩnh ngộ khi người nào bắt kịp, thông hiểu và đón nhận chân lý (điều hay lẽ thật). Tác động của chân lý trên con người mạnh đến thắp sáng tâm linh, bừng soi diện mạo. Trái lại, khi đón nhận điều tà mỵ, khuôn mặt người ta lúc ấy tối sầm vẻ u ám, xám xịt của bóng đen.